MADDE 23 – (1) İmalatçılar, araçların çevre üzerindeki etkiyi en aza indirecek şekilde tasarlanmasını, imal ve monte edilmesini sağlamak zorundadır. İmalatçılar tip onayı alan araçların Ek VII’de belirtilen dayanıklılık kilometresi dahilinde Ek II, Ek V ve Ek VI’da belirtilen çevre performansı şartlarına uymasını sağlamak zorundadır.

(2) İmalatçılar, araçların, sistemlerin, aksamların ve ayrı teknik ünitelerin Ek IV’te belirtilen uygulama tarihleri arasında, Ek V’te belirtildiği şekilde onikinci fıkra uyarınca kabul edilen bir mevzuatta belirtilecek deney işlemlerine ve deney şartlarına uymasını sağlamak zorundadır.

(3) İmalatçılar dayanıklılık şartlarını teyit etmeye yönelik tip onayı şartlarının karşılanmasını sağlamak zorundadır. Onay Kuruluşuna tip onayı alan bir aracın çevre performansının dayanıklı olduğunun kanıtını sunmak için, imalatçının tercihine bağlı olarak, aşağıdaki dayanıklılık deneylerinden biri kullanılır.

a) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) Tam kilometre toplamıyla (biriktirmeyle) gerçek dayanıklılık deneyi: Deney araçları Ek VII (A)’da belirtilen mesafenin tamamını fiziksel olarak biriktirir ve onikinci fıkra uyarınca kabul edilen mevzuatta belirtildiği şekilde, Tip V deneyde belirtilen işlem uyarınca deneye tabi tutulur. Ek VII (A)’da belirtilen mesafenin tamamına kadar ve bu mesafeyi içeren emisyon deneyi sonuçları, Ek VI (A)’da belirtilen çevresel performans deney sınırların altında olur.

b) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) Kısmi kilometre toplamıyla (biriktirmeyle) gerçek dayanıklılık deneyi: Deney araçları Ek VII (A)’da belirtilen mesafenin en az yüzde 50’sini fiziksel olarak biriktirir ve onikinci fıkra uyarınca kabul edilen mevzuatta belirtildiği şekilde, Tip V deneyde belirtilen işlem uyarınca deneye tabi tutulur. Bu mevzuatta belirtildiği şekilde, deney sonuçlarından Ek VII (A)’da belirtilen mesafenin tamamına karşılık gelen sonuç tahmin edilir. Deney sonuçları ve tahmin edilen sonuçların her ikisi de Ek VII (A)’da belirtilen çevresel performans deney sınırların altında olur.

c) (Değişik:RG-30/12/2021-31705 2.Mükerrer) Matematiksel dayanıklılık prosedürü: 31/12/2024 tarihine kadar, her bir emisyon yapıtaşı için, Ek VII(B)’de belirtilen bozulma faktörü ile üretim hattının sonunda ilk çalıştırılmasından itibaren 100 km’den fazla yol kat etmiş olan bir araca ilişkin çevresel performans testi sonucunun çarpımı Ek VI(A)’da belirtilen çevresel performans test limitinden düşük olacaktır. Buna bakılmaksızın, 1/1/2022’den itibaren yeni araç tipleri ve 1/1/2022’den 31/12/2024 tarihine kadar mevcut araç tipleri için, her bir yapı taşına ilişkin olarak Ek VII(B)’de ortaya konan bozulma faktörü ile üretim hattının sonunda ilk çalıştırılmasından sonra azami tasarım araç hızı < 130 km/saat olan 2500 km’den fazla yol kat etmiş ve azami tasarım araç hızı ≥ 130 km/saat olan 3500 km’den fazla yol kat etmiş bir araca ilişkin çevresel performans test sonucunun çarpımı Ek VI(A)’da ortaya konan egzoz borusu emisyon limitinden düşük olacaktır.

(4) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) Bakanlık tarafından kapsamlı bir çevresel etki çalışması yürütülür. Çalışmada hava kalitesi ve L kategorisi araçların katkıda bulunduğu kirletici payı değerlendirilir ve Ek V’te listelenen Tip I, IV, V, VII ve VIII deneylerin şartlarını kapsar. Bakanlık, Ek IV’te belirtilen Euro 5’in yürürlüğe girme tarihlerinin ve Ek V, Ek VI (A2), (B2) ve (C2) ve Ek VII’de belirtilen Euro 5 dayanıklılık kilometrelerine ve bozulma faktörlerine ilişkin çevre performansı şartlarının teyidi ve nihai olarak belirlenmesi yoluyla kesin politika tedbirlerini belirlemek amacıyla son bilimsel verileri, bilimsel araştırma bulgularını, modellemeyi ve maliyet verimliliğini karşılaştırır ve değerlendirir.

(5) Bakanlık, dördüncü fıkrada yer alan bulgulara istinaden, aşağıdaki konuları içeren bir rapor hazırlayarak bu rapor ışığında her tür uygun yasama tasarısında bulunma yetkisine sahiptir:

a) Ek IV’te belirtilen Euro 5’in yürürlüğe girme tarihleri.

b) Ek VI (A2)’de belirtilen Euro 5 emisyon sınırları ve Ek VI (B2)’de belirtilen OBD eşikleri.

c) L3e, L5e, L6e-A ve L7e-A kategorilerindeki/alt kategorilerindeki tüm yeni tip araçların, OBD aşama I’e ilaveten, Euro 5 seviyesinde OBD aşama II ile de donatılması gerekliliği,

ç) Ek VII (A)’da belirtilen Euro 5 seviyesi için dayanıklılık kilometreleri ve Ek VII (B)’de belirtilen Euro 5 seviyesi için bozulma faktörleri.

(6) Çevre etkisi çalışmasının sonuçlarına dayanarak, Ek VI (C2)’de listelenen deney sınırları kullanılmak üzere, Euro 5 seviyesi için L1e-A, L1e-B, L2e, L5e-B, L6e-B, L7e-B ve L7e-C kategorilerinin/alt kategorilerinin hangilerinin SHED deneyine ya da yakıt tankı ve borularının geçirgenlik deneyine tabi olduğunu belirlemek üzere ihtiyaç duyulması halinde 75 inci maddeye uygun olarak Bakanlık gerekli düzenlemeyi yapar.

(7) İmalatçılar, L kategorisi araçların Ek V (A)’da belirtilen onay ve kapsam genişletmeler için çevre performansına ilişkin uygulanabilir deney şartlarına uymasını sağlamak zorundadır.

(8) Tip I deney için, L3e-AxE (Enduro, x = 1, 2 veya 3) ve L3e-AxT (Trial, x = 1, 2 veya 3) motosikletler için ilgili emisyon sınırı, Ek IV (A)’daki L2 (THC) ile L3 (NOx)’in toplamıdır. Emisyon deneyi sonuçları (NOx + THC) bu sınıra (L2 + L3) eşit ya da daha küçük olur.

(9) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) L4e kategorisi araçlar, Ek V’te L3e kategorisi araçlar için belirlenmiş çevre performansı şartlarına uyar ve bu çerçevede Ek V’te belirtilen tip I, IV, VII ve VIII deneyler için uygun olduğu şekilde, ya temel motorlu aracın sepetiyle birlikte tam tertibatı ya da sepet monte edilmiş olmaksızın sadece temel motorlu aracın kendisi deneye tabi tutulur.

(10) İmalatçılar, piyasaya arz edilen ya da hizmete giren tüm değiştirilebilir (yedek) kirlilik kontrol cihazlarının bu Yönetmelik uyarınca tip onayı almasını sağlamak zorundadır.

(11) Bir ila onuncu fıkralarda yer alan şartlar, Ek II uyarınca araçlar, sistemler, aksamlar ve ayrı teknik üniteler için geçerlidir.

(12) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) Yüksek bir çevresel koruma düzeyi sağlamak amacıyla 75 inci maddeye uygun olarak deney işlemleri de dahil olmak üzere bu maddenin birinci, ikinci, üçüncü, altıncı ve yedinci fıkralarında yer alan konular için çevre performansı şartlarının ayrıntılı teknik şartnamelerine ilişkin mevzuatı oluşturmak ve kabul etmek üzere Bakanlık yetkilidir.