Menu

Arama Yapın

Arabuluculuk Sınavına Hazırlık Eğitimleri ve Eşzamanlı Online Deneme Sınavlarını İnceleyin!


Menu

Bu kitap, e-kitap formatında olduğu için 0,2 ağaç kesilmekten kurtarılmıştır.

E-Kitaplar

Hukuk Tasarımı (Legal Design) Kavramı, Gelişimi ve Uygulama Açısından Önemi

  • Yayınevi: Aristo Yayınevi
  • Yazar: Doç. Dr. Esra HAMAMCIOĞLU
  • Sayfa Sayısı: 27
  • Yayın Tarihi: 16.08.2022
  • Baskı: 1
  • Tür: E-kitap
  • Basılı Olsaydı Fiyatı: 30,00
30,00 TL
3,00 TL

Bu kitap 863 kez incelendi; 9 adet satıldı.

Kategoriler: Bütün Hukuk Kitapları, Kongreler / Sempozyumlar, Ticaret Hukuku

Teknolojideki gelişim ve değişimlerden hukukun etkilenmemesi mümkün değildir. Hukuki metinler ağırlıklı olarak yazıyı esas alsalar da, yazı dilini daha anlaşılır kılmak adına, yazımın yanında simge, şema, çizelge veya video gibi çeşitli görselleştirme araçlarının kullanılması yoluna başvurulduğu görülmektedir. Görselleştirmede kullanılan araçların sahip olduğu işlevler, önümüzdeki yıllarda bu araçlara gerek araştırma gerekse hukuk uygulamalarında giderek daha fazla başvurulacağını göstermektedir[1].

Hukuk tasarımı kavramı temelde hukuki iletişimi güçlendirmeyi hedefleyen insan odaklı disiplinler arası bir yaklaşımı ifade etmektedir[2].

Görselleştirme, hukuki metinlerin çok daha kolay anlaşılmasına hizmet etmekte ve hukuk tasarımının önemli bir unsurunu oluşturmaktadır. Aslında görselleştirme ilk etkilerini Babil döneminden itibaren hissettirmeye başlamıştır. Bu dönemden itibaren kültür ve eğitim farklılıklarının aşılmasında görsel iletişim olarak ifade edebileceğimiz resim ve işaretlerden sıklıkla yararlanıldığı görülmektedir[3].

Hukuki metinler tarihsel süreç içinde sadece hukukçuların anlayabileceği metinler haline dönüşmüştür. Hukuki metinlerin uzun ve anlaşılmaz olmaları hukukçu olmayan kullanıcıları bu metinlerden uzaklaştırmıştır. Sözleşme metinlerinin de zaman içinde hacimlerinin genişlemesi ve karmaşıklaşması sözleşmenin taraflarınca okunamaz hale gelmesi sonucunu doğurmuştur. Zira çoğu kullanıcı imzaladıkları sözleşmelerle adeta “kör rıza” vermektedir. Ne yazık ki sözleşme tarafını bir hukukçunun oluşturması halinde dahi, bu sonucun çok da değişmediğini söylemek mümkündür.

Hukuk tasarımında görselleştirme ön planda olmakla birlikte hukuk tasarımının yalnızca görselleştirmeden ibaret olmadığının altı çizilmelidir. Hukuk tasarımı kavramı görselleştirmenin ötesinde bir anlama sahiptir. Kavram hukuki muhakeme anlayışı ile tasarım düşüncesini birleştirmeyi amaçladığından, geniş anlamda hukuki amaçlar doğrultusunda görselleştirme dışındaki tasarım yöntemleri ve araçların kullanılmasını da içermektedir[4]. Özellikle görme engelli bireylerin adli süreçlerde yaşadıkları sorunlara çözüm olabilecek öneriler sunma noktasında da hukuk tasarımı, kullanıcılara çok önemli olanaklar sunmaktadır.

En basit haliyle koyu renkli başlıkların kullanılması, aralarda uzun ve karmaşık metinlerin özetlerine yer verilmesi, tablolar veya şemalara yer verilmesi gibi kullanılan görselleştirme araçları, kullanıcıların kelimelerin aktaramayacağı bütünsel bir yaklaşım geliştirmelerine fırsat tanımaktadır. Görselleştirmede kullanılan araçların bazılarının herhangi bir tasarım eğitimi ya da deneyimi dahi olmaksızın kullanılması mümkün iken; bazılarının hazırlanabilmesi için profesyonel anlamda bu alanda çalışan deneyim sahibi tasarımcılardan destek alınması şarttır[5]. Sadece okunabilirliği kolaylaştırmanın yanında birden fazla kullanıcının ihtiyaçlarına da hizmet eden biraz daha karmaşık diyebileceğimiz bir görselleştirme aracı da katmanlamadır. Bu bağlamda farklı öğrenme tarzlarına hitap eden grafik simgeler, kelimeler, sesler veya şekiller gibi farklı biçimlerden yararlanılabilir[6]. Bilgiyi birden fazla kullanıcı grubu için daha işlevsel ve erişebilir hale getirmek için kullanılan diğer araçlara kulvarlar, akış şemaları ve zaman çizelgeleri de örnek olarak verilebilir[7]. Hukuk tasarımında kullanılabilecek farklı araçlar sayesinde hukuki metinlerin kullanıcıların ihtiyaçlarına göre uyarlanması, hukuki iletişimin güçlendirilmesi ve kullanıcı deneyimlerinin geliştirilmesi mümkün olabilecektir. Bazı hukuki metinlerde daha az kelime kullanımı ve daha güçlü tasarım araçlarının kullanımı mümkün iken, bazı hukuki metinler kelimelerin baskın olması ihtiyacını ortaya çıkarabilecektir. Ancak en uygun kelimelerle ve en uygun tasarım araçlarıyla yapılacak bir hukuk tasarımı kendisinden beklenen faydayı sağlayabilecektir[8].

Özetle, kullanıcı odaklı tasarım (user - centered design)[9] düşüncesine dayanan hukuk tasarımı aslında disiplinlerarası bir çalışmayı gerektirmektedir. Bu anlayışta genel olarak tasarımcı, kullanıcının ihtiyaçlarını anlamak için objektifliğini kaybetmeden kullanıcı ile belirli düzeyde empati geliştirmektedir. Hukuki problemlerin çözümünde tasarım odaklı düşünmenin (design thinking) nasıl mümkün olabileceği sorgulanabilir. Tasarımcıların, tasarım sürecine (design process) başladıklarında ellerinde net bir amaç olmadığı ya da çözüm bulmaya çalıştıkları sorunun tanımının olmadığı; çeşitli çözümleri denedikleri, çok sayıda yineleme yaptıkları ve sonrasında çözüm geliştirdikleri ifade edilmektedir. Bu kapsamda sorunun çözümüne dair bilinenler zaman içinde değişebilmektedir[10]. Tasarımcıların bu çalışma şekilleri hukukçuların eğitimini aldıkları ve hukuk mesleği içinde kullandıkları analitik düşünme becerileri ile çelişiyor gibi görünebilir. Oysa hukuk alanında yapılan çalışmalar her zaman analitik problem çözme ile sınırlı olmayabilir. Bir avukatın müvekkiline danışmanlık hizmeti sunarken farklı çözüm yollarını ayrıntılı planlaması, değişik çözüm yolları veya potansiyel senaryolar üzerinde çalışması da tasarımcıların kullandıkları yöntemlerle benzeşmektedir[11]. Yapılan disiplinlerarası çalışmalar sayesinde tasarım odaklı düşünme biçimi ile birleşen hukuki muhakeme tarzı sayesinde yenilikçi çözüm önerileri geliştirilebilir.

Hukuk tasarımının özelliklerine literatürde yer verilmekle birlikte, kavram üzerinde uzlaşılan genel bir tanım bulunmamaktadır. Bununla birlikte, hukuk tasarımının en yalın hali ile hukuki metinleri daha anlaşılır kılmayı hedefleyen bir tasarım yöntemi olduğu söylenebilir[12].

 

*     Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabili Dalı, [email protected], ORCID: 0000-0001-7646-3616.

[1]      Berger-Walliser, Gerlinde/Barton, Thomas D./Haapio, Helena: From Visualization to Legal Design: A Collaborative and Creative Process, American Business Law Journal, V. 54, Issue, 2, Summer 2017, s. 348. Bu bağlamda geleneksel bir hukuk sisteminde görselleştirme araçlarının ne gibi işlevler üstlenebilecekleri ve daha da önemlisi nasıl kullanılabileceklerine odaklanan çalışmaların yapıldığı konusunda bkz. Berger-Walliser/Barton/Haapio, s. 347-348.

[2]      Uluslararası literatürde kullanılan legal design kavramının Türk Hukukunda -şu an için- yerleşmiş bir karşılığı bulunmamaktadır. Kanımızca “hukuk tasarımı”, kavramın Türkçe karşılığı olarak kullanılabilir. Nitekim bu yönde bkz. Mardin, Çağrı: Adalete Tasarım Yoluyla Erişmek: Hukuk Tasarımı (Legal Design) Kavramı, KHAS Hukuk Bülteni 2020-2021 Akademik Yılı Derlemesi, İstanbul 2021, s. 124.

[3]      Bu konuda genel olarak bkz. Botes, Marietjie/Rossi, Arianna: “Back to the Future wıth Icons and Images: Usıng ‘Low-Tech’ to Communicate and Protect Privacy and Data”, in: Legal Design Perspectives: Theoretical and Practical Insights from the Field, ed. Ducato, Rossana/Strowel, Alain, 2021, s. 209-226. Hukukun görselleştirilmesinin tarihsel gelişiminin özel olarak incelenmesi için ayrıca bkz. Brunschwig, Colette R: Visualiserung von Rechsnormen-Legal Design, Zürich 2001. Hukuk Normlarının Görselleştirilmesi-Legal Design başlığını taşıyan bu çalışma alanında yazılan önemli monografik çalışmalardan biridir. İsviçre Borçlar Kanununun sözleşmenin kurulmasına ilişkin hükümlerini hukuk tasarımı perspektifinden inceleyen yazar, eserinde ayrıca özellikle ortaçağ döneminde Oldenburg, Wolfenbüttel ve Heidelberg tezhipli el yazmalarının hukukun görselleştirilmesinde önemli örnekler olduğunu belirtmiş ve bunları ayrıntılı olarak inceleyerek analiz etmiştir. Ortaçağ döneminde çok az sayıda kişinin okuma yazma bilmesi görsel temsillerin yaygın olarak kullanılmasının temel nedeni olarak gösterilmektedir. Eğitim konusunda yaşanan gelişmeler ve basılı eserlerin yaygınlaşması ile bağlantılı olarak zaman içinde görsel temsillerin hukuk alanında da azaldığı söylenebilir. Bu konuda bkz. Walser Kessel, Caroline: Grundlagen/Visualisierung des Rechts im digitalen Zeitalter, Recht im digitalen Zeitalter 2015, s. 146. Ancak 1990’lardan sonra hukuk alanında görselleştirmeye ilgi yeniden artmıştır. Bu anlamda klasik hukuk metinlerinde en azından kalın yazı tipi, italik yazım veya metinlerin altlarının çizilmesi veya karar ağaçlarının ya da akış şemalarının sıklıkla kullanıldığı görülmektedir. Walser Kessel, s. 147.

[4]      Bkz. Berger-Walliser/Barton/Haapio, s. 350. Nitekim hukuk tasarımının görselleştirmeye yönelik tasarımların dışında, ürün tasarımı, hizmet tasarımı, organizasyon tasarımı ve sistem tasarımı gibi farklı alt türlerden oluştuğu yönünde bkz. Hagan, Margaret, Types of Design, Law by Design, lawbydesign.co/legal-design, ET. 12.06.2022.

[5]      Berger-Walliser/Barton/Haapio, s. 373-374.

[6]      Berger-Walliser/Barton/Haapio, s. 375.

[7]      Sözleşmelerin hukuk tasarımından geçirilmesi aşamasında kullanılabilecek tasarım araçları ve bu araçların işlevleri konusunda Passera/Haapio tarafından oluşturulan, açık erişim yoluyla da ulaşılabilir olan “IACCM Contract Design Pattern” kütüphanesi bu alanda çalışanlar veya çalışmayı düşünenler için önemli bir kaynak oluşturmaktadır. Nitekim bu kaynağı özel olarak anılması için bkz. Taştan, Furkan Güven: Legal Design-Tasarım Hukuki Mevzulara Burnunu Sokarsa, https://www.sinerjik.org/2019/09/legal-design-tasarim-hukuki-mevzulara-burnunu-sokarsa/, ET. 10.06.2022.

[8]      Ayrıntılı bilgi için bkz. Berger-Walliser/Barton/Haapio, s. 379-385.

[9]      İnsan odaklı tasarım olarak da ifade edilen bu yaklaşım yalnızca hukuk tasarımında kullanılmamaktadır. Bu yaklaşımın bir tasarım ekolü olduğunu söylemek mümkündür. Bu tasarım metodolojisinde deneysel ve yinelenebilen bir çalışma ile kullanıcı deneyimleri birleştirilmekte ve yeni çözümler üretilmesi amaçlanmaktadır. Hagan, Margaret: A Human-Centered Design Approach to Access to Justice: Generating New Prototypes and Hypotheses for Interventions to Make Courts User-Friendly, Indiana Journal of Law and Social Equality, Vol. 6, No. 2, 2018, s. 200-202; Mardin, s. 126.

[10]    Bu konuya ilişkin bkz. Berger-Walliser/Barton/Haapio, s. 360-361.

[11]    Berger-Walliser/Barton/Haapio, s. 362.

[12]    Mardin, s. 125. Türk hukukunda yapılan bir tanıma göre hukuk tasarımı, “hukuk eğitiminde ve hukuka ilişkin hizmetlerin sunumunda, tasarım temelli yaklaşımlardan faydalanmak suretiyle son kullanıcının kavrama ve karar alma süreçlerini kolaylaştıran, disiplinler arası bir alan”dır. Taştan, https://www.sinerjik.org/2019/09/legal-design-tasarim-hukuki-mevzulara-burnunu-sokarsa/, ET. 10.06.2022.

Akademisyen

Doç. Dr. Esra HAMAMCIOĞLU

  • Eğitim Sayısı 2
  • E-Kitap Sayısı 2
  • Eğitim Alan Kişi Sayısı 0
  • E-Kitap Alan Kişi Sayısı 9

Eğitmen Hakkında

Yayınlar

  • Hamamcıoğlu, Esra (2020), "Aile Anayasaları ve Anonim Şirketlerde Aile Anayasası Uygulamaları", Vol.15, No.193-194, 1137-1175
  • Hamamcıoğlu, Esra (2020), "Equalization Demand of the Agent and Its Importance in Business Law", Eurasian Economic Perspectives Proceedings of the 25th Eurasia Business and Economics Society Conference (Eurasian Studies in Business and Economics, 12/1), Cham: Springer
  • Hamamcıoğlu, Esra (2018), "Anonim Ortaklıklarda Tek Borç İlkesine İlişkin Gelişmeler", Vol.6, No.1, 125-145

Sosyal Medya


Yayınlar

  • Hamamcıoğlu, Esra (2020), "Aile Anayasaları ve Anonim Şirketlerde Aile Anayasası Uygulamaları", Vol.15, No.193-194, 1137-1175
  • Hamamcıoğlu, Esra (2020), "Equalization Demand of the Agent and Its Importance in Business Law", Eurasian Economic Perspectives Proceedings of the 25th Eurasia Business and Economics Society Conference (Eurasian Studies in Business and Economics, 12/1), Cham: Springer
  • Hamamcıoğlu, Esra (2018), "Anonim Ortaklıklarda Tek Borç İlkesine İlişkin Gelişmeler", Vol.6, No.1, 125-145


FORMÜL:

 

Kitabın Sayfa Sayısı / 2 x 1000 / 69000 = 1000 adet basılan bir kitap için kesilen ağaç sayısı

 

 

Kağıt yapımında, genellikle iğne yapraklı ağaçlardan Ladin ve Çam ağaçları kullanılmaktadır. Çoğunluk çam ağacına aittir.

 

Dünya çapında her gün 80.000 ila 160.000 ağaç kesilmekte ve kağıt endüstrisinde kullanılmaktadır. Ormanlar yok edilmekte, küresel ölçekte iklim değişikliğine sebep olmaktadır.

 

Bir çam ağacının boyunu ortalama 18 m, yarıçapı da 15 cm eder. Bu durumda bir çam ağacı 1,2717 metreküptür. 0.0083 metreküp odun yaklaşık 4,5 kg gelir. Bu durumda 1,2717 metreküp odun yani bir ağaç 690 kg gelecektir.

 

Bir ağaçtan elde edilen kağıt, ağacın ağırlığının yarısı kadar etmektedir.

 

O halde, ortalama bir çam ağacı 690 kg ettiğine göre, elde edilecek kağıt 345 kg olacaktır.

 

Bir A4 beyaz kağıdın ağırlığı 5 gr etmektedir. Demek ki, bir ağaçtan 345000/5 = 69000 adet A4 yaprağı elde edilmektedir.

 

Günümüzde özellikle dijital kitap baskılarında, kitabın boyutu ne olursa olsun A4 boyutunda kağıt harcanmakta olup, kesime giren kısımları atılmaktadır.

 

Buraya kadar elde edilen verilerle şöyle bir formül çıkartılabilmektedir:

 

Kitabın sayfa sayısı / 2 = kitapta kullanılan kağıt yaprağı.

 

Her kitabın asgari 1000 adet basıldığı (ki ortalama çok daha yüksek çıkacaktır)

 

FORMÜL:

 

Kitabın Sayfa Sayısı / 2 x 1000 / 69000 = 1000 adet basılan bir kitap için kesilen ağaç sayısı

 

E-kitaplar geleceğimizi kurtaracak. Gelin e-kitapları daha çok sevelim, doğaya bir nebze olsun nefes verelim.

 

Peki basılı kitapların çevreye verdiği tahribat sadece ağaç ile mi sınırlı? Tabii ki hayır! Bir araştırmaya göre, Amerika Birleşik Devletlerinde hava kirliliğinin yüzde yirmisini kağıt fabrikaları oluşturuyor. Bununla birlikte havayla sınırlı kalmayıp su kirliliğine de büyük ölçüde neden oluyor. Zira kağıt, yapısı gereğince bol suya ihtiyaç duyar.

 

Modern tesislerde bile 1 ton kağıt üretebilmek için yaklaşık 50 ton su kirletilmektedir.

 

Artık karar sizin? E-kitap teknolojisi yokken elbette kitaplar ağaçlardan daha önemli idi. Zira, entelektüel hale gelen her birey doğayı korumak için fazladan çaba harcayabilecek bilince kavuşmuş olacaktı.

 

Ya şimdi? Tamamen zararsız bir teknoloji varken, hala zararlı nostaljik alışkanlıklarınıza devam mı etmek istiyorsunuz? Siz bilirsiniz…