Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü
4 Temmuz 2008 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 26926
TEBLİĞ
Tarım ve Köyişleri Bakanlığından:
YERLİ HAYVAN IRK VE HATLARININ TESCİLİ HAKKINDA TEBLİĞDE
DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ
(TEBLİĞ NO: 2008/39)
MADDE 1 – 12/12/2004 tarihli ve 25668 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yerli Hayvan Irk ve Hatlarının Tescili Hakkında Tebliğin 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasına "Orta Anadolu Merinosu Ek-34’de" ibaresinden sonra gelmek üzere "Çine Çaparı Ek-35’de" ibaresi eklenmiş ve Tebliğe ekteki Ek-35 ilave edilmiştir.
MADDE 2 – Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 3 – Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
Ek-35: Çine Çaparı
Türü
Koyun (Ovis Aries ).
Irkı
Çine Çaparı.
Yerel Adı/ Adları
Çine Çaparı, Çapar.
Uluslararası Adı
Cine Capari.
Elde Edilişi
Bilinmiyor.
Esas Yetiştirme Yeri
Çine ve Bozdoğan ilçeleri (Madran dağı yöreleri) ağırlıklı olmak üzere Aydın ilinin özellikle dağlık kesimlerinde yetiştirilegelmiştir.
Yayılma Alanı
Aydın ili sınırları dışında Denizli, Muğla ve Uşak illerinin Aydın’a sınır bazı yörelerinde de geçmişte yetiştirilmiştir. Halihazırda biri kamuya ait olmak üzere sadece 3 sürü kapsamında saf olarak yetiştiriciliği sürdürülmektedir.
Bağlı Olduğu Yetiştirici Örgütünün Adı
Bağlı olduğu yetiştirici örgütü olmamakla birlikte Karya Koyunu Geliştirme Derneği (KAR-DER) tarafından ırkın korunmasına yönelik çalışmalar desteklenmektedir.
Sayısal Varlığı
Adnan Menderes Üniversitesi-Çine Çaparı Koyunları Koruma Programı (ADÜ-ÇÇKP) koruma sürüsü ve koruma altına alınan 2 yetiştirici sürüsü olmak üzere toplam 3 sürüde, 2008 yılı haziran ayı verilerine göre 104 baş koyun ve 11 baş koç bulunmaktadır. Yapılan ayrıntılı saha taramalarında başka saf sürüye rastlanmamıştır.
Yetiştirme/Verim Yönü
Et ve süt üretimi ön plandadır.
Yetiştirme Sistemleri
Şekli (Yerleşik (çiftlik, aile ve mera koyunculuğu) ve göçer)
Yerleşik aile işletmeleri söz konusudur. Genelde tepe veya dağlık alanlarda otlatma yapılmaktadır. Göçer yetiştiricilik söz konusu değildir.
Barınma (Ağıl, sundurma ve açıkta/barınakta kalma süresi)
Genelde sundurma tipi veya kargı ve çalılarla oluşturulmuş basit barınaklarda yetiştirilmektedir. Yaz aylarında gündüz, kış aylarında ise gece barınakta tutulmaktadırlar.
Ergin Hayvanların
Beslenmesi (Tümüyle otlatma, otlatma+kaba yem, karışık, kesif yem, tamamen kesif yem)
Ergin hayvanlar merada otlatılmaktadır. Ancak aşım veya doğum dönemi gibi kritik süreçlerde ekonomik gücü yeterli olan yetiştiriciler meraya ilaveten çok az miktarda kesif yem desteği sağlayabilmektedirler.
Yetiştirme Bölgesinin Doğal Koşulları (Dağlık alanlar, su eksikliği, iklimsel koşulları vs.)
Genelde dağlık alanlarda yetiştirilmektedir. Bu alanlar yaz ve sonbahar başlangıcında genelde zayıf kuru otlarla, diğer dönemlerde ise çok güçlü sayılmayacak yeşil otlarla kaplıdır.
Benzeri Irk/Irklar
Bölgede benzeşebileceği ırk son dönemde yok olan yağlı kuyruklu Ödemiş ırkıdır. Ancak Ödemiş ırkından başta kuyruk şekli ve büyüklüğü ile renk olmak üzere birçok yönden belirgin farklılıklar sergilemektedir.
MORFOLOJİK ÖZELLİKLERİ
Vücut Yapısı Genel Tanımı
Vücut orta büyüklüktedir. Baş vücuda göre biraz küçük, kulaklar orta büyüklükte ve sarkıktır. Vücut genellikle bej veya açık gri renkte; baş, kulaklar, bacaklar ve karın altı kahverengiden siyaha kadar değişebilen tonlardaki renkle ya da bu renkleri içeren lekelerle kaplıdır. Sağıma elverişli iri meme başlarına sahiptir. Yağlı kuyrukludur.
Vücut Örtü Rengi
Siyah
Gri
Mavi
Kırmızı
Kahverengi
Sarı
Sarımsı
Beyaz
Başlıca Tek Renk
Renk Kombinasyonu
X
X
X
X
Özel Renk Karakteristiği
Baş, bacaklar haricinde vücut genellikle bej veya açık gri olup, açık kahve renklilere de rastlanır. Bazı hayvanlarda baş ve bacakların yanında karın altı bölgesi, kahverengiden siyaha kadar değişebilen tonlardaki renkle ya da bu renkleri içeren lekelerle kaplıdır. Irkın isminde yer alan Çapar kelimesi de bu lekeli yapıyı ifade etmektedir.
Deri Rengi
BAŞ ÖZELLİKLERİ
Baş Yapısı (Türe özgü nitelikleri ve varsa özgün nitelikleri)
Diğer yerli ırklarımıza oranla biraz daha küçük baş yapısına sahiptir. Baş uzunluğu ortalama 18.7;. alın genişliği ortalama 11.3 cm’dir .
Boynuzluluk % ve Yapısı (şekli, ebadı, kabarcık varsa, belirtilmesi )
Erkek
Erkeklerin tamamı spiral boynuzludur.
Dişi
Çoğunlukla boynuzsuzdur. Nadiren küçük ve zayıf yapılı boynuzlara rastlanabilir.
Kulak Yapısı
Orta büyüklükte ve sarkık kulak yapısına sahiptir. Kulak uzunluğu ortalama 13.7 cm’dir.
Küpe Sakal
Hayvanların bazılarında (~%15) küpeye rastlanmaktadır. Sakal yoktur.
VÜCUT ÖLÇÜLERİ
Erkek
Dişi
Min.
Mak.
Ort.
Min.
Mak.
Ort.
Sağrı Yük., cm
64.0
75.5
68.4
51.0
74.0
64.0
Cidago Yük., cm
60.5
76.0
69.0
54.0
74.0
63.5
Sırt Yük., cm
61.3
75.0
68.0
50.1
68.0
61.5
Göğüs Derinliği, cm
29.2
39.5
33.5
20.0
36.0
29.4
Kürekler Arkası Göğüs Genişliği, cm
18.0
22.5
20.9
14.0
24.7
18.2
Göğüs Çevresi, cm
88.0
100.0
95.4
69.0
96.0
81.8
Vücut Uzunluğu ,cm
60.8
70.0
63.4
52.0
72.5
61.9
Ergin Ağırlık, kg
40.5
70.5
58.5
23.5
55.5
37.6
Kuyruk Yapısı
Yağlı kuyruklu olup, diğer yağlı kuyruklu ırklarımızdan daha toplu bir kuyruk yapısına sahiptir. Kuyruk ucu ince ve içe kıvrıktır. Kuyruk uzunluğu ortalama 36.0 cm olup, 23.2 cm’lik kısmını kuyruk gövdesi, 12.8 cm’lik kısmını da ince kuyruk ucu oluşturmaktadır.
Meme Yapısı
Meme uçları belirgin biçimde iri yapıdadır.
IRKA ÖZGÜ AYIRICI ÖZELLİKLER
Irkın Özel Yetenekleri (Hastalıklara direnç, çevre şartlarına dayanıklılık)
Oldukça kanaatkâr, hastalıklara ve kötü çevresel koşullara dirençli hayvanlardır. Kuzuların yaşama gücü ve gelişme hızları yüksektir.
ÜREME ÖZELLİKLERİ VE YAŞAMA GÜCÜ
Dişi
Mevsim
Min.
Mak.
Ort.
Çiftleşme Mevsimi ve Uzunluğu
Ağustos-Eylül aylarında çiftleşmeler gerçekleşmektedir.
Doğum Oranı (doğuran koyun / koç altı koyun), %
90.0-95.0
Döl Verimi (doğan kuzu / doğuran koyun)
1.0
2.0
1.1
Yaşama Gücü, %
Sütten kesime kadar
Damızlık çağa kadar
VERİM ÖZELLİKLERİ
SÜT
Dişi
Min.
Mak.
Ort.
Laktasyon Süt Verimi, kg
47.7±2.6
Laktasyon Süresi, gün
146± 8.5
Süt Özellikleri
Sütteki Protein %
Sütteki Yağ %
YAPAĞI
Yapağı Tipi
Halı tipi kaba-karışık yapağı.
Yapağı Verimi, kg
1.2
Randımanı, %
72.8
İncelik, mikron
Uzunluk (lüle), cm
8.7
Birörneklilik
BÜYÜME ÖZELLİKLERİ
Erkek
Dişi
Min.
Mak.
Ort.
Min.
Mak.
Ort.
Doğum Ağırlığı, kg
2.6
5.7
4.0
2.1
5.0
3.5
Sütten Kesim Yaşı, gün
Sütten Kesim Canlı Ağ., kg
Ergenlik Çağı
Yaş, gün
Ağırlık, kg
İlk Damızlıkta Kullanma
Yaş, gün
Ağırlık, kg
Erkek
Min.
Mak.
Ort.
Günlük Ağırlık Artışı, g
KARKAS ÖZELLİKLERİ
Karkas Ağırlığı, kg
Sıcak
Soğuk
Karkas Randımanı , %
Sıcak
Soğuk
48.8
Et Kalite Özellikleri(yağ, lezzet, kıvam, koku, renk)
POST/DERİ
Post Ağırlığı, kg
Deri Özellikleri
DAVRANIŞ ÖZELLİKLERİ
Sürü İçgüdüsü
Çok iyi.
Analık İçgüdüsü
Çok İyi.
Yürüme Yeteneği
İyi.
Otlama Yeteneği
Çok iyi.
Sağılabilme Yeteneği
Meme başlarının büyüklüğü dolayısıyla sağıma elverişli.
Sevk ve İdare Kolaylığı (Mizaç)
Oldukça sakin mizaçlı olması dolayısıyla merada sürü idaresinin oldukça kolay olduğu yetiştiricilerin ortak kanısıdır.
Diğer
GENETİK ÖZELLİKLERİ
Genetik Mesafe
Mevcut üç Çine Çaparı sürüsünde RAPD primerleri ile yapılan DNA analizleri sonucunda sürüler arası genetik benzerlikler 0.8439 ile 0.9037 arasındadır.
Kromozom Anormallikleri
Tipik Gen Markerleri (işaretleyiciler)
Major Genler
Diğer
Mitokondriyal DNA analizinde Çine Çaparı koyunlarda diğer ırklarda yaygın gözlenen HA, HB ve HC haplogrupları gözlenmiştir.
Y kromozomuna dayalı genetik analizde ise Çine Çaparı koyunlar diğer birçok yerli koyun ırkımız gibi 6 ve 8 nolu haplotip gruplarında yer almışlardır.
DİĞER ÖZELLİKLERİ
Yumurtlama sayısı (n=22) = 1.23±0.123
Doğumda kuzu sayısına ilişkin tekrarlama derecesi (34 koyunun 136 kaydı) = 0.04
Laparoskopik intrauterin tohumlama başarısı (Doğum sonuçlarına göre, n=23) = %69.6
Kuzularda canlı ağırlık (~2.5 aylık yaşta, n=14) = 14.30±0.422 kg
Kuzularda canlı ağırlık (~5 aylık yaşta, n=16) = 20.89±1.208 kg
5 aylık yaşta ortalama 25.41 kg canlı ağırlıkta 63 gün süreyle yoğun besiye alınan kuzularda besi sonu canlı ağırlığı 38.73 kg ve günlük ortalama canlı ağırlık artışı 211 gram olmuştur.
Tebliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi Sayısı
12/12/2004
25668
Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi Sayısı
1-
22/04/2006
26147
2-
09/07/2006
26223
3-
28/12/2007
26740