Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği

Uçak nöbetçi makinist astsubaylığı, astsubaylar arasında sıra ile tutulur. Vazifeleri şunlardır:

1 - Mesai sonrası uçakların yakıt ikmallerini yaparlar.

2 - Mesai sonrası görevden dönen uçaklara icab eden hususları sağlarlar.

3 - Birlik Kumandanınca hangar içinde yapılması emredilen hususları yaparlar ve hangar kapılarını mutlaka kapalı tutarlar.

4 - Park yerlerinde dolaşarak; uçakların takozlu, kumandalarının kilitli, kapaklarının takılı ve örtülerinin örtülü ve bağlı olarak emniyette olduğunu kontrol ederler ve aksaklıkları giderirler.

5 - Park yerlerinde avadanlık ve sairenin bırakılmamış olduğuna dikkat ederler.

6 - Yakıt, yağ, hidrolik kova ve bidonların emniyetli ve muntazam bulunmasını temin ederler.

7 - Fırtınalı havalarda uçakların park yerlerini dolaşarak gereken tedbirleri alırlar.

8 - Sabahleyin erken saatlerde kalkarak mesaiden evvel uçakların uçuş için ilk hazırlıklarını sağlarlar. (Yaparlar)

9 - Kendi mıntakalarının temizliğini sağlarlar. Ve emniyet işlerini devamlı kontrol altında bulundururlar.

10 - Bu işlerin yapılmasından uçuş grup nöbetçi subayına ve nöbetçi âmirine karşı sorumludurlar.

Nizamiye müracaat nöbetçi astsubayının vazifeleri şunlardır :

1 - Birlik dahilindeki astsubaylar arasında sıra ile tutulur. Nizamiyeden yaya veya vasıta ile girip çıkan bütün personelin kontrol ve muvakkat olarak verilen emniyet kartlarını kontrol eder.

2 - Kışlaya patlayıcı madde ve yanıcı maddelerin sokulmaması için giren sivil vasıtalarla işçilerin aranmasına nezaret eder.

3 - Müsaadesiz askerî malzemenin dışarı çıkmasını önlemek maksadiyle dışarı çıkan vasıtaları kontrol eder.

4 - Nizamiyeden çıkan vasıtaların vazife kâğıtlarını kontrol eder. Bunları kendi formuna işler ve bu formları nöbeti hitamında nöbetçi âmirinin kontrolundan geçtikten sonra oto birliğine gönderir.

5 - Yaya veya vasıtalarla kışladan çıkan erlerin izin kâğıtlarını kılık ve kıyafetlerini kontrol eder. İzin veya vazife kâğıdı bulunmayanların isimlerini alıp geri çevirir ve bu isimleri nöbetçi subayına bildirir.

6 - Ziyaretçilerin kimliği; ziyaret sebebiyle kimi ziyaret edeceği öğrenilerek kışlaya giriş ve emniyet talimatına göre hareket eder.

7 - Nizamiye mıntakasının daimi suretle temizliğinden, emniyetinden ve yangına karşı tedbir almaktan sorumludur.

Meydan hareket nöbetçi astsubayının vazifeleri şunlardır :

1 - Meydan hareket nöbetçi subayının yardımcısıdır. Nöbeti esnasında gelen tayyareleri emniyetle park etmek eğer kalacaklarsa örtülerini örtmek benzin ikmalini yapmak meteoroloji durumuna göre tayyarelerin yer emniyetlerini temin etmek.

2 - H. K. T. lerin emrettiği şekilde tayyarelerle işaretle anlaşma talimatını bilmek, anlaşmak.

Karargâh nöbetçi astsubayı nöbetçi subayının yardımcısıdır. Karargâhın özelliklerine göre verilen vazifeleri yaparlar.

Bölük nöbetçi subayının vazifeleri şunlardır :

1 - Bölük, bölüklerin nöbetçi astsubayının vazifelerini kontrol etmek

2 - Koğuşlarda ve bölüğe ait diğer bütün yerlerde eşya ve malzemenin yerlerinde muntazam ve temiz bir halde bulunmasını temin etmek,

3 - Bölüğün iç ve dış (Değişik ibare:RG-29/8/2014-29103) mıntıkasının (Koğuşlar, yemek yerleri, ahırlar, arabalık... ve bilhassa helâların daima tertemiz ve emniyette bulunmasını kati surette temin etmek.

4 - Karakol ve hazır kıt'aya çıkacak eratı muayene ve vazifelerine sevk etmek;

5 - İzinli giden ve izinden gelenleri gözden geçirmek;

6 - Su ve tımarlarda bizzat bulunarak hayvanların iyi bir surette bakımlarını temin etmek.

7 - Yoklamalarda bulunmak ve alınan emirleri erata anlatarak tebliğ etmek;

8 - Nöbeti esnasındaki vâkı olan hadiseleri bölük kumandanına bildirmek.

9 - Bölük nöbetçi subayı bu vazifelerinden bölük kumandanına ve üst nöbetçi subaylarına karşı sorumludur. Bölük nöbetçi subayı tabur nöbetçi subayından veya (Değişik ibare:RG-29/8/2014-29103) kışla nöbetçi amirinden alacağı diğer emirleri de yapar.

(Ek fıkra:RG-29/8/2014-29103) Bölük nöbetçi astsubaylığı teşkil edilmeyen birliklerde, bölük nöbetçi astsubayı tarafından icra edilmesi gereken görevler bölük nöbetçi subayı tarafından yerine getirilir.

(Başlığı ile birlikte değişik:RG-29/8/2014-29103)

Tabur ve tabur seviyesinde olan birliklerde nöbetçi subayının vazifeleri şunlardır:

1- Nöbetçi âmirinden aldığı emirleri nöbetçi subayı vasıtası ile icra eder ve neticeyi âmirine bildirir.

2- Bölük nöbetçi subayının, yazılamadığı takdirde nöbetçi astsubayının vazifelerini tam ve vaktinde yapıp yapmadığını ve bütün hizmetleri gece ve gündüz kontrol eder.

3- Kışla mıntıkasında temizliğini kontrol ve bunun devamını sağlar.

4- Akşam yoklamalarında bizzat hazır bulunarak nöbetçi âmirinden alacağı emirleri bölük nöbetçi subayına, yazılamadığı takdirde nöbetçi astsubayına tebliğ eder.

5- Nöbetçi subayı hizmetlerin kanun ve nizamına göre cereyanından nöbetçi âmirine ve kumandanına karşı sorumludur.

6- Birliğin umumi hizmet cetveline göre bunlara ait boru işaretlerinin vaktinde verilmesini ve hizmetlerin muntazaman cereyanını temin etmek.

Uçuş grup nöbetçi subayının vazifeleri şunlardır :

1 - Uçuş grup nöbetçi subaylığı uçucu teğmen, yüzbaşı rütbesindeki subaylar arasında sıra ile tutulur. Filo nöbetçi ekiplerinin vazifelerini özel talimatlara göre yapıp yapmadıklarını kontrol eder.

2 - Filo ve uçuş grup mıntakalarının temizliğini yaptırır ve büroların emniyet talimatına göre kontrolunu yapar.

3 - Mesai sonunda sobaların söndürülmesini ve yangına karşı emniyet tertiplerinin alınıp alınmadığını kontrol eder.

4 - Tayyareleri yer emniyetinin alındığını kontrol eder.

5 - Uçuş grup nöbetçi subayı bu vazifesinde uçuş grup kumandanı ve nöbetçi âmirine karşı mesuldür.

Meydan hareket nöbetçi subayının vazifeleri şunlardır :

1 - Meydan hareket nöbetçi subayı birlik kumandanının tensip edeceği uçucu subaylar arasından tutulur. Meydan hareket nöbetçi subayları meydan hareket subayının yardımcısıdır. Ondan alacağı talimatlar içersinde her türlü uçuş kaideleriyle uçuş emniyet tedbirlerinin ve uçuş talimatlarının tatbikinden mesuldür. (Sorumludur) Günlük mesai zamanları haricinde meydan hareket nöbetçi subayları meydan hareket subayı vazifesinin üste de devam ettirilmesiyle görevlidir. Ve kumandana karşı sorumludur.

2 - Meydan hareket nöbetçi subayı mesai içersinde bilhassa şu hususlarla ilgilenir.

a. Kurtarma ve sıhhiye ekiplerinin daima vazife almağa hazır bir durumda kule civarında bulunmasını temin eder.

b. Meydanda, uçuş emniyet ve disiplinini alâkadar eden her türlü hadiseleri kumandana bildirir.

c. Hareket odasını ve uçuş kulesini çalışmalarına nezaret eder.

d. Meydana hava yolu ile gelen misafir ve görevli personelden ilgili yerleri haberdar eder. Bu personele resmî ve özel hususlarda gereken kolaylıkları gösterir.

e. Gece uçuşları için kullanılan meydan aydınlatma tertibatının faaliyetlerini kontrol eder.

f. Mecburi iniş ve kaza vukuu sıkı hallerde vaka mahalline kurtarma ve sıhhiye ekiplerini sevk eder ve hadiseden ilgili makamları haberdar eder.

g. Kuledeki bütün tesisatın sağlam ve noksansız ve işler halde olduğunu kontrol eder. Ve durumu bu işe ait deftere kaydeder.

h. Uçuş işaret sahasını kullanılacak uçuş istikameti ve meydan turuna göre devamlı olarak tanzim ettirir. Aynı zamanda işaret direğine gereken işaretleri çektirir.

i. Uçuş nöbetçi astsubayını görevlendirir ve kontrol eder.

k. Uçuş kulesi kayıtlarının doğru ve noksansız olarak usulüne göre tutulmasını sağlar.

l. Ana pist, yardımcı pist ve taksirutların devamlı temiz bir şekilde uçuşa hazırlanmasını temin eder.

m. Uçuş yardımcı cihazlarının devamlı faaliyet göstermelerini kontrol eder.

Tabur veya alay nöbetçi subaylarının vazifelerini yapmakla beraber şunları da yapar.

1 - Mesaiden evvel ve sonra büroların temizliğine nezaret eder.

2 - Temizlik bittikten sonra kapı ve pencerelerin kapatılmasını anahtarların nöbetçi âmirliğindeki dolaba asılmasını temiz eder.

3. Kâğıt sepetlerindeki kâğıtların zamanında yakılmasını temin eder.

4. Büroları dolaşarak masalar üzerinde bırakılmış evrak ve masa gözlerinin, kasa ve dolaplarının kilitli olup olmadığını kontrol eder veya ettirir.

5. Akşam mesaisinden sonra soba ve bilûmum ısıtıcı vasıtaların söndürülmesini ve mesaiden evvel yakılmasını temin eder.

6. Kontrol sonucunu nöbetçi âmirine bildirir.

Nöbetçi âmirinin vazifeleri şunlardır :

1 - Nöbetçi âmiri emniyet, disiplin, idare ve iaşe ve temizlik işleriyle kumandan veya kurum âmiri bulunmadığı zamanlar ona ait bütün vazifeleri yapar.

2 - Nöbetçi âmiri kışladaki bütün nöbetçi subay, askerî memur, astsubay ve sivil personel ile erbaş ve erlerin âmiridir. Her hususta kumandana ve kurum âmirine karşı mesuldür.

3 - Fevkalâde haller zuhurunda mevcut kanun ve nizamlar uyarınca hareket eder. Ve icab edenleri kumandana veya âmirine bildirir.

4 - Akşam yoklamasında parolayı bildirir.

Silâhlı Kuvvetler kıt'alarında tutulacak nöbetler

(Başlığı ile birlikte değişik:RG-29/8/2014-29103)

Bölükte ve bölük seviyesinde olan birliklerde:

a. Koğuş nöbetçisi; Koğuşta yatan erler arasında sıra ile tutulur.

b. Bölük nöbetçi onbaşılığı; bölükte mevcut onbaşılar veya liyakatli erler arasında tutulur.

c. Bölük nöbetçi çavuşluğu; bölükte mevcut uzman çavuş, çavuş veya liyakatli onbaşılar arasında tutulur. Bölüklerin erbaş ve er mevcuduna bağlı olarak iki bölüğün nöbetçi çavuşluğu görevi birleştirilebilir.

ç. Bölük nöbetçi subay/astsubaylığı; bölükte mevcut subay, astsubay ve uzman jandarmalar arasında tutulur. Subay ve astsubay mevcudu ile bölüklerin erbaş ve er mevcutları dikkate alınarak nöbet hizmetleri kışla veya birlik komutanı tarafından bölükler birleştirilerek düzenlenir. Birlik mevcutları dikkate alınarak bölük nöbetçi astsubaylığı görevi ile bölük nöbetçi subaylığı görevi birleştirilebilir. Bağımsız/müfrez bölüklerde bölük komutanı hariç diğer subaylar da bu nöbete dâhil edilir.

d. Yönetmelikte yer alan veya Kara Kuvvetleri Komutanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı tarafından belirlenen nöbetler haricinde, ihtiyaç duyulan nöbetlerle ilgili diğer hususlar kışla veya birlik komutanı tarafından düzenlenir.

(Mülga:RG-29/8/2014-29103)

(Değişik:RG-29/8/2014-29103)

Kışlalarda nöbet hizmetleri:

a. Kışla nöbetçi amiri; kışlada mevcut binbaşı ve yarbaylar arasında sıra ile tutulur. Lüzumunda yüzbaşılardan yeteri kadarı bu nöbete dâhil edilir.

b. Tabur nöbetçi subayı; Tabur ve tabur seviyesindeki birliklerde mevcut asteğmen, teğmen, üsteğmen ve yüzbaşılar arasında tutulur. Lüzumunda kışla komutanı tarafından astsubaylardan yeteri kadarı bu nöbete dâhil edilebilir. Kışlada tabur seviyesinde sadece bir birlik bulunması durumunda tabur nöbetçi subayı aynı zamanda kışla nöbetçi amiridir.

c. İhtiyaç duyulan diğer nöbetlerle ilgili hususlar kışla komutanı tarafından düzenlenir.

(Mülga:RG-29/8/2014-29103)

(Mülga:RG-29/8/2014-29103)

Hava üstleri, müstakil uçuş gruplarında :

1 - Bölük nöbetçi onbaşılığı,

2 - Koğuş nöbetçi onbaşılığı,

3 - Bölük nöbetçi çavuşluğu,

4 - Nizamiye müracaat astsubaylığı,

5 - Oto birlik nöbetçi astsubaylığı,

6 - Meydan hareket nöbetçi astsubaylığı,

7 - Makinist nöbetçi astsubaylığı, (Bakım evinde, filolarda, irtibat kıt'alarında).

8 - Hizmet grubu nöbetçi astsubaylığı

9 - Hizmet grubu nöbetçi subaylığı; asteğmen - üsteğmen rütbesinde uçucu subaylar arasında tutulur. (Tabur veya alay nöbetçi subayının vazifelerini yapar.)

10 - Uçuş grubu nöbetçi subaylığı; Teğmen - yüzbaşı rütbesindeki uçucu subaylar arasında tutulur.

11 - Meydan hareket nöbetçi subaylığı;

12 - Kıdemli nöbetçi subaylığı; üsteğmen, yüzbaşı rütbesinde subaylar arasında tutulur. (Tabur veya alay nöbetçi subayının vazifelerini yapar)

13 - Nöbetçi âmirliği; binbaşı ve yarbaylar arasında sıra ile tutulur. Lüzumunda yüzbaşılardan yeteri kadarı bu nöbete dâhil edilebilir.

14 - Müstakil istihkam, muhabere, ulaştırma taburları ve radar müfrezeleri gibi birliklerde :

1 - Bölük nöbetçi onbaşılığı,

2 - Koğuş nöbetçi onbaşılığı,

3 - Mutfak nöbetçi onbaşılığı,

4 - Bölük nöbetçi çavuşluğu,

5 - Nöbetçi astsubaylığı, astsubaylar arasında tutulur. (Mutfak nöbetçi astsubayı ile, bölük nöbetçi astsubayının vazifelerini yapar.)

6 - Nöbetçi subaylığı; Asteğmen - teğmen ve üsteğmenler arasında tutulur. (Kıdemli nöbetçi subayı ve bölük nöbetçi subayının vazifelerini yapar.)

7 - Nöbetçi âmirliği, yüzbaşılar ve binbaşılar arasında tutulur. Bu nöbeti tutacak olanlar 4 den az ise nöbetçi âmirliği tutulmaz yalnız mevcut subaylar arasında nöbetçi subaylığı tutulur.

8 - Müstakil taburlar bir birliğin veya kurumun kışlası içinde bulunurlarsa müşterek nöbete katılırlar. Bu durumda müstakil birlik komutanı da nöbete iştirak eder.

9 - Nöbet hizmeti kışla komutanı tarafından Yönetmeliğin 395 inci maddesine göre düzenlenir.

Hava er eğitim tugayı nöbet hizmetleri : Kara kuvvetleri bölük tabur ve alaydaki nöbet hizmetlerine uygun olarak tutulur.

(Değişik:RG – 05/03/1999 - 23630)

Gemi nöbet hizmetlerinin emniyetli ve doğru bir şekilde yürütülebilmesi için, role esaslarına uygun ve gemi emniyetini tam olarak sağlayacak şekilde; konuş limanında, gemi komutanı veya üst makamlar tarafından belirlenecek oranda; diğer limanlarda ise, birlik komutanı veya gemi komutanı tarafından verilecek emre göre, vardiyalar tesis edilir ve uygulanır.

Seyirde, vardiyaların daha başka şekilde olacağı gemi kumandanı tarafından tasrih edilmediği müddetçe hazırlık durumlarına uygun olarak vardiyalar muntazaman devamlı olacaktır.

(Değişik:RG – 05/03/1999 - 23630)

Limanda, üst makam veya gemi komutanı tarafından ayrıca bir emir verilmedikçe; 24 saat süreli vardiya esasına göre günlük nöbetler ihdas edilir.

Liman nöbeti; gemi demirledikten veya şamandıraya bağlandıktan yahut herhangi bir yere aborda ya da kıçtankara olduktan sonra manevra yerlerinin paydos edilmesiyle başlar, seyre kalkmak üzere gemi personelinin manevra yerlerine veya savaş yerlerine alınmasıyla sona erer.

Bu nöbetler, geminin limana geldiği veya seyre kalktığı günler hariç olmak üzere, normal olarak mesai günlerinde her sabah saat 09.00’da başlar ve ertesi günü saat 09.00’a kadar devam eder. Hafta sonu veya tatillerde uygulanacak nöbet süreleri, üst makamlar veya gemi komutanı tarafından verilecek emre göre düzenlenir.

(Değişik:RG – 05/03/1999 - 23630)

Gemi limanda iken, subaylar arasında vardiya amirliği ve nöbetçi subaylığı tutulur. Gemideki subay mevcudu, nöbet hizmetlerinin yürütülmesine izin vermediği takdirde astsubaylar da; gerek vardiya amiri, gerekse nöbetçi subayı olarak görevlendirilebilir. İhtiyaca göre bu nöbetler birleştirilebilir. Bu hususlar komutan tarafından açıklanarak, nöbet tutacak subay ve astsubaylar belirlenir.

(Değişik:RG – 05/03/1999 - 23630)

Gemi limanda iken, deniz ve hava şartlarına göre gemi komutanı tarafından ayrıca emredilmedikçe aşağıda yazılı nöbetler tutulur.

1 - Vardiya amiri,

2 - Gemi nöbetçi subayı,

3 - Güverte nöbetçi astsubayı,

4 - Lumbarağzı emniyet nöbetçi astsubayı,

5 - Güverte nöbetçi çavuşu,

6 - Güverte nöbetçi onbaşısı,

7 - Gemi polisi,

8 - Lumbarağzı nöbetçisi,

9 - Nöbetçi silistre (vardiyan),

10 - Nöbetçi porsun,

11 - Başüstü nöbetçisi,

12 - Nöbetçi telsizci,

13 - Nöbetçi vardabandıra (işaretçi),

14 - Emniyet nöbetçisi,

15 – (Değişik:RG-3/5/2015-29344) Sancak nöbetçisi,

16 - Ceza yeri nöbetçisi,

17 - Manga nöbetçileri,

18 - Makine nöbetçi subayı,

19 - " " astsubayı,

20 - " " çavuşu,

21 - " " elektrikçi,

22 - " " motorcu,

23 - Nöbetçi yara savunmacı.

Gemi kumandanı duruma göre gözcü, kampanacı, deniz filikacısı, sabotaj ve balık adamı, emniyet devriyeleri veya nöbetçileri ihdas edebilir.

Emniyet nöbetçileri, gemiye patlayıcı ve yanıcı maddeler alınırken bunların alınacağı cephanelik, akaryakıt sarnıçları gibi yerler ile bu yerler arasına veya bunlara zarar gelmesi muhtemel mevkileri kripto, kasa v.s. yerlere lüzumu kadar silâhlı veya tabancalı olarak konulur ve her türlü yangına karşı emniyet tertibatları alınmış olarak diğer ilgili personel ile takviye edilir.

(Değişik:RG-3/5/2015-29344)

Saygı nöbetçileri, gemide bulunan sancağa ihdas olunur.

Nöbetçilerin duracakları mevkileri; gemi kumandanları tarafından ayrıca emir verilmedikçe; müessir bir şekilde kontrol ve murakabe edebileceği, kendisine verilen vazifeleri en iyi bir şekilde yapmasına imkân verecek mahaller olacaktır.

Nöbetçiler nöbet yerlerini terk edemezler. Ancak âni hastalık, mahkemeye çağrılma, mühim görev almak hallerinde gemi nöbetçi subayı emri ile ve yerine bir başkası konarak nöbetten ayrılabilirler. Ve nöbetçi subayı tarafından da II nci kumandana zamanında bilgi verilir.

Gemi II nci K. gemide nöbet sırasını tanzim ve temin etmekten sorumludur.

Nöbetçiler görevlerine ve nöbet alacakları mevkilere göre günlük, eğitim veya işbaşı kıyafetinde olarak görevlerine mahsus işaret veya silâh taşıyarak nöbet alırlar.

Nöbetçilerin günlük kıyafet ile nöbet alacakları yerler ve taşıyacakları teçhizat kıyafet kararnamesinde gösterilmiştir. Gemi kumandanı duruma göre veya lüzum gördüğü ahvalde bütün nöbetçilere günlük elbise giymelerini emredebilir.

Nöbetçiler nöbet yerlerinde görevinin özelliğine göre ayakta veya oturur halde bulunur. Hiç bir zaman dayanmaz, uyumaz, silâhını bırakamaz, müsaade edilen mesafe içersinde dolaşabilir. Daima etrafına bakar, dinler, gelen ve geçenlere, gemiye yaklaşan veya civarından geçen vasıtalara dikkat eder. Sigara içmesi özel talimata göre olur.

Nöbetçilerin alâmetleri kıyafet kararnamesinde gösterildiği gibidir.

Nöbetçi gemi :

Donanmada her filotilla veya gemi sınıfından, sair birliklerde birden fazla gemi aynı limanda bulunurlarken münavebe ile bir gemi nöbetçi gemi olarak tefrik edilir.

Nöbetler hergün saat 12.00 den ertesi günü aynı saate kadar devam eder.

Üs olmayan limanlarda nöbetçi gemi daima harekete hazır bulunur.

Sahil ve deniz inzibatının sağlanması telsiz nöbeti, hava, su üstü ve denizaltı emniyeti bu gemiye aittir. Birden fazla nöbetçi gemi olduğu takdirde vazifeleri en büyük birlik kumandanlığınca düzenlenir.

Nöbetçi gemiler daima her vasıtalarını hizmete hazır bulundurur ve gerekirse diğer gemilerin vasıta ihtiyacını temin eder.

Bu geminin nöbetini liman ağzında ve seyir halinde tutması özel karakol hizmeti yapması emredilebilir.

Nöbetçi gemileri, gündüz ve gece nöbetçi olduğunu belirten işaretleri yürürlükte bulunan talimatlara göre çekerler.

Donanmada baş tabibin tanzimi ve kumandanın emri ile mevcut tabipler arasında veya her filo içinde bir tabip nöbeti tanzim olunur.

Bu tabiplerin bulundukları gemilerde listede belirtilir ve listeler bütün gemilere yayınlanır.

Nöbetçi sıhhiye gemi aynı zamanda nöbetçi gemi olabilir.

Tabibi olmayan gemiler personeli, sağlık subayları veya tabip teknisyen astsubaylar refakatinde olarak kayıtları ve fişleri ile birlikte nöbetçi tabibe götürülerek muayene ettirilirler.

Hasta gidemiyecek bir vaziyette ise tabip hastanın bulunduğu yere gider.

Yiyecek maddelerinden kendisine gösterilmesi icap edenleri muayene ederler.

Nöbetçi tabibin bulunduğu gemiler gündüz ve gece gerekli işareti yürürlükte bulunan talimatlara göre çekerler.

Sıhhiye nöbeti alan gemi limandan ayrılırsa nöbet emir baklemeksizin sırada en yakın ve limanda bulunan tabibin gemisine geçer.

Sıhhiye nöbetinden ayrılan gemi, nöbeti alacak gemiyi ve donanma kumandanını veya birlik kumandanını derhal haberdar eder.

(Değişik:RG – 05/03/1999 - 23630)

Limanda vardiya amirliği görevi, mesai saatinin bitiminde başlar ve müteakip vardiya değişimine kadar devam eder. Vardiya amiri, komutana karşı sorumlu olup, vardiyasındaki personele emir vermeye ve gemi emniyeti ile ilgili her türlü tedbiri almaya yetkilidir. Ayrıca, günlük programın ve planlı faaliyetlerin yürütülmesinden de sorumludur.

Vardiya amiri, seyir esnasında geminin emniyetle seyrinden ve harekat görevlerinin yerine getirilmesinden, gemi komutanına; planlı diğer idarî faaliyetlerin yürütülmesinden, ikinci komutana karşı sorumludur.

(Değişik:RG – 05/03/1999 - 23630)

Gemi nöbetçi subayı; geminin her türlü emniyet ve selametinden, günlük hizmetin ve eğitimlerin vakit cetveline göre kifayetle yürütülmesinden sorumludur.

Gemi nöbetçi subayı; gemi vasıtalarının, emniyet ve disiplin dahilinde tespit edilen programlar gereğince çalışmasını temin eder ve her zaman faal, temiz ve neta bulundurulmasını, teçhizatının tam, kullanılır ve yerinde olmalarını sağlar.

Barometre ve termometre kayıtları ile meteoroloji raporlarına göre vukuu melhuz durumları önceden görmeğe çalışacak (silâhların ve teçhizatının kapele edilmesi, tentenin sarılması vasıtaların mahfuz ve emniyetli bulundurulması veya asılması, demir ve zincirlerin durumları geminin tarayıp taramadığı üzerine bir gemi düşmesi v.s. gibi hallere karşı) ve icabeden bütün emniyet tedbirlerini zamanında alacaktır.

(Değişik:RG – 05/03/1999 - 23630)

Genel vazifeler veya geminin emniyeti ile ilgili hususlar ikinci komutan ve vardiya amiri, nöbetçi subayına emir verir. Tehlikeli zamanlarda ve olağanüstü hallerde komutan, ikinci komutan veya vardiya amiri; nöbetçi subayına ne şekilde hareket edebileceğini emreder.

Nöbetçi subayı tekmil yönetmelik, tüzük, talimat ve emirlere harfiyen riayet eder ve emrinde bulunan personelden de aynı hususları ister.

Nöbetçi personelin vazifelerini doğru ve noksansız yapmaları için lüzumlu talimatı verecek ve bu şahısların mevkilerinde bulunmalarını, hareket tarzlarını daima hazır ve dikkatte olduklarını zaman zaman kontrol ederek sağlar.

Görevi ile ilgili vazifelerin doğru olarak yapılması için icabeden hususlarda ilgili şahısları derhal haberdar edecektir.

Nöbetleri esnasında işleri bizzat takip ve kontrol etmek suretiyle bu talimatname, veya kumandanın emirleri ile tâyin ve açıklanmış bulunan vazifelerin doğru ve emniyetli bir şekilde yapılmasını sağlayacaktır.

Gemi seyire kalkmadan önce seyir hazırlıklarının zamanında ve tam yapılmasını temin eder.

Gece ve gündüz denize düşecek personel ve eşyayı kurtarabilmek üzere lüzumlu vesaitin hazır bulundurulmasını dikkat nazarına alacaktır.

Akıntılı limanlarda, rüzgârlı ve fırtınalı havalarda vasıtaların iskelelere kolayca yanaşabilmeleri için ve denize düşeceklere hemen atılmak üzere her zaman lumbar ağızlarında bir baş koltuğu ile uzun bir savloya bağlı bir can simiti hazır bulundurur.

Suda bulunan bütün vasıtaların gemiciliğe uygun olarak borda mataforalarına veya kıç'a bağlanmış olmasını sağlar ve temizliklerini kontrol eder.

Geminin bordasına yanaşan veya gemiden avara eden bütün vasıtalar hakkında bilgi sahibi olur.

Gemi vasıtalarının veya sair diğer deniz vasıtalarının lümbar ağızlarını uzun zaman işgal etmemelerini temin eder.

Geminin akaryakıt, su, cephane torpito alması veya sair sebepler ile başka bir geminin aborda almasında bordaları zamanında hazırlatır. Emniyeti ve halat manevralarını sağlar.

Gemiye herhangi bir malzeme ve yiyecek maddeleri geldiğinde ilgili subaylara derhal haber verir, ikmal işleri için istenen vasıta ve personeli tefrik eder ve ikmal maddelerinin alınmasını sağlar.

Geminin hariçten görünüşünü kontrol eder ve gemiciliğe yakışmıyacak haller var ise bunların giderilmesini, nete edilmesini sağlar.

Müsaade edilmeyen ve yasak olan maddelerin gemiye sokulmasına ve müsaade edilmemiş malzemenin gemiden çıkarılmasına, personelin izinsiz olarak gemiden ayrılmalarına mani olur.

Toka ve arya sancak zamanlarında usule göre merasimin icrasını sağlar.

Arya sancak'ı müteakip yanması icabeden liman ve nöbetçi gemi fenerlerinin zamanında ve usulüne göre yanmasını, siste tipide, gerekli işaretlerin verilmesini sağlar.

Nöbetçi personel ile vasıta personelinin kılık ve kıyafetlerinin düzgün temiz ve daima itibar görecek görünüşe sahip olmalarını sağlar.

Lümbar ağzında selâmlara:

a. Gemiye gelen tekmil şahısların nazikâne bir muamele görmelerini temin eder.

b. Gemiye gelen makam sahiplerinin karşılanma ve uğurlanma merasimini yapar, keza gemiye gelen tekmil subayları lümbar ağzında karşılar ve uğurlar.

c. Gemiden ayrılan veya gemiye avdet eden bütün personelin kendisine rapor edilmesini sağlar.

d. Gemi yanından geçen forslu vasıtaları, harb ve ticaret gemilerinin usulünce selâmlanmasını temin eder.

Gemi jurnalini doğru ve temiz bir şekilde tutar.

Nöbet talimatına uygun olarak nöbet değiştirmedikçe nöbet yerinden ayrılmaz.

Makine nöbetçi subayı, gemide başçarkçı hariç enaz üç makine subayı var ise tutulur.

Makine nöbetçi subaylığı tutulmuyorsa görevlerini ana makine subayının teknik direktifi ve güverte nöbetçi subayının idarî direktifi ile gemi makine nöbetçi astsubayı yapar.

(Değişik:RG – 05/03/1999 - 23630)

Gemi limanda iken makine nöbetçi subaylığı, başçarkçı hariç olmak üzere gemide görevli makine subayları tarafından tutulur. Uygulanan liman vardiyası gözönüne alınarak, makine subaylarının sayısı yeterli olmadığı durumlarda, subaylara ilaveten astsubaylar da, komutan emri ile makine nöbetçi subayı olarak görevlendirebilir.

Makine nöbetçi subayının görevi, bütün makine branşlarının günlük faaliyetlerinin yürütülmesini, makine ve kazanlar ile motorların uygun şekilde çalışmasını, geminin yangın ve yarasavunma emniyetinin alınmasını sağlamaktır.

Makine nöbetçi subayı, mesai saatleri dışında vardiya amirine karşı sorumludur.

Seyir hazırlıklarında, limanda ana makinelerin torna çark edilmesinden önce gemi nöbetçi subayına torna çarkın yapılmasında mahzur olup olmadığını öğrenecek ve yetkili personelin mevkilerini almalarını sağlayacak ve bundan sonra torna çark'a müsaade edecektir.

Güverte nöbetçi subayının yardımcısı olarak amelî ve idarî görevlerini yapacaktır.

Güverte nöbetçi subayına ait görevleri bilir. Bu görevleri zamanında nöbetçi subayına yardımcı olarak emrine göre hizmet icra eder. Nöbet işlerinin yürütülmesinden birinci derecede sorumludur. Nöbetini sekizer saatlik vardiyalar halinde tutar. Nöbette uyumaz. Yedek zamanı nöbetçi subayına haber vererek emrine göre hareket edecektir.

Gemide vakit cetvelinin uygulanmasından, gemi temizlik ve nete bataryasından, arya ve hisa bayrak merasiminden, silâhların fora ve kapela burndasından ve gemi vasıtalarının programa göre idaresinden sorumludur.

Gemi vasıtaları personelinin intizamını donanımlarının uygunluğunu sağlar.

Gemiyi sık sık dolaşarak, temiz, emniyetli ve nete bulundurulmasını kontrol eder ve uygunluğunu sağlar.

Kumanya verilişi ve yemek dağıtılması sırasında bizzat bulunur.

Geminin dıştan görünüşünü bozacak şeylere mâni olur. Yan mataforası ve top namlularının seviyelerine dikkat eder.

(Değişik:RG – 05/03/1999 - 23630)

Lumbarağzı emniyet astsubayı; nöbetçi subayına karşı sorumlu olup, nöbetini lumbarağzında silâhlı olarak tutar.

Lumbarağzı emniyet nöbetçi astsubayı; yürürlükteki yönerge, plan ve verilen emirler doğrultusunda lumbarağzının disiplin ve emniyetini sağlar ve ilgili kayıtları tutar.

(Değişik:RG – 05/03/1999 - 23630)

Gemi makine nöbetçi astsubayı; gemi makine nöbetçi subayının yardımcısı olup, emredilen ameli ve idarî görevleri yapar. Makine nöbetçi subayının görevlerini bilir. Emrine göre, bizzat icra eder. Nöbet işlerinin yürütülmesinden de, birinci derecede sorumludur.

Gemi makine nöbetçi astsubayı, nöbetini sekizer saatlik vardiyalar halinde tutar. Nöbette uyumaz. Yemek zamanı, güverte ve makine nöbetçi subayına haber vererek emrine göre hareket eder.

Makine bölümünde vakit cetvelinin uygulanması, makine kazanlar ve sair yerlerde gerekli liman personelinin tam olarak bulundurulması. Vardiya değişmesinin vaktinde yapılması. Su, yakıt, sarfiyatında tasarruf sağlanması ile sorumludur.

Tehlike ve arıza vukuunda ilgili branş subaylarının veya astsubaylarının derhal haberdar edilmelerinden sorumludur.

Limanda kullanılan ırgat, matafora, vinç makinelerinin çalıştırılması sırasında başında bulunur.

Elektrik istihsal eden makineler ile motorlar ve gemi soğutma, havalandırma tesis ve donanımlarını kontrol eder.

Gemide mevcut güverte erbaşları arasında tutulur.

Gemi kumandanı gerektiğinde gemide mevcut astsubay çavuşları da bu göreve tefrik edebilir. Kıdemli onbaşılar dahi nöbetçi çavuşluğu vazifesine seçilebilir.

Nöbetçi çavuşu görevlerini lümbar ağzında tutar.

Lümbar ağzı personelinin her zaman tertipli bulunmalarından nöbetçi vardiyanın, gemide, vakit cetvelinin ve sair emirlerin zamanında ve doğru yaymasını, izinsiz ve vazifesiz hiç bir erbaş veya erin gemiden ayrılmamasını ve gemiden çıkanların temiz giyimli olmasını, gemiye ait bir şeyi dışarıya çıkarmamalarını temin etmekten sorumludur.

Gemiye giren ve çıkan subayları bilir ve levhaya işaret eder.

Gemiye giren ve çıkan eşyayı nöbetçi subayına haber verir.

İskeleler, lümbar ağzı ve civarında temizlik ve neteye dikkat eder.

Gemi vasıtalarının bağlanması ve iskeleye yanaşmalarında gerekli ikazda bulunur.

Yan mataforası ve kıç omuzlukta bekleyen vasıtaları zamanında iskelelere celp eder.

Gemiye tanınmayan veya parola veremiyen vasıtaları yaklaştıramaz.

Nöbetçi subayı ve astsubayı tarafından verilen diğer emirleri icra eder.

Gemide mevcut güverte onbaşıları veya kıdemli erleri arasında tutulur. Bütün gemi için bir tek veya bölümlerde ayrı ayrı ihdasına gemi kumandanı yetkilidir.

Nöbetçi onbaşı, nöbet alacak erlerin kıyafetlerini, teçhizatlarını kontrol ederek zamanında nöbetleri devir ve teslim ettirir.

Yemek dağıtımını yaptırır. Sofraların zamanında hazırlanmasını, bulaşık yıkanmasını, er mangalarının temizlik ve intizamını, gemi temizliği ile sair müteferrik işlerin yapılması için er tefriki ile hizmetin yapılmasını icra eder.

Erlerin günlük vakit cetveli ile hareketlerini ve yoklamalarda nöbetçi ve vazifeli erlerden gayri personelin tabura geçmesini temin eder.

Gemide suç işlenmemesine, disiplinin korunmasına çalışır, suç işleyenleri rapor eder. İzinden dönenlerin izin kâğıtlarını toplar, kontrol eder. İzine çıkanların izin kâğıtlarını sorar. Gemi mevcudunu deftere işler. Gemiye gelen sivil şahısların kimliklerini tesbit eder. Geminin sabotaja karşı emniyetini sağlar.

Gemiye gelen yabancıların silâhlarını alır.

Ceza odasına girecek astsubay, erbaş ve erlerin üstlerini arar, ceza odasında kontrollarını yapar.

Gemiye yasak maddelerin sokulmaması için gerekli tertibatı alır. Giren ve çıkanları kontrol eder.

Lümbar ağzında silâhlı olarak ve gündelik kıyafetle bulunur.

Esas görevi lumbarağzı emniyetini sağlamak ve gemiye zorla çıkışa mâni olmaktır.

Mümkün ise gemi dahilî muhabere elektrikçileri arasından seçilir.

Gemi nöbetçi subayı ve astsubayının emri ile gemide vakit cetveline göre yoklama, tabur, yat kalk vesair zamanlarını ve sair emirleri, alârmı, kumanda gereci ile veya avz ile gemide yayar.

Gemide dolaşarak, demir ve zincirlerin nete bulunduğuna, ırgat ve kastanyola civarında funda ve viraya mâni bir şey bulunmamasına, bosa emniyetine, gemi arma donanımları ve matafora, dike halatlarda gemicilik ve emniyete mugayir bir şey olup olmadığına bakarlar.

Filika ve sair vasıtalar asılırken veya mayna dururken emniyetle çalışılmasına, eşya naklinde armadorluk işleri ile gerekli palanga donanımları, açavele ve kasavele donatılmasını yaparlar.

Mataforlarda bulunan vasıtaların paletlerini ve sair emniyet tertiplerini kontrol ederler.

Silâhlı olarak, gemi başüstünde bulunur. Yanında megafon ve düdük bulunacaktır.

Gemi başüstünde dolaşarak demir tertibatı ve zincirinin durumuna, geminin tarayıp, taranmadığına, zincirden kimsenin tırmanmadığına, gündüz demir şamandırasına, gece baş liman fenerlerinin yandığına, gemiye iskelelerden başka bir yerden kimsenin çıkmamasına dikkat eder. Ve emniyeti sağlar.

Yan mataforalarındaki vasıtalara da dikkat eder.

Baş omuzluklar hizasına kadar, balık adamlar emniyetini sağlar.

Donanma veya birlik kumandanı emrine göre dinlemede veya mesaj vermek ve almakda gerekli işlemlerini yapmak üzere telsiz operatörü astsubay, erbaş ve erler arasında tutulur.

Esas görevleri, daireleri ve gereçlerinin emniyet, kifayet ve gizlilik ve sürat ile çalıştırılmasını temin etmektir.

Mesaj alınması ve verilmesinde mer'i talimname ve yönetmeliklere göre işlem yaparlar.

Fırtınalı havalarda antenlerinin emniyetini sağlarlar.

Gemi işaret astsubay erbaş ve erleri arasında tutulur.

Nöbetlerini en az iki kişi olarak tutarlar.

Esas görevleri gemiye verilen veya geminin vereceği görünür işaret mesajlarını doğru, süratli ve emniyetli şekilde alıp vermektir.

Gemi vasıtalarını gözle takip ederler.

Sisli tipili havalarda kampana ve sis düdüğünü çalar ve çalınan düdüklere dikkat eder, yaklaşan düdükleri nöbetçi subayına rapor ederler.

Toka ve arya bayrak için çekilen işaretleri takip eder ve zamanında nöbetçi subayını haberdar eder.

Gemi baş ve kıç liman feneri ile şapka kırmızı fenerlerini kumandan fenerlerini yakarlar ve bunların elektriksiz yedeklerini hazır tutarlar.

Başüstü nöbetçilerinin raporlarını nöbetçi subayına pasaparola ederler.

Gemiye yaklaşmakta olan vasıtalar ile geçen forslu vasıtaların, boş veya dolu olarak geçişlerini, limana gelen veya giden gemileri nöbetçi subayına rapor ederler.

Hisa bayraktan evvel limana gelen gemilere bayrak gösterirler.

Tüccar gemilerinin selâmlarını iade ederler.

Arya ve hisa bayrakda kıç ve civadra bayrağını, fors ve flandraları arya ve toka ederler.

Denizde ve kıyıda olan mühim vakaları, yangınları, batma ve çatışmaları nöbetçi subayına rapor ederler.

İşaret jurnalini tutarlar.

Gemide II nci kumandan tarafından lüzumu kadar emniyet nöbetçisi tesis olunur. Para kasası... Açık cephanelik veya ambar gibi yerlerle açıkta bulunan malzeme ve silâhlara ve yanıcı, patlayıcı maddelere emniyet nöbetçisi tahsis olunur.

Gemiye para alınması sırasında ikmal subayı yanına da astsubay veya er emniyet nöbetçisi verilebilir.

Görevleri, kendi muhafızlarına tevdi edilen şeyleri olduğu gibi muhafaza etmektir.

Nöbet yerinde yangın emniyetini de sağlarlar.

Nöbet talimatlarındaki hususi hizmeti yaparlar.

(Başlığı ile birlikte değişik:RG-3/5/2015-29344)

Sancak nöbetçileri nöbet aldıkları yerin maddî ve manevi şahsiyetine tecavüzü önlerler.

Bulundukları yerlerde sükûneti sağlarlar.

Mangada, temizlik, emniyet ve disiplini muhafaza etmek düzeni sağlamak, mangaya kokacak, bozulacak birşey getirilmesine mâni olmak, mangayı havalandırmak, tenviratını kontrol etmek, kalk borusunda ve alarmda, yangında uyuyanları uyandırmak, gece uyurken açılanları örtmek ve manga personeli eşyasının emniyetini sağlamakla görevlidirler.

Oda hapsi ve katıksız hapis cezasını çekenlerin hapis odasından kaçmamalarını, kanun ve nizamın tecviz etmediği mahallere uzaklaşmamalarını sağlar.

Katıksız hapis cezası çekenlere hariçten yiyecek getirilmemesini ve cezalılara ziyaret yapılmamasını sağlar.

Mahpusun edep ve terbiye dairesinde bulunmasını sağlar.

Mahpusların hava almaları ve defi hacet zamanlarında nöbetçi polis ile işbirliği yapar.

Makine vardiyası personelinin yerlerinde olup olmadıklarını kontrol eder.

Makine bölümünde vakit cetvelinin uygulanmasını ve vardiyaların zamanında değişmesini sağlar.

Vardiyadan çıkan erbaş ve erlerin temizliklerini yapmalarını ve terli vücutla rüzgâra çıkmamalarını sağlar.

Gemi yara savunma ve yangın donanımlarını kontrol eder.

Kapalı kalması gereken bölmelerin kapalı olduğuna dikkat eder.

Gemi havalandırma tertibatını kontrol eder.

Gemi ısıtma tertibatının kifayetini sağlar.

Bütün gemi tenvirat devresinin daimî kontrolünü yapar. Tasarruf için gerekli lâmbaları söndürür, ârızaları tamir eder.

İcabeden yerlere cereyan verir.

Gemide mahsus yerinden başka ütü, elektrikli ocak kullanılmasına mâni olur.

Dizellerin jurnale geçecek kayıtlarını saat başlarında ve bizzat görerek tutar. Altörnatör veya dinamolara yağ ve su veya yabancı bir madde girmemesine bakar.

Gemi dizellerinin ve motorlarının kifayet ve emniyet ile çalışmalarını, yağlanmalarını, temizlenmelerini sağlar.

Gemide ve vasıtalarda çalışan benzin motorlarını kullanır. Bakımlarını, yağlanmalarını sağlar.

Motorlarda soğutma suyu devrini kışın donmalara mâni olacak tedbirleri kontrol eder ve sağlar. Yağ seviyesi ve devrini kontrol eder.

Ana makinesi dizel veya dizel elektrik ve motor olan gemilerde gemideki esas liman vardiyasının görevlerini yaparlar.

(Değişik: RG-05/03/1999-23630)

Seyir Nöbeti, “Savaş Yerleri/Manevra Yerleri Paydos, I/II/III üncü veya Sancak/İskele Vardiya Savaş/Seyir Nöbet Yerlerine” anonsu ile başlar; geminin seyir hitamında demirleme, şamandıraya bağlanma, aborda veya kıçtankara olmak üzere personelin manevra yerlerine alınmasıyla sona erer.

Seyir nöbeti, genel olarak mevcut taktik durumun gerektirdiği hazırlık seviyesine göre; tek, 1/2 veya 1/3 vardiya esasına göre tutulur. Bu durum, gemi komutanının emrine göre belirlenir.

Seyirde vardiya amiri, gemi komutanı tarafından görevlendirilen o vardiyadaki en kıdemli güverte subayıdır. Vardiyada görevli diğer tüm subaylar, vardiya subayı olarak isimlendirilir. Vardiya değişim zamanları ve süreleri, gemi tipi ve uygulanan vardiya düzenine bağlı olarak yürürlükteki talimatlara göre belirlenir.

Liman nöbetleri vardiya esasına göre tutuluyorsa seyir nöbetinden liman nöbetine geçişte hangi vardiya seyir nöbetinde bulunuyorsa o vardiyadan başlamak üzere liman nöbetine devam edilir.

(Değişik: RG-05/03/1999-23630)

Güverte vardiya subaylığı, güverte branşına dahil subaylar tarafından tutulur. Denizaltı gemilerinde makine branş subayları da, güverte vardiya subayı olarak görevlendirilir.

Vardiya subaylarının esas görevi, gemiyi emniyet ve selâmetle tesbit edilen rotada seyrettirmektir. Vardiya subayları, vardiya amirinin emirleri doğrultusunda hareket ederek, ona yardımcı olurlar.

Seyir esnasında, tehlikeli hallerde ve düşmanca hareketler karşısında durumu derhal gemi kumandanına haber verir. Ancak hemen alınacak tedbirleri de almakla sorumludur.

Geminin rotasında bulunup bulunmadığını daima mevkiler koyarak tesbit eder ve seyir subayına da kontrollar yaptırır.

Birlik halindeki seyirlerde geminin esas mevkiini, mesafe ve aralıkların muntazam olmasını sağlar.

Hidrografik neşirayata göre tesbit ettiği aksaklıkları veya yeni bilgileri seyir subayına ve kumandana bildirir.

Müstakil seyirlerde mevki raporlarını hazırlar ve zamanında ilgili makamlara verilmesini sağlar.

Üst makamlardan alınan emirleri (Mesajları) yapılacak işleri zamanında kumandana ulaştırır.

Sis bastırması halinde kumandanı hemen haberdar eder ve geminin emniyeti için gerekli yara savunma tedbirlerini gözden geçirtir ve siste hareket tarzını uygular.

Geminin, denizde çatışmayı önleme tüzüğü gereğince gerekli fener ve işaretlerle tam donanmış olarak seyirden sorumludur.

Gemiden denize adam veya eşya düşmesi halinde gereken işleri yapar.

Rastlanan Türk harb gemilerini selâmlar veya yabancı harb gemilerinin veya ticaret gemilerinin selâmlarını zamanında iade eder.

Köprü üstünde tutulması icap eden kayıtların muntazam ve eksiksiz olarak seyir jurnalına yazılmasını sağlar.

Personelin zamanında vardiyalarını almalarını, yemek yemelerini yatmalarını, kalkmalarını, v.s. temin eder. Geminin genel temizliğinin yapılmasını sağlar.

Düşman karşısında hemen alarm vererek personelin savaş yerlerini almasını temin eder ve görevini kumandana devreder.

(Değişik:RG – 05/03/1999 - 23630)

Makine vardiya subaylığı görevi; seyre hazırlık durumu ile başlar ve personel mevcuduna göre başçarkçı hariç olmak üzere makine subayları tarafından; gemi tipi, hazırlık durumları ve diğer koşullara bağlı olarak, üst makamlar veya gemi komutanı tarafından belirlenen oranlardaki vardiya esasına göre tutulur.

(Değişik:RG – 05/03/1999 - 23630)

Makine vardiya subayının esas görevi; kazanlar, ana makineler, gaz türbini ve yardımcı makinelerin emniyet ve kifayetle çalıştırılmasını ve köprüüstünden verilen makine komutlarının zamanında ve tam olarak uygulanmasını sağlamak; geminin seyrini ve emniyetini ilgilendiren hususlarda, vardiya amiri, başçarkçı ve gemi komutanının emirlerine göre gerekli tedbirleri almak ve işlemlerini başlatmaktır.

Gemide, yangın ve yara savunma A. B. C. emniyetini sağlar.

Sitimli gemilerde seyifti valfın atmamasına ve fakat çeşitli süratler ile manevralara geçecek sitimin bulunmasını, istenecek fazla cereyanın hemen verilmesini sağlar.

Makine arızalarında yardımcı veya istirahatçı vardiyadan da personel alarak arızaları tamir ettirir.

Makine seyir jurnalini tutar.

Munavebe ile çalışacak kazan ve makineleri, motorları zamanında çalıştırır.

Seyirde köprü üstünde, seyir, işaret, serdümen, makine telgrafçı radarcı, S.H.M.ci vardabandra, telsizci, D.S.A.cı vesair hareket branşlarından lüzumu kadar personel bulunur.

Bu personel vardiya subayının emrine göre kendilerine verilen asli görevleri dikkat ve ihtimam ile yapar.

Gemi kumandanı kendi gemisinin ihitiyacına göre nöbetleri ve talimatlarını yapar.

Kullandıkları gereçlerde ihmal ve dikkatsizlikten doğacak arızalardan bizzat ve birinci derecede sorumludurlar.

Seyirde ve gerekirse limanda kazan ve makineler ile sair yerlerde tam kifayetle hizmeti görecek şekilde vardiya halinde personel bulunur.

Bu personel vardiya subayı emrinde olarak, kendilerine verilen asli görevleri yaparlar.

Makine, şaft vesair yerlerin yağlanmasına dikkat ederler.

Kullandıkları gereçlerde ihmal dikkatsizlikten doğacak arızalarda bizzat ve birinci derecede sorumludurlar.

Seyirde makine vardiya subayına bağlı olarak gemi elektrik cihazlarının çalışmasını kontrol ederler. İstenilen akım kuvvetini sağlarlar.

Kullandıkları gereçlerde doğacak arızalardan bizzat sorumludurlar.

Kazanların tam kifayetle istenen stimi sağlamasını, devreye girecek ve çıkacak kazanların usulüne göre hazırlanmasını, yakılmasını, çekilmesini sağlarlar.

Yangına karşı gerekli bütün tedbirlerin alınmasını ve dairelerinin nete bulundurulmasını sağlarlar.

Kazanların su seviyesi hava ve yakıt durumunun uygunluğunu sağlarlar.

Kazanlar ve dairelerde doğacak arızalardan bizzat sorumludurlar.

Motorlarda yakıt, yağ ve soğutmanın tam olarak bulunmasını ve motorların kifayet ve emniyetle çalışmasını sağlarlar.

Yangına karşı tedbir alırlar ve dairelerinin nete bulunmasını sağlarlar.

Doğacak arızalardan ve arızanın izalesinden bizzat sorumludurlar.

Gemide kapalı tutulması icap eden bölmeler, kaportalar, lümbuz ve sairenin kapalı tutulmasını sağlarlar.

Yakıt ve su kavancasını yaparlar. Donanımlarını kontrol ederler.

Yara savunma (A.B.C.) ve yangın donanımları, gereçleri ve malzemesini zamanında ihzar ve kullanmakla görevlidirler.

Arıza ve tedbirlerinden dolayı bizzat sorumludurlar.

Bölmelerin açılıp kapanmasında her geminin özelliğine göre mer'i talimatlara riayet edilir.

Seyir halinde bulunan her gemi köprü üstü, güverteye veya lüzumu halinde baş ve kıç güverteye geminin seyir istikametini, gemiye balık adam veya mayın, torpito, uçak gibi bir şey gelip gelmediğini ve denize bir şey düşüp düşmediğini gözetlemek ve ufkun her tarafını tarassut etmek üzere gözcüler konur.

Gözcüler, gündüz gemi, kayık, duman enkaz, kara sahil, ada ve şüpheli herhangi bir yeri ve gece fener, ışık, tenvir mermisi, top alevli, veri fişeği gibi fasılalı ziyaları, ışıksız tekne ve karaltılar gibi gördüğü şeyleri her sesi ve gürültüyü cihet ve istikametlerini söylemek üzere köprü üstüne rapor ederler.

Gözcülere birer dilim verilir ve 360 dereceyi gözetliyerek burada gördüklerini devamlı olarak rapor ederler.

Kıç gözcüsü denize adam düştüğünde emir beklemeden can simitini atar.

Gemide, seyirde bir filika, kik veya motor daima mataforada denize alabura olmuş vaziyette askıda tutulur, vasıtayı tam donatacak personel ile vasıtayı mayna edecek porsun, elektrikçi gibi personeli de tefrik edilir.

Personel daima can yelekli olarak filikalarının yanında güvertede bulunurlar.

Can filikasında tolsun sandığı, muhabere vasıtaları ile diğer lüzumlu malzemeler ve miktarı kâfi can yeleği simidi ve salvo bulunur.

Deniz filikası lüzumu halinde usulüne göre mayna edilir. Personeli içine can halatından iner ve gerekli kurtarma görevini yaparlar.

Can filikası personelinin filika maynası ve bilhassa gemi üzerinde yol varken vasıtanın gemiden ayrılması usulleri hakkında özel eğitimleri yapılır.

Müstahkem mevki, üs ve bölge kumandanlıkları camiasındaki nöbet hizmetleri; genel esaslarda açıklanan hususlara ve mahallin, görevlerinin özelliklerine göre bu kumandanlıklarca düzenlenir.

Karakol, karakol nöbetçisi ve devriyeler

Karakollar ve nöbetçiler: Emniyet karakolu, emniyet nöbetçisi, saygı karakolu ve saygı nöbetçisi olmak üzere ikiye ayrılır.

Karakol ve nöbetçiler kanun ve nizamlarla tâyin edilen yerlere konur. Karakol hizmeti kaideden yaya sınıflar tarafından yahut atlı sınıflardan yaya olarak yapılır. Bunların atlı veya motorlu olarak bulunmaları icap ediyorsa o şekilde tertip olunurlar.

Her kıt'a ve kıt'ası bulunan karargâh ve kurumlarda bir nizam karakolu bulunur. Nizam karakolunun kuvveti; çıkaracağı nöbetçi ve devriyelerin adedine göre hesap edilir. 24 saat içinde her nöbet için asgari üç er hesap edilir. Karakol çavuşu ile onbaşılar, borazan ve trampetçiler bu hesaptan hariç kalmalıdır. Emniyet karakolları ve nöbetçiler askerlikçe mühim olan noktalara, cephanelik, harb silâh ve vasıtaları, ambar ve kasa ile mahpusların muhafazası için çıkarılırlar.

Bunlar haricinde askerlikçe mühim olan yerlere karakol ve nöbetçi çıkarılması garnizon kumandanının emir ve müsaadesi ile olur.

Kıt'a bulunmıyan kurumlardaki nöbet ve devriye hizmetleri için iş bu müesseselere garnizon kumandanının emriyle ayrı karakollar tahsis edilebilir. Kıt'alara yakın bulunan ve kıt'a nöbetçileri gibi değiştirilmesi mümkün olan kurumlara ait nöbetçiler işbu kıt'anın nizam karakolundan çıkarılır. Ayrı karakollar tahsis edilen kurumlardaki karakollar en çok haftada bir değiştirilmelidir.

Kurum ve karargâhtaki muhafız kıt'aları birer nizam karakolu mahiyetindedir.

Nizam karakol erbaş ve erlerin kıt'alarında silâhlı ve seferi teçhizatlı (Cephane dâhil) olarak çıkarılır. Bu karakoldan çıkacak nöbetçi ve devriyelerin nöbet esnasında da seferi teçhizatını kamilen taşıyıp taşımıyacakları o zamanki vaziyete göre kumandanlıkça tâyin ve emrolunur.

Nizam karakolundan uzak ve ıssız yerlere çıkarılan nöbetçilerin tüfekleri geceleyin dolu ve kapalı bulunur. Ceza evi ve tutuk evlerinde bulunan nöbetçiler ile fevkalâde hallerde bütün nöbetçilerin silâhları gece ve gündüz dolu bulundurulur. Nöbetçilere verilecek mermi miktarını kışla kumandanı tesbit ve emreder.

Saygı karakolu: Cumhurbaşkanı ikametgâhına yaya kıt'alar tarafından (Atlı ve motorlu kıt'alardan yaya olarak) çıkarılır. Kıt'a bulunmıyan yerlerde bu vazife jandarma tarafından yapılır. Saygı karakolu bunu çıkaracak kıt'anın kumandanı tarafından tesbit edilecek kuvvette ve bir subay (Asteğmen, üsteğmen) kumandasında olur. Bu karakol her hususta Cumhurbaşkanı başyaveri emrinde bulunur.

(Değişik:RG-3/5/2015-29344)

Saygı nöbetçisi: Cumhurbaşkanı, Başbakan, Genelkurmay Başkanı, Millî Savunma Bakanı, İçişleri Bakanı (Bakanlık binası ile sadece Jandarma Genel Komutanlığına bağlı kışla, karargah ve kurumlarda bulunduğunda), Kuvvet Komutanları, Jandarma Genel Komutanı, Orgeneral/Oramiraller ve Korgeneral/Koramiral (bulunulan garnizonda görevli Orgeneral/Oramiral mevcut değilse) seviyesindeki komutan ve amirlerin kışla, karargah ve kurumlarda bulunduklarında, karargah binalarının ana giriş kapısına çıkarılan iki kişilik nöbetçidir. Yüzer birliklerde sancak nöbetçisi aynı zamanda saygı nöbetçisidir, bunun haricinde saygı nöbetçisi çıkarılmaz. Saygı nöbetçisi, ihtiram olunan makam sahibinin bulunduğu yerden bir günden fazla bir zaman için ayrılması halinde kaldırılır. Avdet ederse tekrar konur. Her kışlanın nizam kapısındaki nöbetçi emniyet nöbetçisidir.

Nöbetçilerin muayyen ve devamlı nöbet yerlerinden, hava tesirinden korunmaları için numunesine uygun birer nöbetçi kulübesi olmalıdır.

2 - Nizam karakolu:

Nizam karakolu; kıt'a, karargâh ve kurumlarda piyade bölükleri (Kıt'aları) arasından sıra ile çıkarılır. Kuruluşunda piyade olmayan birliklerde o birliğin silâhlı erleri arasından çıkarılır. Nöbet yerlerinin çokluğundan dolayı bu bölüğün silâhlı erbaş ve erleri kâfi gelmezse kıt'a kumandanının emrine göre diğer bölüklerden (Kıt'alardan) kâfi miktarda erbaş ve erlerle takviye edilir.

Bir bölüğün (Kıt'anın) mevcudu nizam karakol hizmetlerini kamilen yapmağa kifayet etmediği zamanlarda, bu bölüğün diğer bölüklerden (Kıt'alardan) takviyesi veya aynı zamanda iki bölüğün (Kıt'anın) birden hizmete memur edilmesi şeklinden biri kışla kumandanı tarafından tesbit ve emredilir.

Nizam karakolu çıkaran birliğin nöbetçi subayı veya astsubayı aynı zamanda nizam karakol kumandanıdır.

Nizam karakolu nöbetçi heyeti ile birlikte değiştirilir.

Nizam karakol görevini alacak olan kuvvet, onu çıkaran bölüğün (Kıt'anın) kumandanı tarafından toplanma yerinde gözden geçirilir ve ondan sonra nöbetçi subay veya astsubayının emrine verilir.

Karakollar ve nöbetçilerin değiştirilmesi hususi merasimle yapılır. Nizam karakol nöbetçi subayı veya nöbetçi astsubayı emrine verilen nizam karakol kuvvetini değiştireceği eski nizam karakol kuvvetinin bulunduğu yere doğru sevkeder, bu esnada eski karakol, karakol yerinin önünde hazır ve toplu bir halde bulunur. Yeni karakol münasip mesafeye yaklaşınca silâh başı eder. Her iki karakol birbirine altı adam mesafe kalınca «dikkat sağa (Sola) bak» komutu ile birbirini selâmlar yeni karakol kuvveti sağ yanı eski karakolun sol yanı karşısına gelecek veçhile kumandanı tarafından safa geçirilir ve bundan sonra her iki kumandan kıt'alarını rahat ettirir ve teslim ve tesellüm işlerini görüşürler.

Her nöbet yerine ve devriyeye bir numara verilir. Yeni karakol, nöbetçi yerlerine ve çıkarılacak devriyelerin adedine göre postalara taksim edilir. Her nöbet postasının erleri posta içinde ayrıca bir sıra numarası alır. (Meselâ: bir numaralı nöbet yerinin bir numaralı nöbetçisi, iki numaralı nöbetçisi gibi),

Nöbet yerlerinin yeni karakol tarafından teslim alınması işine her postanın bir numaralı erlerinin bir araya toplanmasiyle başlanır. Bu suretle toplanan kıt'aya (Nöbetçi kıt'ası) denir. Onbaşılardan biri değiştirici olarak bu kıt'aya kumanda eder ve kıt'ayı hareket ettirir ve her nöbet yerine uğrıyarak eski karakolun nöbetçilerini değiştirir. Bu esnada eski değiştirici onbaşı da yeni değiştiricinin yanında bulunur ve nöbetçilerini toplıyarak karakola getirir.

Bu nöbet teslim işi yapılırken eski ve yeni karakol kumandaları da karakola ait eşyayı karakolun ve mıntıkasının temizliğini, nöbet yerlerini gözden geçirirler. Temizlikte bir kusur varsa eski karakol hemen bu kusuru giderir. Eşyada bir noksan varsa 24 saatlik vukuat raporuna ayrıca yazılır ve her iki kumandan tarafından imza edilir. Bu rapor yeni nöbetçi âmiri tarafından kışla kumandanına sunulur.

Eski karakolun nöbet yerlerinde bulunan erleri karakola geldikten sonra eski karakol kumandanı kıt'asına silâhbaşına ederek karakoldan hareket ettirir ve münasip yere kadar götürerek oradan erbaş ve erlerin koğuşlarına gitmelerine müsaade eder.

Nizam karakolunun temizliğine ve nizamına bakmak üzere yedek olarak fazladan getirilen erlerden biri memur edilir. Nöbette olmıyan erler tüfeklerini tüfekliye posta posta ve nöbet sırasiyle korlar. Teçhizat ve eşyalarını da hemen giyinip kuşanacak veçhile başuçlarında derli toplu olarak bulundururlar.

Her nizam karakolunda nöbet yerlerini ve nöbetçisinin genel ve özel talimatını ihtiva eden bir (Nizam karakolu talimatı) ve bir de yangın halinde hareket tarzını gösterir bir talimat, kıt'anın günlük ve nöbet hizmetlerini ve daha buna benzer işleri gösterir cetveller bulunur.

Nizam karakolları aşağıda yazılı kumandanlara resmî tazim yapar:

1 - Alay (Hava ve denizde benzeri) kumandanlarına ve karargâhı kışla dahilinde bulunan daha yukarı kumandanlara her gün kışlaya ilk gelişlerinde;

2 - Karargâhı kışla veya garnizon haricinde bulunan kumandanları kışlaya gelişlerinde kışladan çıkışlarında.

(Değişik:RG-29/8/2014-29103)

Nöbetçinin nöbet yerindeki hareket tarzları, nöbeti tefrik eden kışla/birlik komutanı tarafından talimatla belirlenir. Nöbetçi sorumluluk bölgesini sürekli gözetler, dinler ve bir olay vukuunda nöbetçi heyetini ve hazır kıtayı mevcut muhabere iletişim vasıtalarıyla derhal bilgilendirir.

Her nöbet yeri için nöbetin cinsi ve nev'ine göre (Kiler, hapishane emniyet, cephanelik...) bir talimat yapılır ve varsa nöbetçi kulübesine, yoksa kışla karakolunun içine asılır. Nöbet tesliminde de nöbet yerine mahsus talimat maddelerinin nöbetçilere söylenmesi ve tekrar ettirilmesi lazımdır.

Nöbetçilerin umumi olarak bilmesi lâzım gelen mevaddan başka bulunduğu yerin ve civarının isimlerini, bulunduğu yerden her tarafa giden yolların nereye gittiklerini, civarda nerelerde hangi kıt'alar bulunduğunu bir taarruza uğrarsa veya muhafazasına mecbur olduğu mahaller bir taarruz vukuu bulursa ne suretle hareket edeceğini, gündüz ve gece nerede bulunup ne suretle hareket edeceğini bilmelidir. Savaşta nöbet hizmetleri bununla ilgili talimname hükümlerine göre yürütülür.

Silâhlı eşkiya karşısında nöbetçinin tavır ve hareketi savaştaki nöbetçilerin tavır ve hareketlerinin aynıdır.

Nöbet değiştirme saati geldiği veya buna mahsus işaret verildiği zaman yeni nöbetçi kıt'ası ve yeni değiştirici onbaşı nizam karakol talimatı ile tâyin edilmiş olan kendilerine mahsus toplanma yerinde toplanır. Burada nöbet değiştirici onbaşı süngü takması emredilmiş olan nöbetçilere süngü taktırır, tüfeklerin dolu bulunması icap eden ahvalde tüfekleri doldurtur. Emniyet kanatlarının kapalı bulunmasına bilhassa dikkat edilmelidir ve nöbet yerlerini sıra ile dolaşmak üzere kıt'ayı düzgün olarak sevk eder.

Nöbetçi kıt'ası bir nöbet yerine yaklaştığı zaman o nöbet yerinin nöbetçisi yerinde durmuyorsa (Geziniyorsa) yerine gidip hazır ol vaziyetini alır ve nöbetçi kıt'asını selâmlar. Nöbet değiştirici onbaşı kıt'ayı durdurup nöbet yerinin yeni nöbetçisine nöbete emrini verir; yeni nöbetçi eski nöbetçinin sol yanına doğru uygun adımla yürür ve nöbet yerinin vaziyetine göre icap ediyorsa tam veya yarım bir dönüşle eski nöbetçinin sol yanında bir hizada olmak şartiyle durur. Değiştirici onbaşı, her iki nöbetçinin bir adım açığında ve tam ikisi ortasında, yüzü her iki nöbetçinin aynı istikamette bulunan yüzlerine karşı dönük bulunur. Selâm vaziyetinde nöbet yerine ait vazifenin teslimine dair eski nöbetçinin sözlerini ve yeni nöbetçinin de tekrarlamasını dinler. O nöbet yerinin talimatına uygun olmayan sözler söylenirse düzeltilir, eksik varsa tamamlar. Evvelemirde değiştirici ve yeni nöbetçi nöbet hududu dahilindeki her şeyin nizamında bulunduğuna kanaat getirmelidir. Çifte nöbetçi konan nöbet yerlerinde yeni nöbetçiler yukarıdaki tarife uygun olarak biri eski nöbetçilerin sağında ve diğeri solunda bulunmak üzere vaziyet alırlar. Değiştirici onbaşı dört erin ortası karşısında bulunur. Nöbetin tesliminde nöbet alanla nöbet değiştiricinin işitebileceğinden daha yüksek sesle konuşulmaz. Nöbetlerin tesliminde konuşmaların âmirden başkasının duymasına müsaade etmemelidir. Bir nöbet yerinde teslim ve tesellüm işi bittikten sonra değiştirici eski nöbetçiye «kol nihayetine marş» emrini verir. Bu emir yapıldıktan sonra kıt'ayı nöbet yerine hareket ettirir. Bu suretle bütün nöbet yerleri dolaşılıp eski nöbetçiler değiştirildikten sonra gene topluca, karakola dönülür. Burada kıt'a durdurulur. Süngü çıkartılır, dolu silâhlar boşaltılır ve emniyet için bir defa da silâhlar muayene edilir ve ancak ondan sonra kıt'aya karakola girmelerine müsaade edilir. Değiştirici onbaşı, bu işler yapıldıktan sonra karakol erbaşına vazifesini yaptığını ve nöbet yerlerinde görüp de söylemesi lâzım gelen şeyler varsa onları haber verir.

Nöbetçiler genel olarak iki saatte bir değiştirilir. Ancak nöbet hizmetinin ve iklim şartlarının özelliği dolayısiyle zaruri hallerde bu müddetler azaltılabilir veya çoğaltılabilir. Çoğaltma 4 saati geçemez.

Fevkalâde hallerde şehir ve kasabalar içine konan karakolların hareket tarzı, karakolun çıkmasını emreden birlik veya garnizon kumandanı tarafından maksada vaziyete ve nizamlar uygun bir şekilde yapılacak talimatlarla tanzim olunur.

Karakol kumandanı emirsiz olarak ancak nöbet yerlerini ve devriyeleri teftiş etmek maksadiyle ayrılabilir ve bu takdirde bırakacağı vekile gideceği yeri ve ne vakit döneceğini söyler.

Karakollar her türlü ahvalde daima hazır bulunurlar. Geceleri elbiseleri ile yatarlar. Fevkalâde hallerde teçhizatlariyle birlikte en kısa zamanda her an silâh başına edebilecek veçhiyle hazır bulunurlar. Baskın vukuu melhuz ise karakol erbaş ve erlerinden ihtiyaca göre bir kısmı veya hepsi yatmaz, uyumaz ve lâzımsa karakol dışında hazır bulunurlar. Bu takdirde silâhlar erlerin yanında bulunur. İcabında maksada uygun başkaca tertibat da alınır.

Karakol, nöbetçi ve devriyelerin silâh kullanma selâhiyetleri Türk Silâhlı Kuvvetler İç Hizmet Kanunu 87-90 maddelerinde yazılıdır.

İç Hizmet Kanunun 80-82 nci Maddelerinde olduğu gibidir.

Hal ve vaziyetin icap ettirdiği zamanlarda her kışla, konak ve ordugâhta derhal kullanılmak üzere bir hazır kıt'a bulundurulur. Bunun dışında hazır kıt'a bulundurulmaz.

Hazır kıt'anın teşkil edileceği zaman ve kuvvetini garnizon kumandanı bildirir. Ayrıca bu kıt'anın teşkilini üst makamlar da emredebilir.

Hazır kıt'anın bütün erbaş ve erleri hep bir arada ve mümkün ise ayrı bir oda ve koğuşta bulundurulur. Hazır kıt'a gece dahi seferi teçhizatlı silâhlı ve giyimli olarak harekete hazır bulunur. Bu kıt'anın nöbetle uyku uyuyup uyumayacağı çıkaran kumandanca emredilir.

(Değişik:RG-29/8/2014-29103)

Hazır kıtanın kuvveti ihtiyaca göre belirlenir. Bu kıtanın kuvveti en az üç kişiden birliğin tamamına kadar olabilir. Komutanı görevlendirilen birliğin büyüklüğüne bağlı olarak subay, astsubay, uzman jandarma veya uzman erbaş olabilir.

Hazır kıt'a kumandanın tensip edeceği birlikten çıkarılır. Bu birliğin kuvveti kâfi gelmezse diğer birlikten takviye edilir. Hazır kıt'a lüzum ve ihtiyaca göre başka sınıflarla da takviye edilir. Bir kışlada başka başka sınıflardan asker bulunursa bu kıt'a kaideten yaya sınıflardan sıra ile tertip olunur. Eğer kışlada yaya sınıftan asker yoksa o zaman bu kıt'a kışlada oturan sınıftan yaya ve lüzumunda atlı ve motorlu olarak tertip edilir.

Hazır kıt'a için bir toplanma yeri gösterilir.

Şayet bir ihtilâl ve isyan çıkması muhtemel ise askerlerin hepsinin kışlalarda mevcut bulunması emredilir.

Bütün birliğin hazırlanması veyahut bir kısmının hazır kıt'a olarak bulunması icap eden fevkalâde hallerde dışarda olup biten işlerden haber almak, alâkadar makamlarla ve civar kışla askerî müesseselerle irtibatta bulunmak ve lüzumlu olan telgraf, telefon hatlarını muhafaza etmek ve kışla dışında rastlanacak erbaş ve erleri kışlalarına göndermek için münasip kuvvette devriye kolları çıkarılır. Hale göre komşu makam ve kıt'alarla irtibatta bulunmak üzere irtibat vasıtaları hazır bulundurulur.

Kışlada bulunmak emri verildikten sonra er, erbaş astsubay ve subaylardan hiç bir kimse kışladan emirsiz ayrılamaz. Herhangi bir sebeple veya iş maksadiyle kışla dışına çıkarılacak kuvvetin miktarı durumun ehemmiyetine göre hesap edilmeli ve bu kuvvet silâhlı ve cephaneli olmalıdır.

Hazır kıt'anın cephanesi çabuk ve kolayca dağıtılacak bir yerde ve vaziyette bulundurulmalıdır.

Fevkalâde hallerde her erbaş ve erin üzerinde münasip miktarda cephane bulunmalıdır. Bu miktar hazır kıt'anın teşkili emreden kumandan tarafından bildirilir.

L) Asayişin temini için askerin nasıl kullanılacağı ve örfi idare:

1 - Örfi İdare ve asayişin temini İç Hizmet Kanununun 86 ncı maddesinde olduğu gibidir.

2 - Silâh başına.

Birliklerin silâh başına edilmeleri ilgili ve yetkili kumandanların emriyle olur. Bir kışladan bir kısım askerin fevkalâde ahval karşısında silâh başına edilmesi kışla kumandanının veya kışla nöbetçi âmirinin emriyle olabilir.

Askerin silâh başı edilmeleri kaideten boru veya trampet veya alarm düdüğü vesair işaretiyle olur. Bu işaret icabında uzaktan işitilip görülecek surette mesalâ; top, işaret tabancası attırmak ve ateş yaktırmak, tayyare uçurmak ve telefon gibi evvelden kararlaştırılacak vasıtalarla da yapılır.

Silâh başına borusu, nizam, karakolunun (Hazır kıt'anın) borusu ile ve varsa diğer borazanlar tarafından tekrar tekrar çalınır.

Silâh başına emir veya işaretiyle o mevkide bulunan bütün birlikler kendilerini muharebeye hazır bir hale koyarlar, böyle bir halde birliklerin alacakları tertipler kuvvetlerin özel talimat ve emirlerine göre olur.

Asker her an ve zamanında ve hususiyle silâh başına emir veya işareti verildiği vakit hemen takınıp kuşanacak ve süratle çıkabilecek veçhile eşya ve teçhizatı hazır bulunmalıdır. Bu gibi zamanlarda kışla ve konakların dışında bulunan askerler hemen kışlaya koşar ve çabucak hazırlanıp evvelden tesbit edilen yere giderler.

Kışla nöbetçi subayları evlerinde bulunan subaylara «silâh başına» emrini çabucak ulaştırırlar ve emniyete lüzum görülürse muhafız da gönderilir.

Birlikler; senede birkaç defa ve muhtelif maksatlarla talim için silâh başı ettirilir.

Bazı ahvalde nokta dizmek icap edebilir. Bu husus için ayrılan asker münasip aralıklarla karşılıklı bir veya iki sıra üzerine tertip olunur ve bunlara vazifeleri iyice anlatılır. Vazifenin ifası sırasında halka iyilikle ve nezaketle muamele edilmeli, verilen emre aykırı hareket edilmesine rıza gösterilmemeli bu vazife atlı ve motorlu askerler tarafından yapılırsa bir kaza vukuuna asla meydan verilmemelidir.

Astsubay ve subaylar gürültüsüzce ve lüzumsuz yere dolaşmıyarak kendi kıt'alarının hududu içinde nizamın muhafazasına dikkat ve nezaret ederler.

Nokta dizmek için tahsis edilen askerlerin teçhizat ve kıyafetlerinin ne şekilde olacağı her defasında emredilmelidir. Mızraksız atlı noktalar kılıç çekerler.

Noktaya memur olanlar karakol gibi vazife görürler.

İç Hizmet Kanununun 87 ilâ 90 ıncı maddeleri hükümleri uygulanır.

Askeri inzibat kuvvetleri;(1)

1. Askeri disiplini korumak, bozulan disiplinin süratle iadesini sağlamak, ilgili mevzuat hükümlerine göre askeri trafik hizmetlerini yürütmek, asker kişilerin suç işlemelerini önlemek ve gerektiğinde bunların kimliklerini tesbit etmek, üstlerini aramak.

2. İzinsiz kıt'asını terk etmiş olan veya korunması için yakalanması gereken ya da askeri disiplini bozucu davranışlarda bulunan asker kişileri yakalamak.

3. Aşağıda gösterilen hallerde:

a. Adli bir görevin yerine getirilmesi amacıyla; yetkili merciin isteklerini yerine getirmek için,

b. Adli takibat amacıyla;

(1) Kendi muhafazaları altına tevdi edilmiş olan insanlarla eşyanın korunmaları için muvakkaten yakalanması zorunlu görülen,

(2) Karakola, karakol nöbetçisine, devriyelere (veya görevlerini yaptıkları sırada ya da görevlerinden dolayı askeri inzibat görevlilerine) karşı tecavüz müessir fiil veya hakaret eden veya muvakkaten yakalanmaması halinde bu fiillere devam edeceği anlaşılan,

Asker veya sivil kişileri yakalamak,

4. Suç üstü hallerinde delillerin kaybolmasını önlemek, gerekli işlem yapılmak üzere; suç delilleriyle birlikte sanık asker kişileri en yakın kıt'a komutanlığına veya askeri kurum amirliğine, sivil kişileri ise mahalli polis veya jandarma karakoluna teslim etmek,

5. Askeri adli makamların isteklerini yerine getirmek,

6. Gerektiğinde askeri ceza ve tutukevlerinin korunmasını sağlamak,

7. Yukarıdaki bentlerde belirtilen görevlerin ifası sırasında kuvvetinin yeterli olmaması halinde, en yakın askeri birlikten, acele ve gecikmesinde sakınca olan hallerde de polis ve jandarma kuvvetlerinden yardım istemek,

8. Polis ve jandarmanın vaki yardım taleplerini yerine getirmek,

Görev ve yetkilerini haizdirler.

2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu ile 5442 sayılı İl İdaresi Kanununun uygulanacağı ve Genel Güvenlik Kuvvetlerinin de yeterli olmadığı hallerde, valinin isteği üzerine ve garnizon komutanı ile mülki amirin müştereken tesbit edecekleri yer ve zamanlarda, tefrik edilecek askeri inzibat kuvvetleri; karakol, karakol nöbetçisi, devriye, trafik, kolluk, kurtarma ve yardım görevlerini, polis ve jandarma yetkilerini haiz olarak yerine getirirler.

Bu görevlerin nasıl yapılacağı ve yetkilerin nasıl kullanılacağı Genelkurmay Başkanlığınca çıkarılacak yönergede gösterilir.

(Mülga:RG-26/12/2014-29217)

(Mülga birinci fıkra:RG-26/12/2014-29217)

Bunlar askerî binalar olup askerî mahal vasıf ve mahiyetini haizdir.

1 - (Mülga:RG-26/12/2014-29217)

2 - (Mülga:RG-26/12/2014-29217).

3 - (Mülga:RG-26/12/2014-29217)

4 - Subaylar, askeri memurlar ve astsubaylar ile bunların emeklileri orduevlerinin ve askeri gazinoların tabii üyeleridirler.

Tabii üyeler ile orduevleri, askeri gazino ve öteki askeri sosyal tesislerden yararlanma hakkına sahip diğer kişilerin (…);(1)

a) (Ek ibare: 17/11/2007-26703) Bu Mahallerde(1) Siyasi konuşma yapmaları, siyasi telkin ve öneride bulunmaları, yasal ve yasa dışı kurulmuş bulunan siyasi amaçlı parti, kuruluş, dernek ve örgütlerden herhangi biri hakkında propaganda yapmaları yasaktır. Bu yasağa uymayanlar hakkında gerektiğinde yasal işlem yaptırılmakla birlikte, emekli üyeler ile sosyal tesislerden yararlanma hakkına sahip diğer kişilerden birinin bu tür faaliyette bulunduğu herhangi bir şekilde tesbit edilenler anılan sosyal tesislerden yararlanma haklarını kaybederler.

b) Söz atma, sarkıntılık, ırz ve iffete tecavüz, askerlik haysiyet ve şerefine dokunan fiilleri işlemeleri veya orduevleri, askerî gazino ve öteki askerî sosyal tesislerde(1) uyulması öngörülen kurallara uymamakta ısrar etmeleri halinde bunlar hakkında gerektiğinde yasal işlem yaptırılmakla birlikte bu tesislere girişleri Genelkurmay Başkanlığınca yasaklanabilir. Yapılan yasal işlem sonucunda bu fiilleri işlemedikleri anlaşılanlar hakkında, daha önce alınmış olan yasaklama kararı Genelkurmay Başkanlığınca kaldırılır.

c) (Değişik: RG-14/02/1999-23611) Emekli üyeler ile bunların aile fertlerinden birisinin, irticai, bölücü, yıkıcı faaliyetler içerisinde yer aldığının ya da Türk Silâhlı Kuvvetleri aleyhinde beyanda veya faaliyette bulunduğunun tespit edilmesi halinde, bu kimselerin, orduevleri, askerî gazinolar ve diğer askerî sosyal tesislere girişleri, Genelkurmay Başkanlığınca geçici veya sürekli olarak yasaklanabilir.

ç) (Ek: RG-17/11/2007-26703) Kendisine özel bir görev verilmediği halde görevi ve sıfatı icabı muvazzaflık yaptığı dönemde bulunduğu görev ve görev yerleri hakkında beyanat veren, yazı yazan veya sair surette açıklamada bulunan, astlık-üstlük münasebetlerini zedelemeye, amir veya komutanlara karşı güven hissini yok etmeye yönelik olarak açıkça aşağılayıcı söz ve davranışta bulundukları çeşitli komutanlık ve resmî kaynaklardan intikal eden bilgi ve belgelerden tespit edilenlerin orduevleri, askerî gazinolar ve diğer askerî sosyal tesislere girişleri, Genelkurmay Başkanlığınca geçici veya sürekli olarak yasaklanabilir.

d) (Ek:RG-16/10/2020-31276) İlgili mevzuat gereği açığa alınan, terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilerek 30 iş gününden daha fazla süre ile geçici görevden uzaklaştırılan Türk Silahlı Kuvvetleri personeli ile aynı gerekçelerle görevden uzaklaştırılan Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personelinin orduevleri, askeri gazinolar ve diğer askeri sosyal tesislere girişleri görevden uzak kaldıkları süre zarfında; emekli üyeler ile sosyal tesislerden yararlanma hakkına sahip diğer kişilerden bu durumları nedeniyle soruşturma veya kovuşturma altında bulunanların orduevleri, askeri gazinolar ve diğer askeri sosyal tesislere girişleri ise soruşturma veya kovuşturma süresince Millî Savunma Bakanlığınca geçici olarak yasaklanabilir.

5 - (Mülga:RG-26/12/2014-29217)

6 - (Mülga:RG-26/12/2014-29217)

7 - (Mülga:RG-26/12/2014-29217)

8. (Mülga:RG-26/12/2014-29217)

9. (Mülga:RG-26/12/2014-29217)

10 - (Mülga:RG-26/12/2014-29217)

11 - (Mülga:RG-26/12/2014-29217)

12 - (Mülga:RG-26/12/2014-29217)

(Mülga:RG-26/12/2014-29217)

(Mülga:RG-26/12/2014-29217)

(Mülga:RG-26/12/2014-29217)

(Mülga:RG-26/12/2014-29217)

(Mülga:RG-26/12/2014-29217)

(Mülga:RG-26/12/2014-29217)

(Mülga:RG-26/12/2014-29217)

(Mülga:RG-26/12/2014-29217).

(Mülga:RG-26/12/2014-29217)

Kışlalarda askerlerin ihtiyaçlarını ucuz ve kolaylık ile temin maksadı ile lüzumu kadar kantin kurulur.

Bu kantinlerin gelirleri, teşkili, idaresi, işletme şekli ve kontrolları Milli Savunma Bakanlığınca hazırlanacak bir Yönetmelik ile düzenlenir.

Askerî kantinlerin teşkili idare ve murakabesi ve kârın tevzii İç Hizmet Kanununun özel hükümlerine göre ve düzenlenecek yönetmeliğe göre yapılır.

Bakım ve onarım tesislerinden subay, askerî memur ve astsubayların faydalanmalarını usul ve şekli Millî Savunma Bakanlığınca ayrıca hazırlanacak bir yönetmelik ile düzenlenir.

Kıta, karargâh ve kurum âmirlerince tahsis edilecek kara ve deniz sınıfı vasıtalarından mesaiye geliş ve gidişlerinde subay, askerî memur, astsubaylar ve sivil memurlar istifade ederler.

Servis vasıtalarından ancak boş yer bulunduğu takdirde ve seyir istikametleri değiştirilmemek şartı ile bu şahısların aileleri de istifade edebilirler.

(Ek fıkra: RG-11/11/1976-15760) Acilen sevki gereken hasta ve cenaze nakilleri için tahsis edilecek vasıtalarda boş yer olduğu takdirde subay, askeri memur, astsubay ve aileleri de yararlandırılabilir.

(Ek fıkra: RG-11/11/1976-15760) Savaşta ve olağanüstü hallerde, izinli personel ve hizmetin gerektirdiği diğer işlerde görevlendirilecek subay, askerî memur, astsubay ve Silâhlı Kuvvetlerde görevli sivil memurlar ile sivil moral ekipleri, harekat bölgesi ve harekatla ilgili diğer garnizonlara gidiş ve dönüşlerinde kara, deniz ve hava ulaştırma araçlarından yararlandırılabilirler.

(Ek fıkra: RG-11/11/1976-15760) Barışta ve olağanüstü hallerde, Genelkurmay Başkanının emri ile önemli kişiler ve bunların refakatındakiler veya önemli görev ve hizmetler için hava ulaştırma araçları tahsis edilebilir.

Kıta, karargâh ve kurumlardaki subay, askerî memur ve astsubayların şehir içi :

a. Ev değiştirilmesinde eşyaların nakli

b. Şehirdeki depolardan mahrukatın eve nakli için kumandan veya âmir tarafından vasıta temin edilir. (Tahsis)

c. Vasıtası olmayan kıta, karargâh ve kurumların personelinin bu nakliyatı garnizon kumandanlığınca düzenlenir.

Subay, askerî memur ve astsubaylar makam araçları hariç hizmet maksadı ile aynı istikamete giden boş vasıtalardan istifade edebilirler.

Uzak garnizonlarda oturan subay, askerî memur ve astsubay ailelerinin şehirle irtibatları ve çocukları okula götürülüp getirilmesini temin için garnizon kumandanlığınca bir program dahilinde vasıta tahsis edilir.

Gündelik ve muayyen tarifeli umumi vasıtaları işlemediği garnizon ve kıtalara tâyin edilen subay, askerî memur ve astsubayların zatî eşyaları ile ailesi efradı ve kendisi umumi vasıtanın en son gittiği yerden vazife mahalline kadar askeri vasıta ile götürülür ve getirilir. Bu husus garnizon kumandanlığınca düzenlenir.

Yukarıda bahsedilen hususlar için tahsis edilecek vasıtaların tertip tanzim, program ve icrası kumandan ve âmirlerce hazırlanacak özel talimatlara göre yürütülür.

Sivil nakil vasıtalarından tenzilâtlı istifade Türk Silâhlı Kuvvetler İç Hizmet Kanununun 109 uncu maddesinde olduğu gibidir.

Askerî merasimler, askerî merasim ve protokol yönetmeliği ile yanaşık düzen ve merasim talimnamesi esaslarına göre yapılır.

R) Harb esirleri ve mülteciler :

1 - Esaslar :

Harb esirlerine 6020 ve mültecilere de 4104 sayılı kanun hükümleri tatbik edilir.

Harb esirleri, mahpus, alelâde insan, hayvan, eşya mühimmat ve sairenin bir kıta muhafaza ve nezareti altında bir yerden diğer yere götürülmesinde bunların muhafız kıta ile birlikte teşkil ettikleri intizamlı topluluğa kafile denir.

Muhafız kıtanın kuvveti vazifeye ve duruma göre tâyin olunur. Ve bu tâyinde birliklerin parçalanması esası gözönünde tutulur.

Yürüyüşe başlamadan evvel kafile komutanı teslim alınacak herşeyi sayı veya tartısına göre tamam olarak teslim alır. Muhafız kıtanın vazifesi ve kafilenin sureti hareketi hakkında kafile komutanına icap eden emir ve talimatla idare ve iaşe işlerine ait ayrıca emir ve talimat verilir.

Sevk ve muharebe talimnamesinin yürüyüş faslında yazılı kaidelere umumi olarak kafileler de tabidirler.

Kafilelere lüzum halinde bir borazan, tabip, veteriner veya bir sıhhiye, veteriner erbaşı katılır.

Harb esirlerine Türklüğe yakışır bir surette insaniyetle muamele edilir. Hususiyetle yaralı, hasta zayıf düşmüşe iyi muamele etmek her namuslu askerin vazifesidir. Düşman ölülerine hürmet etmelidir.

Harb esirlerinin ve mahpusların muhafazasına memur olanların daima çok dikkatli davranmaları lâzımdır. Yollarda bilhassa molalarda ve su başlarında esirlerden veya mahpuslardan birkaçının derhal üzerine hücum ederek silâhını elinden alabileceğini daima gözönünde bulundurulmalıdır. Kafile eratı gerek yürüyüşte ve gerek molada kafileye yanaşmıyarak açığında ve daima müteyakkiz bulunur. Kafile komutanı mahpusları teslim alırken bunların eşkalini ve suçlarını gösteren defteri de beraber alır, hareketten evvel bunların ve harb esirlerinin üzerinde silâh olarak kullanılabilecek veyahut kaçmalarını kolaylaştıracak vasıtaları aldırtır. Karşı koyar ve dayanırlarsa bağlanacaklarını, kaçmağa kalkışırlarsa, üzerlerine ateş edileceğini ihtar eder ve muhafızlara da vazifeleri hakkında sarih talimat verir. Muhafızlar yaya sınıftan iseler bunlara süngü taktırır. (Süvari iseler kılıç çektirir) ve silâhlarını doldurtur. Doldurma işini harb esirlerinin veya mahpuslarının gözlerinin önünde yaptırır.

Kafile kumandanı yürüyüşte muhafızları harb esirlerinin veya mahpusların dörtbir tarafını saracak veçhile tertipler, kendisi de en geriden yürür. Eğer muhafızlar bir veya birkaç kişiden ibaretseler harb esirlerinin veya mahpusların gerisinde yürürler.

Sevkiyat arabalar veya kamyonlarla yapılıyorsa hale ve muhafaza şekline göre muhafızlar tertip olunur.

Mahpusların muhafızlarla veyahut diğer kimselerle münasebette bulunmalarının önüne geçilmelidir. Aksi halde bu münasebetten mahpusların kaçmalarını kolaylaştıracak imkânlar hâsıl olabilir.

Muhafızlar, bilhassa ârızalı arazide, şehir, kasaba ve köprülerin yakınında, sokaklarda velhasıl harb esirlerinin ve mahpuslarının kaçmalarına müsait olabilecek bütün mevki ve hallerde dikkatlerini artırmalı, meskûn yerlerden mecburiyet olmadıkça durmadan geçmelidir.

Tren veya vapurlarda harb esirleri ve mahpuslar diğer yolculardan ayrı bir yerde bulundurulmalıdır. Muhafızlar harb esirlerinin veya mahpusların bulunacağı yerlerin kapı ve pencereleri yakınında bulunmalıdırlar. Mahpuslardan karşı koyanlara ve kaçmalarından şüphe edilenlere kelepçe vurulmalı, yoksa ip, kayış vesaire gibi vasıtalarla elleri bağlanmalıdır.

Harb esirleri veya mahpuslar uzak yere sevkediliyorlarsa miktarlarına ve gidilecek yolun haline göre (Ormanlık, çok dolambaçlı yol ve arazi, şüpheli mıntaka vesaire gibi) münasip kuvvette bir muhafız kıtası tertip edilir, buna rağmen kafile kumandanı yollarda muhafızların fazlalaştırılmasına lüzum görürse ilk askerî garnizon kumandanına veya mahalli Hükümete müracaat ederek bu lüzum anlatılır. Bu gibi hallerde mahalli Hükümetler jandarma ile yardımda bulunurlar.

Harb esiri ve mahpus kafilelerinin geceyi geçirecekleri yerde varsa garnizon kumandanlığına yoksa mahalli Hükümete haber verilerek bunların kaçmalarına meydan vermiyecek kapalı ve münasip yerler istenir ve buralarda emniyet altında yerleştirilir.

Bir harb esiri veya mahpus yürüyemiyecek derecede hastalanırsa kumandanlığa veya mahalli Hükümete ilmühaber alınarak evrakı ile birlikte teslim edilir.

İnsan, hayvan, eşya, mühimmat ve saire kafilelerinden yol esnasında hastalanan olursa ve kafile yanında tabip bulunmazsa en yakın Hükümet veya belediye tabibine veya veterinerine müracaat olunur. Tabip raporu ile hastalığı tesbit veya gidemiyecek kadar hasta oldukları görülenlerin nakli için bir vasıta tutulur veyahut hastahaneye yatırılır. Hastahane yoksa ya en yakın askerî garnizon veya en yakın bir hastaneye gönderilmek üzere mahalli Hükümete, köylerde ihtiyar heyetlerine teslim edilerek imzalı kâğıt alınır. Bu gibiler için yazılacak hasta tezkeresinin iyi olduğu zaman nereye gönderilmesi icap ettiği ve varsa üzerindeki para miktarı yazılır. Köy ihtiyar heyetlerine bırakılan hastalar için en yakın askerlik şubesine ve mahalli Hükümete de haber verilir. Şayet bir hastanın hastalandığı yerde sıhhiye memurlarından kimse bulunmazsa kafile kumandanı bu gibileri en yakın sıhhiye memurunun bulunduğu yere nakil vasıtasiyle gönderir.

Kafilede nakil vasıtası yoksa veya var olup da tahsisi kendi işini veya yürüyüşünü aksatacak olursa sivil nakil vasıtalarından istifade olunur ve bu takdirde verilen ücrete karşılık bir makbuz alınır.

Kafile eratından birinin ölmesi halinde askerî veya mülki tabipten bir rapor alınarak cenazesi dinî merasimle gömülür. Ölenlerin gerek Hükümet tarafından verilmiş ve gerek şahsına ait bulunan eşyası kıtasına teslim edilmek üzere beraber taşınır. Şayet beraber taşımakta güçlük varsa silâh ve cephaneden gayrisi en yakın askerî garnizona teslim olunur.

Yürüyebilen veya yürümesinde mahzur olmıyan hasta hayvanlar yedekte çekilir. Yürümesinde mahzur olanlar en yakın garnizon kumandanlığına, yoksa Hükümete veya ihtiyar heyetine teslim olunur. Hastalığın bulaşıcı olduğundan şüphe edilirse böyle hayvanlar hemen ayrılır ve mutlaka en yakın askerî garnizon kumandanlığına veyahut veterineri bulunan mahallî Hükümete teslim olunur. İktiza ettiği halde bakıcısı da beraber bırakılır.

Hastalık sebebiyle bir yere teslim edilen erat ve hayvanların iaşe ilmuhaberini hemen vermek imkânı yoksa, bu sonradan gönderilmek üzere bunlar kafile kumandanlığınca verilecek muvakkat bir muhtıra üzerine teslim olundukları mahallerce iaşe olunurlar.

Teslim olunan hayvanlar için tesellüm eden yerden esbabı mucibeli ve eşkalli bir ilmühaber alınır.

Bu hayvanda ruam, kuduz vesaire gibi bulaşıcı ve kızıl kurt gibi korkulu hastalıklar görülürse veyahut kuduz bir hayvan tarafından ısırılacak olursa her askerî veteriner ve bulunmadığı takdirde her Hükümet veya belediye veterineri, hayvanı muayene etmeğe ve fennen alınması lâzımgelen tedbirleri almağa mecburdurlar.

Öldürülmesine veteriner tarafından rapor verilen hayvanlar kafile kumandanı tarafından tâyin edilecek bir heyetin gözü önünde öldürülür ve bir de zabıt kâğıdı tutulur. Böyle hayvanlar derisi ile beraber derince gömülür ve bulundukları ahırlar fenni bir surette temizlenir.

Ölen hayvanların ölüm sebebi için alınacak veteriner raporu garnizon kumandanlığına tasdik ettirilerek tutulacak zabıt kâğıdına iliştirilir.

Kafile kumandanları sevkine memur oldukları eşya, mühimmat ve sairenin iyi muhafazasından mesul olduklarından ona göre tedbir düşünüp almalıdırlar. Gerek yürüyüşte ve gerek duruşlarda yangına karşı ayrıca tedbir düşünmelidirler. Patlayıcı ve çabuk yanıcı eşya, mühimmat ve sairenin, para ve kıymetli eşyanın naklinde hususi talimatı mucibince hareket olunur ve bu talimat kafileyi tertip eden âmirden istenir.

Kafile kumandanları mühim vakaları en yakın garnizon kumandanlığına ve kafileyi tertip ve sevkeden âmire bildirirler.

Kafile kumandanları aldıkları vazifeyi bitirip dönünce âmirlerine döndüklerini bildirirler ve ayrıca yazı ile bir de rapor verirler. Vazifeye giderken şayet kendilerine masraf için para verilmiş ise dönüşlerini takip eden bir kaç gün zarfında masraflarına mukabil aldıkları makbuzları teslim ederek hesaplarını keserler.

Yer sarsıntısı, yangın, su basması, yer kayması, kaya düşmesi, çığ benzeri tabii âfetler vukuunda :

1 - Afet bölgelerinde veya civarında bulunan Türk Silâhlı Kuvvetleri kumandan ve âmirleri, hazarda kendilerinden vali veya kaymakamlar tarafından istenilecek yardımları üstlerinden emir beklemeksizin yapmaya mecburdurlar.

2 - Afetlerin vukuunu ellerinde bulunan muhabere vasıtaları ile mahallin en büyük mülkiye âmirine haber vermekle mükelleftirler.

3 - Afetlerin vukuunu ihbar veya yardım talepleri için yapılacak muhaberatı askerî birlikler her işe tercihan yapmağa mecburdurlar.

4 - Afet bölgelerindeki askerî hastaneler, yaralanan ve (Değişik ibare: RG-27/10/2013-28804) engelli hale gelen eşhası hemen kabul ve tedaviye mecburdurlar.

5 - Tabii âfetlere yardım hususunda 7260 sayılı kanunun hükümleri dâhilinde hareket olunur.

Kışla ve müştemilâtında yangın çıktığı takdirde 182 ve 183 üncü maddelerde belirtilen usul ve esaslara göre hareket edilir.(1)

Yangın şehir veya kasaba içinden çıkar da o mahallin en büyük mülkiye âmiri tarafından askerin yardımı istenirse, garnizon kumandanı ve dar zamanlarda her birlik kumandanı yardım için kâfi kuvvette bir kıta sevkeder. Bu kuvvetten yangın söndürmeğe tefrik edilen kısım silâhsız ve karakol vazifesi görecek olanlar silâhlı olur.

Uzun zaman söndürülemiyen yangınlarda yangın mahallindeki emniyet ve disiplinin muhafazası maksadiyle lüzum görülen mahallere karakollar ihdas edilir. Bu karakollar geceleri de yangın mahallinde kalacaklarsa hususi binalarda ikametleri ve iaşeleri garnizon kumandalığınca tanzim ve vazifeleri bir talimatla tesbit olunur.

Bu karakolların umumi olarak yangın yerindeki vazifeleri şunlardır:

1 - Yangın söndürme vasıta ve aletlerinin geçecekleri yolları açık bulundurmak, işi olmıyan kimseleri yangın yerine yaklaştırmamak, hırsızlığa, yağmacılığa mâni olmak ve asayişi bozacak vakalar hususunda zabıta memurlarına yardım etmek.

2 - Hükümete ait binaları korumak ve icabında eşyasını muhafaza etmek.

Yangın kışlaya yakın bir yerde çıkar da etrafı sararsa kışlanın askerî mükemmelen giyinmiş, kuşanmış olduğu halde silâh başına eder ve yangından zarar görmiyecek münasip bir yerde tüfek çatar, teçhizatını çıkarır, emniyet ve disiplin için karakollar ayrıldıktan sonra geri kalan bütün asker iki kısma ayrılır. Bunlardan bir kısmı kışlanın tehlikeden kurtulması için alınacak tedbirleri yapmakta kullanılır. Diğer kısmı da yangının söndürülmesine yardım için yangın yerine gönderilir. Her halde hazır kıta daima hazır bulunmalıdır.

Her garnizon kumandanı, askerin yardımına lüzum hâsıl olacak yangınlar vukuunda askerin yapacağı vazifelerle intizamın ve Hükümet mallarının muhafazası için ne gibi tedbirler alınacağını mahallin en büyük mülkiye âmiri ile evvelce görüşerek bir talimatla tesbit eder.

Liselerden yukarı okul, yüksek okul ve üniversitede okuyan askerî öğrenciler askerî mükellefiyet altına girmiş bulunmakla AskerÎ Ceza ve Askerî Muhakeme Usulü Kanunlarına tabidirler.(2)

1. (Değişik: RG-31/05/1991-20887) Bütün askerî öğrenciler; subaylara, astsubay hazırlama ve astsubay sınıf okulu öğrencileri aynı zamanda astsubaylara karşı ast durumunda olup, askerî öğrencilerin belirtilen hallerin dışında gerek kendi aralarında gerekse erbaş ve erlere karşı astlık ve üstlük münasebetleri yoktur. Askerî inzibat kuvvetleri, askerî lise, harp okulları, fakülte ve yüksek okullar öğrencilerine subaylar gibi, askerî orta okul ve muadili okullar ile astsubay hazırlama ve sınıf okulları öğrencilerine astsubaylar gibi muamele yaparlar.(3)

2. Bütün askerî öğrenciler sağlık işleriyle ilgili hükümlerden yalnız kendileri subaylar ve astsubaylar gibi istifade ederler. Şehir içi ve şehirler arası seyahatlerde emsali sınıf talebeler gibi istifade ederler.

Askeri öğrenciler öğrenim bakımından öğrenim, müesseselerinde tabi oldukları statüye, öğrenim şartlarına ve imtihana hazırlık için gerekli mesai şekillerine halel gelmemek üzere Türk Silâhlı Kuvvetler İç Hizmet Kanununun 113 üncü maddesinde yazılı esaslar gözönünde tutularak nöbet ve diğer hususlarda bağlı oldukları karargâh, kurum ve askerî okulların talimat hükümlerine tabidirler.

Silâhlı Kuvvetlerde çalışan sivil memur, müstahdem müteferrik müstahdem ve gündelikçi sivil personel Türk Silâhlı Kuvvetler İç Hizmet Kanunu ile bu Yönetmeliğin askerlere tahmil ettiği sorumluluk ve hizmetlerin ifası bakımından :

a) Amir vazifesi alanlar; maiyetindeki bütün askerî ve sivil personele hizmetin icabettirdiği emirleri verebilir. Ceza vermek selâhiyetleri yoktur. Maiyetini cezalandırılması icabeden hallerde en yakın askerî âmire müracaat edilir.

Bu halde ceza verecek en yakın askerî âmir kendisine ceza verilecek olan askerî veya sivil personelin en yakın askerî disiplin âmiridir.

b) Silâhlı Kuvvetlerde vazifeli her nevi sivil personel emrinde çalıştıkları askerî âmirlere karşı ast durumunda olup, Türk Silâhlı Kuvetleri İç Hizmet Kanununun 14 üncü maddesi ile bu madde ile ilgili yönnetmelik hükümlerinin asta tahmil ettiği vazifeleri aynen yapmaya mecburdurlar. Hilâfına hareket edenler askerlerin tabi oldukları cezai sorumluluklara tabidirler.

c) (Ek: RG-31/05/1991-20887) Milli Savunma Bakanlığı ile Türk Silâhlı Kuvvetleri kadrolarında veya kadro açıklamalar bölümünde özel nitelikli olarak gösterilen görev yerlerine atanan memurların askerî personel ile olan protokol münasebetleri, görevlendirildikleri kadro derecesindeki subaylar gibidir. Bu statüdeki personele ve bakmakla yükümlü oldukları aile fertlerine Yönergede tespit edilen kimlik kartları verilir.

d) Askerî tabiplerce muayene ve tedavi edilecek, askerî hastanelere yatırılacak sivil personelin askerî tabip ve hastanelere müracaat usulü şekli, muayene ve tedavileri için gerekli ilâç iaşe ve malzeme bedellerinin verilmesi ve temini hususlarında kendi hususi kanunlarında hüküm bulunmadığı veya temini imkân olmadığı hallerde işbu Yönetmeliğin sağlık işleri bölümünde askerler hakkında konulan hükümler tatbik olunur.(2)

Silâhlı Kuvvetlerde çalışan sivil personelin, Türk Silâhlı Kuvvetler İç Hizmet Kanunu ile bu Yönetmeliğin askerlere tanıdığı hak ve selâhiyetlerden faydalanmaları ve mükellefiyetleri yerine getirmeleri aşağıdaki esaslar dahilinde olur :

a) Müracaat ve şikâyet bölümlerinde gösterilen usul, hak ve kayıtlara aynen tâbidirler.

b) İzin hususunda; Türk Silâhlı Kuvvetler İç Hizmet Kanununun 33 üncü maddesi ve bu madde ile ilgili Yönetmelik hükümlerine aynen riayetle mükelleftirler.

Ancak, yıllık izinleri kendi özel kanunlarındaki esaslara göre tâyin ve tanzim olunur.

c) (Değişik: RG-31/05/1991-20887) Hastalık ve ölüm hallerinde bütün sivil personel hakkında tâbi oldukları özel kanunlar hükümleri tatbik olunur. Ancak sivil personel ve bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri, bunlardan harp ve vazife malülü olanlar ile bakmakla yükümlü bulundukları aile fertleri ve harp ve vazife malüllüğünü gerektiren nedenlerden dolayı ölenlerin aylığa müstehak dul ve yetimleri, 211 sayılı Kanunun 66 ncı maddesinin (a) ve (b) fıkraları ile 67 nci maddesinin hükümlerinden aynen istifade ederler. Aile fertleri; eş, çocuklar (üvey ve evlatlıklar dahil) ile ana ve babadır.

Ayrıca, özel kanunları hükümlerine tâbi maaşlı, ücretli ve gündelikçi personel ile diğer şekillerdek istihdam edilen sivil personelin sadece kendileri askerî tabipler tarafından muayene ve tedavi edilebilir ve askerî hastanelere yatırılabilirler.

d) Silâhlı Kuvvetler teşkilâtında vazifeli erkek ve kadın tüm sivil personel gördükleri hizmetlerin hususiyetleri gözönüne alınarak emri komutayı icap ettirmeyen nöbet görevlerinde, asker kıt'a, karargâh ve kurumlarda nöbetçi heyetlerinde yardımcı olarak istihdam edilirler.

e) Hususi kanunlarına göre kurulacak ordu pazarlarından ve askerî kantinlerden yalnız kendileri aynen ve askerler gibi askerî nakil vasıtalarından ise İç Hizmet Kanununun 108 inci maddesi ve bu madde ile ilgili Yönetmelik hükümleri dâhilinde istifade ederler.

f) (Değişik: RG-31/05/1991-20887) Sivil personelin görevdeki kıyafetleri, Kıyafet Yönetmeliğinde gösterilir.

g) (Ek: RG-31/05/1991-20887) Millî Savunma Bakanlığı ile Türk Silâhlı Kuvvetleri kadrolarında veya kadro açıklamalar bölümünde özel nitelikli olarak gösterilen görev yerlerine atanan memurlar Türk Silâhlı Kuvvetleri Sosyal tesislerinden görevlendirildikleri kadro derecesindeki subaylar gibi istifade ederler. Bunların bakmakla yükümlü oldukları aile fertlerinin bu tesislerden istifadesinde de aynı esas uygulanır.(2)

1 Mart 1961 tarihinde yürürlüğe girmiş ve 9 Mart 1961 tarih ve 10753 sayılı Resmî Gazete ile neşredilmiş bulunan Silâhlı Kuvvetler İç Hizmet Sağlık İşleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

(Ek:RG-16/10/2020-31276)

Bu Yönetmeliğin uygulanmasından doğacak tereddütler derhal Millî Savunma Bakanlığının ve İçişleri Bakanlığının ilgili birimlerine bildirilir. Millî Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı bu tereddütleri gidermeye yetkilidir.

Bu yönetmeliğin 662 nci maddesi gereğince hazırlanacak yönerge yürürlüğe girinceye kadar, Kara Kuvvetleri Komutanlığınca çıkarılmış olan ST 19-1 Askeri İnzibat Talimnamesi hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.(3)

211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 120 nci maddesine istinaden tanzim olunan Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği 27 Mayıs 1961 tarihinden itibaren mer'idir.

____________

(1) 17/11/2007 tarihli ve 26703 sayılı Resmi Gazete’de Yayınlanan Yönetmelik değişikliği ile 664 üncü maddenin ikinci fıkrasının 4 numaralı bendinin ikinci paragrafında yer alan "bu mahallerde" ibaresi metinden çıkarılmış, aynı bendin (a) alt bendinin başına "Bu mahallerde;" ibaresi eklenmiş, (b) alt bendinde yer alan "anılan yerlerde" ibaresi "orduevleri, askerî gazino ve öteki askerî sosyal tesislerde" olarak değiştirilmiştir.

(2) 145/2018 tarihli ve 30421 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile Yönetmeliğin 65 inci maddesinin dördüncü fıkrasından sonra gelmek üzere fıkra eklenmiş ve diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir.