CUMHURBAŞKANI KARARI
Karar Sayısı: 10376
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığınca hazırlanan ekli “Orta Vadeli Program (2026-2028)”ın onaylanmasına, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 16 ncı maddesi gereğince karar verilmiştir.
7 Eylül 2025
Recep Tayyip ERDOĞAN
CUMHURBAŞKANI
ORTA VADELİ
PROGRAM
(2026-2028)
EYLÜL 2025
İÇİNDEKİLER
GİRİŞ
GENEL DEĞERLENDİRME
I. DÜNYA VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE GELİŞMELER
A. DÜNYA EKONOMİSİ
B. TÜRKİYE EKONOMİSİ
1. Büyüme
2. İstihdam
3. Fiyat İstikrarı
4. Ödemeler Dengesi
5. Finansal İstikrar
6. Kamu Maliyesi
II. MAKROEKONOMİK POLİTİKA ÇERÇEVESİ VE TEMEL AMAÇLAR
III. MAKROEKONOMİK HEDEFLER VE POLİTİKALAR
1. Büyüme
2. İstihdam
3. Fiyat İstikrarı
4. Ödemeler Dengesi
5. Finansal İstikrar
6. Kamu Maliyesi
7. İş ve Yatırım Ortamı
8. Merkezi Yönetim Bütçesi Ödenek Teklif Tavanları ve Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar
EK-1: Makroekonomi ve Kamu Maliyesine İlişkin Temel Göstergeler ve Hedefler
EK-2: Merkezi Yönetim Bütçesi (2026-2028) Ödenek Teklif Tavanları
EK-3: Öncelikli Reform Alanlarına Yönelik Düzenlemeler
GİRİŞ
Orta Vadeli Program (OVP), Türkiye'nin kalkınma planı, yıllık program ve merkezi yönetim bütçesi arasındaki hedef, politika ve kaynak bütünlüğünü sağlayarak üç yıllık bir perspektifle makroekonomik politika çerçevesini sunan temel politika belgesidir. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından her sene müştereken hazırlanan ve Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konulan OVP; makro politikalar, ilkeler, hedefler ve gösterge niteliğindeki temel ekonomik büyüklüklerin yanı sıra kamu kesimi genel dengesi, bütçe dengesi, gelir, gider, borçlanma durumu ve kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarını kapsayacak şekilde Resmi Gazete'de yayımlanarak merkezi yönetim bütçe sürecini başlatır. OVP'de, küresel, bölgesel ve ulusal ekonomik gelişmeler çerçevesinde belirlenen makroekonomik hedefler ile ekonomik ve sosyal alanlarda izlenecek politikalar ortaya konulmaktadır. Bu çerçevede, OVP hem kamu kesimi hem de özel kesim için politika öngörülebilirliğini artıran temel bir belge niteliğindedir. OVP, her yıl uygulama sonuçları ile küresel ve ulusal ekonomideki gelişmeler dikkate alınarak güncellenmektedir. 2026-2028 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'da, On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) hedefleri dikkate alınarak makroekonomik ve finansal istikrarın güçlendirilmesi, mali disiplinin korunması ve orta vadede enflasyonun tek haneye düşürülerek fiyat istikrarının sağlanması amaçlanmaktadır. Program ayrıca üretkenliğin artırılması, Ar-Ge ve yenilikçilik kapasitesinin geliştirilmesi, yeşil ve dijital ekonomiye geçiş sürecinde teknolojik dönüşümün hızlandırılması, beşeri sermayenin güçlendirilmesi, işgücü piyasasının daha etkin hale getirilmesi, iş ve yatırım ortamının iyileştirilmesi ve ekonomide kayıt dışılığın azaltılması yoluyla sürdürülebilir büyümeyi hedeflemektedir. Program dönemi boyunca kamu kurum ve kuruluşlarının bütçe hazırlıkları ile yasal ve idari düzenleme faaliyetleri ve diğer karar alma ve uygulama süreçleri, OVP'de belirlenen amaç ve öncelikler esas alınarak yürütülecektir. OVP'nin ilk yılında uygulanacak politikalar ve somut tedbirler, ayrıntılı biçimde 2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programında yer alacaktır. GENEL DEĞERLENDİRME Orta Vadeli Program (2025-2027)'da, üç yıllık dönemde izlenecek makroekonomik politika çerçevesini ve tedbirleri ortaya konulmuş, öncelikli reform alanlarına yönelik somut düzenlemeler takvime bağlanarak Programın ilgili kurumlar tarafından etkin, koordineli ve disiplinli şekilde uygulanması ve izlenmesi sağlanmıştır. Bu çerçevede, büyüme ve ticaret, beşeri sermaye ve istihdam, fiyat istikrarı ve finansal istikrar, kamu maliyesi, iş ve yatırım ortamının iyileştirilmesine yönelik öncelikli reform alanlarında düzenlemelere ilişkin OVP (2025-2027)'de beş ana başlık ve 27 kategoride 79 tedbir yer almıştır. 2025 yılının ilk yarısında tamamlanması öngörülen 41 tedbirden 16 tanesi hayata geçirilmiştir. İlk iki çeyrekte henüz tamamlanmamış tedbirlerle birlikte 2025 yılının üçüncü ve dördüncü çeyreğinde tamamlanması hedeflenen tedbirler de öngörülen takvimde tamamlanması için yakından takip edilmektedir. 2025 yılı makroekonomik hedef ve gelişmeleri küresel ve bölgesel konjonktür ışığında değerlendirildiğinde başta tarifeler olmak üzere ticaret ortamındaki artan belirsizlikler küresel iktisadi faaliyeti olumsuz yönde etkilemiştir. Diğer taraftan, yaşanan jeopolitik gelişmeler emtia piyasalarında dalgalanmalara neden olmuştur. Ayrıca, uygulanan tarifelerin enflasyon beklentileri üzerindeki etkileri başta ABD Merkez Bankası (Fed) olmak üzere gelişmiş ülke merkez bankalarının faiz indirim sürecini geciktirmektedir. Bu gelişmeler çerçevesinde, küresel büyüme görünümünde aşağı yönlü riskler belirginleşmiştir. Küresel büyüme görünümünün bozulmasına ve jeopolitik gerilimlerin artmasına karşın OVP (2025-2027) politikaları ve tedbirleri kararlılıkla sürdürülmüştür. OVP'de yer alan temel makroekonomik göstergelerde hedeflerin önemli ölçüde gerçekleşmesi beklenmektedir. OVP (2025-2027)'de 2025 yılı için yüzde 4,0 olarak belirtilen milli gelir büyümesinin, küresel ekonomideki gelişmelerin yurt dışı talebe olumsuz etkisinin yanı sıra dezenflasyon sürecinin daha sıkı bir duruşu gerektirmesiyle, OVP hedefiyle kıyaslandığında ılımlı bir seviyede gerçekleşmesi tahmin edilmektedir. Öte yandan yurt içi talep gelişmeleri ve petrol fiyatlarındaki mevcut seyir ile birlikte cari işlemler dengesinde hedeflenenden daha olumlu bir görünüm beklenmektedir. Makroekonomik politikalarda sıkı duruş devam etmesine karşın, 2025 yılında işsizlik oranının OVP (2025-2027) hedefine göre daha düşük seviyede gerçekleşmesi öngörülmektedir. Diğer taraftan, 2025 yılında etkinliği ve verimliliği artırmaya yönelik alınan tedbirlerle birlikte bütçede harcama hedefleri ile uyumlu bir görünüm sağlanmıştır. Bununla birlikte, makroekonomik büyüklüklerdeki değişime bağlı olarak gelir tahminlerinin aşağı yönlü seyri doğrultusunda bütçe açığının milli gelire oranının hedeflenenin üzerinde gerçekleşmesi beklenmektedir. Program döneminde cari işlemler açığının daralmasıyla dış finansman ihtiyacındaki azalmanın da etkisiyle kalıcı rezerv birikimi sağlanmıştır. TCMB rezervleri Ağustos 2025 itibarıyla 178 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır. Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasından çıkış stratejisi kapsamında KKM stoku bir önceki yılın aynı dönemine göre 1 trilyon 197 milyar TL azalarak 397 milyar TL seviyesine kadar gerilemiş, KKM'nin toplam mevduat içerisindeki payı yüzde 1,7'ye gerilemiştir. TL mevduatın toplam mevduat içerisindeki payı ise yüzde 52,5'ten yüzde 60,7'ye yükselmiştir. Ağustos 2025 sonu itibarıyla Türkiye'nin kredi risk primi (CDS) 270 baz puan seviyesinin altına inmiş, yükselen ülke kredi notu da pozitif görünümü desteklemiştir. Haziran 2024 itibarıyla başlayan dezenflasyon sürecinde, sıkı para politikası uygulamaları, iç talepte dengelenme ve yapısal dönüşüm adımlarının devamıyla enflasyonda gerileme eğilimi sürmektedir. Bununla beraber geçmiş enflasyona endeksleme davranışı güçlü olan hizmet fiyat artışındaki katılığın sürmesi ve iklim koşullarına bağlı olarak gıda fiyatlarında gözlenen artışlar, enflasyonun OVP (2025-2027) öngörülerinin üzerinde seyretmesine yol açmıştır. OVP (2025-2027)'de ortaya konulan dönüşüm adımları kapsamında yeşil ve dijital dönüşüme yönelik düzenlemeler hayata geçirilmiş, sanayinin ihtiyaç duyduğu nitelikte işgücünün teminine yönelik ilave adımlar atılmıştır. Ayrıca, kamu harcamalarında etkililik, ekonomiklik ve verimlilik, vergilemede etkinlik ve adalet, kayıt dışılıkla mücadele ile iş ve yatırım ortamına yönelik iyileştirici uygulamalar kararlılıkla sürdürülmüştür. 2026-2028 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'da küresel, bölgesel ve ulusal düzeyde ortaya çıkan gelişmeler ışığında, temel makroekonomik çerçeve güncellenerek, önümüzdeki üç yıllık dönemde hayata geçirilecek öncelikli dönüşüm adımları ve takvimi ortaya konulmaktadır.
I. DÜNYA VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE GELİŞMELER
A. DÜNYA EKONOMİSİ
2024 yılında küresel ölçekte büyüme görünümü, enflasyonda gerileme eğilimi sürerken jeopolitik gerginlikler ve ticarette belirsizliklerin gölgesinde, dayanıklı bir performans sergilemiştir. Gelişmiş ekonomiler büyümesini korurken gelişmekte olan ekonomiler ise özellikle Asya ekonomileri kaynaklı ivme kaybetmiştir. 2024 yılında başta Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve ABD Merkez Bankası (Fed) olmak üzere gelişmiş ülke merkez bankaları büyüme ve enflasyon dinamiklerini dikkate alarak politika faizlerinde indirim döngüsüne başlamıştır. Diğer taraftan gelişmekte olan ülke merkez bankaları temkinli yaklaşımını sürdürmüştür. Özellikle yılın son çeyreğinde ABD'de seçim süreci kaynaklı politika belirsizliği küresel iktisadi faaliyette belirleyici bir unsur olmuştur. 2025 yılının ilk yarısında ABD ve Çin arasında artan ticaret gerilimi, tarife artışları ve misilleme önlemleri, küresel ticaret sistemine yönelik belirsizlikleri derinleştirmiştir. ABD'nin ilan ettiği küresel ölçekte yaygın tarifelere başta Çin olmak üzere birçok ülke tarafından karşılık verilmiş, bu durum finansal piyasalarda da sert dalgalanmalara yol açmıştır. Tüm bu gelişmelerin etkisiyle küresel büyüme ivmesi baskılanmış ancak önden yüklemeli ticaret ve yatırım faaliyetleri bu dönemde büyümeyi desteklemiştir. Finansal koşullar 2025 yılının ilk yarısında görece iyileşmiş, gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akımları canlanmıştır. Bu olumlu tabloya rağmen, özellikle ABD'nin uygulamayı planladığı ilave tarifelerin ertelenmesiyle ticaret politikası belirsizlikleri artmış, küresel büyüme ve ticaret üzerindeki riskler varlığını korumuştur. 2022 yılında zirveye ulaşan küresel enflasyona karşı alınan tedbirlerle belirli kazanımlar sağlanmışken fiyat artışlarındaki düşüş süreci son dönemde yavaş seyretmektedir. Mal fiyatları artış hızındaki belirgin düşüşler manşet enflasyonun gerilemesine yardımcı olurken hizmet fiyatları artış hızı ortalama enflasyonun üzerinde kalmaya devam etmektedir. Başlıca ekonomilerde görece yüksek seviyelerden gerilemesine rağmen enflasyonun öngörülenin üzerinde seyretmesi, faiz indirimlerini ötelemiştir. Manşet enflasyonun beklentilerle nispeten daha uyumlu bir görünüm izlediği Avro Bölgesi ve diğer gelişmiş ekonomiler, parasal gevşeme döngüsü açısından ABD'nin önünde yer almıştır. Birçok gelişmekte olan ülke merkez bankaları ise dışsal riskler nedeniyle politika faiz oranlarını düşürme konusunda temkinli davranmaya devam etmektedir. Küresel salgın öncesi yirmi yıllık dönemde dünya büyümesi ortalama yüzde 3,7 iken son yıllardaki makroekonomik gelişmelere paralel olarak, 2024 yılında yüzde 3,3 oranıyla tarihsel ortalamaların altında büyüme kaydedilmiştir. Dünya ekonomisinin Uluslararası Para Fonu (IMF) tahminlerine göre 2025 yılında bir önceki yılın da altında kalarak yüzde 3,0 oranında büyümesi, 2026 yılında benzer bir görünümle yüzde 3,1 oranında büyüme kaydetmesi beklenmektedir. Ülkelere göre incelendiğinde, 2024 yılında ABD ekonomisi güçlü iç talep sayesinde yüzde 2,8 ile görece yüksek bir büyüme kaydederken Avro Bölgesinde büyüme yüzde 0,9 ile sınırlı düzeyde kalmış, özellikle imalat sanayiindeki durgunluk ve yüksek enerji maliyetleri büyümeyi baskılamıştır. Çin ekonomisi ihracattaki artışa rağmen zayıf iç talep ve gayrimenkul sektöründeki sorunlara bağlı olarak yüzde 5,0 oranında büyüme kaydetmiştir. 2024 yılında yüzde 1,8 oranında büyüyen gelişmiş ekonomilerin 2025 ve 2026 yıllarında sırasıyla yüzde 1,5 ve yüzde 1,6 oranlarında büyümesi beklenmektedir. Türkiye'nin önemli ticaret ortağı olan Avro Bölgesinin 2025 ve 2026 yıllarında sırasıyla yüzde 1,0 ve yüzde 1,2 oranında, Almanya'nın yüzde 0,1 ve yüzde 0,9 oranında büyümesi öngörülmektedir. Aynı dönemde Birleşik Krallık'ın sırasıyla yüzde 1,2 ve yüzde 1,4 oranında büyümesi beklenirken Japonya'nın yüzde 0,7 ve yüzde 0,5 oranında büyüyeceği tahmin edilmektedir. ABD'nin ise 2025 yılında yüzde 1,9 oranında büyümesi öngörülmekteyken 2026 yılında yüzde 2,0 oranında büyüyeceği tahmin edilmektedir. 2024 yılında yüzde 4,3 büyüyen gelişmekte olan ülkelerin 2025 ve 2026 yıllarında IMF tahminlerine göre yüzde 4,1 ve yüzde 4,0 oranlarında büyümesi beklenmektedir. Gelişmekte olan ülkeler arasında öncü konumda olan Çin'in 2025 ve 2026 yıllarında sırasıyla yüzde 4,8 ve yüzde 4,2 oranında, Hindistan'ın ise her iki yılda yüzde 6,4 oranında büyümesi öngörülmektedir. Çin ekonomisi son dönemlerde artan teşvikler, iyileşen tüketici güveni ve güçlü dış talepten olumlu etkilenmiş ve beklentilere yakın bir performans sergilemiştir. Ancak gayrimenkul sektöründeki kırılganlıklar gibi devam eden yapısal sorunlar ve ticaret gerilimleri Çin ekonomisinde aşağı yönlü baskı oluşturmaktadır. Enflasyon oranlarının birçok ekonomide hedef seviyelere yaklaşması ve bazı ülkelerde iktisadi faaliyette yavaşlamanın belirginleşmesi, küresel finansal koşullarda sınırlı bir gevşemeye zemin hazırlamıştır. Bununla birlikte, ticaret politikalarındaki belirsizlikler, özellikle büyük ekonomiler arasında devam eden tarife gerilimleri ve korumacı eğilimler, küresel ekonomik görünüm üzerinde baskı oluşturmaktadır. Süregelen jeopolitik gelişmelerin yanı sıra, emtia fiyatlarındaki oynaklık ve para politikası adımlarının hızı ile zamanlaması, önümüzdeki dönemde ülkelerin büyüme performansını ve finansal istikrarını etkilemeye devam edecektir. Grafik 1: Küresel Büyüme ve Küresel Ticaret Hacmi Artışı (Yüzde) i 8 Dünya Ticaret Hacmi (Mal ve Hizmetler) 7 3. # Gelişmiş Ekonomiler 5 X # Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler 6 YE / El 1 a / / . Z/ / | 1 / 7 / 3 ZN 77 ŞA 7 Gelişmiş Ekonomiler Z Z/ : / Z/ 5 şmi$ Z Z/ 7 Z/ Ol seeeseesn Gelişmekte Olan Ekonomiler 7 / / 7 7 Dünya N ME e Z/ Z/ > SS 252 ka “ 2023 2024 20257 o 20267 Kaynak: IMF Küresel Ekonomik Görünüm (Temmuz 2025), T: Tahmin 2025 yılı küresel iktisadi faaliyet görünümünde bir önceki yıla kıyasla yaşanan kısmi yavaşlama ve artan belirsizliklerle dünya ticaret hacmi artış hızındaki yavaşlamanın daha da belirginleşmesi öngörülmektedir. 2024 yılında mal ve hizmet ticaret hacmindeki artış, küresel düzeyde yüzde 3,5, gelişmiş ülkelerde yüzde 2,0 iken yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerde yüzde 5,8 oranında kaydedilmiş olup 2025 yılında sırasıyla yüzde 2,6, yüzde 1,8 ve yüzde 3,8 oranlarında gerçekleşmesi tahmin edilmektedir. 2026 yılında ise küresel mal ve hizmet ticaretindeki artış hızının tarifeler ve korumacılıktaki yükselişle beraber daha da yavaşlayarak yüzde 1,9 olması beklenmektedir. Bu dönemde mal ve hizmet ticaret hacmi artış hızının gelişmiş ülkelerde yüzde 1,2 oranına, yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerde ise yüzde 3,2 oranına gerilemesi tahmin edilmektedir. Tablo 1: Küresel Ekonomik Görünüm (Yüzde Değişim) 2023 2024 2025T)T 2026T
Tablo taranmış belgeden otomatik okumayla çıkarılmıştır; sütun ve rakamlar için resmî PDF'e bakınız.
| Küresel Hâsıla | 3,5 | 3,3 | 3,0 | 3,1 |
| Gelişmiş Ekonomiler | 1,8 | 1,8 | 1,5 | 1,6 |
| ABD | 2,9 | 2,8 | 1,9 | 2,0 |
| Avro Bölgesi | 0,5 | 0,9 | 1,0 | 1,2 |
| Almanya | -0,3 | -0,2 | 0,1 | 0,9 |
| Diğer Gelişmiş Ekonomiler | 1,9 | 2,2 | 1,6 | 2,1 |
| Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler | 4,7 | 4,3 | 4,1 | 4,0 |
| Yükselen ve Gelişmekte Olan Asya | 6,1 | 5,3 | 5,1 | 4,7 |
| Çin | 5,4 | 5,0 | 4,8 | 4,2 |
| Yükselen ve Gelişmekte Olan Avrupa | 3,6 | 3,5 | 1,8 | 2,2 |
| Orta Doğu ve Orta Asya | 2,4 | 2,4 | 34 | 3,5 |
| Sahra-Altı Afrika | 3,6 | 4,0 | 4,0 | 4,3 |
| Dünya Ticaret Hacmi (Mal ve Hizmetler) | 1,0 | 3,5 | 2,6 | 1,9 |
| Gelişmiş Ekonomiler | 0,2 | 2,0 | 1,8 | 1,2 |
| Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler | 2,3 | 5,8 | 3,8 | 3,2 |
Emtia Fiyatları
Tablo taranmış belgeden otomatik okumayla çıkarılmıştır; sütun ve rakamlar için resmî PDF'e bakınız.
| Petrol | -16,4 | -1,8 | -13,9 | -5,7 |
| Yakıt Dışı (Dünya Emtia İthalat Ağırlıklarına Göre Ort.) | -5,7 | 3,7 | 7,9 | 2,0 |
| Tüketici Fiyatları | 6,6 | 5,6 | 4,2 | 3,6 |
| Gelişmiş Ekonomiler | 4,6 | 2,6 | 2,5 | 2,1 |
| Yükselen ve Gelişmekte Olan Ekonomiler | 8,0 | 7,7 | 5,4 | 4,5 |
Kaynak: IMF Küresel Ekonomik Görünüm (Temmuz 2025), T: Tahmin 2024 yılında küresel düzeyde talepteki zayıf seyir emtia fiyatlarında aşağı yönlü baskı oluşturmuştur. Özellikle enerji fiyatları, Rusya-Ukrayna savaşıyla zirve seviyeleri gördükten sonra gerileyerek salgın öncesi fiyat seviyesine yakınsamış ancak yıl ortasında başta Gazze'deki katliamlar ve On İki Gün Savaşı olmak üzere Orta Doğu'da yaşanan İsrail kaynaklı gerilimler nedeniyle kısa süreli artışlar görülmüştür. 2025 yılına gelindiğinde ise emtia fiyatları genel olarak ılımlı bir seyir izlemekte olup küresel ticaret akımlarında gözlenen öne çekilmiş talep ve stoklama davranışları, bazı alt gruplarda geçici dalgalanmalara yol açmıştır. Küresel navlun fiyatlarında 2025 yılının ilk yarısında kısmi artışlar gözlenmiş, ikinci çeyrekte bu eğilim yavaşlamıştır. 2025 yılında emtia fiyatları, özellikle enerji ve gıda alt gruplarında, manşet enflasyonun düşüşüne katkı sunarken hizmet fiyatlarındaki dirençli seyir enflasyondaki gerilemeyi sınırlamaya devam etmiştir. Önümüzdeki dönemde küresel talebin görünümü, ticaret politikalarının ve jeopolitik risklerin seyri, başta enerji olmak üzere emtia fiyatlarında belirleyici unsurlar olacaktır. Grafik 2: Ticaret Politikası ve Jeopolitik Belirsizlik Endeksi 1200 1200 1000 1000 a, i Ticaret Politikası Belirsizlik Endeksi Jeopolitik Risk Endeksi 800 800 600 600 400 400 200 200 0 0 b » * P e» b e» »* e > S Sg < S NN SA SA Kaynak: Ticaret Politikası Belirsizliğinin Ekonomik Etkileri, Caldara vd. (2020); Jeopolitik Risk Endeksi, lacoviello vd. (2021) Sıkı finansal koşullarla gerileme kaydeden küresel enflasyon, özellikle hizmet fiyatlarındaki dirençli seyir nedeniyle hedef seviyelere tam olarak yakınsayamamıştır. 2025 yılında zayıflayan özel tüketim ve yatırımlar manşet enflasyonda düşüşü desteklerken çekirdek enflasyon birçok gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomide yüksek kalmaya devam etmektedir. Bu durum, tarifelerin olası etkileriyle birlikte önümüzdeki dönemde enflasyona dair endişeleri canlı tutmaktadır. Bu çerçevede, merkez bankaları 2025'in ilk yarısında temkinli bir duruş sergilemiş ancak bazı gelişmiş ülkelerde sınırlı faiz indirimlerine gidilmiştir. ABD Merkez Bankası yılın ilk yarısında politika faiz oranını sabit tutarak yılın ikinci yarısında kademeli faiz indirimi sinyali vermiş, Avrupa Merkez Bankası ise politika faizini sınırlı oranda düşürmüştür. Çin'de parasal gevşeme ve mali teşvikler devam ederken Japonya faiz artırımlarını kontrollü biçimde sürdürmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde ise faiz indirimlerine dair adımlar büyük ölçüde sınırlı kalmıştır. Mevcut sıkı finansal koşullar ve politika belirsizlikleri altında, küresel enflasyonun 2024 yılına göre düşüş göstereceği ancak bazı ekonomilerde hedeflerin üzerinde kalmayı sürdüreceği öngörülmektedir. IMF'nin 2025 yılı tahminine göre enflasyonun gelişmiş ekonomilerde yüzde 2,5 ve yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomilerde yüzde 5,4 olması öngörülmektedir. Küresel enflasyonun ise 2025 ve 2026 yıllarında sırasıyla ortalama yüzde 4,2 ve yüzde 3,6 oranında gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Önümüzdeki dönemde, jeopolitik gerilimlerin ve ekonomi politikası belirsizliklerinin, küresel ticarette korumacılık eğilimlerini ve tedarik zincirlerinde bozulmaları besleme olasılığı hâlen devam etmektedir. Ayrıca, finansal koşullarda sıkılaşmanın seyri ve beklenen gevşeme döngüsünün takvimi, küresel risk iştahı ve gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akımları üzerinde belirleyici olacaktır. Son olarak, iklim değişikliğine bağlı kuraklık gibi doğal afetlerin sıklığının artması ve boyutlarının büyümesi küresel enflasyon beklentilerinde arz yönlü bozulmalara neden olabilecektir. Orta Vadeli Program (2026-2028)'ın makroekonomik politika çerçevesi ortaya konulurken söz konusu aşağı ve yukarı yönlü riskler dikkate alınmış, hedefler belirlenirken ihtiyatlı bir yaklaşım benimsenmiştir. 8 B. TÜRKİYE EKONOMİSİ 1. Büyüme Küresel ölçekte devam eden enflasyonla mücadele politikalarının etkisiyle dış talebin zayıf seyrettiği, jeopolitik gerilimlerin sürdüğü ve finansal koşulların nispeten sıkı seyrettiği 2024 yılında, Türkiye ekonomisi dezenflasyon sürecine uyumlu şekilde büyümesini sürdürmüştür. OVP ȋʹͲʹͷǦ2027) kapsamında sıkı para ve maliye politikaları eşgüdüm içinde uygulanmış, güçlenmiş ve iç talepte dengelenme eğilimi belirginleşerek 2024 yılı Haziran ayından itibaren fiyatlar genel seviyesindeki artış hızı yavaşlamaya başlamıştır. 2023 yılında yaşanan deprem felaketinin yol açtığı hasarın giderilmesine yönelik uygulanan tedbirlere ve yürütülen yeniden yapılanma faaliyetlerine 2024 yılında da devam edilmiştir. Böylece 2024 yılı boyunca inşaat yatırımları güçlü seyretmiş ve sabit sermaye yatırımları bir önceki yıla kıyasla ivme kaybetmesine rağmen artış eğilimini sürdürmüştür. Yılın ikinci yarısında sıkı para ve maliye olitikası uygulamalarının kararlılıkla devam etmesiyle birlikte özel tüketimin artış hızı azalmış ve büyüme kompozisyonundaki dengelenmeyle dezenflasyon süreci desteklenmiştir. Böylelikle, Türkiye ekonomisi 2024 yılında küresel ve bölgesel ölçekte artan be eden zayıf dış talep koşulları ve finansal sıkılaşmaya rağmen dayanıklılığını koruyarak yılın tamamında yüzde 3,3 oranında büyüme kaydetmiştir. 2024 yılında milli gelir iktisadi faaliyet kollarına göre incelendiğinde, yıl genelinde inşaat dâhil hizmetler sektörü milli gelir büyümesine en fazla katkı sağlayan üretim sektörü olmaya devam etmiştir. 2024 yılının tamamında inşaat dâhil hizmetler sektörü ve sanayi sırasıyla yüzde 3,6 ve yüzde 0,2 oranlarında katma değer artışı göstermiş olup bu sektörlerin büyümeye katkıları ise sırasıyla 2,3 puan ve 0,04 puan olmuştur. Ayrıca inşaat sektörü, beş yıllık daralmanın ardından deprem bölgesindeki yeniden yapılanma faaliyetlerinin de etkisiyle 2023 yılında yeniden canlanmış ve 2024 yılında ivme kazanarak yüzde 9,9 oranında güçlü bir büyüme kaydetmiştir. Diğer taraftan, tarım sektörü önceki yıldaki seyrinin aksine yıl genelinde yüzde 5,1 oranında artış kaydederek büyümeye 0,3 puan katkı sağlamıştır. Türkiye ekonomisi 2024 yılının ilk yarısında ılımlı bir performans sergileyerek yıllık bazda yüzde 3,7 oranında büyümüştür. Bu dönemde ivme kaybetmekle birlikte inşaat dâhil hizmetler sektörü milli gelir büyümesinin temel sürükleyicisi olurken sanayi sektörü sıkı politikalara rağmen milli ınırlı oranda pozitif katkıda bulunmuştur. sektörü yılın ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 4,1 oranında artış kaydederken sanayi sektörü aynı dönemde yüzde 1,0 oranında büyümüştür. Bahse konu dönemde inşaat sektörü ile ticaret, ulaştırma ve konaklama hizmetleri ise sırasıyla yüzde 8,9 oranında ve yüzde 3,6 oranında büyüyerek iktisadi faaliyete katkı sunmaya devam etmiştir. Tarım sektörü ise yüzde 6,4 oranında artarak milli gelir büyümesine 0,2 puan katkı sağlamıştır. 2024 yılının ikinci yarısında ise milli gelir katma değer artışı, yüzde 3,0 seviyesinde gerçekleşerek iktisadi faaliyetin ivme kaybetmesine rağmen pozitif seyrini koruduğunu ortaya koymuştur. İnşaat dâhil hizmetler sektörü bu dönemde yüzde 3,2 oranında büyüyerek e lokomotifi olmaya devam etmiştir. Sanayi sektörü ise yüzde 0,6 oranında sınırlı bir daralma kaydetmiş ve büyümeye 0,1 puan negatif etkide bulunmuştur. Ayrıca, bu dönemde inşaat sektöründe büyüme hız kazanarak yüzde 10,9 oranında artış kaydetmiş olup deprem bölgesinde yürütülen yeniden yapılanma çalışmalarının büyüme üzerindeki olumlu etkisi sürmüştür. Tarım sektörü ise aynı dönemde ivme kazanarak yüzde 4,7 oranında artış kaydetmiş ve büyümeye 0,3 puan katkı sağlamıştır. 2025 yılının ilk çeyreğinde GSYH artış hızı yüzde 2,3 oranında gerçekleşmiş olup iktisadi faaliyet ılımlı seyretmiştir. Milli gelir üretim yönünden değerlendirildiğinde, inşaat dâhil hizmetler sektörü yüzde 3,4 oranında artış kaydederek büyümenin arkasındaki itici güç olma 9 B. TÜRKİYE EKONOMİSİ 1. Büyüme Küresel ölçekte devam eden enflasyonla mücadele politikalarının etkisiyle dış talebin zayıf seyrettiği, jeopolitik gerilimlerin sürdüğü ve finansal koşulların nispeten sıkı seyrettiği 2024 yılında, Türkiye ekonomisi dezenflasyon sürecine uyumlu şekilde büyümesini sürdürmüştür. OVP ȋʹͲʹͷǦ2027) kapsamında sıkı para ve maliye politikaları eşgüdüm içinde uygulanmış, güçlenmiş ve iç talepte dengelenme eğilimi belirginleşerek 2024 yılı Haziran ayından itibaren fiyatlar genel seviyesindeki artış hızı yavaşlamaya başlamıştır. 2023 yılında yaşanan deprem felaketinin yol açtığı hasarın giderilmesine yönelik uygulanan tedbirlere ve yürütülen yeniden yapılanma faaliyetlerine 2024 yılında da devam edilmiştir. Böylece 2024 yılı boyunca inşaat yatırımları güçlü seyretmiş ve sabit sermaye yatırımları bir önceki yıla kıyasla ivme kaybetmesine rağmen artış eğilimini sürdürmüştür. Yılın ikinci yarısında sıkı para ve maliye olitikası uygulamalarının kararlılıkla devam etmesiyle birlikte özel tüketimin artış hızı azalmış ve büyüme kompozisyonundaki dengelenmeyle dezenflasyon süreci desteklenmiştir. Böylelikle, Türkiye ekonomisi 2024 yılında küresel ve bölgesel ölçekte artan be eden zayıf dış talep koşulları ve finansal sıkılaşmaya rağmen dayanıklılığını koruyarak yılın tamamında yüzde 3,3 oranında büyüme kaydetmiştir. 2024 yılında milli gelir iktisadi faaliyet kollarına göre incelendiğinde, yıl genelinde inşaat dâhil hizmetler sektörü milli gelir büyümesine en fazla katkı sağlayan üretim sektörü olmaya devam etmiştir. 2024 yılının tamamında inşaat dâhil hizmetler sektörü ve sanayi sırasıyla yüzde 3,6 ve yüzde 0,2 oranlarında katma değer artışı göstermiş olup bu sektörlerin büyümeye katkıları ise sırasıyla 2,3 puan ve 0,04 puan olmuştur. Ayrıca inşaat sektörü, beş yıllık daralmanın ardından deprem bölgesindeki yeniden yapılanma faaliyetlerinin de etkisiyle 2023 yılında yeniden canlanmış ve 2024 yılında ivme kazanarak yüzde 9,9 oranında güçlü bir büyüme kaydetmiştir. Diğer taraftan, tarım sektörü önceki yıldaki seyrinin aksine yıl genelinde yüzde 5,1 oranında artış kaydederek büyümeye 0,3 puan katkı sağlamıştır. Türkiye ekonomisi 2024 yılının ilk yarısında ılımlı bir performans sergileyerek yıllık bazda yüzde 3,7 oranında büyümüştür. Bu dönemde ivme kaybetmekle birlikte inşaat dâhil hizmetler sektörü milli gelir büyümesinin temel sürükleyicisi olurken sanayi sektörü sıkı politikalara rağmen milli ınırlı oranda pozitif katkıda bulunmuştur. sektörü yılın ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 4,1 oranında artış kaydederken sanayi sektörü aynı dönemde yüzde 1,0 oranında büyümüştür. Bahse konu dönemde inşaat sektörü ile ticaret, ulaştırma ve konaklama hizmetleri ise sırasıyla yüzde 8,9 oranında ve yüzde 3,6 oranında büyüyerek iktisadi faaliyete katkı sunmaya devam etmiştir. Tarım sektörü ise yüzde 6,4 oranında artarak milli gelir büyümesine 0,2 puan katkı sağlamıştır. 2024 yılının ikinci yarısında ise milli gelir katma değer artışı, yüzde 3,0 seviyesinde gerçekleşerek iktisadi faaliyetin ivme kaybetmesine rağmen pozitif seyrini koruduğunu ortaya koymuştur. İnşaat dâhil hizmetler sektörü bu dönemde yüzde 3,2 oranında büyüyerek e lokomotifi olmaya devam etmiştir. Sanayi sektörü ise yüzde 0,6 oranında sınırlı bir daralma kaydetmiş ve büyümeye 0,1 puan negatif etkide bulunmuştur. Ayrıca, bu dönemde inşaat sektöründe büyüme hız kazanarak yüzde 10,9 oranında artış kaydetmiş olup deprem bölgesinde yürütülen yeniden yapılanma çalışmalarının büyüme üzerindeki olumlu etkisi sürmüştür. Tarım sektörü ise aynı dönemde ivme kazanarak yüzde 4,7 oranında artış kaydetmiş ve büyümeye 0,3 puan katkı sağlamıştır. 2025 yılının ilk çeyreğinde GSYH artış hızı yüzde 2,3 oranında gerçekleşmiş olup iktisadi faaliyet ılımlı seyretmiştir. Milli gelir üretim yönünden değerlendirildiğinde, inşaat dâhil hizmetler sektörü yüzde 3,4 oranında artış kaydederek büyümenin arkasındaki itici güç olma etmiştir. Bununla birlikte, sanayi katma değeri bu dönemde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 1,7 oranında daralmıştır. Tarım sektörü ise iklim koşulları nedeniyle yüzde 2,1 oranında daralarak artış eğilimini sonlandırmıştır. 2025 yılının ikinci çeyreğinde ise yüzde 4,8 oranında büyüme kaydederek kazanmıştır. Bu dönemde sanayi sektörü yüzde 6,1 oranında artış kaydederek büyümeye yüzde 1,2 puan katkıda bulunurken, inşaat dâhil sektörü katma değeri yüzde 5,2 oranında artarak büyümeye 3,4 puan katkı muştur. Tarım sektörü koşulları nedeniyle yüzde 3,5’lik daralma ile büyümeye 0,1 puan negatif katkıda bulunmuştur. Böylece, 2025 yılı ilk yarısındaki ekonomik büyüme yüzde 3,6 oranında gerçekleşmiştirǤ Grafik 3: Üretim Yoluyla GSYH Büyümesi ve Sektörel Katkılar (Yüzde Puan) ǣ TÜİK, hesaplamaları Harcamalar yöntemiyle milli gelir incelendiğinde, 2024 yılında özel tüketim bir önceki yıla kıyasla kaybetmiş olsa da ekonomik büyümenin ana sürükleyicisi olmaya devam etmiştir. Yüzde 4,3 oranındaki artışla büyümeye 3,0 puan katkı yapan özel tüketim, hanehalkı harcamalarındaki dirençli seyrin sürdüğüne işaret etmiştir. Sabit sermaye yatırımları yüzde 2,7 oranında artarak büyümeye 0,7 puan katkı sağlarken bu gelişmede özellikle inşaat yatırımlarındaki toparlanma etkili olmuştur. Kamu tüketimi ise yüzde 0,8’lik düşüşle büyümeye 0,1 puan negatif etkide bulunmuştur. Bu dönemde net mal ve hizmet ihracatı 1,0 puanlık pozitif katkısıyla dış talebin büyümeye destek verdiği bir kompozisyon ortaya koymuştur. 2024 yılının ilk yarısında, Türkiye ekonomisi iç talebin öncülüğünde büyümeyi sürdürmüştür. Özel tüketim harcamaları, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 4,7 oranında artarak büyümeye 3,2 puan katkı sağlamıştır. Aynı dönemde uygulanan dezenflasyonist politikaların da etkisiyle kamu tüketimi yüzde 0,4 oranında azalmış ve büyümeye 0,1 puanlık negatif etkide bulunmuştur. Toplam sabit sermaye yatırımları, inşaat sektöründeki hareketliliğin etkisiyle yüzde 3,7 oranında artış göstermiş ve büyümeye 1,0 puan katkı yapmıştır. Son beş çeyrektir büyümeye negatif etkide bulunan net mal ve hizmet ihracatının 2024 yılı ilk yarısında ise katkısı ͳǡͶçekleşmiştir. 2024 yılının ikinci yarısında ise özel tüketim, ilk yarıya kıyasla bir miktar ivme kaybetmiş, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 4,0 oranında artarak büyümeye 2,7 puan katkı sunmuştur. Kamu tüketimi aynı dönemde yüzde 1,1 oranında azalarak ekonomik büyümeye 0,1 puan negatif etkide bulunmuştur. Toplam sabit sermaye yatırımları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre inşaat yatırımlarının yüzde 9,6’lık güçlü büyümesiyle birlikte yüzde 1,8 oranında artmış ve büyümeye 0,4 puanlık katkıda bulunmuştur. 4,0 4,6 6,5 4,9 5,3 2,3 2,8 3,2 2,3 4,8 -1 4 9 Tarım Sanayi Hizmetler Vergi-Süb. GSYH 10 2025 yılının ilk çeyreğinde, fiyat istikrarını önceliklendiren politikaların devamıyla büyüme kompozisyonunda iç talep dengelenmiş olmakla birlikte belirleyici olmayı sürdürmüştür. Bu dönemde özel tüketim harcamaları yıllık bazda yüzde 1,6 artarak büyümeye 1,1 puan katkı sağlamış, sabit sermaye yatırımlarındaki yüzde 1,8’lik artış ise 0,5 puanlık katkıyla iç talep kaynaklı toparlanmayı desteklemiştir. Böylece toplam yurt içi talebin büyümeye katkısı 2,8 puan düzeyinde gerçekleşmiştir. Dış ticaret açısından değerlendirildiğinde, küresel ticaret politikalarındaki belirsizliğe bağlı olarak ihracattaki sınırlı artış ve ithalattaki ivmelenme ile birlikte net mal ve hizmet ihracatı büyümeye 0,5 puan negatif etkide bulunmuştur. 2025 yılı ikinci çeyreği özel tüketim harcamaları yüzde 5,1 oranında artarken, kamu harcamalarında yüzde 5,2 oranında düşüş yaşanmıştır. 2025 yılı ikinci çeyreğinde toplam tüketim büyümesi yüzde 3,5 oranında kaydedilirken sabit sermaye yatırımlarının büyümesi ise yüzde 8,8 nında gerçekleşmiştir. İkinci çeyrek itibarıyla makineǦteçhizat yatırımları da yüzde 9,3 oranında belirgin bir artış kaydetmiştir. Toplam yurt içi talep büyümeye 6,2 puan katkı sağlarken na ihracat pazarlarında süregelen zayıf dış talep koşulları ve küresel ölçekte artan korumacılık politikalarının etkisiyle net mal ve hizmet ihracatının büyümeye 1,4 puan negatif etkide bulunduğu görülmüştür. Bu çerçevede, yılın ikinci çeyreğinde yıllık GSYH artışı yüzde 4,8 seviyesinde gerçekleşmiştirǤ 2025 yılının ikinci yarısına yönelik tahminler, büyümenin dengeli bir görünüm sergileyeceğine işaret etmektedir. Sıkı parasal ve mali duruşun etkisiyle, iç talebin daha ılımlı bir patikada seyretmesi beklenirken, kamu harcamalarının büyümeyi destekleyici yöndeki katkısının sınırlı kalacağı öngörülmektedir. Dış talep tarafında ise, artan jeopolitik belirsizlikler ve küresel politikalarındaki kısıtlayıcı eğilimlerin, ihracatın büyümeye olan katkısını sınırlandırmaya devam etmesi beklenmektedir. Bu doğrultuda, yılın ikinci yarısında ekonomik büyümenin önceki yıla kıyasla daha dengeli bir yapıda sürmesi, 2025 yılı genelinde ise yüzde ͵ǡ͵ gerçekleşmesi öngörülmektedirǤ Grafik 4: Harcama Yoluyla GSYH Büyümesi ve Bileşen Katkıları (Yüzde Puan) Kaynak: TÜİK, SBB hesaplamaları Üretim faktörlerinin büyümeye katkısı incelendiğinde, 2024 yılında yüzde 3,3 oranında gerçekleşen büyümeye en büyük katkının sermaye stoku ve istihdamdan sağlandığı görülmektedir. 2025 yılında ise büyümenin temel belirleyicileri toplam faktör verimliliği ve sermaye stoku artışı olması beklenǤ 2025 yılında gerçekleşecek yüzde 3,3 büyümeye toplam faktör verimliliğinin sırasıyla 1,3 puan ve 2,0 puan katkı vermesi Ǥ 4,0 4,6 6,5 4,9 5,3 2,3 2,8 3,2 2,3 4,8 -10 -5 0 5 10 15 Toplam Tüketim Toplam Sabit Sermaye Yatırımları Stok Değişimi Net Mal ve Hizmet İhracatı GSYH 2. İstihdam Parasal koşullardaki sıkılaşmanın olumsuz etkilerine rağmen istihdam, 2024 yılında güçlü seyrini sürdürmüş, yıllık istihdam artışı 988 bin olurken istihdam oranı 1,2 puan artmıştır. İlgili dönemde tüm sektörlerde istihdam artarken, tarımda 132 bin, sanayide 35 bin, hizmetlerde 656 bin ve inşaatta 165 bin kişilik ilave istihdam sağlanmıştır. Yüzde 49,1’ini kadınların oluşturduğu işgücündeki 837 bin kişilik artış, işgücüne katılım oranını yüzde 54,2 seviyesine taşımıştır. Bu doğrultuda işgücüne katılım ve istihdam oranları, serinin güncellendiği 2005 yılından bu yana en yuDžksek seviyelerine ulaşmıştır. ǚşsizlik oranı ise bir oDžnceki yıla goDžre 0,7 puan azalarak yuDžzde 8,7 seviyesine gerilemiş, boDžylece yuDžzde 9,3 olarak oDžngoDžruDžlen OVP (2025-2027) tahmininin altında gerçekleşmiştir. Enflasyonla mücadele sürecinde 2025 yılının ilk yarısında mevsimsel etkilerinden arındırılmış istihdam 261 bin kişi azalırken işgücüne katılım oranı 0,6 puan azalarak yüzde 53,5 olmuştur. Aynı dönemde, işsizlik oranı 2024 yılı dördüncü çeyreğine göre değişmeyerek yüzde 8,6 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2025 yılı genelinde, istihdam ve işgücüne katılım oranında düşüş beklenmekle birlikte işsizlik oranının yüzde 8,5 seviyesine gerileyeceği tahmin edilmektedir. Grafik 5: İşsizlik Oranındaki Değişime Katkılar (Yüzde Puan) Kaynak: TÜİK, SBB hesaplamaları, GT: Gerçekleşme Tahmini 3. Fiyat İstikrarı 2024 yılı başlarında tüketici fiyat artışlarında maliyet yönlü gelişmelerin yanı sıra ücret ayarlamaları ile geçmiş enflasyona endeksleme eğilimi belirleyici olmuştur. Bu dönemde enerji fiyatlarındaki 25 m3’e kadar bedelsiz doğal gaz kullanımına yönelik düzenlemenin sona ermesiyle oluşan baz etkisi kaynaklı yükseliş ve başta kira olmak üzere hizmet enflasyonundaki atalet, manşet enflasyon üzerindeki baskıları artırmıştır. Haziran ayından itibaren dezenflasyon süreci başlamış, üçüncü çeyrekte enflasyon görünümünde belirgin bir iyileşme kaydedilmiştir. Bu dönemde Türk lirasındaki görece istikrarlı seyir, emtia fiyatlarındaki ılımlı görünüm ve talep koşullarındaki zayıflama enflasyondaki düşüşe katkı sağlamıştır. Yılın son çeyreğinde dezenflasyon süreci ivme kazanırken, geçici arz koşullarına bağlı olarak gıda fiyatlarındaki oynaklık manşet enflasyondaki iyileşmeyi sınırlamıştır. Aralık ayında belirgin yavaşlamayla birlikte yıl sonunda TÜFE yıllık artış oranı yüzde 44,4 olarak gerçekleşerek Mayıs ayından itibaren 31,1 puanlık düşüş kaydetmiştir. 0,0 2,8 -0,6 -1,1 -1,6 -1,0 -0,7 -0,2 10,9 13,7 13,1 12,0 10,4 9,4 8,7 8,5 0 4 8 12 16 -8 -4 0 4 8 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 (GT) Katılım Etkisi Çalışma Çağı Nüfus Etkisi İstihdam Etkisi İşsizlik Oranı Değişimi (Puan) İşsizlik Oranı (Sağ Eksen) 11 12 2025 yılı OcakǦAğustos döneminde TÜFE birikimli artışı yüzde ʹͳǡͷgerçekleşmiştirǤ dönemde, hizmet grubu fiyat gelişmeleri temel belirleyici olmuştur. Diğer taraftan, gıda fiyatlarında enflasyonist baskıların azaldığı gözleiş ǡiklim koşullarına bağlı arz yönlü gelişmeler bu görünümü bir miktar sınırlamıştır. Döviz kurunda sağlanan se temel mal fiyatlarındaki artışı sınırlayarak tüketici enflasyonunun seyrinde etkili olmuşturǤ ezenflasyon süreci, sürdürülen sıkı para politikası duruşu, Türk lirasındaki görece istikrarlı seyir ve ekonomi politikaları arasındaki eşgüdümün güçlenmesiyle kesintisiz olarak devam etmiş, Ağustos 2025 itibarıyla TÜFE yıllık artış oranı yüzde 3ʹǡͻͷ seviyesine gerilemiştir. Alt gruplar itibarıyla değerlendirildiğinde, yıllık enflasyondaki yavaşlamaya en yüksek katkı gıda ve hizmet gruplarından gelirken, temel mallar grubu bu kalemleri izlemiştir. Grafik 6: TÜFE Yıllık Artışı (Yüzde) Kaynak: TÜİK Para politikasında sürdürülen kararlı duruşǡ iye politikasının güçlü desteği ve arz yönlü politikaların etkisiyle, yurt içi talebin dengelenmesi, döviz kurundaki istikrarlı görünüm ve enflasyon beklentilerindeki iyileşmenin devam etmesi sonucunda, aylık enflasyonun ana eğilimindeki düşüşün yılın geri kalanında da sürmesi beklenmektedir. Bu çerçevede, TÜFE yıllık artış oranının yıl sonunda yüzde 28,ͷseviyesine gerileyeceği öngörülmektedirǤ 4. Ödemeler Dengesi 2024 yılında küresel ticarette gözlenen toparlanma süreci, hizmet ticaretindeki güçlü artışla ǡ daha sınırlı bir büyüme gerçekleşmiştir. Başta Avrupa olmak üzere ana ihracat pazarlarımızda ekonomik kademeli olarak canlanması ve dış talepteki artış, ihracatımıza olumlu yansımıştır. Türkiye, bu dönemde uyguladığı ihracat odaklı politikalar, pazar çeşitlendirme stratejileri ve rekabet gücünü artırmaya yönelik yapısal adımlar sayesinde küresel ticaretteki ivmeden fayda sağlamışǡ bu doğrultuda ihracatını artırarak dünya mal ihracatındaki payını yüzde 1,07 seviy sürdürmüştür. Bu dönemde mal ihracatımız bir önceki yıla göre yüzde 2,4 oranında artarak OVP (2025ǦʹͲʹ) hedefinin sınırlı düzeyde altında 261,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. 2024 yılında toplam mal ithalatı, enerji ve altın ithalatındaki aşağı yönlü görünümün de etkisiyle bir önceki yıla göre yüzde 5 oranında düşüş kaydetmiştir. Bu kapsamda, 2024 yılında ithalatǡ ȋʹͲʹͷǦ2027) tahminlerine yakın seyrederek 344 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. 2024 yılında yükseliş eğilimini sürdürerek bir önceki yıla göre yüzde 12,5 oranında artışla 56,3 milyar dolar seviyesine yükselmiştirǤ 75,45 44,38 32,95 10 30 50 70 90 Oca.23 Nis.23 Tem.23 Eki.23 Oca.24 Nis.24 Tem.24 Eki.24 Oca.25 Nis.25 Tem.25 13 2025 yılı OcakǦAğustos döneminde TÜFE birikimli artışı yüzde ʹͳǡͷ gerçekleşmiştirǤ dönemde, hizmet grubu fiyat gelişmeleri temel belirleyici olmuştur. Diğer taraftan, gıda fiyatlarında enflasyonist baskıların azaldığı gözleiş ǡiklim koşullarına bağlı arz yönlü gelişmeler bu görünümü bir miktar sınırlamıştır. Döviz kurunda sağlanan se temel mal fiyatlarındaki artışı sınırlayarak tüketici enflasyonunun seyrinde etkili olmuşturǤ ezenflasyon süreci, sürdürülen sıkı para politikası duruşu, Türk lirasındaki görece istikrarlı seyir ve ekonomi politikaları arasındaki eşgüdümün güçlenmesiyle kesintisiz olarak devam etmiş, Ağustos 2025 itibarıyla TÜFE yıllık artış oranı yüzde 3ʹǡͻͷ seviyesine gerilemiştir. Alt gruplar itibarıyla değerlendirildiğinde, yıllık enflasyondaki yavaşlamaya en yüksek katkı gıda ve hizmet gruplarından gelirken, temel mallar grubu bu kalemleri izlemiştir. Grafik 6: TÜFE Yıllık Artışı (Yüzde) Kaynak: TÜİK Para politikasında sürdürülen kararlı duruşǡ iye politikasının güçlü desteği ve arz yönlü politikaların etkisiyle, yurt içi talebin dengelenmesi, döviz kurundaki istikrarlı görünüm ve enflasyon beklentilerindeki iyileşmenin devam etmesi sonucunda, aylık enflasyonun ana eğilimindeki düşüşün yılın geri kalanında da sürmesi beklenmektedir. Bu çerçevede, TÜFE yıllık artış oranının yıl sonunda yüzde 28,ͷ seviyesine gerileyeceği öngörülmektedirǤ 4. Ödemeler Dengesi 2024 yılında küresel ticarette gözlenen toparlanma süreci, hizmet ticaretindeki güçlü artışla ǡ daha sınırlı bir büyüme gerçekleşmiştir. Başta Avrupa olmak üzere ana ihracat pazarlarımızda ekonomik kademeli olarak canlanması ve dış talepteki artış, ihracatımıza olumlu yansımıştır. Türkiye, bu dönemde uyguladığı ihracat odaklı politikalar, pazar çeşitlendirme stratejileri ve rekabet gücünü artırmaya yönelik yapısal adımlar sayesinde küresel ticaretteki ivmeden fayda sağlamışǡ bu doğrultuda ihracatını artırarak dünya mal ihracatındaki payını yüzde 1,07 seviy sürdürmüştür. Bu dönemde mal ihracatımız bir önceki yıla göre yüzde 2,4 oranında artarak OVP (2025ǦʹͲʹ) hedefinin sınırlı düzeyde altında 261,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. 2024 yılında toplam mal ithalatı, enerji ve altın ithalatındaki aşağı yönlü görünümün de etkisiyle bir önceki yıla göre yüzde 5 oranında düşüş kaydetmiştir. Bu kapsamda, 2024 yılında ithalatǡ ȋʹͲʹͷǦ2027) tahminlerine yakın seyrederek 344 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. 2024 yılında yükseliş eğilimini sürdürerek bir önceki yıla göre yüzde 12,5 oranında artışla 56,3 milyar dolar seviyesine yükselmiştirǤ 75,45 44,38 32,95 10 30 50 70 90 Oca.23 Nis.23 Tem.23 Eki.23 Oca.24 Nis.24 Tem.24 Eki.24 Oca.25 Nis.25 Tem.25 Grafik 7: Cari İşlemler Dengesi/GSYH (Yüzde) ǣ TCMB, TÜİK Bu gelişmelerin sonucunda, 2024 yılında 10,2 milyar dolar seviyesinde kaydedilen cari işlemler açığı, GSYH’ya oranla yüzde 0,8 ile OVP (2025Ǧ2027) tahmininin altında kalmıştır. 2024 yılında, bir önceki yıla benzer şekilde doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları ve diğer yatırımlar kalemlerinde net sermaye girişleri gerçekleşmiştir. Buna karşılık, net hata ve noksan kalemi kaynaklı sermaye hareketlerinde ise 2024 yılında bir önceki yıla göre net çıkış yönünde artış kaydedilmiştir. 2025 yılının ilk yedi ayında ihracat, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 5,1 oranında artarak 156,3 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır. Bu artışta, küresel ticaretteki yavaşlamaya rağmen ihracat miktar endeksindeki yükselişin yanı sıra ihracat birim değerindeki artış da belirleyici olmuştur. 2025 yılı ihracatının yüzde 4,6 oranında artarak 273,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmesi tahmin edilmektedir. 2025 yılının ilk yedi ayında ithalat bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 6,9 oranında artarak 212,2 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiş2025 yıl genelinde ithalatın yüzde 6,7 oranında ͵kaydedileceğiǤ Seyahat gelirleri ise 2025 yılının ilk 6 ayında yüzde 7,9 oranında artarak 23,8 milyar dolar seviyesine yükselmiş olup yıllıklandırılmış olarak 2024 yılının Haziran ayına göre yüzde 10,5 oranında artışla 58,1 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır. Yılın kalan aylarında seyahat gelirlerinin ılımlı oranda yükselerek OVP (2025Ǧ2027) hedefinin üzerine çıkması ve 2025 yılında 60 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmesi beklenmektedir. Söz konusu gelişmeler ışığında, cari işlemler açığının 2025 yılında OVP (2025ǦʹͲʹȌ göre daha düşük seviyedeǡʹʹǡkaydedilmesi öngörülmektedir. 2025 yılı cari işlemler açığının GSYH’ya oranının yüzde 1,4 seviyesinde gerçekleşmesi, enerji hariç cari işlemler dengesinin ise GSYH’ya oranla yüzde 1,7 fazla vermesi öngörülmektedirǤ -1,8 2,0 -4,3 -0,8 -5,1 -3,5 -0,8 -7 -5 -3 -1 1 3 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 14 5. Finansal İstikrar Sıkı para politikasıyla beraber parasal aktarım mekanizmasını güçlendirmek ve TL’ye geçişi teşvik acıyla atılan makroihtiyati politika adımları dezenflasyon sürecini desteklemiştir. Bu çerçevede, kredi büyümesi sınırlandırılarak enflasyonla uyumlu seviyelerde seyretmesi sağlanmış ve TL finansal varlık ağırlığı artmaya devam etmiştir. Firmaların yabancı ȋ Ȍ kredi riskini azaltmak amacıyla YP kredi büyüme hızına ilişkin sınır tedrici olarak düşürülerek Mart 2025’te aylık yüzde 0,5 seviyesine getirilmiştir. Ayrıca YP kredi büyüme sınırından istisna tutulan kredilerin kapsamı da daraltılmıştır. Söz konusu önlemler neticesinde kur etkisinden arındırılmış ve yıllıklandırılmış YP ticari kredi artışı Ağustos ayı itibarıyla yüzde 18,4 seviyesine gerilemiştir. Ocak ayında TL kredi büyümesine getirilen sınırların farklılaştırılmasıyla TL/YP kredi değişimleri arasındaki fark TL krediler lehine açılmaya başlamıştır. Ağustos ayı itibarıyla TL ticari kredi artışı yüzde 32,9 seviyesinde seyretmiştir. Tüketici kredilerinde, makroihtiyati tedbirlerin yanı sıra sıkı finansal koşulların etkisiyle yıl başından itibaren dengelenme süreci gözlenmiştir. Bankacılık sektörünün takibe dönüşüm oranı, iktisadi faaliyetteki dengelenmeye de bağlı olarak Temmuz 2025 tarihi itibarıyla geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,7’den yüzde 2,2’ye yükselmiştir. Bu artışta, tüketici kredileri ve kredi kartlarının alacak bakiyesindeki yükseliş etkili olurken alt kırılıma bakıldığında en fazla artışın ihtiyaç kredileri ile bireysel kredi kartı alacak bakiyelerinde gerçekleştiği görülmüştür. Son dönemde yaşanan bu artışa bağlı olarak ǡʹͲʹͶ Eylül ve 2025 Temmuz aylarında, dönem borcu kısmen ya da tamamen ödenmemiş ihtiyaç kredileri ile bireysel kredi kartlarına yeniden yapılandırma imkânı getirmiştir. Yapılandırma düzenlemesinin ilerleyen süreçte, tahsili geciken ihtiyaç kredileri ve bireysel kredi kartlarının banka bilançolarının aktif kalitesine yönelik oluşturacağı riski azaltması beklenmektedir. Buna ilaveten ayrılan yüksek karşılık oranları ve bankaların güçlü sermaye yapısı finansal piyasalar açısından riskleri sınırlandırmaktadır. DK’nın, Sermaye Yeterliliği Rasyosu (SYR) hesaplamasında kullanılan döviz alış kurlarını artırıcı yönde kararı 2025 yılı Ocak ayı itibarıyla uygulanmaya başlanmış, karar sektörün SYR’sinde bir miktar gerilemeye neden olmuştur. Diğer taraftan, uzun süredir kredilere uygulanmakta olan yüksek risk ağırlıklarına son verilmiş, kararın sektör SYR’si üzerinde artırıcı yönde etkisi olmuştur. Aralık 2024 itibarıyla söz konusu düzenlemelerin öncesinde yüzde 19,7 seviyesinde bulunan sektör SYR’si, Temmuz 2025 tarihi itibarıyla yüzde 18,2 seviyesi kaydedilmiştir. Söz konusu rasyo, Basel kriterlerine göre belirlenen yüzde 8’lik yasal alt sınırın ve BDDK’nın yüzde 12 olarak belirlediği hedef oranın üzerinde seyretmeye devam etmektedir. KKM uygulamasından çıkış stratejisi kapsamında, daha önce sağlanan desteklerin tedricen azaltılmasıyla birlikte KKM bakiyesi hızla düşüş eğilimine girmiştir. Ağustos 2025 tarihi itibarıyla toplam KKM bakiyesi geçen yılın aynı dönemine kıyasla 47 milyar dolardan 9,7 milyar dol gerilemiştir. TL dönüşümlü KKM bakiyesi Aralık 2024 tarihinde sıfırlanmış olup kalan bakiye yalnızca döviz dönüşümlü hesaplardan oluşmaktadır. TL mevduat tercihlerindeki artışla birlikte KKM’den YP mevduata geçişler sınırlı kalmış, TL cinsi mevduatın payı (KKM dâhil) yüzde 62,3’e yükselerek dolarizasyon eğiliminde azalış gözlenmiştir. 23 Ağustos 2025’te KKM hesaplarının açma ve yenileme işlemleri sonlandırılmıştır. Bankacılık sektörünün likidite göstergeleri, yabancı para pozisyonu ve kaldıraç oranı da sürdürülebilir seviyelerde seyretmekte olup Basel standartlarına uyumlu likidite karşılama oranı yükümlülüğü tüm bankalar tarafından ǤAyrıca bankacılık sisteminin likidite dayanıklılığını artırmada önemli bir adım olan net istikrarlı fonlama oranı uygulaması, sektördeki likidite riskine karşı güvence sağlamıştır. 15 5. Finansal İstikrar Sıkı para politikasıyla beraber parasal aktarım mekanizmasını güçlendirmek ve TL’ye geçişi teşvik acıyla atılan makroihtiyati politika adımları dezenflasyon sürecini desteklemiştir. Bu çerçevede, kredi büyümesi sınırlandırılarak enflasyonla uyumlu seviyelerde seyretmesi sağlanmış ve TL finansal varlık ağırlığı artmaya devam etmiştir. Firmaların yabancı ȋ Ȍ kredi riskini azaltmak amacıyla YP kredi büyüme hızına ilişkin sınır tedrici olarak düşürülerek Mart 2025’te aylık yüzde 0,5 seviyesine getirilmiştir. Ayrıca YP kredi büyüme sınırından istisna tutulan kredilerin kapsamı da daraltılmıştır. Söz konusu önlemler neticesinde kur etkisinden arındırılmış ve yıllıklandırılmış YP ticari kredi artışı Ağustos ayı itibarıyla yüzde 18,4 seviyesine gerilemiştir. Ocak ayında TL kredi büyümesine getirilen sınırların farklılaştırılmasıyla TL/YP kredi değişimleri arasındaki fark TL krediler lehine açılmaya başlamıştır. Ağustos ayı itibarıyla TL ticari kredi artışı yüzde 32,9 seviyesinde seyretmiştir. Tüketici kredilerinde, makroihtiyati tedbirlerin yanı sıra sıkı finansal koşulların etkisiyle yıl başından itibaren dengelenme süreci gözlenmiştir. Bankacılık sektörünün takibe dönüşüm oranı, iktisadi faaliyetteki dengelenmeye de bağlı olarak Temmuz 2025 tarihi itibarıyla geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,7’den yüzde 2,2’ye yükselmiştir. Bu artışta, tüketici kredileri ve kredi kartlarının alacak bakiyesindeki yükseliş etkili olurken alt kırılıma bakıldığında en fazla artışın ihtiyaç kredileri ile bireysel kredi kartı alacak bakiyelerinde gerçekleştiği görülmüştür. Son dönemde yaşanan bu artışa bağlı olarak ǡʹͲʹͶ Eylül ve 2025 Temmuz aylarında, dönem borcu kısmen ya da tamamen ödenmemiş ihtiyaç kredileri ile bireysel kredi kartlarına yeniden yapılandırma imkânı getirmiştir. Yapılandırma düzenlemesinin ilerleyen süreçte, tahsili geciken ihtiyaç kredileri ve bireysel kredi kartlarının banka bilançolarının aktif kalitesine yönelik oluşturacağı riski azaltması beklenmektedir. Buna ilaveten ayrılan yüksek karşılık oranları ve bankaların güçlü sermaye yapısı finansal piyasalar açısından riskleri sınırlandırmaktadır. DK’nın, Sermaye Yeterliliği Rasyosu (SYR) hesaplamasında kullanılan döviz alış kurlarını artırıcı yönde kararı 2025 yılı Ocak ayı itibarıyla uygulanmaya başlanmış, karar sektörün SYR’sinde bir miktar gerilemeye neden olmuştur. Diğer taraftan, uzun süredir kredilere uygulanmakta olan yüksek risk ağırlıklarına son verilmiş, kararın sektör SYR’si üzerinde artırıcı yönde etkisi olmuştur. Aralık 2024 itibarıyla söz konusu düzenlemelerin öncesinde yüzde 19,7 seviyesinde bulunan sektör SYR’si, Temmuz 2025 tarihi itibarıyla yüzde 18,2 seviyesi kaydedilmiştir. Söz konusu rasyo, Basel kriterlerine göre belirlenen yüzde 8’lik yasal alt sınırın ve BDDK’nın yüzde 12 olarak belirlediği hedef oranın üzerinde seyretmeye devam etmektedir. KKM uygulamasından çıkış stratejisi kapsamında, daha önce sağlanan desteklerin tedricen azaltılmasıyla birlikte KKM bakiyesi hızla düşüş eğilimine girmiştir. Ağustos 2025 tarihi itibarıyla toplam KKM bakiyesi geçen yılın aynı dönemine kıyasla 47 milyar dolardan 9,7 milyar dol gerilemiştir. TL dönüşümlü KKM bakiyesi Aralık 2024 tarihinde sıfırlanmış olup kalan bakiye yalnızca döviz dönüşümlü hesaplardan oluşmaktadır. TL mevduat tercihlerindeki artışla birlikte KKM’den YP mevduata geçişler sınırlı kalmış, TL cinsi mevduatın payı (KKM dâhil) yüzde 62,3’e yükselerek dolarizasyon eğiliminde azalış gözlenmiştir. 23 Ağustos 2025’te KKM hesaplarının açma ve yenileme işlemleri sonlandırılmıştır. Bankacılık sektörünün likidite göstergeleri, yabancı para pozisyonu ve kaldıraç oranı da sürdürülebilir seviyelerde seyretmekte olup Basel standartlarına uyumlu likidite karşılama oranı yükümlülüğü tüm bankalar tarafından ǤAyrıca bankacılık sisteminin likidite dayanıklılığını artırmada önemli bir adım olan net istikrarlı fonlama oranı uygulaması, sektördeki likidite riskine karşı güvence sağlamıştır. Finansal istikrarın güçlenmesiyle Şubat 2025 itibarıyla 244 baz puana kadar düş Türkiye’nin ȋȌǡküresel ticaretten ve yurt içi gelişmelerin etkisiy ayında 378 puan seviyelerinde seyretmiş, devam eden dönemde kaydedilen olumlu gelişmelerle ʹͲ altına gerilemiştir. Pay senedi piyasalarında, yılın ilk sekiz ayında yabancı yatırımcı ilgisi geçen yılın aynı dönemine göre toparlanma kaydetmiş ve toplam 1.950 milyon dolar düzeyinde yabancı yatırım girişi olmuştur. Söz konusu dönemde yerli yatırımcı ilgisi ılımlı düzeylerde gerçekleşerek 2025 yılı Ağustos ayı itibarıyla yerli yatırımcı sayısı 6 milyonun üzerinde kaydedilmiştir. BİST 100 Endeksinde ise yılın ilk çeyreğinde 11 bin seviyesine yaklaşılırken ilerleyen dönemlerde küresel piyasalarda yaşanan belirsizliklerin risk iştahını düşürmesine paralel olarak aşağı yönlü hareketler görülmüştür. Buna karşın enflasyonun ve faiz oranlarının gerileyeceği beklentisiyle ͳͳ yukarı yönlü seyir sürmektedir. Pay senedi piyasalarının arz tarafında ise firmaların özkaynak finansmanını yılın ilk iki ayında gerçekleştirdikleri gözlenmiştir. 2025 yılının ilk altı ayı itibarıyla yapılan 12 adet halka arzın toplam büyüklüğü 28,5 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. Uluslararası karşılaştırmalarda, Türkiye’nin borçluluk göstergeleri düşük seviyelerde seyretmeye devam etmektedir. Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) verilerine göre, 2024 yılında kamu borcunun milli gelire oranı bir önceki yıla kıyasla 4,8 puan gerileyerek yüzde 24,8 olmuştur. Bu seviye, gelişmekte olan ülkelerin yüzde 70,5’lik ve gelişmiş ülkelerin yüzde 104,7’lik ortalamalarının oldukça altındadır. Benzer şekilde hanehalkı borçluluğu da uluslararası ortalamaların belirgin biçimde altında seyretmektedir. 2024 yılında Türkiye’de hanehalkı borcunun GSYH’ya oranı bir önceki yıla göre 1,2 puan düşerek yüzde 9,7’ye gerilemiştir. Aynı dönemde gelişmekte olan ülkelerin ortalaması yüzde 46,6, gelişmiş ülkelerin ortalaması ise yüzde 67,0 olarak gerçekleşmiştir. Türkiye’de reel sektör borcunun GSYH’ya oranı da gelişmekte olan ülke ortalamalarının belirgin şekilde altında seyretmiştir. Nitekim 2024 yılı sonunda söz konusu oran, 2023 yılına göre 8,5 puan azalarak yüzde 38,5’e gerilemiştir. Aynı dönemde Çin hariç gelişmekte olan ülkelerde reel sektör borcunun GSYH’ya ı yüzde 56,5 olarak gerçekleşmişǤ Ayrıca reel sektör firmalarının net döviz pozisyon açığı 2025 itibarıyla 2024 yıl sonuna göre 3ͺ milyar dolar artış göstermiştir. Bu artışta firmaların yurt içi dışı döviz kredilerindeki yükseliş etkili olmuştur. Kısa vadeli döviz pozisyonu fazlası ise aynı dönemde gerileyerek Ͷǡͷ kaydedilmiştirǤ 6. Kamu Maliyesi 2024 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda bütçe açığının GSYH’ya oranının yüzde 6,4 olacağı öngörülmüştür. Bununla birlikte, deprem harcamalarının öngörülenin altında kalması ve f tedbirlerinin etkisiyle merkezi yönetim bütçe harcamalarında azalış yaşanmıştır. Ayrıca, gelir tahsilatında etkinliği artırmaya yönelik politikalar neticesinde merkezi yönetim bütçe gelirleri tahminlerin üzerinde gerçekleşmiştir. Söz konusu gelişmelerin etkisiyle bütçe açığı öngörülenin altında kalarak yıl sonunda GSYH’ya oranla yüzde 4,7 seviyesinde gerçekleşmiştir. GSYH’ya oranla yüzde 1,7 olarak gerçekleşen deprem harcamaları hariç tutulduğunda ise bütçe açığının milli gelire oranı yüzde 3 olmuştur. ʹ024 yılında genel devlet toplam gelirleri GSYH’ya oran olarak bir önceki yıla göre 1,4 puan, genel devlet toplam harcamaları ise 1 puan artmıştır. 2024 yılında 2023 yılına göre, genel devlet cari giderlerinde 1,5 puan artış yaşanırken, transfer harcamalarında 0,4 puan, yatırım harcamalarında ise 0,1 puan azalış gerçekleşmiştir. Bu çerçevede, GSYH’ya oran olarak genel devlet açığı 0,4 puan azalarak yüzde 4,6 seviyesinde gerçekleşmiştir. 16 2024 yılında kamu kesimi borçlanma gereğinin GSYH’ya oranı bir önceki yıla göre 0,3 puan artarak yüzde 5,8 düzeyinde gerçekleşmiştir. Aynı dönemde, AB tanımlı genel yönetim borç stokunun GSYH’ya oranı ise 4,6 puan azalış göstererek yüzde 24 düzeyinde gerçekleşmiştir. ȋʹͲʹͷǦ2027)’de, 2025 yılı merkezi yönetim bütçe açığının GSYH’ya oranla yüzde 3,1 olacağı öngörülmüştür. Bununla birlikte, iç ve dış gelişmelerle makroekonomik büyüklüklere bağlı olarak gelir performansının hedefin bir miktar altında kalmasının etkisiyle 2025 yılında merkezi yönetim bütçe açığının GSYH’ya oranının yüzde 3,6 düzeyinde gerçekleşmesi beklenmektedir. Depremlerde hasar gören bölgelerin yeniden imarı amacıyla 2025 yılında 489 milyar TL harcama yapılacağı öngörülmektedir. Bu doğrultuda, 2025 yıl sonunda deprem harcamaları hariç bütçe açığının GSYH’ya oranla yüzde 2,8 olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. 2025 yılında, bir önceki yıla göre, genel devlet toplam gelirlerinin GSYH’ya oranının 0,4 puan artması, genel devlet toplam harcamalarının ise 1,1 puan azalması beklenmektedir. Aynı dönemde, genel devlet yatırım harcamalarının 0,2 puan, transfer harcamalarının 0,9 puan azalması öngörülmektedir. Bu çerçevede, GSYH’ya oran olarak genel devlet açığının bir önceki yıla göre 1,5 puan azalarak yüzde 3,1, genel devlet faiz dışı fazlasının ise yüzde 0,3 ol gerçekleşmesi beklenmektedir. 2025 yılında kamu kesimi genel dengesinin GSYH’nın yüzde 3,5’i oranında açık vermesi, AB tanımlı genel yönetim borç stokunun GSYH’ya oranının ise yüzde 24,6 olması beklenmektedir.
II. MAKROEKONOMİK POLİTİKA ÇERÇEVESİ VE TEMEL AMAÇLAR
Program döneminde, On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) hedefleri doğrultusunda, ekonomik dayanıklılığı koruyarak dengeli, sürdürülebilir ve kapsayıcı büyümeye, kalıcı refah artışına ve adil gelir dağılımına katkı sunacak şekilde fiyat istikrarının sağlanması, finansal istikrarın korunması ve ekonominin üretkenliğinin artırılması yoluyla rekabetçi konumunun güçlendirilmesi temel amaçtır. Enflasyonla mücadele kapsamında elde edilen kazanımların devamıyla beraber talep koşullarının enflasyonla uyumlu bir patikada seyretmesi sağlanırken arz yönlü büyüme dinamiklerini güçlendirecek politikalara hız verilecektir. Kalkınmışlık düzeyinin ve uzun vadeli büyüme potansiyelinin yükseltilmesi amacıyla özellikle teknolojik gelişme yoluyla toplam faktör verimliliğini artıracak politikalar, beşeri sermayenin niteliğini yükseltecek beceri dönüşüm programları ile üretken yatırımların desteklenmesini ve sermaye birikiminin hızlandırılmasını sağlayacak yapısal adımlar bütüncül bir çerçevede uygulanacaktır. Program döneminde enflasyonla mücadele kapsamında para, maliye ve gelirler politikalarının eşgüdüm içerisinde ve hedef odaklı bir şekilde uygulanması kararlılıkla sürdürülecektir. Dezenflasyon sürecinin devamını sağlamaya yönelik talep koşullarını dengeleyici sıkı politika duruşu sürdürülecek, eşzamanlı olarak olası arz kısıtlarına karşı orta ve uzun vadeli yapısal dönüşüm adımlarına devam edilecektir. Kamu maliyesinde mali disiplin ilkesinden taviz verilmeyecek, gelirler politikası ise fiyat istikrarı ve beklenti yönetimi dikkate alınarak gelir dağılımına duyarlılık gözetilecek şekilde uygulanmaya devam edilecektir. Küresel ticarette artan belirsizlikler, korumacılık eğilimleri ve tedarik zincirlerinde yaşanan dönüşüm dikkate alınarak Türkiye'nin değer zincirlerindeki konumunu güçlendirmek ve küresel ihracat pazarından daha fazla pay almasını sağlamak üzere teknoloji yoğun ve katma değeri yüksek üretimi ve ihracatı artırmaya yönelik politikalara odaklanılacaktır. Ar-Ge ve yenilik ekosisteminin teşvikiyle yerli üretim kapasitesi güçlendirilirken ihracatın ürün ve pazar çeşitliliği artırılacaktır. Böylece cari işlemler dengesinde kalıcı ve sürdürülebilir iyileşme sağlanacaktır. Cari işlemler açığının finansmanında ise doğrudan yabancı yatırımların ülkeye çekilmesi ve ihracat finansman araçlarının etkinleştirilmesiyle üretim odaklı kaynakların ön plana çıkarılması ve sürdürülebilir bir finansman yapısının oluşturulması hedeflenmektedir. Yatırımcı güvenini artıracak ve iş yapma ortamını güçlendirecek düzenlemeler Program döneminde hayata geçirilerek ekonomi genelinde topyekün bir iyileşme sağlanması öngörülmektedir. Uygulanan politikaların sağladığı kazanımlar doğrultusunda, Program döneminde ülkemizin yüksek gelir grubu ülkeler: arasında yer alması öngörülmektedir. Bu gruptaki konumun sürdürülebilir kılınması ve küresel ölçekte rekabet gücünün artırılması için büyümenin niteliğinin artırılması kritik önem arz etmektedir. Bu doğrultuda sürdürülebilir kalkınma ilkeleri gözetilerek verimlilik artışını destekleyen yapısal dönüşümlerin hayata geçirilmesi, yenilikçi ve teknoloji odaklı üretim yapısının güçlendirilmesi, beşeri sermayenin niteliğinin yükseltilmesi, kurumsal kapasitenin geliştirilmesi temel öncelikler arasında yer almaktadır. "Gelir grubu sınıflandırmasında Dünya Bankası tarafından Atlas Yöntemi kullanılarak yapılan hesaplamalar esas alınmaktadır. Önümüzdeki dönemde makroekonomik politika çerçevesini destekleyecek temel politika alanları aşağıdaki başlıkları içermektedir. e Makroekonomik ve finansal istikrarın kalıcı hale getirilmesi e Araştırma geliştirme ve yenilik kapasitesinin artırılması e Yeşil ve dijital dönüşüm odaklı teknolojik gelişimin desteklenmesi » Beşeri sermayenin değişen demografik yapıyı dikkate alarak nitelik ve beceri düzeyinin güçlendirilmesi ve işgücü verimliliğinin artırılması »e İşgücü piyasasının etkinliğinin, işgücüne katılımın ve istihdam kapasitesinin yükseltilmesi e Yatırım ve iş yapma ortamının iyileştirilmesi ve öngörülebilirliğin güçlendirilmesi e Kamu mali çerçevesinin güçlendirilmesi ve kayıt dışı ekonominin azaltılması 19 Önümüzdeki dönemde makroekonomik politika çerçevesini destekleyecek temel politika alanları aşağıdaki başlıkları içermektedir. Makroekonomik ve finansal istikrarın kalıcı hale getirilmesi aştırma geliştirme ve yenilik artırılması Yeşil ve dijital dönüşüm odaklı gelişi Beşeri sermayenin değişen demografik yapıyı dikkate alarak nitelik ve beceri düzeyinin güçlendirilmesi ve işgücü verimliliğinin artırılması İşgücü piyasasının etkinliğinin, işgücüne katılımın ve yükseltilmesi atırım ve iş yapma ortamının iyileştirilmesi ve öngörülebilirliğin güçlendirilmesi Kamu mali çerçevenin güçlendirilmesi ayıt dışı azaltılması
III. MAKROEKONOMİK HEDEFLER VE POLİTİKALAR2
1. Büyüme
Program döneminde büyüme, dezenflasyon süreciyle uyum gözetilerek potansiyel seviyesinin üzerine çıkmayacak bir yaklaşımla sürdürülecektir. Uygulanacak politikalar üretim kapasitesinin artırılmasını destekleyerek potansiyel büyümeyi artıracaktır. Bu kapsamda, üretim faktörlerinin etkin kullanımını sağlayacak yapısal dönüşümler aracılığıyla beşeri sermayenin niteliğinin artırılması, sermaye birikiminin üretken alanlara yönlendirilmesi ve toplam faktör verimliliğinde kalıcı kazanımların sağlanması öngörülmektedir. Sürdürülebilir büyümenin ve kalıcı refah artışının temel kaynağı olan toplam faktör verimliliğinin Program döneminde büyümeye katkı sunması beklenmektedir. Bu dönemde enflasyondaki düşüş sürecine ek olarak hayata geçirilecek yapısal dönüşüm adımlarının etkisiyle tarım, sanayi ve hizmet sektörlerinde gerçekleşecek verimlilik artışlarının üretim maliyetlerini azaltarak, tahsisinde etkinliği artırarak ve arz kapasitesini yükselterek büyümenin sürdürülebilirliğini öngörülmektedir. Arz yönlü büyümeyi desteklemek üzere yüksek katma değer oluşturma kapasitesi, yoğun teknoloji kullanımı, geniş istihdam olanakları ve ihracat potansiyeliyle ekonomik büyümenin itici gücünü oluşturan sanayi sektöründe yapısal dönüşümün sağlanmasına yönelik politikalar önceliklendirilecektir. Bu doğrultuda, ArǦ ve yenilik ekosisteminin geliştirilmesinin yanı sır kaynak verimliliğini artıran ve çevresel sürdürülebilirliği gözeten yeşil dönüşüm politikaları ile üretim süreçlerinde verimliliği ve rekabetçiliği artırmayı amaçlayan uygulamalar bütüncül bir yaklaşımla desteklenecektir. İş ve yatırım ortamının iyileştirilmesi odaklı politikalara hız verilirken kamu altyapı yatırımlarının özel sektör yatırımlarını tamamlayıcı nitelikte etkinleştirilmesi sağlanacaktır. Üretim bölgeleriyle limanları demiryoluyla bağlayarak iç ve dış pazara erişimlerini güçlendirecek iltisak hattı yatırımlarının tamamlanmasıyla tarım ve sanayi üretiminin ticaret sektörleriyle daha hızlı ve maliyet etkin bir biçimde buluşması sağlanacaktır. Program döneminde üretim faktörlerinin tamamlayıcısı beşeri artırılacaktır. Bu dönemde, işgücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda beceri güçlendirilerek kadınlar ve gençler başta olmak üzere istihdamın desteklenmesi ve işgücü verimliliğinin yükseltilmesine yönelik aktif işgücü politikaları sürdürülecektir. Ayrıca, mesleki ve teknik eğitim başta olmak üzere tüm örgün ve yaygın eğitim programlarınıǡ beşeri sermayeyi geleceğin işlerine yönlendirecek şekilde düzenleyecek politikalar hayata geçirilecektir. Topyekûn verimlilik artışlarının sağlanmasında tarım sektörünün katkısı artırılacak, doğrultuda tarımsal mekanizasyon kısıtlı su kaynaklarını verimli kullanan yöntemlerin yaygınlaştırılmasıǡ dijital tarım uygulamalarının teşviki ve tarımsal ArǦ güçlendirilmesi yoluyla hem birim alan başına üretkenliğin artırılması hem de sürdürülebilir üretim yapısının tesisi hedeflenmektedir. Aynı zamanda, tedarik zincirlerinin dirençli hale getirilmesi ve gıda israfının azaltılması da tarımsal verimlilik artışını destekleyecek tamamlayıcı alanlar olarak değerlendirilecektir. Verimlilik artışını odağına alan bütüncül bir yaklaşımla tüm değerlendirilerek Türkiye’nin uzun vadeli sürdürülebilir büyüme hedeflerine yakınsaması sağlanacaktırǤ apısal reformlar çerçevesinde öngörülen kazanımlarla potansiyel büyüme oranının Program döneminde yaklaşık 0,5 puan artacağı tahmin edilmektedir. ʹ Makroekonomi ve kamu maliyesine ilişkin temel gösterge ve hedefler Ek 1’de yer almaktadır.
III. MAKROEKONOMİK HEDEFLER VE POLİTİKALAR2
1. Büyüme
Program döneminde büyüme, dezenflasyon süreciyle uyum gözetilerek potansiyel seviyesinin üzerine çıkmayacak bir yaklaşımla sürdürülecektir. Uygulanacak politikalar üretim kapasitesinin artırılmasını destekleyerek potansiyel büyümeyi artıracaktır. Bu kapsamda, üretim faktörlerinin etkin kullanımını sağlayacak yapısal dönüşümler aracılığıyla beşeri sermayenin niteliğinin artırılması, sermaye birikiminin üretken alanlara yönlendirilmesi ve toplam faktör verimliliğinde kalıcı kazanımların sağlanması öngörülmektedir. Sürdürülebilir büyümenin ve kalıcı refah artışının temel kaynağı olan toplam faktör verimliliğinin Program döneminde büyümeye katkı sunması beklenmektedir. Bu dönemde enflasyondaki düşüş sürecine ek olarak hayata geçirilecek yapısal dönüşüm adımlarının etkisiyle tarım, sanayi ve hizmet sektörlerinde gerçekleşecek verimlilik artışlarının üretim maliyetlerini azaltarak, tahsisinde etkinliği artırarak ve arz kapasitesini yükselterek büyümenin sürdürülebilirliğini öngörülmektedir. Arz yönlü büyümeyi desteklemek üzere yüksek katma değer oluşturma kapasitesi, yoğun teknoloji kullanımı, geniş istihdam olanakları ve ihracat potansiyeliyle ekonomik büyümenin itici gücünü oluşturan sanayi sektöründe yapısal dönüşümün sağlanmasına yönelik politikalar önceliklendirilecektir. Bu doğrultuda, ArǦ ve yenilik ekosisteminin geliştirilmesinin yanı sır kaynak verimliliğini artıran ve çevresel sürdürülebilirliği gözeten yeşil dönüşüm politikaları ile üretim süreçlerinde verimliliği ve rekabetçiliği artırmayı amaçlayan uygulamalar bütüncül bir yaklaşımla desteklenecektir. İş ve yatırım ortamının iyileştirilmesi odaklı politikalara hız verilirken kamu altyapı yatırımlarının özel sektör yatırımlarını tamamlayıcı nitelikte etkinleştirilmesi sağlanacaktır. Üretim bölgeleriyle limanları demiryoluyla bağlayarak iç ve dış pazara erişimlerini güçlendirecek iltisak hattı yatırımlarının tamamlanmasıyla tarım ve sanayi üretiminin ticaret sektörleriyle daha hızlı ve maliyet etkin bir biçimde buluşması sağlanacaktır. Program döneminde üretim faktörlerinin tamamlayıcısı beşeri artırılacaktır. Bu dönemde, işgücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda beceri güçlendirilerek kadınlar ve gençler başta olmak üzere istihdamın desteklenmesi ve işgücü verimliliğinin yükseltilmesine yönelik aktif işgücü politikaları sürdürülecektir. Ayrıca, mesleki ve teknik eğitim başta olmak üzere tüm örgün ve yaygın eğitim programlarınıǡ beşeri sermayeyi geleceğin işlerine yönlendirecek şekilde düzenleyecek politikalar hayata geçirilecektir. Topyekûn verimlilik artışlarının sağlanmasında tarım sektörünün katkısı artırılacak, doğrultuda tarımsal mekanizasyon kısıtlı su kaynaklarını verimli kullanan yöntemlerin yaygınlaştırılmasıǡ dijital tarım uygulamalarının teşviki ve tarımsal ArǦ güçlendirilmesi yoluyla hem birim alan başına üretkenliğin artırılması hem de sürdürülebilir üretim yapısının tesisi hedeflenmektedir. Aynı zamanda, tedarik zincirlerinin dirençli hale getirilmesi ve gıda israfının azaltılması da tarımsal verimlilik artışını destekleyecek tamamlayıcı alanlar olarak değerlendirilecektir. Verimlilik artışını odağına alan bütüncül bir yaklaşımla tüm değerlendirilerek Türkiye’nin uzun vadeli sürdürülebilir büyüme hedeflerine yakınsaması sağlanacaktırǤ apısal reformlar çerçevesinde öngörülen kazanımlarla potansiyel büyüme oranının Program döneminde yaklaşık 0,5 puan artacağı tahmin edilmektedir. ʹ Makroekonomi ve kamu maliyesine ilişkin temel gösterge ve hedefler Ek 1’de yer almaktadır. Grafik 8: Büyüme (Yüzde) 5,0 4,3 pi 3,8 3,3 3,3 3 2 1 o 2024 2025 GT 2026 OVP 2027 0OVP 2028 OVP GT: Gerçekleşme Tahmini Sanayide yüksek katma değer ve teknoloji odaklı dönüşüm Sektörel önceliklendirmeyi esas alan hedefli sanayi politikaları hayata geçirilerek yüksek katma değerli üretim ve teknoloji odaklı dönüşüm temelinde dış pazarlarda rekabet gücü artırılacaktır. e Ülke ölçeğinde sanayi büyüme havzaları belirlenerek altyapısı hazır planlı sanayi alanları genişletilecektir. e Teknoloji Hamlesi Programı kapsamında kritik ürün ve teknolojilerin yerli imkânlarla geliştirilmesi ve üretilmesi için yeni program çağrılarına çıkılacaktır. e Stratejik Hamle Programı kapsamında arz güvenliğini sağlayacak, dışa bağımlılığı azaltacak, Ar-Ge içeriği yüksek ve ikiz dönüşüm hedefleriyle uyumlu yatırımlar desteklenecektir. e HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı kapsamında öncelikli teknoloji alanlarına yönelik büyük ölçekli yatırımlar, proje bazlı özelleştirilmiş mekanizmalar yoluyla desteklenecektir. e Yerel Kalkınma Hamlesi Programı kapsamında, teknolojik dönüşüm, ihracat ve istihdam odaklı bölgesel düzeyde belirlenen yatırım ihtiyaçlarına ilişkin özel sektör yatırımları desteklenecektir. e Belirli bir rekabet edebilirlik ve sürdürülebilirlik potansiyeli taşıyan, ulusal düzeyde önemi haiz kümelenme teşebbüsleri desteklenmeye devam edilecektir. e Yarı iletkenler endüstrisinde Ar-Ge, tasarım, üretim ve ticarileştirme kabiliyetleri geliştirilecektir. e Uzay,havacılık ve savunma sanayii gibi stratejik sektörlerde ihtiyaç duyulan kritik malzeme ve bileşenlere yönelik yerli üretimi destekleyici çalışmalar gerçekleştirilecektir. e Savunma sanayii teknolojilerinin sivil alandaki uygulamalar ile etkileşiminin artırılması ve teknoloji yoğun sivil alımlarda yerli ve milli savunma sanayiinin yeteneklerinden istifade edilmesi teşvik edilecek, yerlilik oranının yükseltilmesi ve katma değerli ihracatın desteklenmesi sağlanacaktır. e Devlet yardımları etki değerlendirmelere dayalı olarak sade ve etkin bir yapıda yürütülmeye devam edilecektir. e Yatırım teşvik sistemi seçici, süreli, proje odaklı ve bölgesel gelişmişlik düzeyini gözeten bir çerçevede uygulanacaktır. e Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) programı üretken sektörlerde ihracatı destekleyici ve yüksek katma değerli ürün gruplarına yönelik mevcut yatırım teşvik sistemiyle bütünleşik bir biçimde seçici ve odaklı olarak daha etkin uygulanacaktır. e Hazine destekli kefalet sistemi kapsamında, ihracat ve yatırım gibi stratejik alanlar önceliklendirilecektir. e Yöresel ve geleneksel ürünlerin ticarileştirilmesine ve katma değerinin artırılmasına yönelik markalaşma, tasarım, ambalaj ve sertifikasyon süreçleri teşvik edilecek, ulusal ve uluslararası pazarlara erişimi kolaylaştıracak dijitalleşme ve e-ticaret altyapıları güçlendirilecektir. Ar-Ge ve yenilik ekosisteminin geliştirilmesi Teknolojide dışa bağımlılığı azaltacak ve uluslararası rekabetçiliği artıracak şekilde Ar-Ge temelli yatırımlar ve yenilikçi girişimcilik faaliyetleri desteklenecek, yenilik ekosisteminin bütüncül bir şekilde güçlendirilmesi sağlanacaktır. e Ar-Ge merkezleri ile tasarım merkezleri ve Teknoloji Geliştirme Bölgeleri desteklenerek girişim ofisleri modeli ile kuluçka merkezleri yaygınlaştırılacak, daha fazla girişimci ekosisteme dâhil edilecektir. e Büyük ölçekli özel sektör Ar-Ge merkezleri ve teknopark firmalarının yeni teknoloji alanlarına odaklanmalarını ve öncü çıktılar üreterek rekabetçiliklerini güçlendirmelerini sağlayacak uzmanlaşma modeli yaygınlaştırılacaktır. e Üniversite-sanayi işbirliği modeli kapsamında teknoloji platformları, ürünleştirme odaklı platformlar ve öncül Ar-Ge laboratuvarları etkin bir şekilde desteklenecektir. e Yapay zekâ, siber güvenlik, otonom sistemler, kuantum teknolojileri, hipersonik sistemler, yeni nesil malzeme teknolojileri ve uzay teknolojileri gibi kritik alanlarda Ar-Ge faaliyetleri desteklenecek ve bu alanlarda çalışan araştırma kurumları, üniversiteler ve özel sektör şirketleri arasındaki işbirliği teşvik edilecektir. e Yüksek teknolojili imalat sanayii sektörleri ile bilişim sektörlerinde büyüme potansiyeline sahip KOBİ'ler ve Turcorn olma potansiyeline sahip girişimler, kapasite gelişimi ve küresel rekabetçilik hedefiyle daha odaklı bir şekilde desteklenecektir. e Nükleer teknoloji alanında yerli ve yenilikçi uygulamaların geliştirilmesi için Ar-Ge çalışmaları desteklenecek, radyasyon ve hızlandırıcı esaslı teknolojiler geliştirilerek yüksek katma değerli ürünler üretilecektir. e Enerji ve madencilik sektöründe kullanılan kritik teknoloji ve ekipmanların geliştirilmesi ve yerlileştirilmesine yönelik Ar-Ge ve Ür-Ge faaliyetleri desteklenecektir. e Milli Uzay Programı kapsamında uzay alanında teknoloji üretme kabiliyetinin artırılmasını teminen düşük maliyetli küçük uydu platformları gibi uygulamaların geliştirilmesi ve yeni uydu teknolojileri alanlarında Ar-Ge faaliyetlerine yönelik çalışmalar yapılacaktır. e Doğal afetlerde erken uyarı sistemleri ile bu alandaki sensör, malzeme ve yazılım teknolojileri yerli ve milli imkânlarla geliştirilecektir. e Fikri mülkiyet varlıklarının yüksek teknolojili ve katma değerli üretime katkısının artırılması amacıyla patent, marka ve tasarımlara ilişkin değerleme, finansmana erişim ve ticarileştirme mekanizmaları güçlendirilecektir. Yeşil dönüşümün hızlandırılması Yeşil dönüşüm süreci yenilenebilir enerji yatırımları, yerli teknoloji geliştirme kapasitesi ve sürdürülebilir finansman araçlarıyla desteklenerek başta enerji, ulaştırma, sanayi ve tarım sektörlerinde olmak üzere düşük karbonlu üretim, kaynak verimliliği ve döngüsel ekonomi gibi uygulamalarla hızlandırılacaktır. e İklim Kanununun uygulamasına yönelik sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyuma ilişkin düzenlemeleri içeren ikincil mevzuat hazırlıkları tamamlanarak uygulamaya konulacaktır. e Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) tamamlanan hukuki altyapısıyla uygulamaya geçirilecek, AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM)'nın tesis edilmesine ve ETS gelirlerinin yeşil dönüşümün finansmanında kullanılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. e Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM) ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının sektörlere etkileri değerlendirilecek, AB düzenlemelerinden etkilenecek sektörler için düşük karbonlu sektörel yol haritaları tamamlanacaktır. e Türkiye'nin ihtiyaçları dikkate alınarak, AB taksonomisiyle uyumlu Türkiye Yeşil Taksonomisine yönelik yürütülmekte olan mevzuat çalışmaları tamamlanarak sürdürülebilir yatırımlar için ortak bir çerçeve sağlanacaktır. » Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında İkinci Ulusal Katkı Beyanının uygulama planı ilgili tüm paydaşlarla işbirliği içerisinde, Uzun Dönemli İklim Stratejisi dikkate alınarak hazırlanan İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı (İDASEP) güncellenecektir. e Yeşil dönüşüm sürecinde işletmelerin çevresel etkilerini izleyip şeffaf biçimde raporlamasını sağlamak amacıyla uzman insan kaynağı yetiştirilecek, raporlama standartları ve denetim altyapısı güçlendirilerek ihracatta çevresel düzenlemelere uyum ve rekabet gücü artırılacaktır. e Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında açılacak çağrılar yoluyla sanayide sürdürülebilir üretim, enerji verimliliği ve iklim dostu teknolojilerin geliştirilmesi teşvik edilecektir. e İmalat sanayiinde eko-tasarım ve sürdürülebilir ürünlere ilişkin mevzuat takip edilerek karbon ayak izi başta olmak üzere göstergelerin hesaplanması ve izlenmesi için mevzuat çalışmaları tamamlanacaktır. e Hayata geçirilen Ulusal Döngüsel Ekonomi Eylem Planı kapsamında ulusal geri kazanım oranı yükseltilecek ve endüstriyel simbiyoz uygulamaları özendirilecektir. e Döngüsel ekonomi yaklaşımıyla uyumlu ve düşük karbonlu üretimi amaçlayan yatırımlar Yeşil Dönüşüm Destek Programı kapsamında teşvik edilecektir. e Sıfır atık uygulamaları yaygınlaştırılacak ve depozito saha uygulamaları sistemi hayata geçirilecektir. e Uluslararası Plastik Anlaşması müzakereleri çerçevesinde, plastik ürünlerin üretimi, kullanımı ve bertarafına ilişkin ulusal politika ve mevzuat çerçevesi taranarak iyileştirilmesi gereken alanlar belirlenecektir. e Yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi artırılarak enerjide ithal kaynaklara bağımlılık azaltılacak, yerli ürün kullanım şartı içerecek şekilde YEKA projeleri geliştirilecek ve deniz üstü rüzgâr enerjisi potansiyelinin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir. 23 Yeşil dönüşümün hızlandırılması Yeşil dönüşüm süreci yenilenebilir enerji yatırımları, yerli teknoloji geliştirme kapasitesi ve sürdürülebilir finansman araçlarıyla desteklenerek başta enerji, ulaştırma, sanayi ve tarım sektörlerinde olmak üzere düşük karbonlu üretim, kaynak verimliliği ve döngüsel ekonomi gibi uygulamalarla hızlandırılacaktır. İklim Kanununun uygulamasına yönelik sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyuma ilişkin düzenlemeleri içeren ikincil mevzuat hazırlıkları tamamlanarak uygulamaya konulacaktır. Türkiye ȋ Ȍtamamlanan hukuki altyapısıyla uygulamaya geçirilecek, AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ȋȌ’nın in yeşil dönüşümün finansmanında kullanılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM) ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasını sektörlere etkileri değerlendirilecek, AB düzenlemelerinden etkilenecek sektörler için düşük karbon sektörel yol haritaları tamamlanacaktır. Türkiye’nin ihtiyaçları dikkate alınarak, Türkiye Yeşil ne yönelik yürütülmekte olan mevzuat çalışmaları sürdürülebilir yatırımlar için ortak bir çerçeve sağlanacaktır. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında İkinci Ulusal Katkı Beyanının uygulama planı ilgili tüm paydaşlar işbirliği içerisindeǡ Uzun Dönemli İklim si dikkate alınarak hazırlanan İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı (İDASEP) güncellenecektir. Yeşil dönüşüm sürecinde işletmelerin çevresel etkilerini izleyip şeffaf biçimde raporlamasını sağlamak amacıyla uzman insan kaynağı yetiştirilecek, raporlama standartları ve denetim altyapısı güçlendirilerek ihracatta çevresel düzenlemelere uyum ve rekabet gücü artırılacaktır. Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında açılacak çağrıla sanayide sürdürülebilir üretim, enerji verimliliği ve iklim dostu teknolojilerin geliştirilmesi teşvik edilecektir. İm Ǧtasarım ve sürdürülebilir ürünlere ilişkin mevzuat takip edilerek başta olmak üzere göstergelerin hesaplanması ve izlenmesi için mevzuat çalışmaları tamamlanacaktır. Hayata geçirilen Ulusal Döngüsel Ekonomi Eylem Planı kapsamında ulusal geri kazanım ı yükseltilecek ve endüstriyel simbiyoz uygulamaları özendirilecektir. Döngüsel ekonomi yaklaşımıyla uyumlu ve düşük karbonlu üretimi amaçlayan yatırımlar Yeşil Dönüşüm Destek Programı kapsamında teşvik edilecektirǤ Sıfır atık uygulamaları yaygınlaştırıla depozito saha uygulamaları sistemi hayata geçirilecektir. Uluslararası Plastik Anlaşması müzakereleri çerçevesinde, plastik ürünlerin üretimi, kullanımı ve bertarafına ilişkin ulusal politika ve mevzuat çerçevesi iyileştirilmesi Ǥ Yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi artırılarak enerjide ithal kaynaklara bağımlılık azaltılacak, yerli ürün kullanım şartı içerecek şekilde YEKA projeleri geliştirilecek z üstü rüzgâr enerjisi potansiyelinin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir. Kesintili kaynaklar olan RES ve GES üretimlerinin izlenmesi ve doğru üretim tahmini amacıyla yüksek doğrulukta tahmin sistemleri geliştirilerek bu enerji kaynaklarının etkin kullanımı sağlanacakǡ sistem güvenliğinin sağlanması için elektrik depolama kapasitesi artırılacaktır. Esneklik ihtiyaçları da gözetilecek şekilde elektrik iletim ve dağıtım şebeke altyapısı teknolojilerle uyum içerisinde güçlendirilecekǡkomşu ülkelerle yeni elektrik hatları tesis ǡ şebeke altyapısı sistemin güvenliğini ve bölgelerin arzǦtalep durumlarını gözetecek şekilde geliştirilecektirǤ Enerji tüketiminin yüksek olduğu sektörler başta olmak üzere enerji verimliliği yatırımları Ǥ Arz güvenliğinin artırılması ve enerjinin verimli kullanımının teşvik edilmesi amacıyla talep tarafı katılım mekanizmasının daha etkin bir şekilde kullanılmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir. enilenebilir enerji kullanım oranı ve enerji verimliliği yüksek yeşil binalar ile bunlara yönelik Ulusal Yeşil Sertifika Sistemi yaygınlaştırılacaktır. Yenilenebilir enerji kullanım oranı ve enerji verimliliği yüksek binalar yaygınlaştırılması kapsamında Neredeyse Sıfır Enerjili Bina (nSȌeri geliştirilecektirǤ Hidrojen değer zinciri içerisinde yer alan teknoloji alanlarında teknoloji sağlayıcısı konumuna ulaşılmasına yönelik ArǦ Ǥ Türkiye’nin ısı potansiyelinin değerlendirilmesi ve atık ısının kullanılabilmesi için ısı arzına yönelik gerekli mevzuat düzenlemesi yapılacaktır. Ulaşımda Net Sıfır Emisyon Stratejisi ve Eylem Planı tamamlanarak ǡ entegre, verimli, güvenli, çevreye duyarlı akıllı ulaşım sistemleri teknoloji yol haritası oluşturulacak, ulaşımda emisyon azaltımı ve sürdürülebilirliğin sağlanması, bağlantısallığın artırılması konularında projeler hayata geçirilecekǤ Lojistik sektöründe yüksek kapasiteli şarj istasyonları ulusal planı hazırlanacaktır. Sürdürülebilir Turizm Programı kapsamında turizmde yeşil dönüşümün hızlanması için çalışmalar yürütülecek, turizm tesisleri ve sektör bileşenlerine yönelik sertifikasyon ve belgelendirme çalışmaları program hedefleri doğrultusunda yaygınlaştırılacaktır. n varlığı sürdürülebilir orman yönetimi çerçevesinde korunup genişletilerek yeni yutak alanlar oluşturulacak, elverişli arazilerde endüstriyel plantasyon faaliyetleri sürdürülecektir. Yerel İklim Değişikliği Eylem Planı Yönetmeliği yayınlanacak, tüm illerde eylem planları hazırlanarak karar destek araçları, teknik kılavuzlar ve izleme sistemleri geliştirilecektir. Yerel yönetimlerin çevresel altyapı, yenilenebilir enerji ve ulaşım sektörlerinde, iklim değişikliğiyle mücadele ve uyum kapsamında gerçekleştireceği yatırımlar için yenilikçi ve sürdürülebilir finansman modelleri oluşturulacaktırǤ Mevcut ve yeni kurulacak serbest bölgelerde yenilenebilir enerji kullanımının yaygınlaştırılması ile yeşil ve döngüsel ekonomiye katkının artırılmasını sağlayacak düzenlemeler hayata geçirilecektir. 24 Dijital dönüşüme geçişin desteklenmesi KOBİ’ler başta olmak üzere firmaların dijital dönüşümüne yönelik kabiliyet ve kapasitelerinin desteklenmesi ile kamu hizmetlerinin geliştirilmesinde dijital teknolojilerin azami düzeyde kullanılması yoluyla büyümenin sürdürülebilirliğine katkı sağlanacaktır. 5G hizmetleri ülke genelinde sunulmaya başlanacak, yüksek hızlı internet ve fiber altyapısı 5G teknolojisi kullanılarak geliştirilecek ve yaygınlaştırılacaktır. Dijital Dönüşüm Programı kapsamında firmaların maliyet azaltımı ile verimlilik ve kalite artışı gibi alanlarda dijital dönüşüm yatırımları Ǥ KOBİ’lerin bilişim ihtiyaçları için esnek, özelleştirilebilir, modüler çözümler açık kaynak KOBİ’lerin bu araçlara erişimine destek sağlanacaktırǤ irmaların dijital dönüşüm süreçlerinde bulut tabanlı teknolojileri etkin bir şekilde ullanmaları teşvik edilecektirǤ Yapay zekâ alanına özgü tematik kümelenmeler ve araştırma merkezlerinin sayısı rtırılacak, hesaplama altyapılarının yapay zekâ araştırmacılarına erişimi kolaylaştırılacak ve uluslararası işbirlikleri geliştirilecektirǤ Dijital Avrupa Programı kapsamında kurulan Avrupa Dijital İnovasyon Merkezlerinin (ADİM) sayısı artırılarak sanayinin, KOBİ'lerin ve kamu kurumlarının dijital ve yeşil dönüşüm süreçleri desteklenecektir. zekâ ekosistem çağrılarıyla yerli ve özgün yeni yapay zekâ modellerinin oluşturulmasını sağlayacak girişimler desteklenecek, yapay zekâ uygulamalarının ihtiyaç duyduğu süper bilgisayar altyapıları geliştirilecek ve Türk Ulusal Bilim eǦAltyapısı (Ȍ süper bilgisayarının kapasitesi artırılacaktır. Mevzuatın Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü ile uyumlaştırılması kapsamında çalışmalar tamamlanacaktırǤ ay Zekâ Stratejisi güncellenecekǤ Türkçe’nin analizi ve sentezi alanlarında algoritmalar geliştirilecek ve Türkçe metinlerin biçim, bilim, söz dizimi ve anlam bilimi açılarından etiketlenmesi konusunda çalışmalar yapılacak, Türkçe Büyük Dil Modeli projesi hayata geçirilecektir. Siber güvenlik alanıyla ihtiyaç duyulan mevzuat düzenlemeleri AB müktesebatı ile uyumu gözetilerek hazırlanacaktırǤ uantum hesaplamaya dayalı iletişim altyapıları geliştirilecek, kuantum sonrası yeni kriptografiye geçiş, bilişim sistemleri ve siber güvenlik alanlarında gerekli hazırlıklar yapılacaktır. Veri ekonomisine geçişi hızlandırmak üzere, veri sahipliği ve paylaşım sorumlulukları ile teknik yöntemlere ilişkin hususları da kapsayan ulusal politika çerçevesi hazırl ǡ yönetişimi çatı mevzuatı ve altyapısı oluşturulacaktır. eri temelli karar alma mekanizmalarını geliştirmek ve veri mahremiyeti ile güvenliğini gözeten bir yönetişim çerçevesi oluşturmak amacıyla Ulusal Veri Stratejisi ve Eylem Planı eçirilecektirǤ Kamuda bilişim hizmetlerinin güvenli ve yenilikçi kullanımına yönelik mekanizmalar geliştirilecek, dış ticaret açığı verilen yazılım, donanım ve altyapı harcamalarında tasarruf ve etkinlik sağlanacak, açık kaynak kodla geliştirilen uygulamalar artırılacaktırǤ Kamu kurumlarının bilgi teknolojileri altyapılarını güvenli, maliyet etkin ve sürdürülebilir biçimde dönüştürmek amacıyla işim Stratejisi hayata geçirilecektirǤ 25 Dijital dönüşüme geçişin desteklenmesi KOBİ’ler başta olmak üzere firmaların dijital dönüşümüne yönelik kabiliyet ve kapasitelerinin desteklenmesi ile kamu hizmetlerinin geliştirilmesinde dijital teknolojilerin azami düzeyde kullanılması yoluyla büyümenin sürdürülebilirliğine katkı sağlanacaktır. 5G hizmetleri ülke genelinde sunulmaya başlanacak, yüksek hızlı internet ve fiber altyapısı 5G teknolojisi kullanılarak geliştirilecek ve yaygınlaştırılacaktır. Dijital Dönüşüm Programı kapsamında firmaların maliyet azaltımı ile verimlilik ve kalite artışı gibi alanlarda dijital dönüşüm yatırımları Ǥ KOBİ’lerin bilişim ihtiyaçları için esnek, özelleştirilebilir, modüler çözümler açık kaynak KOBİ’lerin bu araçlara erişimine destek sağlanacaktırǤ irmaların dijital dönüşüm süreçlerinde bulut tabanlı teknolojileri etkin bir şekilde ullanmaları teşvik edilecektirǤ Yapay zekâ alanına özgü tematik kümelenmeler ve araştırma merkezlerinin sayısı rtırılacak, hesaplama altyapılarının yapay zekâ araştırmacılarına erişimi kolaylaştırılacak ve uluslararası işbirlikleri geliştirilecektirǤ Dijital Avrupa Programı kapsamında kurulan Avrupa Dijital İnovasyon Merkezlerinin (ADİM) sayısı artırılarak sanayinin, KOBİ'lerin ve kamu kurumlarının dijital ve yeşil dönüşüm süreçleri desteklenecektir. zekâ ekosistem çağrılarıyla yerli ve özgün yeni yapay zekâ modellerinin oluşturulmasını sağlayacak girişimler desteklenecek, yapay zekâ uygulamalarının ihtiyaç duyduğu süper bilgisayar altyapıları geliştirilecek ve Türk Ulusal Bilim eǦAltyapısı (Ȍ süper bilgisayarının kapasitesi artırılacaktır. Mevzuatın Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü ile uyumlaştırılması kapsamında çalışmalar tamamlanacaktırǤ ay Zekâ Stratejisi güncellenecekǤ Türkçe’nin analizi ve sentezi alanlarında algoritmalar geliştirilecek ve Türkçe metinlerin biçim, bilim, söz dizimi ve anlam bilimi açılarından etiketlenmesi konusunda çalışmalar yapılacak, Türkçe Büyük Dil Modeli projesi hayata geçirilecektir. Siber güvenlik alanıyla ihtiyaç duyulan mevzuat düzenlemeleri AB müktesebatı ile uyumu gözetilerek hazırlanacaktırǤ uantum hesaplamaya dayalı iletişim altyapıları geliştirilecek, kuantum sonrası yeni kriptografiye geçiş, bilişim sistemleri ve siber güvenlik alanlarında gerekli hazırlıklar yapılacaktır. Veri ekonomisine geçişi hızlandırmak üzere, veri sahipliği ve paylaşım sorumlulukları ile teknik yöntemlere ilişkin hususları da kapsayan ulusal politika çerçevesi hazırl ǡ yönetişimi çatı mevzuatı ve altyapısı oluşturulacaktır. eri temelli karar alma mekanizmalarını geliştirmek ve veri mahremiyeti ile güvenliğini gözeten bir yönetişim çerçevesi oluşturmak amacıyla Ulusal Veri Stratejisi ve Eylem Planı eçirilecektirǤ Kamuda bilişim hizmetlerinin güvenli ve yenilikçi kullanımına yönelik mekanizmalar geliştirilecek, dış ticaret açığı verilen yazılım, donanım ve altyapı harcamalarında tasarruf ve etkinlik sağlanacak, açık kaynak kodla geliştirilen uygulamalar artırılacaktırǤ Kamu kurumlarının bilgi teknolojileri altyapılarını güvenli, maliyet etkin ve sürdürülebilir biçimde dönüştürmek amacıyla işim Stratejisi hayata geçirilecektirǤ Kamuda dijital dönüşümü hızlandırmak ve yeni nesil dijital şekilde üzere Dijital Devlet Stratejisi ve Eylem Planı hazırlanarak uyg konulacaktır. ǦDevlet kapısı üzerinden ortak ödeme ve kimlik doğrulama uygulamaları ile yeni bütünleşik hizmetler tasarlanacakǡ Ǧat Bütünleşik Hizmetinin işleme alınması kamu ortak bildirim sisteminin hayata geçirilmesi sağlanacaktırǤ Blokzincir tabanlı yeni nesil dijital kimlik yönetim altyapısı geliştirilecek ve devreye alınacaktır. Enerji ve madencilik sektöründe dijitalleşme teknolojileri ve altyapısının geliştirilmesi sağlanacak, enerji değer zinciri için dijitalleşme yol haritası ve stratejileri belirlenecektir. Eğitimin tüm kademelerinde müfredatın ve altyapının dijital dönüşüme yöne geliştirilmesi sağlanacak, süreç odaklı ve yeterlik temelli bir dijital ölçme değerlendirme sistemi kurulacaktır. Beşeri sermayenin güçlendirilmesi Genç ve dinamik nüfusun yetkinliklerinin geliştirilmesine yönelik başta mesleki ve teknik eğitim olmak üzere eğitim sisteminin kalitesi ve işgücüyle uyumu güçlendirilecektir. Kaliteli okul öncesi eğitime erişimi kolaylaştırmak üzere ekonomik ve sosyal gelişmişlik düzeyleri dikkate alınarak hedef grupların ihtiyaçlarına göre farklı modeller geliştirilecektirǤ Erken yaşlarda bireylerin yetenek ve kapasitelerinin keşfedilerek bilim, teknoloji ve mesleki kariyer alanlarında uygun kabiliyetleri geliştirebileceği alanlara yönlendirilmesini sağlayacak programlar geliştirilecektir. Ortaokul ve lise düzeyinde geliştirilecek mesleki ilgi, değer ve be yardımıyla öğrenciler kendilerine uygun mesleklere yönlendirilecektir. Ortaöğretim öğrencilerinin eğitim süresi içinde mesleki eğitim merkezlerine kayıt olarak mesleki beceriler edinmelerinin sağlanması amacıyla çerçeve öğretim programı hazırlanacak ve ilgili mevzuatta düzenleme yapılacaktır. Kritik teknoloji alanları ile öncelikli ArǦGe ve yenilik konularında araştırma yapan nitelikli insan kaynağının artırılmasına yönelik destek mekanizmaları yürütülecektirǤ Kamu altyapı yatırımlarının etkinleştirilmesi Kamu altyapı yatırımları özel sektör yatırımlarının önünü açacak şekilde uygulanarak üretim ve ticaret altyapısı bütüncül biçimde güçlendirilecektir. bölgeleri ve limanların mevcut demiryolu ağına bağlantısını sağlamak üzere önceliklendirilmiş iltisak hatları programı tamamlanacaktır. Endüstri Bölgeleri, Organize Sanayi Bölgeleri, Sanayi Sitelerine ait özel yatırım yerleri hammaddeye erişim, lojistik, enerji, demiryolu ve liman bağlantısıǡ ǡçevre ve oğal açısından sürdürülebilir şekilde oluşturulacaktır. Marmara Bölgesi başta olmak üzere afet riski yüksek bölgelerdeki yoğunluğun azaltılması amacıyla bölge dışında yeni endüstriyel gelişim alanları ve lojistik hatları oluşturulacaktır. 26 Tarımda verimlilik artışı ve katma değer odaklı dönüşümün sağlanması Tarım sektöründe, kaynakların etkin kullanımı ile modern tarım teknoloji uygulamalarının yaygınlaştırılması, üretim planlamasının etkinleştirilmesi ve sektörün sanayi ile etkileşiminin güçlendirilmesi yoluyla verimlilik artışı ve üretim kapasitesinde iyileşme sağlanarak sürdürülebilir ekonomik büyümeye katkıda bulunulacaktır. Tarımsal üretimde verim artışı ve işlenmeyen tarım arazilerinin üretime kazandırılması sulanabilir alanların genişletilmesi yoluyla tarımsal üretim artırılacaktırǤ Kullanılmayan tarım arazilerinin üretime kazandırılması amacıyla üst üste iki yıl işlenmeyen tarım arazileri coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak belirlenecek ve şartları uygun çiftçilere kiralanması sağlanacaktır. Tarım ve sanayi etkileşiminin güçlendirilmesi amacıyla sözleşmeli üretim desteklenerek yaygınlaştırılacak ve katma değeri yüksek tarımsal ürünlerin üretimi, işlenmesi ve pazarlanmasına yönelik entegre yatırım modelleri teşvik ed Ǥ Jeotermal kaynakların yanı sıra rüzgâr, güneş ve biyokütle gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının da kullanılacağı organize tarım bölgeleri başta olmak üzere tarımsal kümelenme uygulamaları etkinlik gözetilerek yaygınlaştırılacaktır. Tarımda toprak ve su kaynaklarını daha etkin kullanmak amacıyla teknoloji kullanımı geliştirilecek, topraksız tarım ve dikey tarım gibi uygulamalar yaygınlaştırılacaktırǤ Sulama alanlarının genişletilmesine yönelik yatırımlar önceliklendirilecek ve finansman imkânları yeni modellerle artırılacaktır. Tarımsal desteklerin etkinliğinin artırılması yönünde gerekli çalışmalar sürdürülecektir. Küçük ölçekli işletmelerin pazara erişiminin artırılması ve üretici örgütlerinin etkinliğinin güçlendirilmesi amacıyla üretici örgütlenmesi desteklenecek, örgütlenme modelleri geliştirilecektir. Lojistik maliyetlerinin azaltılarak tüketicilerin tarım ürünlerine uygun fiyatla ulaşabilmelerini temin etmek üzere organize tarım bölgesi ayısı artırılacak, önemli tüketim çeperlerinde tarımsal faaliyet Ǥ Genel Tarım Sayımının tamamlanmasıyla birlikte kapsamlı tarım envanteri oluşturulacakǡ iyileştirilecektirǤ Etkin tarımsal arazi yönetimi, rekolte tahmini ve üretim planlamasının yapılmasında tarım en en yüksek seviyede yararlanabilmesi için yazılım ve donanım altyapısı iyileştirilecektir. Bitkisel üretim planlaması , iklim senaryoları, bölgesel verimlilik stratejik ürünoranları dikkate alınarak geliştirilecektir. İklim değişikliği etkileri ile sayısında ve şiddetinde artış yaşanan taşkın, kuraklık gibi afetlerden kaynaklı zararlar azaltılacak, tahmin ve erken uyarı sistemleri geliştirilecǤ Kırsal alanların sosyoǦekonomik gelişimine katkı sağlayacak şekilde, başta gençlerin ve kadınların tarımsal faaliyetlere yönlendirilmesi amacıyla mesleki eğitim programları ve teknoloji odaklı tarım projeleri hayata geçirilecektirǤ a alanlarının korunması, yönetimi, tekniğine uygun otlatma ile sürdürülebilirliği sağlanacak, ıslah edilen mera, yaylak ve kışlak alanları artırılacaktır. 27 Tarımda verimlilik artışı ve katma değer odaklı dönüşümün sağlanması Tarım sektöründe, kaynakların etkin kullanımı ile modern tarım teknoloji uygulamalarının yaygınlaştırılması, üretim planlamasının etkinleştirilmesi ve sektörün sanayi ile etkileşiminin güçlendirilmesi yoluyla verimlilik artışı ve üretim kapasitesinde iyileşme sağlanarak sürdürülebilir ekonomik büyümeye katkıda bulunulacaktır. Tarımsal üretimde verim artışı ve işlenmeyen tarım arazilerinin üretime kazandırılması sulanabilir alanların genişletilmesi yoluyla tarımsal üretim artırılacaktırǤ Kullanılmayan tarım arazilerinin üretime kazandırılması amacıyla üst üste iki yıl işlenmeyen tarım arazileri coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak belirlenecek ve şartları uygun çiftçilere kiralanması sağlanacaktır. Tarım ve sanayi etkileşiminin güçlendirilmesi amacıyla sözleşmeli üretim desteklenerek yaygınlaştırılacak ve katma değeri yüksek tarımsal ürünlerin üretimi, işlenmesi ve pazarlanmasına yönelik entegre yatırım modelleri teşvik ed Ǥ Jeotermal kaynakların yanı sıra rüzgâr, güneş ve biyokütle gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının da kullanılacağı organize tarım bölgeleri başta olmak üzere tarımsal kümelenme uygulamaları etkinlik gözetilerek yaygınlaştırılacaktır. Tarımda toprak ve su kaynaklarını daha etkin kullanmak amacıyla teknoloji kullanımı geliştirilecek, topraksız tarım ve dikey tarım gibi uygulamalar yaygınlaştırılacaktırǤ Sulama alanlarının genişletilmesine yönelik yatırımlar önceliklendirilecek ve finansman imkânları yeni modellerle artırılacaktır. Tarımsal desteklerin etkinliğinin artırılması yönünde gerekli çalışmalar sürdürülecektir. Küçük ölçekli işletmelerin pazara erişiminin artırılması ve üretici örgütlerinin etkinliğinin güçlendirilmesi amacıyla üretici örgütlenmesi desteklenecek, örgütlenme modelleri geliştirilecektir. Lojistik maliyetlerinin azaltılarak tüketicilerin tarım ürünlerine uygun fiyatla ulaşabilmelerini temin etmek üzere organize tarım bölgesi ayısı artırılacak, önemli tüketim çeperlerinde tarımsal faaliyet Ǥ Genel Tarım Sayımının tamamlanmasıyla birlikte kapsamlı tarım envanteri oluşturulacakǡ iyileştirilecektirǤ Etkin tarımsal arazi yönetimi, rekolte tahmini ve üretim planlamasının yapılmasında tarım en en yüksek seviyede yararlanabilmesi için yazılım ve donanım altyapısı iyileştirilecektir. Bitkisel üretim planlaması , iklim senaryoları, bölgesel verimlilik stratejik ürün oranları dikkate alınarak geliştirilecektir. İklim değişikliği etkileri ile sayısında ve şiddetinde artış yaşanan taşkın, kuraklık gibi afetlerden kaynaklı zararlar azaltılacak, tahmin ve erken uyarı sistemleri geliştirilecǤ Kırsal alanların sosyoǦekonomik gelişimine katkı sağlayacak şekilde, başta gençlerin ve kadınların tarımsal faaliyetlere yönlendirilmesi amacıyla mesleki eğitim programları ve teknoloji odaklı tarım projeleri hayata geçirilecektirǤ a alanlarının korunması, yönetimi, tekniğine uygun otlatma ile sürdürülebilirliği sağlanacak, ıslah edilen mera, yaylak ve kışlak alanları artırılacaktır. 2. İstihdam Dönüşen işgücü piyasası dinamikleri doğrultusunda yeni nesil çalışma modelleri, sektörel ihtiyaçlar ve beceri uyumsuzlukları dikkate alınarak güvenceli esnekliği artıran ve iradi işsizliğin azaltılmasını hedefleyen bütüncül politikalar hayata geçirilecektir. süresince enflasyonu düşürmeye yönelik politika çerçevesiyle uǡ sürdürülebilir ve istihdamı destekleyen bir büyüme patikasıyla istihdam ve işgücünün yeniden ivmelenmesi sağlanacaktır. Program döneminde, tek haneli seviyelere gerilemiş olan işsizlik oranındaki iyileşmenin devam edeceği öngörülmektedir. işgücüne katılım oranında öngörülen artışla beraber istihdamın yıllık ortalama ͺͶʹ bin kişi artması, işsizlik oranının kademeli olarak ʹͲʹͺyılında yüzde ǡͺolarak gerçekleşmesi tahmin edilmektedir. Grafik 9: İşsizlik Oranı (Yüzde)
ǣ Gerçekleşme
Yeni nesil çalışma biçimleri ve sektörel dönüşümlere uyumun sağlanması İşgücü piyasasının sektörel dönüşümlerle değişen ihtiyaçlarına uyum sağlamak, kadın erkek fırsat eşitliğini güçlendirmek ve iş yaşam dengesini korumak amacıyla yeni nesil çalışma biçimlerine yönelik düzenlemeler hayata geçirilerek, güvenceli esneklik geliştirilecek, işgücünün yeşil ve dijital dönüşümün gerekliliklerine uyumu artırılarak sürdürülebilir istihdam yapısı desteklenecektir. nesil çalışma modellerinde yaşanan gelişmeler doğrultusunda işgücü piyasasının ihtiyaçları ve iş yaşam dengesi gözetilerek sosyal taraflarla diyalog halinde mevzuat düzenlemeleri hayata geçirilecek ve güvenceli esneklik sağlanacaktır. İşgücü piyasasında güvenceli esnekliği ve erişimi artırmak amacıyla İşsizlik Sigortası Fonu kaynaklı pasif işgücü programlarının yararlanma koşullarının kolaylaştırılması sağlanacaktır. Yeşil ve dijital dönüşümün işgücü piyasalarına yansımaları analiz edilerek, uyum ve adil geçiş sürecine yönelik programlar hazırlanacaktır. İkiz dönüşüm kapsamında işgücünün becerilerinin geliştirilmesi desteklenecek, işgücünün ihtiyaç becerilerle donatılması kamuǦözel sektör işbirliğiyle sağlanacaktır. Sektörel dönüşümler ve yeni nesil çalışma modelleri dikkate alınarak istihdama yönelik bütüncül bir çerçevede gözden geçirilip etkinleştirilecektir. 8,7 8,5 8,4 8,2 7,8 6 7 8 9 10 2024 2025 GT 2026 OVP 2027 OVP 2028 OVP 28 İşgücüne katılımda güçlük yaşayan kesimlerin istihdamının desteklenmesi Kadınlar, gençler ve engelliler başta olmak üzere işgücüne katılımda güçlük yaşayan kesimlerin istihdama katılımını artırmak amacıyla aktif işgücü politikalarının kapsamı genişletilecek ve etkinliği artırılacaktır. Başta kadınlar, gençler ve engelliler olmak üzere işgücü piyasasına daha etkin katılımı sağl istihdamı artırmak amacıyla aktif işgücü politikaları yürütülecektir. Kadınların, dönüşen işgücü piyasasının gerektirdiği yeni beceri ve yetkinliklerle donatılmasını teminen mesleki eğitim ve destek programları hayata geçirilecektirǤ Kadın istihdamının artırılması amacıyla ekonomik ve erişilebilir çocuk bakım hizmetleri artırılacak, bu hizmetlerin kapsamı yaşlı ve engelli bakım hizmetleri gibi diğer bakım alanlarını da içerecek şekilde genişletilecektir. İşgücü Uyum Programı, ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin mesleki eğitim, yetkinlik ve daha fazla faydalanmalarını sağlayacak şekilde uygulanacaktır. Girişimnitelikli personel istihdam etmeleri kolaylaştırılacak, başta kadınlara yönelik olmak üzere girişimcilik programları yaygınlaştırılacaktır. Engellilerin işgücüne katılımını artırmak için hedeflenmiş istihdam destek programları ve kapsayıcılığı güçlendirici politikalar uygulanacaktır. İşgücünün beceri uyumunun iyileştirilmesi Beşerî sermaye, hayat boyu öğrenme çerçevesinde geliştirilecek ve işgücünün beceri uyumu iyileştirilecektir. Mesleki ve teknik eğitim, teknolojik gelişmeler ve stratejik öncelikler doğrultusunda yenilenecek, temininde güçlük çekilen meslek ve yetkinliklerin arzı artırılacak ve nitelikli ara eleman açığı giderilecektir. Dijital dönüşüm ile hayat boyu öğrenmeye erişim kolaylaştırılacak, mikro yeterliliklerin tanınması ve belgelendirilmesi sağlanacaktır. Başta meslek yüksekokulları olmak üzere yükseköğretim kontenjanlarının özel sektörün orta vadede ihtiyaç duyduğu işgücü ile uyumu güçlendirilecektir. İşgücü piyasasının değişen ihtiyaçlarına uyum sağlamak amacıyla meslek ve hedef grup odaklı aktif işgücü politikaları geliştirilecektir. Savunma sanayii, yapay zekâ, siber güǡ nitelikli insan kaynağı ihtiyacı olanişgücü yetiştirmeye yönelikdışı lisansüstü eğitim desteklenecek, ǦüniversiteǦözel sektör işbirliğiyle sürekli eğitim ve gelişim programları ve mesleki eğitim imkânları yaygınlaştırılacaktır. Yurt dışındaki üst seviye bilimsel ve teknolojik çalışmalar yürüten nitelikli araştırmacılar ǡyetkin araştırmacılara yönelik ülkemizde tam veya kısmi zamanlı çalışma imkânları ve ortamları çeşitlendirilecektir. Mesleki ve teknik eğitim müfredatı özel sektörle işbirliği içerisinde güncellenecek, staj ve işbaşı eğitimi programlarının yaygınlaştırmasını sağlayacak şekilde yönetim ve finansman konuları da dâhil olmak üzere özel sektör katılımı artırılacaktır. Mesleki ve teknik eğitim içeriği sektör ihtiyaçları, başta yapay zekâ olmak üzere teknolojik gelişmeler ve stratejik öncelikler doğrultus enilenecek, altyapı ve iş güçlendirilecek ve öğrencilere uygun yönlendirme ile erişim imkânı sağlanacaktır. Mesleki ve teknik ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarına yönelik mezun takip sistemi oluşturulacak, işgücü piyasası performansları analiz edilecek ve ilgili paydaşlarla paylaşılacaktır. 29 İşgücüne katılımda güçlük yaşayan kesimlerin istihdamının desteklenmesi Kadınlar, gençler ve engelliler başta olmak üzere işgücüne katılımda güçlük yaşayan kesimlerin istihdama katılımını artırmak amacıyla aktif işgücü politikalarının kapsamı genişletilecek ve etkinliği artırılacaktır. Başta kadınlar, gençler ve engelliler olmak üzere işgücü piyasasına daha etkin katılımı sağl istihdamı artırmak amacıyla aktif işgücü politikaları yürütülecektir. Kadınların, dönüşen işgücü piyasasının gerektirdiği yeni beceri ve yetkinliklerle donatılmasını teminen mesleki eğitim ve destek programları hayata geçirilecektirǤ Kadın istihdamının artırılması amacıyla ekonomik ve erişilebilir çocuk bakım hizmetleri artırılacak, bu hizmetlerin kapsamı yaşlı ve engelli bakım hizmetleri gibi diğer bakım alanlarını da içerecek şekilde genişletilecektir. İşgücü Uyum Programı, ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin mesleki eğitim, yetkinlik ve daha fazla faydalanmalarını sağlayacak şekilde uygulanacaktır. Girişim nitelikli personel istihdam etmeleri kolaylaştırılacak, başta kadınlara yönelik olmak üzere girişimcilik programları yaygınlaştırılacaktır. Engellilerin işgücüne katılımını artırmak için hedeflenmiş istihdam destek programları ve kapsayıcılığı güçlendirici politikalar uygulanacaktır. İşgücünün beceri uyumunun iyileştirilmesi Beşerî sermaye, hayat boyu öğrenme çerçevesinde geliştirilecek ve işgücünün beceri uyumu iyileştirilecektir. Mesleki ve teknik eğitim, teknolojik gelişmeler ve stratejik öncelikler doğrultusunda yenilenecek, temininde güçlük çekilen meslek ve yetkinliklerin arzı artırılacak ve nitelikli ara eleman açığı giderilecektir. Dijital dönüşüm ile hayat boyu öğrenmeye erişim kolaylaştırılacak, mikro yeterliliklerin tanınması ve belgelendirilmesi sağlanacaktır. Başta meslek yüksekokulları olmak üzere yükseköğretim kontenjanlarının özel sektörün orta vadede ihtiyaç duyduğu işgücü ile uyumu güçlendirilecektir. İşgücü piyasasının değişen ihtiyaçlarına uyum sağlamak amacıyla meslek ve hedef grup odaklı aktif işgücü politikaları geliştirilecektir. Savunma sanayii, yapay zekâ, siber güǡ nitelikli insan kaynağı ihtiyacı olan işgücü yetiştirmeye yönelik dışı lisansüstü eğitim desteklenecek, ǦüniversiteǦözel sektör işbirliğiyle sürekli eğitim ve gelişim programları ve mesleki eğitim imkânları yaygınlaştırılacaktır. Yurt dışındaki üst seviye bilimsel ve teknolojik çalışmalar yürüten nitelikli araştırmacılar ǡ yetkin araştırmacılara yönelik ülkemizde tam veya kısmi zamanlı çalışma imkânları ve ortamları çeşitlendirilecektir. Mesleki ve teknik eğitim müfredatı özel sektörle işbirliği içerisinde güncellenecek, staj ve işbaşı eğitimi programlarının yaygınlaştırmasını sağlayacak şekilde yönetim ve finansman konuları da dâhil olmak üzere özel sektör katılımı artırılacaktır. Mesleki ve teknik eğitim içeriği sektör ihtiyaçları, başta yapay zekâ olmak üzere teknolojik gelişmeler ve stratejik öncelikler doğrultus enilenecek, altyapı ve iş güçlendirilecek ve öğrencilere uygun yönlendirme ile erişim imkânı sağlanacaktır. Mesleki ve teknik ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarına yönelik mezun takip sistemi oluşturulacak, işgücü piyasası performansları analiz edilecek ve ilgili paydaşlarla paylaşılacaktır. Özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerin mesleki eğitime erişimi artırılacaktır. Uluslararası işgücünün tamamlayıcı etkisi çerçevesinde gerekli niteliklerde kayıtlı işgücü mını desteklemek üzere sektör bazında ilgili paydaşlarla çalışmalar yürütülecektir. Bireylerin istihdamda kalmalarının temin edilmesi ve sahip oldukları becerilerin günümüz ihtiyaçlarına uyarlanması için aktif yaşlanma yaklaşımını içerecek şekilde hayat boyu öğrenmeye katılım artırılacaktır. Ulusal Yeterlilik Sisteminin eğitimǡistihdam politikalarıyla entegrasyonu güçlendirilecektir. Mikro yeterliliklere ilişkin ulusal politika çerçevesi oluşturulacak, Türkiye Yeterlilikler Veri Tabanının ulusal ve uluslararası sistemlerle uyugüçlendirilecektir. eşil önelik eterlilikler geliştirilecektir. Yapay zekâ, siber güvenlik gibi kritik alanlarda tanımlanacak mikro yeterliliklere yönelik hızlı eğitim modülleri kamuǦözel sektör ve üniversite işbirliğinde uygulanacaktır. Âtıl işgücünün azaltılması Toplumsal refahın artırılması ve potansiyel işgücünün harekete geçirilmesi amacıyla çalışma çağındaki her bireyin üreterek gelir elde edeceği beceriler ile aidiyet hissedeceği meslekleri edinmesi sağlanacak, işgücüne katılımı desteklenecektir. Çalışmanın fazileti ve üretkenliğin, toplumsal aidiyet ve refaha olumlu katkısına yönelik anlayış güçlendirilerek potansiyel işgücünün ekonomik yaşama aktif katılımı sağlanacaktır. Âtıl işgücünün kalıcı bir şekilde azaltılması amacıyla erken yaşlardan itibaren üret kültürünü aşılayarak çalışma hayatına hazırlayan şgücüne katılımı teşvik eden programlar hayata geçirilecektir. Çalışmanın fazileti ve üretmenin toplumsal değeri, örgün eğitim sürecinin başlangıcından itibaren müfredata yansıtılacaktır. Potansiyel işgücünde bulunan bireyler, iş ve meslek danışmanlığı hizmetleriyle aktif işgücü programlarına dahil edilecek, profil bazlı yönlendirme ve beceri geliştirme imkânlarıyla işgücüne katılımı artırılacaktır. Sosyal yardım sistemi ile aktif ve pasif işgücü programları arasında bağlantı güçlendirilecek, sosyal yardım alan bireylerin işgücüne katılımını ve istihdam edilebilirliğini sağlamaya yönelik aktif işgücü programları yaygınlaştırılacaktır. İş ve meslek danışmanları aracılığı ile aile bazlı izleme sistemine geçiş sağlanarak istihdam fırsatlarının daha fazla kişiye ulaştırılması sağlanacaktır. Mevcut vasıflarına uygun iş bulamayanlar için yeniden beceri kazandırma programları yaygınlaştırılacak, işgücü açığı yaşayan sektörlere geçiş desteklenecek, katılımcıların kalıcı istihdama geçişi teşvik edilecektir. Geçici süreli aktif işgücü programına katılanların özel sektörde ihtiyaç duyulan işlere yönlendirilmesi için takip ve eşleştirme mekanizmaları kurulacakǡ aktif işgücü programlarıyla kalıcı istihdama geçişleri desteklenecektir. ǡ bakım sorumluluklarını daha dengeli paylaşılmasına imkân sağlayacak şekilde yeniden düzenlenecektir. Merkezi hükümet, yerel yönetimler ve özel sektörün mali işbirliğini sağlayacak şekilde kurumsal bakım ve kreş yaygınlaştırılacaktır. oluşturulması veya mevcut çalışanların korunması koşuluna bağlı olmak üzere, çocuk bakım yükümlülüğü bulunan çalışanlar için firmaların kısmi ya d olanakları sunmaları sağlanacaktırǤ e Âtıl işgücünün yoğun olduğu bölgeler başta olmak üzere meslek kazandırmaya yönelik programlar geliştirilecektir. *e İş-yaşam uyumunun ve çalışan verimliliğinin artırılması doğrultusunda, çalışma günleri ayarlaması ile esnek süreli istihdam modelleri için pilot programlar başlatılacaktır. e Kadınların işgücüne katılımını artırmak, ilk-ortaöğretimdeki çocukların güvenli ortamlarda bulunmalarını teminen okul sonrası kültür, sanat ve spor programları uygulanacaktır. 3. Fiyat İstikrarı Dezenflasyon sürecinin kararlı ve kesintisiz bir şekilde devamıyla enflasyondaki ataletin kırılması ve Program döneminde enflasyon oranının tek haneli seviyelere indirilerek fiyat istikrarının sağlanması temel amaçtır. Bu dönemde toplam talep koşullarının enflasyona düşüş yönünde yaptığı katkı sürdürülerek arz yönlü politikalarla desteklenecektir. Enflasyon oranındaki düşüşle birlikte gelir dağılımında daha dengeli bir yapı sağlanacak, uygulanan arz yönlü politikaların etkisiyle kalıcı refah artışına katkı sunulacaktır. Grafik 10: Yıl Sonu TÜFE Artış Oranı (Yüzde) 70 60 50 44,4 40 28,5 30 16,0 9,0 8,0 2024 2025 GT 2026 OVP 2027 OVP 2028 OVP GT: Gerçekleşme Tahmini Makroekonomik politika eşgüdümünün sürdürülmesi Enflasyonla mücadelede eşgüdümlü politika yaklaşımı sürdürülecek, fiyat istikrarı tesis edilene kadar tüm araçlar etkin bir şekilde kullanılacaktır. »e Kalıcı fiyat istikrarının sağlanmasına yönelik para politikasında enflasyon hedeflemesi uygulamasına devam edilecektir. e» Enflasyonla mücadelede Merkez Bankası tüm politika araçlarını etkin bir biçimde kullanacak, maliye ve gelirler politikalarının para politikası ile eşgüdümüne devam edilecektir. e Dalgalıdöviz kuru rejimi uygulaması sürdürülecek, sağlıksız fiyat oluşumlarının gözlenmesi veya aşırı oynaklık durumları dışında döviz kurlarının serbest piyasa koşullarında arz ve talep dengesine göre oluşması sağlanacaktır. e Enflasyonla mücadeleye katkı sunacak şekilde iletişim kanalları güçlendirilecektir. e Veri paylaşımında Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) baz yılı güncellenecek, uluslararası standartlar doğrultusunda sınıflama ve hesaplama yöntemlerindeki yeni değişikliklere uyum sağlanacaktır. 31 Âtıl işgücünün yoğun olduğu bölgeler başta olmak üzere meslek kazandırmaya yönelik programlar geliştirilecektir. İşǦyaşam uyumunun ve çalışan verimliliğinin artırılması doğrultusunda, çalışma günleri ayarlaması ile esnek süreli istihdam modelleri için pilot programlar başlatılacaktır. Kadınların işgücüne katılımını artırmak, Ǧortaöğretimçocukların güvenli bulunmalarını okul sonrası kültür, programları uygulanacaktır. 3. Fiyat İstikrarı Dezenflasyon sürecinin kararlı ve kesintisiz bir şekilde devamıyla enflasyondaki ataletin kırılması ve Program döneminde enflasyon oranının tek haneli seviyelere indirilerek fiyat istikrarının sağlanması temel amaçtır. önemde oplam talep koşullarının enflasyona düşüş yönünde yaptığı katkı sürdürüle arz yönlü politikalarla Ǥ oranındaki düşüşle birlikte gelir dağılımında daha dengeli bir yapı sağlanacak, uygulanan arz yönlü politikaların etkisiyle kalıcı refah artışına katkı sunulacaktır. Grafik 10: Yıl Sonu TÜFE Artış Oranı (Yüzde)
ǣ Gerçekleşme
Makroekonomik politika eşgüdümünün sürdürülmesi
Enflasyonla mücadelede eşgüdümlü politika yaklaşımı sürdürülecek, fiyat istikrarı tesis edilene kadar tüm araçlar etkin bir şekilde kullanılacaktır. Kalıcı fiyat istikrarının sağlanmasına yönelik para politikasında uygulamasına devam edilecektir. Enflasyonla mücadelede Merkez Bankası tüm politika araçlarını etkin bir biçimde , maliye ve gelirler politikalarının para politikası ile eşgüdümüne devam Ǥ Dalgalı döviz kuru rejimi uygulaması sürdürülecek, sağlıksız fiyat oluşumlarının gözlenmesi veya aşırı oynaklık durumları dışında döviz kurlarının serbest piyasa koşullarında talep dengesine göre oluşması sağlanacaktır. Enflasyonla mücadeleye katkı sunacak şekilde iletişim kanalları güçlendirilecekǤ Veri paylaşımında Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) baz yılı güncelle ǡ uluslararası standartlar doğrultusunda sınıflama ve hesaplama yöntemlerindeki yeni değişikliklere uyum sağlanacaktır. 44,4 28,5 16,0 9,0 8,0 0 10 20 30 40 50 60 70 2024 2025 GT 2026 OVP 2027 OVP 2028 OVP Yönetilen yönlendirilen fiyatların enflasyon hedefleriyle uyumlu belirlenmesi Bütüncül bir yaklaşımla enflasyondaki atalet kırılacak, enflasyon beklentilerinin daha etkin yönetimiyle fiyatlarda katılık oluşması engellenecektir. Yönetilen yönlendirilen fiyatların Programdaki enflasyon tahmin ve hedefleriyle uyumu artırılacaktır. Tarımsal ürünlerin alım fiyatları, kamu maliyesine etkilǡ hedefleri de dikkate alınarak, geçmiş enflasyona endeksleme davranışının azaltılmasına yardımcı olacak şekilde Ǥ Gıda ve tarım ürünlerindeki kısa ve uzun dönemli arzǦ Ǧithalat değişimleri il dağıtım zincirindeki gelişmelerin fiyatlara olası etkilerinin erken uyarı yaklaşımıyla izlenmesi, değerlendirilmesi ve fiyat istikrarının desteklenmesini teminen maliye ve dış ticaret politikaları uygulamaya konulacaktır. Arz yönlü politikaların desteklenmesi Başta tarım olmak üzere bütün sektörlerde üretim kapasitesi ve arz güvenliğinin artırılmasıyla enflasyonun arızî şoklara karşı duyarlılığı azaltılacaktır. Gıda fiyatlarında istikrarı ve gıda arz güvenliğini sağlamayı teminen arazinin verim i ile birlikte yağış ve sulama imkânları da gözetilerek stratejik tarım ürünlerinde hedef yeterlilik oranları belirlenecek ve üretim planlaması yapılacaktır. Kısa ve uzun dönemli tüm gayrimenkul kira kontratlarının belirli bir standartta dijital önemi içinde tamamlanacaktır. Perakende sektöründe belirli bir büyüklüğün üzerindeki zincir marketlerdeki fiyatları şeffaf bir biçimde paylaşan market fiyatları internet sitesinin kamuoyundaki bilinirliği artırılacaktır. 4. Ödemeler Dengesi Küresel ticarette artan korumacılık eğilimleri dikkatle takip edilecek, ortaya çıkan fırsatlardan azami düzeyde istifade edilirken söz konusu gelişmelerin beraberinde getirdiği riskler dengeli ve önetkin bir yaklaşımla yönetilecektir. Bu anlayışla Program döneminde cari işlemler açığının iyileştirilerek dış denge kaynaklı oluşabilecek risklerin azaltılması temel amaçtır. Yüksek katma değerli ve teknoloji yoğun ihracat artışını teşvik eden, kritik ürün ve teknolojilerde ithalata bağımlılığı azaltmayı sağlayan, hizmetler sektöründe ise ülkemizin potansiyeli daha etkin şekilde kullanılacaktır. Grafik 11: Cari İşlemler Dengesi/GSYH (Yüzde)
ǣ Gerçekleşme
-0,8
-1,4 -1,3 -1,2
-1,0
-1,8
-1,4
-0,9
-0,5
0,0
2024 2025 GT 2026 OVP 2027 OVP 2028 OVP
32
İhracatta ürün ve pazar çeşitliliğinin artırılması
Dünya ticaretinden alınan payın yükseltilmesi amacıyla ihracatın geleneksel ürün ve pazar yapısını geliştirerek, yeni ürün ve yeni pazar çeşitliliğine odaklanılacaktır. Türkiye markasının bilinirliğini artırmak, pazar çeşitlendirmesiyle yeni pazarlara ulaşmak, mevcut pazarlardaki konumu güçlendirmek için ihracatçıların ihtiyaçlarına yönelik uygulamalar hayata geçirilecek ve küresel ticarette son dönemdeki eğilimlerin ortaya çıkaracağı fırsatlardan azami şekilde istifade edilecektir. Gümrük Birliğinin güncellenmesine yönelik Avrupa Birliği (AB) kurumları ve üye ülkeler nezdinde çalışmalar yürütülecektir. “Uzak Ülkeler Stratejisi” ve “İslam İşbirliği Teşkilatı Üyeleri ile İhracatı Geliştirme Stratejisi” kapsamında mal ve hizmet ihracatında pazar çeşitliliği geliştirilecektir. Afrika ve Latin Amerika'ya yönelik ortaklık ve açılım politikaları ile Yeniden Asya Girişimi karşılıklı yarar ve öncelikler temelinde ve somut hedefler doğrultusunda sürdürülecektir. Firmaların dış pazarlarda kendi markalarıyla küresel bir oyuncu olabilmeleri ve Türk malı imajının güçlendirilmesine yönelik uluslararası markalaşma faaliyetlerinin Ǥ “Türkiye” markasının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar ve ülke markası altında tüm destinasyon ve ürün markalarının tanıtımıǡ gerek mevcut gerekse gelişmekte olan pazarlarda, yeni iletişim modelleri de hayata geçirilerek sürdürülecektir. İhracat potansiyeli yüksek ürünlerin, coğrafi işaretli ürünler de dahil olmak üzere, yurt dışı pazarlarda tanıtılması amacıyla, uluslararası markalaşma stratejileri geliştirilmeye devam Ǥ İhracatta rekabet gücünün artırılması amacıyla, ürün bazında, küresel ticaretteki büyüme eğilimleri, Türkiye'nin pazar payı, teknoloji seviyesi, emek yoğunluğu ve sektörel dönüşüm ihtiyacı gibi kriterler dikkate alınarak destek mekanizmaları geliştirilecektir. Dünya ticaretinde payı düşen fakat Türkiye'nin pazar payının yüksek olduğu düşük teknolojili ve istihdam yoğun ürünlerde sektör içi ve sektörler arası dönüşüme yönelik geliştirile Ǥ Kanıta dayalı politika geliştirme, etkin izleme ve uygulama kabiliyetlerinin kazandırılması amacıyl ortak standartlar çerçevesinde depolanıp analiz edilebileceği Ticaret Veri Analitiği Merkezi (TiVAM) kurulacaktır. belgeli ürün ve hizmet ticaretindeki teknik engelleri azaltmaya yönelikǡ eğitim, işbirliği ve tanıtım faaliyetleri yürütülecektir. İhracatın finansmanının desteklenmesi İhracatçıların rekabet güçlerinin ve dayanıklılıklarının artırılmasını teminen uygun koşullarda finansmana erişimlerinin güçlendirilmesi önceliklendirilecektir. Özellikle yeşil ve dijital dönüşüm odağında ihracatta finansman imkânlarının geliştirilmesi, ihracata yönelik destek mekanizmalarının etkin bir şekilde kullanılması yoluyla sürdürülebilir ve yüksek katma değerli ihracat potansiyeli yükseltilecektir. Türk Eximbank’ın iş modeli ve kurumsal altyapısı uluslararası en iyi uygulamalar dikkate alınarak güçlendirilecek, yüksek teknolojili ve katma değerli ürün ihracatı öncelik verilerek alıcı kredilerinin etkinliğini artırmaya yönelik çalışmalar sürdürülecektir. Finansman araçlarıyla birlikte ele alınarak projelendirilmek suretiyle ihracat destek mekanizmasının etkinliği artırılacak, İhracatı Geliştirme Anonim Şirketi aracılığıyla ihracatçılar için kefalet yükü azaltılacaktır. 33 İhracatta ürün ve pazar çeşitliliğinin artırılması Dünya ticaretinden alınan payın yükseltilmesi amacıyla ihracatın geleneksel ürün ve pazar yapısını geliştirerek, yeni ürün ve yeni pazar çeşitliliğine odaklanılacaktır. Türkiye markasının bilinirliğini artırmak, pazar çeşitlendirmesiyle yeni pazarlara ulaşmak, mevcut pazarlardaki konumu güçlendirmek için ihracatçıların ihtiyaçlarına yönelik uygulamalar hayata geçirilecek ve küresel ticarette son dönemdeki eğilimlerin ortaya çıkaracağı fırsatlardan azami şekilde istifade edilecektir. Gümrük Birliğinin güncellenmesine yönelik Avrupa Birliği (AB) kurumları ve üye ülkeler nezdinde çalışmalar yürütülecektir. “Uzak Ülkeler Stratejisi” ve “İslam İşbirliği Teşkilatı Üyeleri ile İhracatı Geliştirme Stratejisi” kapsamında mal ve hizmet ihracatında pazar çeşitliliği geliştirilecektir. Afrika ve Latin Amerika'ya yönelik ortaklık ve açılım politikaları ile Yeniden Asya Girişimi karşılıklı yarar ve öncelikler temelinde ve somut hedefler doğrultusunda sürdürülecektir. Firmaların dış pazarlarda kendi markalarıyla küresel bir oyuncu olabilmeleri ve Türk malı imajının güçlendirilmesine yönelik uluslararası markalaşma faaliyetlerinin Ǥ “Türkiye” markasının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar ve ülke markası altında tüm destinasyon ve ürün markalarının tanıtımıǡ gerek mevcut gerekse gelişmekte olan pazarlarda, yeni iletişim modelleri de hayata geçirilerek sürdürülecektir. İhracat potansiyeli yüksek ürünlerin, coğrafi işaretli ürünler de dahil olmak üzere, yurt dışı pazarlarda tanıtılması amacıyla, uluslararası markalaşma stratejileri geliştirilmeye devam Ǥ İhracatta rekabet gücünün artırılması amacıyla, ürün bazında, küresel ticaretteki büyüme eğilimleri, Türkiye'nin pazar payı, teknoloji seviyesi, emek yoğunluğu ve sektörel dönüşüm ihtiyacı gibi kriterler dikkate alınarak destek mekanizmaları geliştirilecektir. Dünya ticaretinde payı düşen fakat Türkiye'nin pazar payının yüksek olduğu düşük teknolojili ve istihdam yoğun ürünlerde sektör içi ve sektörler arası dönüşüme yönelik geliştirile Ǥ Kanıta dayalı politika geliştirme, etkin izleme ve uygulama kabiliyetlerinin kazandırılması amacıyl ortak standartlar çerçevesinde depolanıp analiz edilebileceği Ticaret Veri Analitiği Merkezi (TiVAM) kurulacaktır. belgeli ürün ve hizmet ticaretindeki teknik engelleri azaltmaya yönelik ǡ eğitim, işbirliği ve tanıtım faaliyetleri yürütülecektir. İhracatın finansmanının desteklenmesi İhracatçıların rekabet güçlerinin ve dayanıklılıklarının artırılmasını teminen uygun koşullarda finansmana erişimlerinin güçlendirilmesi önceliklendirilecektir. Özellikle yeşil ve dijital dönüşüm odağında ihracatta finansman imkânlarının geliştirilmesi, ihracata yönelik destek mekanizmalarının etkin bir şekilde kullanılması yoluyla sürdürülebilir ve yüksek katma değerli ihracat potansiyeli yükseltilecektir. Türk Eximbank’ın iş modeli ve kurumsal altyapısı uluslararası en iyi uygulamalar dikkate alınarak güçlendirilecek, yüksek teknolojili ve katma değerli ürün ihracatı öncelik verilerek alıcı kredilerinin etkinliğini artırmaya yönelik çalışmalar sürdürülecektir. Finansman araçlarıyla birlikte ele alınarak projelendirilmek suretiyle ihracat destek mekanizmasının etkinliği artırılacak, İhracatı Geliştirme Anonim Şirketi aracılığıyla ihracatçılar için kefalet yükü azaltılacaktır. İhracatta yeşil ve dijital dönüşümün hızlandırılması Küresel ölçekte rekabet gücünün artırılmasını teminen yeşil ve dijital dönüşümü sağlayacak politikalar hayata geçirilerek uluslararası düzenlemelere uyum güçlendirilecek, ihracatçı firmaların rekabetçiliği desteklenecektir. Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması gibi araçlara uyum sürecinde karbon yoğun sektörlerin ihracat görünümü ve rekabetçilik analizl yapılarak ürün ve sektör bazlı risk ve fırsatlar ortaya konulacaktır. Karbon fiyatlandırma mekanizmasının sektörler üzerinde oluşturacağı ilave maliyetlere yönelik ihracatın finansmanında kullanılan araçların çeşitliliği artırılacaktır. ihracatını etkileyen yönleriyle AB dijital ekonomi düzenlemeleri ve Yeşil Mutabakatı doğrultusundaǡ rekabetçiliğin artırılması için gerekli mevzuat, destek politikaları ve uluslararası anlaşmalara yönelik hazırlıklar tamamlanacaktır. Ticaret diplomasisi ve stratejik işbirliklerin güçlendirilmesi Artan korumacılık eğilimlerinin doğurduğu risk ve belirsizlikleri yönetmek için mevcut ticaret anlaşmalarının derinleştirilmesi, potansiyel ihracat pazarlarına yönelik yeni ticaret anlaşmalarının müzakere edilmesine yönelik ticaret diplomasisi araçları etkin bir şekilde kullanılacaktır. Dost ve yakın ülkeler başta olmak üzere, komşu ve çevre ülkeler ile uzak ülkeler dâhil farklı pazarlara yönelik ihracatımızın artırılması amacıyla ikili ve çok taraflı diyalog ve istişare mekanizmalarından azami düzeyde faydalanılacaktır. Bölgemizdeki komşu ülkelerle güvenlik alanındaki ortak tehditlere karşı işbirliği ve bölgesel barışa yönelik girişimlerde bulunulacaktır. Küresel ve bölgesel belirsizliklerden en az düzeyde etkilenilmesini ve fırsatlardan en iyi şekilde yararlanılmasını teminen stratejik önemdeki Kalkınma Yolu Projesi başta olmak üzere, bölgesel bağlantısallık projelerinin ülke öncelikleri doğrultusunda desteklenmesine önelik jeoekonomik politikalar etkin ve bütüncül şekilde sürdürülecektir. Köklü tarihi ve kültürel bağlarımız olan Orta Asya ülkeleri ve Türk Dünyası ile işbirliğiǡ ikili düzeyde hem Türk Devletleri Teşkilatı ve diğer Türk İşbirliği Teşkilatları başta olmak üzere çok taraflı platformlarda güçl ǡenerji ve bağlantısallık alanları dâhil ekonomik ve ticari ilişk geliştirilecektir. uluslararası dijital diplomasi başta olmak üzere kamu diplomasisi ve stratejik iletişim araçlarından etkin şekil Ǥ dışında gerçekleştirilen kalkınma işbirliği proje ve faaliyetleri aracılığıyla mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini yüklenen firmaların daha geniş pazarlara yön sağlayacak mekanizmalar geliştirilecektirǤ knoloji diplomasisi yürütülerekzekâ başta olmak üzere dijital ve çığır açan teknolojilere ilişkin ikili ve çok taraflı işbirlikleri geliştirilecektirǤ İthalata bağımlılığının azaltılması ve arz güvenliğinin desteklenmesi Son yıllarda arama ve üretim faaliyetleri sayesinde ekonomiye kazandırılan rezervlerin ithalat bağımlılığını azaltmaya katkısı sürdürülecektir. İthalatın makroekonomik çerçevedeki hedeflerle çelişmeyen seviyelerde kalmasını teminen arz güvenliği göz önünde bulundurularak, enerji ve diğer kritik emtialar gibi unsurların yurt içinde üretimi teşvik edilecek ve tüketim malı ithalatına olan talep sınırlandırılacaktır. konomik ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi, enerji ve tarım arz güvenliğinin temini, bölgesel bağlantısallığın artırılması ve uzak kıtalarla bağların ülkemiz öncelikleri doğrultusunda kuvvetlendirilmesine yönelik politikalar, bütüncül bir biçimde sürdürülecektir. 34 Türkiye’nin bölgesel enerji ticaret merkezi olmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. İthalatın yerli üretim üzerinde neden olduğu tehditlere karşı uluslararası yükümlülükler çerçevesinde yerli üretimin korunmasını sağlayacak önlemler yürürlüğe konacaktır. Yerli bazlı yük santrallerde elektrik üretiminde kullanılan kaynakların üretim portföyündeki oranının artırılması için mevcut ve yeni tesisler teşvik edilecektir. Petrol, doğal gaz ve maden kaynaklarına yönelik yurt içi ve yurt dışında arama ve üretim çalışmaları artırılarak rezervlerin katma değeri yüksek şekilde ekonomiye kazandırılması sağlanacaktır. Nükleer ve eylem planı hazırlanacaktır. Nükleer enerji elektrik üretim portföyüne dâhil edilecek, nükleer kapasitenin artırılmasına yönelik yeni proje ve teknolojiler geliştirilecek ve nükleer santrallerde kullanıla ekipmanların yerlilik oranları artırılacaktır. adyoaktif hammadde, metalik maden, nadir toprak elementleri ve endüstriyel hammaddelerin potansiyel rezerv alanları belirlenecek, yurt içi ve yurt dışı maden ve jeotermal kaynakların uluslararası standartlarda ve sürdürülebilir madencilik politikaları çerçevesinde aranarak ekonomiye kazandırılması sağlanacaktır. Madencilik sektöründe ArǦGe’ye dayalı yerli teknoloji ve ürün geliştirilmesi çalışmaları yapılacak, katma değeri yüksek bor ürünlerinin üretim ve satış miktarı artırılacak, nadir toprak elementleri ve lityum karbonatın ekonomiye kazandırılması sağlanacaktır. Ulusal sağlık sisteminin ihtiyaç duyduğu tıbbi ürün ve teknolojilerin geliştirilmesi amacıyla aşı, ilaç, tıbbi cihaz, tanı kiti ve yapay zekâ tabanlı sağlık teknolojilerinin araştırma ve ürün geliştirme çalışmaları yürütülerek yerli ürünler geliştirilecektir. Hizmet ihracatının geliştirilmesi Hizmet ticareti alanındaki potansiyelin daha etkin kullanılması için küresel ölçekteki yeni eğilimler yakından takip edilerek turizm ve taşımacılık gibi ana hizmet kalemlerindeki ülke konumu güçlendirilecek, yeni nesil hizmet kalemlerinde küresel oyuncular arasında yer alınacaktır. urizm, lojistik ve taşımacılık, bilişim, finansal hizmetler ve danışmanlık, eğitim, sağlık ve spor turizmi, fuarcılık, kültür endüstrileri, yurt dışı müteahhitlik ve teknik müşavirlik, yeşil hizmetler sektörlerinde uluslararası pazarlarda tutundurma ve derinleşme, markalaşma, verimlilik ve rekabet gücü odaklı döviz kazandırıcı hi Ǥ Turizm gelirinin artırılması, mevcut pazarların güçlendirilmesi, yeni pazarların oluşturulması ve harcama eğilimi yüksek ziyaretçilere ulaşılması amacıyla tanıtım faaliyetleri yürütülecektǤ çeşitlendirilerek tüm yıla ve ülke yaygınlaştırılması amacıyla sürdürülebilir turizm anlayışı içerisinde farklı turizm ürünlerini aynı anda sunan, bütüncül olarak planlanmış turizm alanları oluşturulacak, ziyaretçi başına gelirin artırılmasına odaklı tematik turizm tü Ǥ Sağlık turizmi alanında hizmet kapasitesi geliştirilecek, tanıtım ve pazarlama faaliyetleri artırılacaktır. turizminin geliştirilmesine yönelik spor diplomasisi araçları ile bölgesel ve çok taraflı artırılacaktır. Türkiye önemli bir film çekim merkezi haline getirilerek ülkemizde çekilen yabancı f sayısı artırılacaktır. 35 Türkiye’nin bölgesel enerji ticaret merkezi olmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. İthalatın yerli üretim üzerinde neden olduğu tehditlere karşı uluslararası yükümlülükler çerçevesinde yerli üretimin korunmasını sağlayacak önlemler yürürlüğe konacaktır. Yerli bazlı yük santrallerde elektrik üretiminde kullanılan kaynakların üretim portföyündeki oranının artırılması için mevcut ve yeni tesisler teşvik edilecektir. Petrol, doğal gaz ve maden kaynaklarına yönelik yurt içi ve yurt dışında arama ve üretim çalışmaları artırılarak rezervlerin katma değeri yüksek şekilde ekonomiye kazandırılması sağlanacaktır. Nükleer ve eylem planı hazırlanacaktır. Nükleer enerji elektrik üretim portföyüne dâhil edilecek, nükleer kapasitenin artırılmasına yönelik yeni proje ve teknolojiler geliştirilecek ve nükleer santrallerde kullanıla ekipmanların yerlilik oranları artırılacaktır. adyoaktif hammadde, metalik maden, nadir toprak elementleri ve endüstriyel hammaddelerin potansiyel rezerv alanları belirlenecek, yurt içi ve yurt dışı maden ve jeotermal kaynakların uluslararası standartlarda ve sürdürülebilir madencilik politikaları çerçevesinde aranarak ekonomiye kazandırılması sağlanacaktır. Madencilik sektöründe ArǦGe’ye dayalı yerli teknoloji ve ürün geliştirilmesi çalışmaları yapılacak, katma değeri yüksek bor ürünlerinin üretim ve satış miktarı artırılacak, nadir toprak elementleri ve lityum karbonatın ekonomiye kazandırılması sağlanacaktır. Ulusal sağlık sisteminin ihtiyaç duyduğu tıbbi ürün ve teknolojilerin geliştirilmesi amacıyla aşı, ilaç, tıbbi cihaz, tanı kiti ve yapay zekâ tabanlı sağlık teknolojilerinin araştırma ve ürün geliştirme çalışmaları yürütülerek yerli ürünler geliştirilecektir. Hizmet ihracatının geliştirilmesi Hizmet ticareti alanındaki potansiyelin daha etkin kullanılması için küresel ölçekteki yeni eğilimler yakından takip edilerek turizm ve taşımacılık gibi ana hizmet kalemlerindeki ülke konumu güçlendirilecek, yeni nesil hizmet kalemlerinde küresel oyuncular arasında yer alınacaktır. urizm, lojistik ve taşımacılık, bilişim, finansal hizmetler ve danışmanlık, eğitim, sağlık ve spor turizmi, fuarcılık, kültür endüstrileri, yurt dışı müteahhitlik ve teknik müşavirlik, yeşil hizmetler sektörlerinde uluslararası pazarlarda tutundurma ve derinleşme, markalaşma, verimlilik ve rekabet gücü odaklı döviz kazandırıcı hi Ǥ Turizm gelirinin artırılması, mevcut pazarların güçlendirilmesi, yeni pazarların oluşturulması ve harcama eğilimi yüksek ziyaretçilere ulaşılması amacıyla tanıtım faaliyetleri yürütülecektǤ çeşitlendirilerek tüm yıla ve ülke yaygınlaştırılması amacıyla sürdürülebilir turizm anlayışı içerisinde farklı turizm ürünlerini aynı anda sunan, bütüncül olarak planlanmış turizm alanları oluşturulacak, ziyaretçi başına gelirin artırılmasına odaklı tematik turizm tü Ǥ Sağlık turizmi alanında hizmet kapasitesi geliştirilecek, tanıtım ve pazarlama faaliyetleri artırılacaktır. turizminin geliştirilmesine yönelik spor diplomasisi araçları ile bölgesel ve çok taraflı artırılacaktır. Türkiye önemli bir film çekim merkezi haline getirilerek ülkemizde çekilen yabancı f sayısı artırılacaktır. firmanın dâhil olması sağlanacak şekilde y dışı ljistik dağıtım ağlarının umu güçlendirilecek, acatın etkin ve kapsamlı akışı tesis edilecek, uçtan uca teslimatların daha kısa sürede ve daha düşük maliyetle önemli pazarlarda ihracatın sürdürülebilirliğini sağlayacak altyapı oluşturulacaktır. Eğitim hizmetleri alanında uluslararası konumun güçlendirilmesi ve uluslararası öğrenci kaynaklı hizmet ihracatı gelirlerinin artırılması için çalışmalar yapılacaktır. 5. Finansal İstikrar Finansal sistemde tasarrufların artırılması, finansal okuryazarlığın yaygınlaştırılması, kaynak dağılımında etkinliğin sağlanması, sürdürülebilir finansın ve finansal teknolojilerin geliştirilmesi ve sermaye piyasalarının derinleştirilmesiyle finansmana erişimin kolaylaştırılması suretiyle finansal istikrarın desteklenmesi amaçlanmaktadır. Bu çerçevede, finansmana erişimin artırılmasına dönük politikalar uygulanırken sanayide teknolojik yenilenmenin ve sektörel dönüşümün sağlanmasını destekleyici araçların da devrede olmasına özen gösterilecek, yenilikçi, kapsayıcı ve dinamik bir katılım finans ekosisteminin oluşturulmasına yönelik faaliyetlere devam edilecektir. Dezenflasyon programının finansal piyasa politikalarıyla desteklenmesi Dezenflasyon sürecinde Türk lirası cinsinden tasarruf ve yatırım araçları geliştirilecek ve kaynakların programa uygun alanlarda kullanımı teşvik edilecektir. Dezenflasyon programına destek olacak şekilde Türk lirası mevduatın payının artırılması ve vadesinin uzatılmasına yönelik politikaların uygulanmasına devam edilecektir. İç talebi dengelemek, enflasyon beklentilerini çıpalamak ve cari işlemler açığını amacıyla bireysel krediler ve hedefli olmayan ticari kredilerde para politikası duruşunu destekleyici politikalar uygulanacaktır. Yatırım, istihdam, üretim ve ihracatı artırmaya yönelik kredilerin desteklenmesi sürdürüle Ǥ Kurumsal yapısı güçlü bir finansal sektörün oluşturulması Finansal düzenlemelerin uluslararası standartlara uyumu gözetilerek kurumsal yapının geliştirilmesi sağlanacaktır. Düzenleme çerçevesi uluslararası standartlar dikkate alınarak belirlenecek, bu kapsamda III Final düzenlemeleri paketi ile getirilen değişikliklere uyum sağlanacaktır. Finansal sektörün aracılık faaliyetlerini etkin bir şekilde yapabilmesi için düzenlemelerde sadeleştirme çalışmalarına devam edilecektir. Banka dışı finansal sektörün düzenleme ve denetim çerçevesi geliştirilecektir. Ödeme hizmetleri ekosisteminin güçlendirilmesine ve bu çerçevede ödeme ve elektronik para kuruluşlarının siber güvenlik alanında dayanıklılık seviyelerinin artırılmasına yönelik düzenleme çalışmaları sürdürüleceǤ Sermaye piyasalarının etkinliğinin artırılması Reel sektör şirketlerinin sermaye piyasalarının sunduğu imkânlardan daha fazla yararlanabilmesi için fonlama alternatifleri çeşitlendirilecektir. Bu doğrultuda alternatif finansal araçların geliştirilmesiyle yatırımcı tabanının da genişletilmesi sağlanacaktır. Şirketlerin sermaye piyasalarının sunduğu imkânlardan daha fazla yararlanabilmesine yönelik düzenlemeler yapılacak ve nitelikli halka arzların artırılması desteklenecektir. Sermaye piyasalarının derinleşmesi ve yatırımcı tabanının genişlemesi için yeni ürün, hizmet ve piyasalar geliştirilecektir. 36 Kurumsal yönetim düzenlemeleri, OECD Kurumsal Yönetim İlkeleri dahil olmak üzere, uluslararası standartlarla uyumlu olarak güncellenecektir. arında payların alım satım işlemlerinde uygulanmakta olan takas süresinin kısaltılmasına ilişkin gerekli çalışmalar yürütülecektir. Yapay zekâ ve diğer teknolojiler sermaye piyasalarının denetiminde daha yaygın kullanılarak sermaye piyasalarının etkin işleyişi güçlendirilecektir. Sermaye piyasası uyuşmazlıklarında tahkimin etkinleştirilmesi için gerekli mevzuat çalışmaları yapılacaktırǤ Sermaye piyasalarında daha sağlıklı fiyat oluşumlarını teminen piyasa bozucu eylemlere yönelik adli ve idari cezalar daha caydırıcı hale Ǥ Katılım finansın güçlendirilmesi Katılım finans ekosisteminin güçlendirilmesi amacıyla düzenleyici çerçeve geliştirilecek, ürün ve hizmet çeşitliliği artırılacaktır. katılım esasına göre faaliyet gösteren kalkınma ve yatırım bankalarına ilişkin düzenlemeler hayata geçirilecektir. Katılım esaslı faaliyet gösteren banka dışı finansal kuruluşlar için düzenleme altyapısı oluşturulacaktır. Katılım sigortacılığı mevzuat alt yapısı geliştirilecek, katılım sigortacılığının ve katılım emeklilik planlarının kapsayıcılığı artırılacaktır. Katılım finans sisteminin yaygınlaştırılması için çeşitli ürün ve hizmetler geliştirilecekǤ Katılım finansın kurumsal dönüşümünü gerçekleştirecek ve sektörü Ǥ Sigortacılık ve özel emeklilik sektörünün geliştirilmesi Sigortacılığın çeşitlendirilmesi ve özel emeklilik sistemine katılımların canlandırılması amacıyla güven ortamının devamlılığının sağlanmasına ve sigortacılık sektörünün dayanıklılığının artırılmasına yönelik düzenlemeler yapılacaktır. , dayanıklılığın ve güven ortamının devamlılığını sağlamak amacıy sigortacılık mevzuatını iyileştirmeye yönelik çalışma yapılacaktır. Sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerinde dijital sigortacılık ve sigortacılık teknolojileri uygulamalarının mevzuat altyapısı oluşturulacaktır. Tarım sigortası bulunmayan üreticilerin sisteme dâhil edilmesi ve yeni ürünler geliştirilmesi suretiyle sigortalılık oranlarının artırılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. Finansal teknolojilerin yaygınlaştırılması Finansal teknoloji faaliyetlerinin ölçek ve etkinliği artırılarak küresel finans piyasalarında ülkemizin konumu güçlendirilecektir. Ödeme ve elektronik para kuruluşlarının verimliliklerini ve rekabet güçlerini artırmak amacı ile bulut bilişim kullanım imkânları iyileştirilecek ve yaygınlaştırılacaktır. ler ile Ödeme Hizmetleri Veri Paylaşım Servislerinin yaygınlığının artmasını destekleyen çalışmalar yürütülecektir. Dijital Türk lirasının iktisadi, hukuki ve güvenlik boyutları ele alınarak kullanıma sunulması ve yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. atırımlar dijital yeterlilik, veri güvenliği ve teknoloji adaptasyonu kriterlerine uyg şekilde desteklenecek, bu çerçevede yeni finansal araçlar geliştirilecektir. 37 Kurumsal yönetim düzenlemeleri, OECD Kurumsal Yönetim İlkeleri dahil olmak üzere, uluslararası standartlarla uyumlu olarak güncellenecektir. arında payların alım satım işlemlerinde uygulanmakta olan takas süresinin kısaltılmasına ilişkin gerekli çalışmalar yürütülecektir. Yapay zekâ ve diğer teknolojiler sermaye piyasalarının denetiminde daha yaygın kullanılarak sermaye piyasalarının etkin işleyişi güçlendirilecektir. Sermaye piyasası uyuşmazlıklarında tahkimin etkinleştirilmesi için gerekli mevzuat çalışmaları yapılacaktırǤ Sermaye piyasalarında daha sağlıklı fiyat oluşumlarını teminen piyasa bozucu eylemlere yönelik adli ve idari cezalar daha caydırıcı hale Ǥ Katılım finansın güçlendirilmesi Katılım finans ekosisteminin güçlendirilmesi amacıyla düzenleyici çerçeve geliştirilecek, ürün ve hizmet çeşitliliği artırılacaktır. katılım esasına göre faaliyet gösteren kalkınma ve yatırım bankalarına ilişkin düzenlemeler hayata geçirilecektir. Katılım esaslı faaliyet gösteren banka dışı finansal kuruluşlar için düzenleme altyapısı oluşturulacaktır. Katılım sigortacılığı mevzuat alt yapısı geliştirilecek, katılım sigortacılığının ve katılım emeklilik planlarının kapsayıcılığı artırılacaktır. Katılım finans sisteminin yaygınlaştırılması için çeşitli ürün ve hizmetler geliştirilecekǤ Katılım finansın kurumsal dönüşümünü gerçekleştirecek ve sektörü Ǥ Sigortacılık ve özel emeklilik sektörünün geliştirilmesi Sigortacılığın çeşitlendirilmesi ve özel emeklilik sistemine katılımların canlandırılması amacıyla güven ortamının devamlılığının sağlanmasına ve sigortacılık sektörünün dayanıklılığının artırılmasına yönelik düzenlemeler yapılacaktır. , dayanıklılığın ve güven ortamının devamlılığını sağlamak amacıy sigortacılık mevzuatını iyileştirmeye yönelik çalışma yapılacaktır. Sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerinde dijital sigortacılık ve sigortacılık teknolojileri uygulamalarının mevzuat altyapısı oluşturulacaktır. Tarım sigortası bulunmayan üreticilerin sisteme dâhil edilmesi ve yeni ürünler geliştirilmesi suretiyle sigortalılık oranlarının artırılmasına yönelik çalışmalar yapılacaktır. Finansal teknolojilerin yaygınlaştırılması Finansal teknoloji faaliyetlerinin ölçek ve etkinliği artırılarak küresel finans piyasalarında ülkemizin konumu güçlendirilecektir. Ödeme ve elektronik para kuruluşlarının verimliliklerini ve rekabet güçlerini artırmak amacı ile bulut bilişim kullanım imkânları iyileştirilecek ve yaygınlaştırılacaktır. ler ile Ödeme Hizmetleri Veri Paylaşım Servislerinin yaygınlığının artmasını destekleyen çalışmalar yürütülecektir. Dijital Türk lirasının iktisadi, hukuki ve güvenlik boyutları ele alınarak kullanıma sunulması ve yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. atırımlar dijital yeterlilik, veri güvenliği ve teknoloji adaptasyonu kriterlerine uyg şekilde desteklenecek, bu çerçevede yeni finansal araçlar geliştirilecektir. Sürdürülebilir finansın geliştirilmesi Sürdürülebilir finans kaynaklarından daha fazla yararlanılması için çalışmalar yürütülerek sürdürülebilir finans altyapısı geliştirilecek ve ürün çeşitliliği artırılacaktır. Yeşil dönüşüme katkı sağlayacak yeşil finans stratejisi ve eylem planı uygulamaya konulacaktır. eşil bankacılık uygulamalarının geliştirilmesine yönelik faaliyetler yürütülecek ve yeşil dönüşüme yönelik yatırımların finansman ihtiyaçlarını karşılayacak mekanizmalar oluşturulacaktır. Bankaların yurt içinde sosyal temalı yatırımları finanse etmek için sağladıkları fonlama teşvik edil Ǥ Sürdürülebilir finans kapsamında yeni ürün ve hizmetler geliştirilecektir. Yeşil ve sürdürülebilir borçlanma araçlarına ilişkin rehber sosyal sermaye piyasası araçlarını kapsayacak şekilde geliştirilecek ayrıca sürdürülebilirlik bağlantılı sermaye piyasası araçlarına ilişkin rehber oluşturulacaktır. Tasarrufların artırılması Yurt içi tasarrufların ve tasarruf bilincinin artırılması amacıyla finansal okuryazarlık yaygınlaştırılacak, uzun vadeli tasarruf araçları geliştirilecektir. Otomatik Katılım Sistemi (OKS)’nin işverenlerin de katkısı ile ikinci basam sistemine dönüşeceği tamamlayıcı emeklilik sistemi (TES) kurulacaktır. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES)’ndeki standart emeklilik yatırım fonları, katılımcıların birikimleri için daha fazla katma değer üretecek şekilde yeniden tasarlanacaktır. OKS katılımcılarına BES’te yer alan emeklilik fonlarına erişim imkânı tanınacak, kesintilerin sadeleştirilmesini sağlayacak düzenlemeler yapılacak ve bu kapsamda sistemin cazibesi artırılarak fon tutarı ve katılımcı sayısında artış sağlanacaktır. BES’ten kısmen ödeme alınabilecek durumlar bǡ alanları içerecek şekilde genişletilecektir. Yükseköğretim kurumlarına kayıtlı 25 yaş altı öğrencilerin BES’e katılımlarını ve sistemde kalmalarını teşvik edici uygulamalar hayata geçirilecektir. Yatırım fonlu birikimli hayat sigortaları yaygınlaştırılacaktır. Finansal eğitim faaliyetleri yaygınlaştırılarak finansal okuryazarlık artırılacaktır. 6. Kamu Maliyesi Program döneminde, bütçe disiplininin güçlendirilmesine yönelik adımlar kararlılıkla atılmaya devam edilecek, kamu maliyesinin makroekonomik istikrarı destekleyici rolü artırılacaktır. Maliye ve gelirler politikaları, para politikasıyla eşgüdüm içinde uygulanarak ekonomik dengelenme sürecine katkı sağlayacaktır. i, sürdürülebilir yüksek büyümenin sağlanmasında ve kalkınmada stratejik bir araç olarak kullanılacaktır. Vergilemede etkinliği ve adaleti artırmaya, kayıt dışılığı azaltmaya yönelik sürdürülen faaliyetlere devam edilecektir. Gelir ve harcama politikaları, yeşil ve dijital dönüşümü desteklemek amacıyla gerekli kaynakların dağıtımını sağlayacak şekilde uygulamaya konulacaktır. Borçlanma politikası, piyasa koşulları ve maliyet unsurları göz önüne alınarak stratejik ölçütlere yalı risk yönetimi çerçevesinde para ve maliye politikalarıyla uyumlu, sürdürülebilir borç yönetimi anlayışla yürütülecektir. Bu kapsamda, ihtiyaçların orta ve uzun vadede mümkün olan en uygun maliyetle karşılanması ve borç stoku yapısının güçlendirilmesi ilkeleri esas alınacaktır. 38 Ayrıca, finansman kaynakları ve enstrüman çeşitliliğinin artırılması ile yatırımcı tabanının şletilmesine devam edilecektir. Kamu kesimi genel dengesinin 2026 yılında GSYH’nın yüzde 3,4’ü oranında açık vermesi ve söz konusu açığın Program dönemi sonu itibarıyla yüzde 2,6 seviyesine gerilemesi öngörülmektedir. 2026 yılı sonunda GSYH’ya oran olarak yüzde 0,5 olması öngörülen program tanımlı kamu kesimi açığının dönem sonunda yüzde 0,3 fazlaya dönmesi beklenmektedir. 2026 yılı sonunda GSYH’ya oran olarak yüzde 3,1 olması öngörülen genel devlet açığının Program dönemi sonunda yüzde 2,6 seviyesinde gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. GSYH’ya oran olarak 2026 yılında yüzde 33,1 olması öngörülen genel devlet toplam gelirlerinin Program dönemi sonunda yüzde 33,2 olarak gerçekleşmesi, genel devlet toplam harcamalarının ise aynı dönemde yüzde 36,2 seviyesinden yüzde 35,7’ye gerilemesi beklenmektedir. Merkezi yönetim bütçe açığının GSYH’ya oran olarak 2026 yılında yüzde ͵ǡͷ, Program dönemi yüzde 2,8 olarak gerçekleşeceği, faiz dışı harcamalar ile toplam gelirlerin 2026 yılında eşit olacağı, Program dönemi sonunda ise yüzde Ͳǡͷfaiz dışı fazla verileceği öngörülmektedir. 2026 yılında, GSYH’ya oran olarak ͳǡʹ puan artışla yüzde 25’e yükselmesi beklenen sosyal güvenlik primleri dâhil toplam vergi yükünün Program dönemi sonunda ise yüzde ʹͷǡ͵olması öngörülmektedir. GSYH’ya oranla 2026 yılında yüzde 24,7 olarak gerçekleşmesi beklenen AB tanımlı genel yönetim borç stokunun Program dönemi sonunda yüzde 24,2’ye düşürülme Ǥ Merkezi yönetim bütçe giderlerinin GSYH’ya oranının 2026 yılında yüzde 24,5, merkezi yönetim bütçesi faiz hariç giderlerinin GSYH’ya oranının ise yüzde 21 olarak gerçekleşmesi Ǥ Merkezi yönetim bütçe gelirleri ise, makroekonomik tahminler, ulusal ve uluslararası piyasalardaki gelişmeler ve gelir politikalarının bütçe gelirlerine etkileri dikkate alınarak belirlenmiştir. Merkezi yönetim bütçe gelirlerinin GSYH’ya oranının 2026 yılında yüzde 21, genel bütçe vergi nin GSYH’ya oranının ise yüzde 17,8 olarak gerçekleşmesi beklenmektedirǤ Grafik 12: Merkezi Yönetim Bütçe Açığı/GSYH (Yüzde)
ǣGerçekleşme
4,7
3,6 3,5
3,1 2,8
0
1
2
3
4
5
6
2024 2025 GT 2026 OVP 2027 OVP 2028 OVP
Harcamalarda etkinliğin artırılması
Program dönemi boyunca kamu harcamalarında etkinliğin ve verimliliğin artırılmasına yönelik tedbirler kararlılıkla uygulanmaya devam edilecek, kamu maliyesinin güçlü ve sürdürülebilir yapısı mali disiplinden ödün verilmeksizin korunacaktır. Kaynak kullanımında etkinliğin artırılması amacıyla harcamalar sistematik olarak gözden geçirilmeye devam edilecek, verimsiz harcama alanları tasfiye edilecektir. Kamu harcamalarında etkinliği artıracak tasarruf tedbirlerine ilişkin denetim ve izleme faaliyetlerine devam edilecektir. Kamu yatırım programında rasyonelleştirme çalışmaları sürdürülerek ekonomik ve sosyal fayda üretecek yatırımlar önceliklendirilecektir. Kamu ihale mevzuatı uluslararası norm ve standartlara uyumlu olacak şekilde dijitalleşmeyi, yenilikçiliği ve sürdürülebilirliği destekleyen ve önceleyen satın alma yaklaşımıyla güncellenecek, sektörel kamu alımları düzenlemesi hayata geçirilecektir. Kamu alımlarının detaylı analiz ve yönetiminin yapılabilmesi amacıyla tasarruf odaklı merkezi kamu alım politikalarına da imkân sağlayacak şekilde geliştirilen e-Tedarik Sisteminin kapsamı genişletilecektir. Kamu idarelerinin tahakkuk-tahsilat altyapısını güçlendirmek ve vatandaşa kolay, hızlı ve güvenli ödeme yöntemleri sunmak amacıyla e-Tahsilat uygulaması yaygınlaştırılacaktır. Tasarruf analizlerinin yapılabilmesi ve kontrol düzeyinin artırılarak işlemlerin elektronik ortamda gerçekleştirilmesi amacıyla kamuda kullanılan elektronik faturanın kapsamı genişletilecektir. Kamu taşıtlarının kullanımı ihtiyaç analizleri ve tasarruf anlayışı çerçevesinde sistematik olarak gözden geçirilecek, ihtiyaç fazlası olan veya ekonomik ömrünü tamamlamış taşıtlar tasfiye edilecek ve zorunlu hallerle sınırlı yeni taşıt edinimlerinde ekonomiklik gözetilerek yerli üretim ile çevreci araçlara öncelik verilmeye devam edilecektir. Kamu Özel İşbirliği (KÖİ) projeleri, makroekonomik politikalar, kamu yükümlülükleri ve bütçe dengeleri dikkate alınarak ve dengeli bir risk paylaşımı ile maliyet etkinliği gözetilerek planlanacak ve yürütülecektir. Kamu idarelerinin mali yönetim ve kontrol alanındaki uygulamalarının etkinliği artırılacak, iç denetim birimlerinin idari kapasiteleri güçlendirilecek ve iç kontrol sistemlerinin izlenmesi ve değerlendirilmesi faaliyetleri yaygınlaştırılacaktır. Yapay zekâ destekli muhasebe sistemleriyle kamu harcamalarında verimlilik ve tasarruf sağlanmasına, karar alma süreçlerinin desteklenmesine ve risk odaklı kamu mali denetim altyapısının güçlendirilmesine devam edilecektir. Kamu idarelerinin varlıklarının etkin ve verimli bir şekilde yönetilmesini sağlamak amacıyla Varlık Yönetim Sistemi geliştirilecektir. Kamu kesimi genel dengesinde yer alan fon ve döner sermayelerin harcama ilkeleri belirlenecek, bütçenin birlik ilkesinin uygulamasının güçlendirilmesine yönelik özel gelir, fon ve benzeri uygulamalar gözden geçirilecektir. Aile odaklı, kapsayıcı ve fert başına asgari bir geliri garanti edecek ve işgücüne katılıma mâni olmayacak şekilde bütünleşik yapıda bir sosyal yardım programı pilot bir projeyle başlatılacaktır. Kamu alımları ile yap-işlet-devret projelerinde uluslararası sorumlu yatırımcıların ilgisini artıracak şekilde sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu altyapı projeleri yaygınlaştırılacaktır. 39 e Kamualım süreçleri dijitalleştirilerek denetim, hesap verilebilirlik ve şeffaflık artırılacaktır. e Tasarruf odaklı merkezi kamu alım politikalarının kapsamı genişletilecek, merkezi kamu alımları yoluyla sürdürülebilir tedarik ve yerli ürünler ile teknoloji transferi desteklenecek, merkezi alıma konu ürünlerin DMO üzerinden tedarik edilmesi önceliklendirilecektir. e Özelleştirme kapsam ve programında bulunan ve yeni alınacak âtıl kamu varlıkları, kamu kurumlarının ihtiyaçlarını da karşılayacak şekilde şeffaf, rekabetçi ve açık ihaleler yoluyla milli ekonomiye kazandırılacaktır. e Mali saydamlık ve hesap verebilirliği güçlendirmek amacıyla kamuoyunun ve paydaşların kullanımına yönelik açık mali veri portalı geliştirilecektir. e Mali saydamlığı güçlendirmek ve mali istatistiklerin veri kalitesini artırmak amacıyla Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sisteminin kullanımı mahalli idarelerde yaygınlaştırılacaktır. Afetlere dirençli yapıların finansmanının sağlanması Yerleşim yerlerinin ve toplumun afetlere karşı dirençliliğinin artırılması, afet risklerinin azaltılarak sosyal ve ekonomik etkilerinin en aza indirilmesi, afet yönetiminin tüm süreçlerinin etkin bir şekilde yürütülmesinde gerekli finansmanın sağlanması temel amaçtır. Nüfusunun büyük çoğunluğu deprem kuşağında bulunan ülkemizde tüm afet türlerine karşı dayanıklılığın artırılması ve afetlere hazırlıklı olunması amacıyla afet riski altındaki alanlar risk ve tehlike durumlarına göre önceliklendirilecektir. » 2023yılı Şubat ayında meydana gelen depremlerin neden olduğu tahribatın giderilmesine yönelik çalışmalar program döneminde tamamlanacaktır. » Başta İstanbul olmak üzere şehirlerin afetlere karşı dayanıklılığının artırılması amacıyla gerekli kaynakların ayrılmasına devam edilecektir. e Tüm afet tehlikelerini kapsayacak afet sigortasına yönelik süreçler tamamlanacaktır. e Afetzedelerin barınma ihtiyacının karşılanmasında kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımı için hak sahipliği, geri ödeme ve finansman yöntemleri ile ilgili mevzuat değişikliği yapılacaktır. e Eğitim ve sağlık başta olmak üzere kamu hizmeti sunan yapılar, afet ve acil durumlara karşı güçlendirilerek hazırlık düzeyi artırılacaktır. e Bulaşıcı hastalıklara, sağlık şoklarına, afetlere müdahale kapasitesi güçlendirilecektir. e Afetveacildurumlara müdahaleye yönelik teknik ve beşeri kapasite geliştirilecek, kesintisiz güvenli haberleşme sistemi altyapısının kurulumu tamamlanacaktır. e Afetlerin etkilerini en aza indirmek amacıyla afet risklerinin boyutları çok disiplinli veri analizleriyle ortaya konulacak, afet tehlikeleri ileri teknolojilerle izlenecek ve müdahale süreçleri etkin şekilde yönetilecektir. e Turizm tesislerinin yangın ve doğal afet risklerine dayanıklılığı artırılacak, ziyaretçi güvenliğini sağlamaya yönelik kurumsal ve teknik kapasite güçlendirilecektir. e Nüfus artışı, göç ya da yenileme kaynaklı konut ihtiyacı arz-talep dengesi gözetilerek karşılanacaktır. e Yeşil dönüşüme katkı sağlayacak enerji verimli, sıfır atık ile uyumlu, yatay mimariyi esas alan afetlere karşı dirençli yerleşim yerleri inşa edilecektir. » İstanbul başta olmak üzere ülke genelinde afetlere dayanıksız yapı stokunun yeniden inşa edilmesini hızlandırmak için hak sahibi beklentileri ve dönüşüm alanları dinamikleri gözetilerek düzenlemeler güçlendirilecek, kentsel dönüşüm çalışmaları hızlandırılacaktır. 41 Kamu alım süreçleri dijitalleştirilerek denetim, hesap verilebilirlik ve şeffaflık artırılacaktır. Tasarruf odaklı merkezi kamu alım politikalarının kapsamı genişletilecek, merkezi kamu alımları yoluyla sürdürülebilir tedarik ve yerli ürünler ile teknoloji transferi desteklenecek, merkezi alıma konu ürünlerin üzerinden tedarik edilmesi önceliklendirilecektir. Özelleştirme kapsam ve programında bulunan ve yeni alınacak âtıl kamu varlıklarıǡ kurumlarının ihtiyaçlarını da karşılayacak şekilde şeffaf, rekabetçi ve açık ihaleler yoluyla milli ekonomiye kazandırılacaktır. Mali saydamlık ve hesap verebilirliği güçlendirmek amacıyla kamuoyunun ve paydaşların kullanımına yönelik açık mali veri portalı geliştirilecektir. Mali saydamlığı güçlendirmek ve mali istatistiklerin veri kalitesini artırmak amacıyla Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sisteminin kullanımı mahal yaygınlaştırılacaktır. Afetlere dirençli yapıların finansmanının sağlanması Yerleşim yerlerinin ve toplumun afetlere karşı dirençliliğinin artırılması, afet risklerinin azaltılarak sosyal ve ekonomik etkilerinin en aza indirilmesi, afet yönetiminin tüm süreçlerinin etkin bir şekilde yürütülmesinde gerekli finansmanın sağlanması temel amaçtır. Nüfusunun büyük çoğunluğu deprem kuşağında bulunan ülkemizde tüm afet türlerine karşı dayanıklılığın artırılması ve afetlere hazırlıklı olunması amacıyla afet riski altındaki alanlar risk ve tehlike durumlarına göre önceliklendirilecektir. 2023 yılı Şubat ayında meydana gelen depremlerin neden olduğu tahribatın giderilmesine yönelik çalışmalar program döneminde tamamlanacaktır. Başta İstanbul olmak üzere şehirlerin afetlere karşı dayanıklılığının artırılması amacıyla gerekli kaynakların ayrılmasına devam edilecektir. Tüm afet tehlikelerini kapsayacak afet sigortasına yönelik süreçler tamamlanacaktıǤ Afetzedelerin barınma ihtiyacının karşılanmasında kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımı için hak sahipliği, geri ödeme ve finansman yöntemleri ile ilgili mevzuat değişikliği yapılacaktır. Eğitim ve sağlık başta olmak üzere kamu hizmeti sunan yapılar, afet ve acil durumlara karşı güçlendirilerek hazırlık düzeyi artırılacaktır. Bulaşıcı hastalıklara, sağlık şoklarına, afet müdahale kapasitesi güçlendirileceǤ Afet ve acil durumlara müdahaleye yönelik teknik ve beşeri kapasite geliştirilecek, kesintisiz güvenli haberleşme sistemi altyapısının kurulumu tamamlanacaktır. Afetlerin etkilerini en aza indirmek amacıyla afet risklerinin boyutları çok disiplinli veri ǡ lojilerle izlenecek ve müdahale süreçleri etkin şekilde yönetilecektir. ın ve doğal afet risklerine dayanıklılığı artırılacak, ziyaretçi güvenliğini sağlamaya yönelik kurumsal ve teknik kapasite güçlendirilecektir. Nüfus artışı, göç ı konut ihtiyacı Ǧtalep dengesi göze karşılanacaktır. eşil dönüşüme katkı sağlayacak enerji verimli, sıfır atık ile uǡ afetlere karşı dirençli yerleşim yerleri inşa edilecektir. İstanbul başta olmak üzere ülke genelinde tlere dayanıksız yapı stokunun yeniden inşa hızlandırmak için lentileri ve dönüşüm alanları gözetilerek düzenlemeler güçlendirilecek, kentsel dönüşüm çalışmaları hızlandırılacaktır. Sosyal konut üretiminde afet riski yüksek olan bölgelere öncelik verilecek, kapsayıcı, sağlıklı, güvenli ve dirençli yaşam alanları altyapı ve üstyapı tesisleriyle bir bütün olarak planlanarak inşa edilecektir. Meydana gelebilecek afetler nedeniyle ülke genelinde geçici barınma alanlarıyla ilgili yerel idareler ile koordinasyon içinde yeni alanların tespiti ve bu alanların ortak kullanımı temelli yapı çalışmaları yürütülecektir. Vergilemede adalet ve etkinliğin artırılması Vergi politikaları, sürdürülebilir ve adil bir yapı temelinde öngörülebilirlik ve etkinlik ilkeleri doğrultusunda uygulanacaktır. Vergi sistemi, gelir dağılımını iyileştiren ve yatırım ortamını güçlendiren bir araç olarak kullanılacaktır. Vergi politikalarında büyüme ve sosyal adalet ilkeleri ekseninde yatırımı, istihdamı, üretimi, ihracatı ve rekabet ortamını ına öncelik veril Ǥ Dolaylı vergilerin bütçe içindeki ağırlığı gözden geçirilerek kayıt dışı ekonomiye yönelik tedbirlerle Program döneminde doğrudan vergi gelirlerinin bütçe içindeki ağırlığı artırılacaktır. yönetiminde sürdürülebilir gelir kaynaklarının artırılması için vergi tabanının genişletilmesi ve vergilemede gönüllü uyumun artırılmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir. Vergi harcamaları analiz edilecek, etkin olmayan istisna, muafiyet ve indirimlere yönelik düzenlemeler yapılacaktır. Vergilerin tam ve zamanında ödenmesinde etkili olan mükellef davranışları ve vergiye uyum sorunları analiz edilerek uyum düzeyini artırmaya katkı sağlayacak stratejiler geliştirilecektir. andaki raporların daha kapsamlı bir şekilde yayımlanması sağlanacaktır. Kayıt dışılıkla mücadele ve denetimlerde etkinliğin artırılması Kayıt dışı ekonominin önlenmesine yönelik mücadeleye kararlılıkla devam edilecek, denetim süreçlerinin etkinliği artırılarak kamu maliyesinin disiplinli ve şeffaf yönetimi desteklenecektir. Kayıt dışılıkla mücadele yapay zekâ, büyük veri gibi teknolojik imkânlarla desteklenen risk analiz faaliyetleriyle ve tüm ilgili tarafların etkin katılımıyla yürütülecektir. Kayıt dışı ekonomik faaliyetlerin önlenmesi, vergide adaletin sağlanması, vergiye gönüllü uyumun desteklenmesi amacıyla yapay zekâ ve ileri analiz teknikleri kullanılarak ilgili sektör ve alanlara ilişkin riskler tespit edilecek, denetimde etkinlik artırılacaktır. Prim tabanını genişletmek üzere kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı ücretle mücadelede veri analizine dayalı risk odaklı denetim faaliyetleri artırılacaktır. Makro düzeyde kayıt dışı ekonomi boyutunun ölçülmesine ve vergi türleri bazında vergi açığı hesaplanmasına, kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye ilişkin politika destekleyici analizlerin yapılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. Dijital faaliyetlerdeki kayıt dışılığı kavrayacak uygulamalar geliştirilecektir. Vergi kayıp ve kaçağı ile kayıt dışı ekonomik faaliyetlerin önlenmesi için oluşturulan Risk Analizi Değerlendirme ve Araştırma (RADAR) Sistemi, entegrasyonu ve bu verilerin sektörel ve mükellef bazlı risk senaryolarını beslemesi suretiyle geliştirilecektir. 42 Vergi kaçakçılığı fiillerinin tespitine yönelik yapay zekâ imkânlarından yararlanmak suretiyle vergi kaçakçılığını besleyen sahte belge kullanımı önlenecektir. Vergi denetiminde vergiye tabi işlemlerin doğruluğunun tespitinde üçüncü taraf idari yararlanılacaktır. Vergi kayıp ve kaçağının önlenmesi, belge düzeninin yerleşmesi ve sağlıklı bir şekilde işlemesi amacıyla yaygın yoğun vergi denetimleri artırılarak vergi denetimi algısının mükelleflerde yerleşmesi sağlanacak ve vergiye gönüllü uyum teşvik edilecektir. Organize vergi kaçakçılığı ile mücadelede vergi kaçakçılığı soruşturmalarının etkin yürütülmesi amacıyla ilgili kurumlarla işbirliği içerisinde mevzuat çalışmaları yapılacaktırǤ Gayrimenkullerin gerçek değerinin kavranmasını ve gerçek değerleri üzerinden işlem yapılmasını sağlayacak çalışmalar yapılacaktır. Kira sözleşmelerinin eǦDevlet kapısı üzerinden güvenilir şekilde hazırlanmasına imkân ǦKira Sözleşmesi uygulaması yaygınlaştırılacaktır. KİT yönetişim reformu Kamu işletmeciliğinde hesap verebilirliğinin güçlendirilmesi, şeffaflığının artırılması, ticari hayatın gerektirdiği şekilde faaliyetlerinin sürdürülmesi ile kârlılık, etkinlik ve verimliliğinin daha yüksek düzeylere çıkarılması sağlanacaktır. Kamu mali disiplinini güçlendirmek amacıyla farklı statülerde yer alan kamu işletmelerinin izlenmesi, KİT’lerin muhasebe sistemlerinin etkinliğinin artırılması ve mali yapılarının güçlendirilmesi sağlanacaktır. KİT’lerin faaliyetlerini makroekonomik, sektörel, sosyal politikalarla uyum içerisinde ve kamu maliyesinde sürdürülebilirliği destekleyen bir anlayışla etkin ve verimli bir şekilde sürdürmesi sağlanacak, KİT yönetişim reformuna yönelik düzenlemeler hayata geçirilecektir. Performansa dayalı ölçüm yöntemleri kullanılarak kamu işletmelerinin ve yönetim kurullarının hesap verebilirliği artırılacaktır. Faaliyetleri nedeniyle sektörel, idari ve mali alanlarda birbirleri ile etkileşim içerisinde olan kamu işletmeleri arasında eşgüdümü sağlayacak mekanizmalar kurulacak ve kurumsal düzenlemeler hayata geçirilecektir. Sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği Sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli mali sürdürülebilirliği güçlendirilecek, prim tabanı ve tahsilatı artırılacak, yeni çalışma biçimlerine uyum artırılacaktır. Nüfus artış hızının düşmesinin sosyal güvenlik dengesi üzerindeki etkileri analiz edilerek bakım ekonomisini güçlendirmeye yönelik uzun dönemli bakım sigortasının altyapısı oluşturulacaktır. Birinci basamak sağlık hizmetlerinin sağlık sistemi içerisindeki etkinliği artırılacak ve hizmet basamakları arasındaki entegrasyon güçlendirilecektir. Sağlık ürün ve hizmetlerinde talep kontrolü ve hizmet basamakları arasındaki entegrasyon güçlendirilerek hizmet basamaklarının uygun kullanımı sağlanacaktır. Sosyal güvenlikişilerinuzun sürede istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sistemin mali sürdürülebilirliği güçlendirilecektir. 43 Vergi kaçakçılığı fiillerinin tespitine yönelik yapay zekâ imkânlarından yararlanmak suretiyle vergi kaçakçılığını besleyen sahte belge kullanımı önlenecektir. Vergi denetiminde vergiye tabi işlemlerin doğruluğunun tespitinde üçüncü taraf idari yararlanılacaktır. Vergi kayıp ve kaçağının önlenmesi, belge düzeninin yerleşmesi ve sağlıklı bir şekilde işlemesi amacıyla yaygın yoğun vergi denetimleri artırılarak vergi denetimi algısının mükelleflerde yerleşmesi sağlanacak ve vergiye gönüllü uyum teşvik edilecektir. Organize vergi kaçakçılığı ile mücadelede vergi kaçakçılığı soruşturmalarının etkin yürütülmesi amacıyla ilgili kurumlarla işbirliği içerisinde mevzuat çalışmaları yapılacaktırǤ Gayrimenkullerin gerçek değerinin kavranmasını ve gerçek değerleri üzerinden işlem yapılmasını sağlayacak çalışmalar yapılacaktır. Kira sözleşmelerinin eǦDevlet kapısı üzerinden güvenilir şekilde hazırlanmasına imkân ǦKira Sözleşmesi uygulaması yaygınlaştırılacaktır. KİT yönetişim reformu Kamu işletmeciliğinde hesap verebilirliğinin güçlendirilmesi, şeffaflığının artırılması, ticari hayatın gerektirdiği şekilde faaliyetlerinin sürdürülmesi ile kârlılık, etkinlik ve verimliliğinin daha yüksek düzeylere çıkarılması sağlanacaktır. Kamu mali disiplinini güçlendirmek amacıyla farklı statülerde yer alan kamu işletmelerinin izlenmesi, KİT’lerin muhasebe sistemlerinin etkinliğinin artırılması ve mali yapılarının güçlendirilmesi sağlanacaktır. KİT’lerin faaliyetlerini makroekonomik, sektörel, sosyal politikalarla uyum içerisinde ve kamu maliyesinde sürdürülebilirliği destekleyen bir anlayışla etkin ve verimli bir şekilde sürdürmesi sağlanacak, KİT yönetişim reformuna yönelik düzenlemeler hayata geçirilecektir. Performansa dayalı ölçüm yöntemleri kullanılarak kamu işletmelerinin ve yönetim kurullarının hesap verebilirliği artırılacaktır. Faaliyetleri nedeniyle sektörel, idari ve mali alanlarda birbirleri ile etkileşim içerisinde olan kamu işletmeleri arasında eşgüdümü sağlayacak mekanizmalar kurulacak ve kurumsal düzenlemeler hayata geçirilecektir. Sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği Sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli mali sürdürülebilirliği güçlendirilecek, prim tabanı ve tahsilatı artırılacak, yeni çalışma biçimlerine uyum artırılacaktır. Nüfus artış hızının düşmesinin sosyal güvenlik dengesi üzerindeki etkileri analiz edilerek bakım ekonomisini güçlendirmeye yönelik uzun dönemli bakım sigortasının altyapısı oluşturulacaktır. Birinci basamak sağlık hizmetlerinin sağlık sistemi içerisindeki etkinliği artırılacak ve hizmet basamakları arasındaki entegrasyon güçlendirilecektir. Sağlık ürün ve hizmetlerinde talep kontrolü ve hizmet basamakları arasındaki entegrasyon güçlendirilerek hizmet basamaklarının uygun kullanımı sağlanacaktır. Sosyal güvenlikişilerin uzun sürede istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sistemin mali sürdürülebilirliği güçlendirilecektir. Sosyal güvenlik sisteminin fiili ve yasal kapsamının genişletilmesi ve kapsamda yer almayan grupların sisteme girişlerinin sağlanması için farklı meslek ve gelir gruplarına yönelik uygulamalar geliştirilecek, sosyal güvenlik mevzuatı değişen işgücü piyasası koşullarına ve yeni nesil esnek çalışma şekilleri Ǥ Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçleri etkinleştirilecektirǤ Sağlık hizmetlerinin geri ödemesinde risk analizine ve hizmet sunucularının davranışlarını dikkate alan denetim modelleri geliştirilecektir. Sağlık Market Uygulaması daha fazla ilaç ve medikal malzemeyi içerecek şekilde genişletilerek tedarik zinciri güçlendirilecektir. Sağlık hizmetlerine erişimi kısıtlamadan finansal sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla, analizi yoluyla geri ödeme ncelenecek, değer bazlı geri ödeme yöntemleri yaygınlaştırılacak ve yurt dışından temin edilen ilaçlar gibi hızlı artış gösteren gruplarda harcamaların etkinleştirilmesi sağlanacaktır. Akılcı ilaç kullanımı teşvik edilerek ilaç ve tedavi harcamaları rasyonelleştirilecektir. Sosyal Güvenlik Kurumunun bilişim sistemleri güçlendirilecek, kurumlar arası veri paylaşımı artırılacak, uzun dönemli mali sürdürülebilirliğe ilişkin göstergelerin düzenli olarak izlenmesi sağlanacaktır. İstihdam teşviklerinden etolmayanlar sonlandırılacak, teşvik sisteminin sade ve etkin bir yapıya kavuşturulması sağlanacaktırǤ 7. İş ve Yatırım Ortamı Kamu politika ve düzenlemeleri öngörülebilir, kurala dayalı, şeffaf ve kolaylaştırıcı şekilde yürütülerek ekonomik aktörlerin güveninin artırılması, iş ve yatırım süreçlerinin iyileştirilmesi ve nitelikli doğrudan yabancı yatırımların ülkeye çekilmesi yoluyla büyüme ve istihdam desteklenecektir. Düzenleyici çerçevenin iyileştirilmesi İş ve yatırım ortamında düzenleyici çerçeve iyileştirilerek şeffaflık ve öngörülebilirlik artırılacaktır. Yatırımların devamlılığının sağlanması, yatırımcılara öngörülebilirlik oluşturulması ve yatırımların güvence altına alınması amacıyla ı içeren düzenleme yapılacaktır. Nitelikli yatırımlar için yatırım süreçlerini kolaylaştıracak tek durak mekanizması oluşturulacaktır. Yatırım uyuşmazlıklarının daha hızlı çözülmesini sağlayacak yöntemler geliştirilecektirǤ Yargılama süreçlerinin etkinleştirilmesi ve alternatif uyuşmazlık çözüm yönteml da güçlendirilmesi sağlanacaktır. dalete erişimin akul sürede yargılanma hakkının geliştirilmesi amacıyla dijital çözü platformları, çevrimiçi uyuşmazlık ve elektronik duruşma yöntemleri geliştirilecektir. İhtisas mahkemelerinin etki analizi yapılarak yeni ihtiyaç alanları belirlenecek ve yeni ihtisas mahkemeleri oluşturulacaktır. Fikri ve Sınai Haklar Mahkemelerinin iş yükü ve ortalama görülme süreleri dikkate alınarak yeni ihtiyaç durumu belirlenecektir. Fikri mülkiyet sisteminde toplumsal bilinci artırmak üzere hukuki altyapı güçlendirilecek, fikri mülkiyet haklarının oluşmasını destekleyen ekosistem geliştirilerek bu hakların ticarileştirilmesi hızlandırılacaktır. 44 Ǧebligat uygulamasının yaygınlaştırılmasına yönelik altyapı çalışması yapılacaktır. İcra ve iflas mevzuatı günümüz şartları göz önüne alınmak suretiyle güncellenecektir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)’nun Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ile uyumlaştırma süreci tamamlanacaktır. klı idareler tarafından yürütülen piyasa gözetim ve denetim faaliyetlerinin toplulaştırılması, uygulama yeknesaklığının sağlanması ve mükerrerliklerin engellenmesi amacıyla Piyasa Gözetim ve Denetim Kurumu kurulacaktır. n sanayi ürünlerinin izlenebilirliğini sağlamak ve piyasa gözetim ve denetimini daha etkili sürdürmek üzere yapay zekâ tabanlı yazılım ile yeni bir oluşturulacaktır. Enerji ve madencilik faaliyetlerinde yatırım güvencesinin sağlanmasına yön mevzuat hazırlanacaktır. Dijital ekonominin gelişimine destek olmak amacıyla içerik öne çıkarma, algoritmalarının şeffaflığı, adil sıralama, içerik kaldırma kriterleri ve telif paylaşım esaslarını kapsayan bir ırlanacaktır. İş ve yatırım süreçlerinin iyileştirilmesi Şirket kurma ve tasfiye süreçlerinin iyileştirilmesi, bürokratik işlemlerin azaltılması, kolaylaştırılması, hızlandırılması ve maliyetlerin düşürülmesi yoluyla iş ve yatırım ortamı iyileştirilecektir. Dış ticarette iş süreçlerinin ve ihracat işlemlerinin kolaylaştırılmasını teminen gümrük idareleri ile gümrük kapılarının işlem kapasiteleri artırılacak, fiziki ve teknolojik altyapıları yerli kullanım imkânları gözetilerek ihtiyaçlar doğ Ǥ Sınai mülkiyet tescil süreçleri, yapay zekâ teknolojileri kullanılarak hızlandırılacak ve kalitesi artırılacaktır. Yenilikçi girişimlerin kurulmasını teşvik etmek üzere, şirket kuruluş kolaylığı ve başlangıç aşaması muafiyetleri sağlayan, yenilikçi, dijital hayata geçirilecektir. Yabancı girişimci ve yatırımcılar ile nitelikli işgücünün çekilebilmesi için uygul geliştirilecektir. Türkiye’nin küresel yatırım ortamı sıralamasına yönelik belirlenen alanlarda iyileştiric düzenlemeler hayata geçirilecektir. Yatırımlara ilişkin izin, lisans, ruhsat gibi işlemlerin çevrimiçi platformlara taşınması sağlanacaktır. Rekabetçi yeni yatırımların tesisi Öncelikli sektörler ve bölgesel koşullar dikkate alınarak özel kesim yatırımlarının artırılması amacıyla başta yeni girişimciler olmak üzere yatırımların finansman imkânları geliştirilecek, yatırım yeri arzı artırılacak ve yatırım yeri tahsis sistemi güçlendirilecektir. Yurt içine gelen ve yurt dışına giden uluslararası doğrudan yatırımların birbirini tamamlayıcılığı ve ekonomiye katkısının artırılması için çalışmalar gerçekleştirilecektirǤ Başta yatırım teşvik sistemi olmak üzere devlet yardımları etki değerlendirmelere dayalı bir yapıda yürütülecektir. Yatırım olanaklarının etkin biçimde değerlendirilmesi amacıyla uygun alanları kapsayan bir yatırım envanteri hazırlanacaktır. İmalat sanayiine yönelik büyük ölçekli ve stratejik yatırımların yatırım yeri tahsis süreçlerinin hızlandırılması amacıyla yeni tahsis modelleri geliştirilecektir. 45 Ǧebligat uygulamasının yaygınlaştırılmasına yönelik altyapı çalışması yapılacaktır. İcra ve iflas mevzuatı günümüz şartları göz önüne alınmak suretiyle güncellenecektir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)’nun Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ile uyumlaştırma süreci tamamlanacaktır. klı idareler tarafından yürütülen piyasa gözetim ve denetim faaliyetlerinin toplulaştırılması, uygulama yeknesaklığının sağlanması ve mükerrerliklerin engellenmesi amacıyla Piyasa Gözetim ve Denetim Kurumu kurulacaktır. n sanayi ürünlerinin izlenebilirliğini sağlamak ve piyasa gözetim ve denetimini daha etkili sürdürmek üzere yapay zekâ tabanlı yazılım ile yeni bir oluşturulacaktır. Enerji ve madencilik faaliyetlerinde yatırım güvencesinin sağlanmasına yön mevzuat hazırlanacaktır. Dijital ekonominin gelişimine destek olmak amacıyla içerik öne çıkarma, algoritmalarının şeffaflığı, adil sıralama, içerik kaldırma kriterleri ve telif paylaşım esaslarını kapsayan bir ırlanacaktır. İş ve yatırım süreçlerinin iyileştirilmesi Şirket kurma ve tasfiye süreçlerinin iyileştirilmesi, bürokratik işlemlerin azaltılması, kolaylaştırılması, hızlandırılması ve maliyetlerin düşürülmesi yoluyla iş ve yatırım ortamı iyileştirilecektir. Dış ticarette iş süreçlerinin ve ihracat işlemlerinin kolaylaştırılmasını teminen gümrük idareleri ile gümrük kapılarının işlem kapasiteleri artırılacak, fiziki ve teknolojik altyapıları yerli kullanım imkânları gözetilerek ihtiyaçlar doğ Ǥ Sınai mülkiyet tescil süreçleri, yapay zekâ teknolojileri kullanılarak hızlandırılacak ve kalitesi artırılacaktır. Yenilikçi girişimlerin kurulmasını teşvik etmek üzere, şirket kuruluş kolaylığı ve başlangıç aşaması muafiyetleri sağlayan, yenilikçi, dijital hayata geçirilecektir. Yabancı girişimci ve yatırımcılar ile nitelikli işgücünün çekilebilmesi için uygul geliştirilecektir. Türkiye’nin küresel yatırım ortamı sıralamasına yönelik belirlenen alanlarda iyileştiric düzenlemeler hayata geçirilecektir. Yatırımlara ilişkin izin, lisans, ruhsat gibi işlemlerin çevrimiçi platformlara taşınması sağlanacaktır. Rekabetçi yeni yatırımların tesisi Öncelikli sektörler ve bölgesel koşullar dikkate alınarak özel kesim yatırımlarının artırılması amacıyla başta yeni girişimciler olmak üzere yatırımların finansman imkânları geliştirilecek, yatırım yeri arzı artırılacak ve yatırım yeri tahsis sistemi güçlendirilecektir. Yurt içine gelen ve yurt dışına giden uluslararası doğrudan yatırımların birbirini tamamlayıcılığı ve ekonomiye katkısının artırılması için çalışmalar gerçekleştirilecektirǤ Başta yatırım teşvik sistemi olmak üzere devlet yardımları etki değerlendirmelere dayalı bir yapıda yürütülecektir. Yatırım olanaklarının etkin biçimde değerlendirilmesi amacıyla uygun alanları kapsayan bir yatırım envanteri hazırlanacaktır. İmalat sanayiine yönelik büyük ölçekli ve stratejik yatırımların yatırım yeri tahsis süreçlerinin hızlandırılması amacıyla yeni tahsis modelleri geliştirilecektir. Yeşil ve dijital dönüşüm odaklı yatırımların artırılması Yeşil ve dijital dönüşümü destekleyecek nitelikte yatırımlar ile küresel tedarik zincirlerindeki konumun güçlendirilmesine yönelik yatırımların artırılması sağlanacaktır. Yeşil dönüşüme yönelik yatırımlarda yerli tedarik ekosistemi geliştirilerek yerelden ikin artırılması sağlanacaktır. Yeşil ve dijital dönüşüm ile tedarik zincirlerinin geliştirilmesi konularında Avrupa Birliği ile ı hayata geçirilecektir. KOBİ'lerin kurumsal kapasitesini güçlendirmek ve uluslararası doğrudan yatırımların tedarik zincirine dâhil olma imkânlarını artırmak amacıyla tedarikçi geliştirme programları oluşturulacaktır. 8. Merkezi Yönetim Bütçesi Ödenek Teklif Tavanları ve Bütçe Sürecine İlişkin Hususlar 5018 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi gereğince, söz konusu Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli idarelerin 2026, 2027 ve 2028 yıllarına ilişkin ödenek teklif tavanları Ek 2’de yer almaktadır. 2026, 2027 ve 2028 yılları bütçe teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından 5018 sayılı Kanunun 15, 16, 17 ve 18 inci maddelerine uygun olarak çok yıllı bütçeleme anlayışı ile uyumlu bir şekilde hazırlanacaktır. Çok yıllı bütçelemenin başarılı bir şekilde sürdürülmesi, bütçe uygulamalarında kamu idareleri arasında gerekli işbirliği ve eşgüdümün sağlıklı bir şekilde yürütülmesine bağlı bulunmaktadır. Ayrıca, idarelerin bütçe tekliflerini hazırlarken 2024/7 sayılı Tasarruf Tedbirleri ile ilgili Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde yer alan düzenlemelere uymaları Ǥ Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, Bütçe Çağrısı ve eki Bütçe Hazırlama Rehberi ile Yatırım Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberindeki esas ve usuller çerçevesinde 2026Ǧ2028 yıllarını kapsayan bütçe tekliflerini hazırlayarak 30 Eylül 2025 tarihine kadar Strateji ve Bütçe Başkanlığına teslim edeceklerdir.
EK 1:
Makroekonomi ve Kamu Maliyesine İlişkin Temel
Göstergeler ve Hedefler
Tablo 1.1: Temel Ekonomik Büyüklükler
2024 | 2025 (GT) | 2026 (P)| 2027 (P) | 2028 (P)
BÜYÜME
GSYH (Milyar TL, Cari Fiyatlarla) 44.587 62.179 77.257 89.406 | 101.397 GSYH (Milyar Dolar, Cari Fiyatlarla) 1.358 1.569 1.658 1.763 1.886 Kişi Başına Gelir (GSYH, Dolar) 15.325 17.748 18.621 19.710 20.987
Tablo taranmış belgeden otomatik okumayla çıkarılmıştır; sütun ve rakamlar için resmî PDF'e bakınız.
| GSYH Büyümesi 4) | 3,3 | 3,3 | 3,8 | 4,3 | 5,0 |
| Toplam Tüketim &) | 3,5 | 2,5 | 3,3 | 3,8 | 4,4 |
| Kamut2) | 4,3 | 3,4 | 4,8 | 5,5 | 6,0 |
| Özel(2) | 3,4 | 2,4 | 3,2 | 3,6 | 4,1 |
| Toplam Sabit Sermaye Yatırımı () | 2,7 | 4,6 | 4,0 | 4,2 | 4,9 |
| Kamu) | 6,4 | 5,0 | 2,3 | 6,7 | 8,7 |
| Özel(2) | 2,2 | 4,5 | 4,2 | 3,9 | 4,4 |
| Toplam Yurt İçi Tasarruf/GSYH | 30,1 | 30,6 | 30,8 | 31,1 | 31,2 |
| Kamu | 0,1 | 0,2 | 0,3 | 0,5 | 0,9 |
| Özel | 30,0 | 30,4 | 30,6 | 30,6 | 30,3 |
| Toplam Tasarruf -Yatırım Farkı/GSYH 6) | -0,6 | -1,4 | -1,3 | -1,1 | -0,9 |
| Kamu | -3,4 | -3,2 | -3,1 | -3,0 | -2,6 |
| Özel | 2,8 | 1,8 | 1,8 | 1,9 | 1,7 |
| Toplam Nihai Yurt İçi Talep V | 3,3 | 3,0 | 3,5 | 3,9 | 4,5 |
| Net İhracatın Büyümeye Katkısı | 1,0 | -0,3 | 0,0 | 0,1 | 0,2 |
İSTİHDAM
Nüfus (Yıl Ortası, Bin Kişi) © 85.518 85.825 86.447 86.856 87.252 İşgücüne Katılma Oranı (96) 54,2 53,7 54,4 55,1 56,0 İstihdam Düzeyi (Bin Kişi) 32.620 32.605 33.336 34.128 35.130 İstihdam Oranı (9) 49,5 49,1 49,8 50,5 51,6 İşsizlik Oranı (94) 8,7 8,5 8,4 8,2 DIŞ TİCARET (GTS)
Tablo taranmış belgeden otomatik okumayla çıkarılmıştır; sütun ve rakamlar için resmî PDF'e bakınız.
| İhracat (GTS tanımlı, fob) (Milyar Dolar) ©) | 261,8 | 273,8 | 282,0 | 294,0 | 308,5 |
| İthalat (GTS tanımlı, cif) (Milyar Dolar) (5) | 344,0 | 367,0 | 378,0 | 393,0 | 410,5 |
| Ham Petrol Fiyatı - Brent (Dolar/Varil) | 80,5 | 70,0 | 65,0 | 65,1 | 65,6 |
| Enerji İthalatı (Milyar Dolar) | 59,5 | 58,5 | 56,5 | 74,5 | 74,9 |
| Dış Ticaret Dengesi (GTS tanımlı, Milyar Dolar) 6) | -82,2 | -93,2 | -96,0 | -99,0 | -102,0 |
Dış Ticaret Hacmi / GSYH (40)6) 44,6 40,8 39,8 39,0
CARİ İŞLEMLER DENGESİ
Turizm Gelirleri (Milyar Dolar) 60,5 64,0 68,0 71,0 75,0 Seyahat Gelirleri (Milyar Dolar) 56,3 59,5 61,8 64,5 68,2 Cari İşlemler Dengesi (Milyar Dolar) -10,2 -22,6 -22,3 -20,5 -18,5 Cari İşlemler Dengesi / GSYH (90) -0,8 -14 -1,3 -12 Altın Hariç Cari İşlemler Dengesi (Milyar Dolar) 3,4 -5,3 -6,0 -6,9 Altın Hariç Cari İşlemler Dengesi / GSYH (94) 0,3 -0,3 -04 -0,4 ENFLASYON GSYH Deflatör Artışı, Y Değişme 59,3 35,0 19,7 10,9 TÜFE Yıl Sonu, Değişme 44,4 28,5 16,0 9,0 Not: GT: Gerçekleşme Tahmini P: Program
(1) Zincirlenmiş hacim endeksi yüzde değişim
(2) Kamu ve özel ayrımında tüketim ve yatırım verileri Strateji ve Bütçe Başkanlığı hesaplamalarıdır.
(3) Toplam tasarruf-yatırım farkı ile cari işlemler açığı arasındaki fark, milli gelir hesaplamalarında ihracat ve ithalat ağırlıklı döviz kuru kullanılmasından kaynaklanmaktadır.
(4) SBB hesaplamalarıdır.
(5) TÜİK tarafından yayımlanan Genel Ticaret Sistemi (GTS) ile uyumlu dış ticaret istatistiklerini göstermektedir. 50 Tablo 1.2: Kamu Kesimi Genel Dengesi (1) 2024 2025 (GT) 2026 (P) 2027 (P) 2028 (P) (Milyar TL) Kamu Kesimi Genel Dengesi (KKGD) -2.578,8 -2.183,8 -2.594,0 -2.586,4 -2.587,4 Genel Devlet -2.066,4 -1.939,3 -2.412,5 -2.379,7 -2.603,5 Merkezi Yönetim Bütçesi ǦʹǤͳͲǡͺ ǦʹǤʹͲͺǡ͵ ǦʹǤͳʹǡ ǦʹǤ͵ͺǡͷ ǦʹǤͺͲͷǡͳ Mahalli İdarel Ǧͳͺǡͷ Ǧͻǡͺ Ǧǡ Ǧ͵Ͷǡʹ Ǧ͵͵ǡͲ Bütçe Dışı Fonlar ͶǡͲ ͷǡͷ ͶǡͲ Ͷǡ ͷǡ İşsizlik Sigortası Fonu ͳʹǡͲ ʹͲ͵ǡͻ ʹ͵ǡͺ ͵Ͳʹǡ ͵Ͷʹǡʹ Sosyal Güvenlik Kuruluşları Ǧʹ͵ͷǡʹ Ǧ͵ͷǡͲ ǦͷͶǡʹ Ǧͷͷͻǡͺ ǦͷͳͺǡͶ Genel Sağlık Sigortası ʹͲǡͷ ͵ͷǡͲ ͷͶǡʹ ͵ǡʹ ʹǡͲ Döner Sermayeli Kuruluşlar ǦͷǡͶ ǦͲǡ ǡͲ ͻǡ͵ ͺǡͳ KİT'ler -512,5 -244,5 -181,5 -206,7 16,2 Faiz Giderleri Hariç KKGD -1.201,5 29,4 305,7 616,0 916,7 Faiz Gideri ve Özelleştirme Geliri Hariç KKGD -1.219,6 8,4 120,7 546,0 886,7 (GSYH’ya Oran, Yüzde) Kamu Kesimi Genel Dengesi -5,8 -3,5 -3,4 -2,9 -2,6 Genel Devlet -4,6 -3,1 -3,1 -2,7 -2,6 Merkezi Yönetim Bütçesi ǦͶǡ Ǧ͵ǡ Ǧ͵ǡͷ Ǧ͵ǡͳ Ǧʹǡͺ Mahalli İdareler ǦͲǡͶ ͲǡͲ ͲǡͲ ͲǡͲ ǦͲǡͶ Bütçe Dışı Fonlar Ͳǡͳ Ͳǡͳ Ͳǡͳ ͲǡͲ ͲǡͲ İşsizlik Sigortası Fonu ͲǡͶ Ͳǡ͵ Ͳǡ͵ Ͳǡ͵ Ͳǡ͵ Sosyal Güvenlik Kuruluşları ǦͲǡͷ ǦͲǡ ǦͲǡ ǦͲǡ ǦͲǡͷ Genel Sağlık Sigortası Ͳǡ Ͳǡ Ͳǡ Ͳǡ Ͳǡ Döner Sermayeli Kuruluşlar ͲǡͲ ͲǡͲ ͲǡͲ ͲǡͲ ͲǡͲ KİT'ler -1,1 -0,4 -0,2 -0,2 0,0 Faiz Giderleri Hariç KKGD -2,7 0,0 0,4 0,7 0,9 Faiz Gideri ve Özelleştirme Geliri Hariç KKGD -2,7 0,0 0,2 0,6 0,9
(1) Kamu kesimi; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, mahalli idareler, sosyal güvenlik kuruluşları ile GSS, fonlar, döner sermayeler, İşsizlik Sigortası Fonu ve KİT’lerden oluşmaktadır. GT: Gerçekleşme tahmini ǣ Tablo 1.3: Program Tanımlı Kamu Kesimi Genel Dengesi (9) A 7 7 TEZ (Milyar TL) Kamu Kesimi -1.732,4 Genel Devlet -1.234,8 Merkezi Yönetim Bütçesi -1.183,0 Mahalli İdareler -165,5 Bütçe Dışı Fonlar 46,4 İşsizlik Sigortası Fonu 66,7 Sosyal Güvenlik Kuruluşları -235,2 Genel Sağlık Sigortası 260,5 Döner Sermayeli Kuruluşlar -24,7 KİT'ler -497,6 (GSYH'ya Oran, Yüzde) Kamu Kesimi Genel Devlet Merkezi Yönetim Bütçesi Mahalli İdareler Bütçe Dışı Fonlar İşsizlik Sigortası Fonu Sosyal Güvenlik Kuruluşları Genel Sağlık Sigortası Döner Sermayeli Kuruluşlar KİT'ler
(1) Faiz gelirleri ve giderleri, özelleştirme gelirleri, kamu bankaları kâr payları ve bazı özellikli gelirler ile giderler hariç tutularak hesaplanmaktadır. GT: Gerçekleşme tahmini P: Program Tablo 1.4: Kamu Kesimine İlişkin Diğer Göstergeler a 204 İ 2025001) ) 2026p) | 202700) İ 20280) (GSYH'ya Oran, Yüzde) Kamu Harcanabilir Geliri Kamu Tüketimi Kamu Tasarrufu Kamu Yatırımı Kamu Tasarruf Yatırım Farkı Toplam Kamu Kesimi Özelleştirme Geliri ergi Yükü (Sosyal Güvenlik Primleri Dâhil) (1) ergi Yükü (Sosyal Güvenlik Primleri Hariç) (1) AB Tanımlı Genel Devlet Borç Stoku
(1) Red ve iadeler hariçtir.
GT: Gerçekleşme tahmini
P: Program
Tablo 1.5: Genel Devlet Dengesi (9
7 YONE ONE
(Milyar TL)
Gelirler 13.863,9 19.565,8 25.575,1 29.673,5 33.632,4
Vergiler 7.361,3 10.824,2 13.994,9 16.271,7 18.552,5
Vergi Dışı Normal Gelirler 844,8 1.196,9 1.481,1 1.769,6 2.013,5 Faktör Gelirleri 1.952,6 2.464,0 3.156,2 3.542,2 3.878,9 Sosyal Fonlar 3.687,1 5.059,7 6.758,0 8.020,0 9.157,5 Özelleştirme Gelirleri 18,1 21,0 185,0 70,0 30,0
Tablo taranmış belgeden otomatik okumayla çıkarılmıştır; sütun ve rakamlar için resmî PDF'e bakınız.
| Harcamalar | 15.930,3 | 21.505,2 | 27.987,7 | 32.053,2 | 36.235,9 |
| Faiz Dışı Harcamalar | 14.602,1 | 19.352,4 | 25.131,8 | 28.891,8 | 32.764,4 |
| Cari Harcamalar | 6.696,1 | 9.310,9 | 12.025,2 | 14.025,2 | 15.983,9 |
| Yatırım Harcamaları | 1.285,1 | 1.679,44 | 1.864,2 | 2.284,33 | 2.750,3 |
| Transfer Harcamaları | 6.620,9 | 8.362,2 | 11.242,5 | 12.582,3 | 14.030,2 |
Stok Değişim Fonu 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0
Tablo taranmış belgeden otomatik okumayla çıkarılmıştır; sütun ve rakamlar için resmî PDF'e bakınız.
| Faiz Harcamaları | 1.328,1 | 2.152,7 | 2.855,9 | 3.161,44 | 3.471,5 |
| Genel Devlet Dengesi | -2.066,4 | -1.939,3 | -2.412,5 | -2.379,7 | -2.603,5 |
| Faiz Giderleri Hariç Denge | -738,2 | 213,4 | 443,3 | 781,7 | 868,0 |
| Özelleştirme Gelirleri Hariç Denge | -2.084,5 | -1.960,3 | -2.597,5 | -2.449,7 | -2.633,5 |
| Faiz Gid. ve Özelleştirme Gel. Hariç Denge | -756,3 | 192,4 | 258,3 | 711,7 | 838,0 |
(GSYH'ya Oran, Yüzde)
Gelirler
Vergiler
Vergi Dışı Normal Gelirler
Faktör Gelirleri
Sosyal Fonlar
Özelleştirme Gelirleri
Harcamalar
Faiz Dışı Harcamalar
Cari Harcamalar
Yatırım Harcamaları
Transfer Harcamaları
Stok Değişim Fonu
Faiz Harcamaları
Genel Devlet Dengesi
Faiz Giderleri Hariç Denge
Özelleştirme Gelirleri Hariç Denge
Faiz Gid. ve Özelleştirme Gel. Hariç Denge
(1) Genel devlet; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, mahalli idareler, sosyal güvenlik kuruluşları, genel sağlık sigortası, fonlar, döner sermayeler ve İşsizlik Sigortası Fonundan oluşmaktadır. GT: Gerçekleşme tahmini P: Program Tablo 1.6: Merkezi Yönetim Bütçesi EY METO (Milyar TL) Harcamalar 10.780,6 | 14.674,1| 18.928,8| 21478,5 24.082,0 Faiz Hariç Harcamalar 9.5102 | 12.6214| 161872) 18438,7| 20.735,9 Personel Giderleri 2.666,0 3.672,3 4.9073 5.652,8 6.280,7 Sosyal Güvenlik Kur. Devlet Primi Gid. 332,2 449,0 599,7 691,2 766,9 Mal ve Hizmet Alımları 747,0 1.005,0 1.249,6 1.528,4 1.841,6 Cari Transferler 3.863,9 5.525,2 6.820,8 7.903,1 8.885,8 Sermaye Giderleri 944,1 1.316,8 1.310,44 1.609,3 1.825,2 Sermaye Transferleri 640,4 334,4 523,2 190,6 205,9 Borç Verme 316,5 318,8 394,3 434,6 449,4 Yedek Ödenekler 0,0 0,0 382,0 428,6 480,4 Faiz Giderleri 1.270,5 2.052,7 2.741,7 3.039,8 3.346,1 Gelirler 8.672,8 | 12465,9| 16.216,41| 18.740,0| 21.276,9 Genel Bütçe Vergi Gelirleri 7.305,3 10.733,6 13.783,1 16.033,7 18.294,7 Diğer Gelirler 1.367,6 1.732,3 2.433,0 2.706,3 2.982,1 Bütçe Dengesi -2.107,8 -2.208,3 -2.712,7 -2.738,5 -2.805,1 Faiz Dışı Denge -837,3 -155,6 29,0 301,3 541,0 Program Tanımlı Harcamalar 12.621,4 16.187,1 18.438,6 20.735,9 Program Tanımlı Gelirler 12.223,5 | 15.814,5| 18408,9| 20.982,1 Program Tanımlı Denge -397,9 -372,7 -29,7 246,2 (GSYH'ya Oran, Yüzde) Harcamalar Faiz Hariç Harcamalar Personel Giderleri Sosyal Güvenlik Kur. Devlet Primi Gid. Mal ve Hizmet Alımları Cari Transferler Sermaye Giderleri Sermaye Transferleri Borç Verme Yedek Ödenekler Faiz Giderleri Gelirler Genel Bütçe Vergi Gelirleri Diğer Gelirler Bütçe Dengesi Faiz Dışı Denge Program Tanımlı Harcamalar Program Tanımlı Gelirler Program Tanımlı Denge GT: Gerçekleşme tahmini P: Program
EK 2:
Merkezi Yönetim Bütçesi (2026-2028)
Ödenek Teklif Tavanları
(TL)
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM
KAPSAMINDAKİ
ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM
KAPSAMINDAKİ
ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM
KAPSAMINDAKİ
ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM
KAPSAMINDAKİ
ÖDENEK
TOPLAM ÖDENEK
DEPREM
KAPSAMINDAKİ
ÖDENEK
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 13.005.047.000 1.406.400.000 2.601.928.000 0 0 3.373.642.000 0 4.794.534.000 0 0 0 0 0 0 25.181.551.000 CUMHURBAŞKANLIĞI 4.502.933.000 259.790.000 11.732.811.000 0 0 1.885.000.000 0 2.906.000.000 0 0 0 0 0 0 21.286.534.000 ANAYASA MAHKEMESİ 577.869.000 59.892.000 300.626.000 0 0 31.106.000 0 27.200.000 0 0 0 0 0 0 996.693.000 YARGITAY 3.452.101.000 397.878.000 1.062.127.000 0 0 189.627.000 0 137.000.000 0 0 0 0 0 0 5.238.733.000 DANIŞTAY 2.449.600.000 261.030.000 265.243.000 0 0 68.833.000 0 92.000.000 0 0 0 0 0 0 3.136.706.000 HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU 1.187.704.000 115.729.000 190.384.000 0 0 3.878.000 0 50.000.000 0 0 0 0 0 0 1.547.695.000 SAYIŞTAY 3.411.592.000 386.795.000 385.788.000 0 0 61.453.000 0 484.240.000 0 0 0 0 0 0 4.729.868.000 ADALET BAKANLIĞI 245.799.117.000 27.047.344.000 72.940.860.000 0 0 805.436.000 0 31.625.000.000 6.458.000.000 0 0 0 0 0 378.217.757.000 MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI 395.725.189.000 47.607.059.000 362.698.998.000 0 0 14.291.854.000 0 2.607.077.000 563.300.000 0 0 0 0 0 822.930.177.000 İÇİŞLERİ BAKANLIĞI 70.141.533.000 13.473.477.000 13.441.122.000 0 0 5.150.726.000 0 15.300.000.000 5.024.809.000 2.000.000.000 0 0 0 0 119.506.858.000 DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI 19.121.858.000 1.538.645.000 10.124.946.000 0 0 13.542.207.000 0 2.471.500.000 0 0 0 6.358.000 0 0 46.805.514.000 HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI 30.036.223.000 3.279.766.000 41.393.441.000 0 2.741.656.000.000 5.033.115.244.000 5.392.932.000 2.917.000.000 92.001.000 24.543.416.000 0 319.758.507.000 0 0 8.196.699.597.000 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 1.435.647.556.000 174.205.174.000 134.194.275.000 0 0 38.454.419.000 0 160.495.553.000 51.247.000.000 518.769.000 0 0 0 0 1.943.515.746.000 SAĞLIK BAKANLIĞI 863.556.770.000 102.510.160.000 273.138.229.000 0 0 3.733.238.000 0 228.038.000.000 64.706.597.000 30.000.000 0 0 0 0 1.471.006.397.000 ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI 4.545.463.000 728.503.000 244.202.000 0 0 11.790.975.000 0 149.962.600.000 352.000.000 0 0 0 0 0 167.271.743.000 AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI 73.472.895.000 11.622.538.000 26.632.597.000 0 0 413.858.606.000 0 6.311.760.000 2.362.800.000 7.000.000 0 0 0 0 531.905.396.000 ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI 1.484.555.000 190.308.000 20.931.494.000 0 0 202.834.000 0 347.100.000 0 0 0 284.383.000 0 0 23.440.674.000 KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 20.108.666.000 2.668.497.000 2.880.233.000 0 0 6.746.658.000 0 17.097.500.000 3.930.000.000 1.343.412.000 0 0 0 0 50.844.966.000 SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI 4.802.717.000 586.680.000 723.634.000 0 0 55.951.262.000 0 7.037.200.000 6.595.900.000 2.051.654.000 0 27.894.038.000 2.400.000.000 0 99.047.185.000 ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI 20.996.658.000 2.715.924.000 1.157.166.000 0 0 3.537.004.000 0 31.149.626.000 19.929.000.000 104.185.563.000 350.000.000 150.000.000 0 0 163.891.941.000 TİCARET BAKANLIĞI 23.770.360.000 2.549.577.000 2.269.229.000 0 0 45.402.460.000 0 2.138.300.000 651.241.000 30.000.000 0 0 0 0 76.159.926.000 GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI 3.750.105.000 551.231.000 2.587.843.000 0 0 232.877.013.000 0 19.340.000.000 0 4.950.000.000 0 36.246.000.000 0 0 300.302.192.000 TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI 72.881.121.000 9.420.337.000 4.003.810.000 0 0 173.463.812.000 0 11.150.500.000 2.028.720.000 1.739.002.000 312.000.000 2.500.000.000 492.000.000 0 275.158.582.000 MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ 308.869.000 36.806.000 39.639.000 0 0 4.738.000 0 200.000.000 0 0 0 0 0 0 590.052.000 MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI BAŞKANLIĞI 22.395.481.000 1.709.437.000 6.990.984.000 0 0 0 0 8.400.000.000 0 0 0 0 0 0 39.495.902.000 JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI 287.089.793.000 27.701.328.000 47.964.126.000 0 0 80.908.000 0 11.720.002.000 5.578.095.000 0 0 0 0 0 374.556.157.000 SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI 13.057.141.000 1.347.234.000 6.384.274.000 0 0 24.374.000 0 2.280.000.000 250.000.000 0 0 0 0 0 23.093.023.000 EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 412.250.012.000 51.077.437.000 48.518.341.000 0 0 184.122.000 0 42.476.900.000 6.764.500.000 0 0 0 0 0 554.506.812.000 DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI 148.799.693.000 18.167.305.000 4.684.338.000 0 0 616.005.000 0 2.122.000.000 500.000.000 0 0 0 0 0 174.389.341.000 AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI 9.698.900.000 1.159.838.000 948.218.000 0 0 11.233.610.000 0 4.319.190.000 0 345.237.000.000 345.000.000.000 855.854.000 0 0 373.452.610.000 GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI 49.316.621.000 5.561.991.000 7.479.908.000 0 0 202.959.000 0 7.993.700.000 340.000.000 0 0 0 0 0 70.555.179.000 TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 12.501.805.000 1.909.595.000 231.857.000 0 0 44.990.000 0 1.274.350.000 0 0 0 0 0 0 15.962.597.000 METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2.713.057.000 436.730.000 210.277.000 0 0 1.226.824.000 0 1.500.000.000 0 0 0 0 0 0 6.086.888.000 GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI 15.129.854.000 2.801.109.000 4.155.060.000 0 0 3.363.880.000 0 6.150.000.000 0 14.000.000 0 0 0 0 31.613.903.000 AVRUPA BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI 569.676.000 72.828.000 186.535.000 0 0 9.283.345.000 0 27.000.000 0 93.522.000 0 0 0 0 10.232.906.000 DEVLET ARŞİVLERİ BAŞKANLIĞI 1.040.577.000 170.606.000 187.580.000 0 0 3.915.000 0 130.000.000 0 0 0 0 0 0 1.532.678.000 İLETİŞİM BAŞKANLIĞI 1.450.549.000 142.088.000 5.899.708.000 0 0 11.834.000 0 60.000.000 0 0 0 0 0 0 7.564.179.000 MİLLİ SARAYLAR İDARESİ BAŞKANLIĞI 2.568.511.000 417.629.000 253.139.000 0 0 5.388.000 0 840.000.000 0 0 0 0 0 0 4.084.667.000 STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI 1.220.145.000 139.699.000 385.262.000 0 0 31.235.000 0 241.200.000 0 1.941.360.000 0 0 0 382.006.251.000 385.965.152.000 ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI 4.156.782.000 482.032.000 646.840.000 0 0 441.887.607.000 0 230.000.000 0 500.000.000 85.000.000 0 0 0 447.903.261.000 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI 167.979.000 17.386.000 226.918.000 0 0 24.711.000 0 20.000.000 0 96.376.000 0 10.000.000 0 0 563.370.000 GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI 4.298.863.077.000 516.933.812.000 1.121.293.990.000 0 2.741.656.000.000 6.526.767.732.000 5.392.932.000 786.464.032.000 177.373.963.000 489.281.074.000 345.747.000.000 387.705.140.000 2.892.000.000 382.006.251.000 17.250.971.108.000
- Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarına, özel bütçeli idarelere yapılacak hazine yardımı dahil edilmemiştir. - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir. GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I SAYILI CETVEL) 2026 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM (TL) TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK YÜKSEKÖĞRETİM KURULU 1.023.205.000 102.152.000 64.516.000 0 0 174.025.000 0 13.051.000 0 0 0 0 0 0 1.376.949.000 ANKARA ÜNİVERSİTESİ 12.628.702.000 1.577.527.000 1.146.781.000 0 0 2.539.835.000 0 1.588.035.000 335.000.000 0 0 0 0 0 19.480.880.000 ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 5.291.213.000 734.434.000 1.468.310.000 0 0 331.532.000 0 704.623.000 0 0 0 0 0 0 8.530.112.000 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 10.812.494.000 1.345.964.000 1.466.770.000 0 0 2.467.995.000 0 2.169.790.000 0 0 0 0 0 0 18.263.013.000 GAZİ ÜNİVERSİTESİ 9.538.354.000 1.231.219.000 880.828.000 0 0 1.981.294.000 0 2.125.619.000 0 0 0 0 0 0 15.757.314.000 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ 10.043.223.000 1.277.879.000 1.225.264.000 0 0 2.517.504.000 0 2.641.496.000 720.000.000 0 0 0 0 0 17.705.366.000 İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 5.760.344.000 753.097.000 955.766.000 0 0 337.610.000 0 868.600.000 0 0 0 0 0 0 8.675.417.000 BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ 3.083.031.000 438.075.000 772.238.000 0 0 178.266.000 0 1.216.387.000 0 0 0 0 0 0 5.687.997.000 MARMARA ÜNİVERSİTESİ 7.190.032.000 920.715.000 874.562.000 0 0 569.423.000 0 546.581.000 0 0 0 0 0 0 10.101.313.000 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 3.845.334.000 489.704.000 661.203.000 0 0 199.636.000 0 586.002.000 0 0 0 0 0 0 5.781.879.000 MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ 1.533.657.000 213.104.000 166.699.000 0 0 105.137.000 0 362.600.000 0 0 0 0 0 0 2.381.197.000 EGE ÜNİVERSİTESİ 9.717.407.000 1.308.839.000 1.180.528.000 0 0 2.305.839.000 0 1.661.020.000 0 0 0 0 0 0 16.173.633.000 DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 8.200.139.000 1.057.869.000 890.200.000 0 0 1.740.742.000 0 1.436.839.000 0 0 0 0 0 0 13.325.789.000 TRAKYA ÜNİVERSİTESİ 4.981.684.000 603.583.000 443.752.000 0 0 928.489.000 0 847.655.000 65.000.000 0 0 0 0 0 7.805.163.000 BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ 7.039.294.000 908.143.000 832.342.000 0 0 1.238.157.000 0 1.547.396.000 0 0 0 0 0 0 11.565.332.000 ANADOLU ÜNİVERSİTESİ 4.689.074.000 701.792.000 800.609.000 0 0 290.855.000 0 487.927.000 0 0 0 0 0 0 6.970.257.000 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ 7.552.123.000 957.613.000 1.057.649.000 0 0 1.242.406.000 0 405.991.000 0 0 0 0 0 0 11.215.782.000 AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ 7.010.642.000 871.377.000 618.467.000 0 0 1.342.668.000 0 1.670.870.000 1.180.000.000 0 0 0 0 0 11.514.024.000 ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 6.096.821.000 752.539.000 881.299.000 0 0 1.289.952.000 0 1.311.215.000 0 0 0 0 0 0 10.331.826.000 SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ 6.046.302.000 729.384.000 691.214.000 0 0 848.407.000 0 1.260.250.000 0 0 0 0 0 0 9.575.557.000 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ 6.910.075.000 881.837.000 601.109.000 0 0 1.301.100.000 0 1.554.116.000 1.132.000.000 0 0 0 0 0 11.248.237.000 ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ 7.081.680.000 876.296.000 600.637.000 0 0 1.273.259.000 0 484.867.000 0 0 0 0 0 0 10.316.739.000 KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 5.930.039.000 730.630.000 465.962.000 0 0 1.029.768.000 0 693.882.000 30.000.000 0 0 0 0 0 8.850.281.000 ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ 8.748.830.000 1.051.624.000 1.413.335.000 0 0 1.203.780.000 0 445.000.000 0 0 0 0 0 0 12.862.569.000 İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ 6.650.029.000 800.502.000 559.458.000 0 0 980.651.000 0 876.656.000 840.000.000 0 0 0 0 0 9.867.296.000 FIRAT ÜNİVERSİTESİ 6.271.479.000 778.026.000 643.480.000 0 0 813.156.000 0 1.517.497.000 900.000.000 0 0 0 0 0 10.023.638.000 DİCLE ÜNİVERSİTESİ 6.125.236.000 720.763.000 722.404.000 0 0 1.052.242.000 0 1.399.504.000 969.000.000 0 0 0 0 0 10.020.149.000 VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ 6.000.472.000 704.703.000 601.626.000 0 0 701.943.000 0 1.417.000.000 0 0 0 0 0 0 9.425.744.000 GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ 5.520.050.000 696.956.000 643.584.000 0 0 908.107.000 0 737.351.000 0 0 0 0 0 0 8.506.048.000 İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ 1.483.048.000 177.621.000 269.154.000 0 0 56.464.000 0 434.002.000 0 0 0 0 0 0 2.420.289.000 GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.586.393.000 182.438.000 215.400.000 0 0 56.897.000 0 250.004.000 0 0 0 0 0 0 2.291.132.000 HARRAN ÜNİVERSİTESİ 3.959.391.000 469.685.000 375.696.000 0 0 601.308.000 0 562.000.000 500.000.000 0 0 0 0 0 5.968.080.000 SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ 5.276.845.000 678.869.000 592.091.000 0 0 849.929.000 0 735.136.000 0 0 0 0 0 0 8.132.870.000 AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ 5.348.008.000 645.561.000 527.233.000 0 0 901.769.000 0 564.515.000 0 0 0 0 0 0 7.987.086.000 ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ 3.824.999.000 474.488.000 307.614.000 0 0 571.116.000 0 695.345.000 0 0 0 0 0 0 5.873.562.000 MERSİN ÜNİVERSİTESİ 5.197.443.000 625.958.000 362.964.000 0 0 869.771.000 0 840.400.000 0 0 0 0 0 0 7.896.536.000 PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ 6.308.920.000 801.360.000 506.327.000 0 0 1.000.777.000 0 576.770.000 50.000.000 0 0 0 0 0 9.194.154.000 BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ 3.570.451.000 471.527.000 393.635.000 0 0 500.180.000 0 550.000.000 0 0 0 0 0 0 5.485.793.000 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ 5.812.920.000 727.067.000 677.073.000 0 0 1.021.209.000 0 349.260.000 0 0 0 0 0 0 8.587.529.000 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ 3.827.697.000 479.393.000 468.289.000 0 0 184.573.000 0 359.235.000 0 0 0 0 0 0 5.319.187.000 MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ 4.839.011.000 618.523.000 422.112.000 0 0 817.222.000 0 492.865.000 0 0 0 0 0 0 7.189.733.000 BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ 3.502.508.000 430.587.000 365.924.000 0 0 230.880.000 0 424.120.000 0 0 0 0 0 0 4.954.019.000 HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ 3.416.499.000 400.183.000 295.193.000 0 0 497.005.000 0 1.091.833.000 275.000.000 0 0 0 0 0 5.700.713.000 AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ 2.710.911.000 352.199.000 262.765.000 0 0 87.041.000 0 201.000.000 0 0 0 0 0 0 3.613.916.000 KAFKAS ÜNİVERSİTESİ 2.848.876.000 327.182.000 445.080.000 0 0 214.005.000 0 491.833.000 0 0 0 0 0 0 4.326.976.000 ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ 5.429.055.000 707.363.000 464.352.000 0 0 632.855.000 0 622.979.000 0 0 0 0 0 0 7.856.604.000 NİĞDE ÖMER HALİSDEMİR ÜNİVERSİTESİ 2.606.756.000 328.167.000 289.012.000 0 0 94.542.000 0 202.010.000 0 0 0 0 0 0 3.520.487.000 KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ 2.789.476.000 373.160.000 351.187.000 0 0 89.308.000 0 290.002.000 0 0 0 0 0 0 3.893.133.000 TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ 4.398.114.000 518.610.000 379.401.000 0 0 514.869.000 0 881.352.000 0 0 0 0 0 0 6.692.346.000 MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ 3.869.438.000 487.963.000 402.680.000 0 0 173.025.000 0 270.999.000 0 0 0 0 0 0 5.204.105.000 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ 4.298.965.000 513.985.000 484.693.000 0 0 618.437.000 0 600.521.000 0 0 0 0 0 0 6.516.601.000 KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ 3.359.407.000 411.800.000 433.317.000 0 0 509.628.000 0 213.582.000 0 0 0 0 0 0 4.927.734.000 ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ 5.452.266.000 692.609.000 561.194.000 0 0 1.106.744.000 0 468.921.000 0 0 0 0 0 0 8.281.734.000 GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ 930.272.000 119.748.000 151.369.000 0 0 56.489.000 0 211.000.000 0 0 0 0 0 0 1.468.878.000 KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ 2.240.171.000 273.821.000 203.802.000 0 0 55.619.000 0 224.999.000 0 0 0 0 0 0 2.998.412.000 KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ 2.293.018.000 274.548.000 219.695.000 0 0 59.030.000 0 767.000.000 0 0 0 0 0 0 3.613.291.000 DÜZCE ÜNİVERSİTESİ 3.260.034.000 386.914.000 244.113.000 0 0 441.580.000 0 538.433.000 100.000.000 0 0 0 0 0 4.871.074.000 BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ 2.773.797.000 371.201.000 391.505.000 0 0 92.960.000 0 471.000.000 0 0 0 0 0 0 4.100.463.000 UŞAK ÜNİVERSİTESİ 2.063.745.000 244.199.000 263.663.000 0 0 125.018.000 0 380.429.000 0 0 0 0 0 0 3.077.054.000 ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II SAYILI CETVEL) 2026 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ 3.019.599.000 359.963.000 179.606.000 0 0 174.152.000 0 406.085.000 0 0 0 0 0 0 4.139.405.000 TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ 3.431.943.000 432.498.000 288.726.000 0 0 447.030.000 0 559.581.000 0 0 0 0 0 0 5.159.778.000 ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ 2.513.110.000 265.040.000 252.004.000 0 0 60.782.000 0 123.000.000 0 0 0 0 0 0 3.213.936.000 AKSARAY ÜNİVERSİTESİ 2.010.377.000 237.495.000 201.302.000 0 0 57.720.000 0 359.000.000 0 0 0 0 0 0 2.865.894.000 GİRESUN ÜNİVERSİTESİ 2.578.992.000 306.509.000 209.449.000 0 0 85.256.000 0 439.000.000 0 0 0 0 0 0 3.619.206.000 HİTİT ÜNİVERSİTESİ 1.925.193.000 227.781.000 216.922.000 0 0 57.472.000 0 515.200.000 0 0 0 0 0 0 2.942.568.000 YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ 2.801.735.000 336.632.000 302.957.000 0 0 255.490.000 0 329.102.000 0 0 0 0 0 0 4.025.916.000 ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ 2.298.888.000 256.138.000 210.217.000 0 0 89.979.000 0 1.040.000.000 980.000.000 0 0 0 0 0 3.895.222.000 ORDU ÜNİVERSİTESİ 2.414.774.000 304.907.000 189.195.000 0 0 155.106.000 0 209.384.000 0 0 0 0 0 0 3.273.366.000 AMASYA ÜNİVERSİTESİ 1.832.808.000 228.797.000 145.703.000 0 0 47.223.000 0 118.200.000 0 0 0 0 0 0 2.372.731.000 KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ 1.890.937.000 211.383.000 176.414.000 0 0 51.338.000 0 216.200.000 0 0 0 0 0 0 2.546.272.000 AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ 1.675.677.000 190.105.000 261.641.000 0 0 22.957.000 0 227.000.000 0 0 0 0 0 0 2.377.380.000 SİNOP ÜNİVERSİTESİ 1.519.305.000 180.646.000 118.841.000 0 0 35.484.000 0 385.000.000 0 0 0 0 0 0 2.239.276.000 SİİRT ÜNİVERSİTESİ 1.824.222.000 194.122.000 164.782.000 0 0 32.424.000 0 524.000.000 0 0 0 0 0 0 2.739.550.000 NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ 1.854.315.000 232.449.000 187.523.000 0 0 75.223.000 0 340.000.000 0 0 0 0 0 0 2.689.510.000 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ 2.862.527.000 347.298.000 337.354.000 0 0 62.603.000 0 109.000.000 0 0 0 0 0 0 3.718.782.000 KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ 1.150.998.000 137.257.000 152.625.000 0 0 24.189.000 0 127.000.000 0 0 0 0 0 0 1.592.069.000 ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ 1.803.996.000 232.677.000 183.915.000 0 0 50.210.000 0 329.000.000 0 0 0 0 0 0 2.599.798.000 ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ 1.328.667.000 142.098.000 121.865.000 0 0 27.876.000 0 119.002.000 0 0 0 0 0 0 1.739.508.000 BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ 1.748.973.000 207.523.000 217.557.000 0 0 39.423.000 0 140.000.000 0 0 0 0 0 0 2.353.476.000 BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ 1.500.975.000 161.233.000 199.959.000 0 0 28.692.000 0 208.000.000 0 0 0 0 0 0 2.098.859.000 KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ 1.747.231.000 206.121.000 228.336.000 0 0 46.527.000 0 737.200.000 0 0 0 0 0 0 2.965.415.000 OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ 1.471.342.000 168.825.000 136.215.000 0 0 35.239.000 0 139.000.000 0 0 0 0 0 0 1.950.621.000 BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ 2.095.134.000 230.556.000 249.529.000 0 0 33.595.000 0 213.600.000 0 0 0 0 0 0 2.822.414.000 MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ 1.620.478.000 163.273.000 243.157.000 0 0 28.029.000 0 223.000.000 0 0 0 0 0 0 2.277.937.000 MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ 1.961.306.000 222.798.000 198.814.000 0 0 31.175.000 0 183.000.000 0 0 0 0 0 0 2.597.093.000 BATMAN ÜNİVERSİTESİ 1.702.668.000 185.277.000 174.682.000 0 0 51.440.000 0 307.000.000 0 0 0 0 0 0 2.421.067.000 ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ 1.018.329.000 119.841.000 205.277.000 0 0 19.096.000 0 251.200.000 0 0 0 0 0 0 1.613.743.000 BARTIN ÜNİVERSİTESİ 1.622.405.000 186.147.000 126.910.000 0 0 36.279.000 0 204.000.000 0 0 0 0 0 0 2.175.741.000 BAYBURT ÜNİVERSİTESİ 1.338.667.000 150.127.000 175.371.000 0 0 26.562.000 0 87.000.000 0 0 0 0 0 0 1.777.727.000 GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ 1.623.328.000 181.960.000 160.130.000 0 0 36.955.000 0 59.000.000 0 0 0 0 0 0 2.061.373.000 HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ 1.046.966.000 118.370.000 121.822.000 0 0 17.907.000 0 184.000.000 0 0 0 0 0 0 1.489.065.000 IĞDIR ÜNİVERSİTESİ 1.360.802.000 149.700.000 135.055.000 0 0 31.786.000 0 104.000.000 0 0 0 0 0 0 1.781.343.000 ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ 919.136.000 97.826.000 138.284.000 0 0 15.941.000 0 118.502.000 0 0 0 0 0 0 1.289.689.000 MUNZUR ÜNİVERSİTESİ 1.289.761.000 133.024.000 128.551.000 0 0 26.756.000 0 133.000.000 0 0 0 0 0 0 1.711.092.000 YALOVA ÜNİVERSİTESİ 1.579.071.000 185.857.000 158.597.000 0 0 40.436.000 0 281.000.000 0 0 0 0 0 0 2.244.961.000 TÜRK ALMAN ÜNİVERSİTESİ 786.938.000 105.534.000 178.508.000 0 0 14.358.000 0 210.000.000 0 0 0 0 0 0 1.295.338.000 ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ 3.499.333.000 409.776.000 461.448.000 0 0 165.217.000 0 686.400.000 0 0 0 0 0 0 5.222.174.000 BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.200.124.000 137.658.000 127.200.000 0 0 20.586.000 0 409.000.000 0 0 0 0 0 0 1.894.568.000 İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ 2.120.319.000 265.589.000 159.533.000 0 0 87.462.000 0 227.400.000 0 0 0 0 0 0 2.860.303.000 İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ 2.523.945.000 275.373.000 237.040.000 0 0 141.713.000 0 416.000.000 0 0 0 0 0 0 3.594.071.000 NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ 6.024.392.000 713.296.000 388.529.000 0 0 1.136.298.000 0 462.403.000 0 0 0 0 0 0 8.724.918.000 ABDULLAH GÜL ÜNİVERSİTESİ 694.819.000 85.616.000 104.988.000 0 0 14.149.000 0 341.000.000 0 0 0 0 0 0 1.240.572.000 ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 916.795.000 103.368.000 132.123.000 0 0 14.003.000 0 153.750.000 0 0 0 0 0 0 1.320.039.000 ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 962.407.000 119.525.000 78.531.000 0 0 22.845.000 0 462.000.000 0 0 0 0 0 0 1.645.308.000 ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 1.027.812.000 130.384.000 99.591.000 0 0 24.931.000 0 69.002.000 0 0 0 0 0 0 1.351.720.000 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 8.342.531.000 1.021.809.000 501.437.000 0 0 355.110.000 0 787.629.000 0 0 0 0 0 0 11.008.516.000 BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 1.350.700.000 162.616.000 157.259.000 0 0 24.544.000 0 323.600.000 0 0 0 0 0 0 2.018.719.000 İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.039.144.000 130.141.000 140.997.000 0 0 26.950.000 0 452.000.000 450.000.000 0 0 0 0 0 1.789.232.000 ALANYA ALAADDİN KEYKUBAT ÜNİVERSİTESİ 1.404.414.000 161.033.000 180.043.000 0 0 75.589.000 0 403.400.000 0 0 0 0 0 0 2.224.479.000 İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ 959.004.000 108.776.000 90.857.000 0 0 14.998.000 0 230.000.000 0 0 0 0 0 0 1.403.635.000 İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ 827.811.000 90.695.000 97.627.000 0 0 33.863.000 0 300.000.000 0 0 0 0 0 0 1.349.996.000 YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU 40.126.000 4.865.000 34.404.000 0 0 1.073.000 0 1.603.000 0 0 0 0 0 0 82.071.000 ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ 463.737.000 63.663.000 120.984.000 0 0 4.254.000 0 96.200.000 0 0 0 0 0 0 748.838.000 GAZİANTEP İSLAM BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 500.519.000 56.400.000 137.714.000 0 0 5.266.000 0 160.000.000 0 0 0 0 0 0 859.899.000 KONYA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.156.331.000 138.228.000 157.714.000 0 0 30.935.000 0 290.000.000 0 0 0 0 0 0 1.773.208.000 KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 1.278.142.000 142.690.000 85.014.000 0 0 85.225.000 0 435.000.000 0 0 0 0 0 0 2.026.071.000 MALATYA TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ 1.320.486.000 162.982.000 134.350.000 0 0 16.837.000 0 375.000.000 300.000.000 0 0 0 0 0 2.009.655.000 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA 6.799.726.000 875.442.000 1.017.979.000 0 0 1.602.934.000 0 2.355.311.000 330.000.000 0 0 0 0 0 12.651.392.000 ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ 2.963.856.000 371.173.000 344.355.000 0 0 94.464.000 0 148.947.000 0 0 0 0 0 0 3.922.795.000 SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 1.574.942.000 213.805.000 160.326.000 0 0 38.863.000 0 245.000.000 0 0 0 0 0 0 2.232.936.000 SAMSUN ÜNİVERSİTESİ 1.019.018.000 123.731.000 71.811.000 0 0 11.730.000 0 325.002.000 0 0 0 0 0 0 1.551.292.000 TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM SİVAS BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 415.419.000 46.544.000 80.038.000 0 0 3.727.000 0 240.000.000 0 0 0 0 0 0 785.728.000 TARSUS ÜNİVERSİTESİ 641.406.000 72.368.000 53.507.000 0 0 11.868.000 0 275.000.000 0 0 0 0 0 0 1.054.149.000 TRABZON ÜNİVERSİTESİ 1.202.911.000 149.507.000 110.553.000 0 0 35.259.000 0 424.000.000 0 0 0 0 0 0 1.922.230.000 KAYSERİ ÜNİVERSİTESİ 811.157.000 103.164.000 125.953.000 0 0 18.233.000 0 140.000.000 0 0 0 0 0 0 1.198.507.000 KAHRAMANMARAŞ İSTİKLAL ÜNİVERSİTESİ 486.822.000 52.969.000 63.348.000 0 0 8.289.000 0 380.000.000 0 0 0 0 0 0 991.428.000 ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2.095.253.000 307.295.000 314.182.000 0 0 61.799.000 0 357.870.000 0 0 0 0 0 0 3.136.399.000 ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 1.791.691.000 231.414.000 141.303.000 0 0 46.155.000 0 217.000.000 0 0 0 0 0 0 2.427.563.000 AFYONKARAHİSAR SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 2.223.248.000 249.982.000 104.137.000 0 0 619.230.000 0 821.581.000 0 0 0 0 0 0 4.018.178.000 TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU 5.150.975.000 647.311.000 509.818.000 0 0 165.236.000 0 288.600.000 0 0 0 0 6.761.940.000 ÖLÇME SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI 4.923.406.000 169.212.000 3.851.983.000 0 0 11.048.000 0 11.888.000 0 0 0 0 8.967.537.000 SAVUNMA SANAYİ BAŞKANLIĞI 1.162.875.000 136.343.000 98.910.000 0 0 23.396.000 0 125.000.000 0 0 0 0 1.546.524.000 ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU 153.270.000 21.863.000 43.393.000 0 0 9.912.000 0 16.800.000 0 0 0 0 245.238.000 ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ 63.735.000 6.735.000 30.944.000 0 0 5.398.000 0 16.800.000 0 0 0 0 123.612.000 ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ 66.152.000 7.280.000 31.946.000 0 0 5.084.000 0 22.800.000 0 0 0 0 133.262.000 TÜRK DİL KURUMU 152.304.000 20.300.000 47.601.000 0 0 31.314.000 0 62.000.000 0 0 0 0 313.519.000 TÜRK TARİH KURUMU 199.471.000 28.150.000 32.441.000 0 0 42.899.000 0 72.600.000 0 0 0 0 375.561.000 TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU 10.672.433.000 1.934.000.000 4.696.675.000 0 0 10.563.350.000 0 10.595.033.000 0 20.004.496.000 0 0 58.465.987.000 TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ 99.152.000 15.935.000 32.175.000 0 0 87.267.000 0 35.612.000 0 0 0 0 270.141.000 KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 37.029.677.000 7.466.009.000 25.981.415.000 0 0 101.681.429.000 0 217.070.000.000 2.650.236.000 0 0 0 389.228.530.000 DEVLET TİYATROLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 3.932.093.000 487.449.000 537.678.000 0 0 98.353.000 0 240.000.000 0 0 0 0 5.295.573.000 DEVLET OPERA VE BALESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 4.095.090.000 440.319.000 337.954.000 0 0 181.033.000 0 194.000.000 0 0 0 0 5.248.396.000 ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 30.558.329.000 5.330.767.000 10.811.955.000 0 0 798.842.000 0 8.400.100.000 0 842.614.000 2.488.129.000 0 59.230.736.000 VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2.967.035.000 437.557.000 721.055.000 0 0 577.578.000 0 744.000.000 0 0 0 0 5.447.225.000 TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 908.695.000 125.926.000 71.053.000 0 0 33.068.000 0 116.850.000 0 0 0 0 1.255.592.000 MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 3.167.719.000 478.830.000 365.076.000 0 0 209.916.000 0 4.700.000.000 0 0 630.000.000 0 9.551.541.000 SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 621.978.000 61.968.000 87.380.000 0 0 75.674.000 0 58.000.000 0 0 0 0 905.000.000 TÜRK AKREDİTASYON KURUMU 278.299.000 36.115.000 128.717.000 0 0 5.255.000 0 30.000.000 0 0 0 0 478.386.000 TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ 4.453.180.000 817.276.000 569.257.000 0 0 75.572.000 0 1.100.000.000 0 0 0 0 7.015.285.000 TÜRK PATENT VE MARKA KURUMU 833.942.000 98.584.000 170.327.000 0 0 232.673.000 0 156.694.000 0 0 0 0 1.492.220.000 KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI 2.904.229.000 376.128.000 422.267.000 0 0 6.267.759.000 0 106.000.000 0 0 3.424.896.000 0 13.501.279.000 TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KOORDİNASYON AJANSI BAŞKANLIĞI 829.956.000 104.895.000 439.312.000 0 0 2.310.700.000 0 115.200.000 0 0 0 0 3.800.063.000 GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ 461.675.000 86.548.000 104.723.000 0 0 3.665.000 0 90.501.000 0 658.000.000 0 0 1.405.112.000 ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI 354.681.000 45.981.000 30.477.000 0 0 33.583.000 0 10.000.000 0 0 0 0 474.722.000 KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU 342.533.000 46.373.000 52.835.000 0 0 8.767.000 0 20.000.000 0 0 0 0 470.508.000 CEZA İNFAZ KURUMLARI İLE TUTUKEVLERİ İŞ YURTLARI KURUMU 1.455.354.000 150.976.000 14.873.606.000 0 0 315.000 0 8.539.200.000 1.199.000.000 0 0 0 25.019.451.000 MESLEKİ YETERLİLİK KURUMU 194.456.000 42.509.000 41.262.000 0 0 191.000 0 1.200.000 0 821.000 0 0 280.439.000 YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI 504.894.000 72.713.000 116.540.000 0 0 2.485.351.000 0 50.000.000 0 0 0 0 3.229.498.000 TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI 544.167.000 79.682.000 43.394.000 0 0 6.475.000 0 310.000.000 0 0 0 0 983.718.000 DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 70.066.000 9.320.000 21.179.000 0 0 790.000 0 500.000 0 484.900.000 0 0 586.755.000 KONYA OVASI PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 88.745.000 13.345.000 30.377.000 0 0 2.282.000 0 11.400.000 0 610.800.000 0 0 756.949.000 DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 79.048.000 10.821.000 29.277.000 0 0 1.700.000 0 12.200.000 0 1.023.220.000 0 0 1.156.266.000 DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 37.788.719.000 6.756.516.000 4.781.894.000 0 0 686.837.000 0 182.320.920.000 8.434.200.000 702.000.000 0 0 233.036.886.000 TÜRKİYE SU ENSTİTÜSÜ 26.037.000 4.586.000 8.300.000 0 0 0 0 10.000.000 0 0 0 0 48.923.000 TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU 1.581.292.000 182.465.000 588.931.000 0 0 44.446.000 0 115.000.000 0 0 0 0 2.512.134.000 TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU 253.152.000 28.906.000 57.289.000 0 0 3.573.000 0 18.000.000 0 0 0 0 360.920.000 TÜRKİYE SAĞLIK ENSTİTÜLERİ BAŞKANLIĞI 406.212.000 57.574.000 107.756.000 0 0 4.683.000 0 375.000.000 0 1.500.000.000 0 0 2.451.225.000 HELAL AKREDİTASYON KURUMU 76.486.000 9.652.000 15.541.000 0 0 2.078.000 0 1.920.000 0 0 0 0 105.677.000 MADEN VE PETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 907.128.000 120.765.000 278.158.000 0 0 1.236.693.000 0 50.000.000 0 0 5.136.000 0 2.597.880.000 TÜRKİYE UZAY AJANSI 77.384.000 8.376.000 73.884.000 0 0 50.891.000 0 5.603.000 0 5.701.112.000 0 0 5.917.250.000 KAPADOKYA ALAN BAŞKANLIĞI 120.562.000 25.564.000 92.902.000 0 0 61.000 0 209.501.000 0 0 0 0 448.590.000 TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ 138.943.000 18.367.000 206.669.000 0 0 5.441.000 0 20.000.000 0 0 0 0 389.420.000 TÜRKİYE ENERJİ, NÜKLEER VE MADEN ARAŞTIRMA KURUMU 1.081.537.000 152.761.000 339.772.000 0 0 509.428.000 0 921.000.000 0 360.000.000 0 0 3.364.498.000 ULUDAĞ ALAN BAŞKANLIĞI 47.894.000 8.446.000 18.008.000 0 0 35.000 0 38.400.000 0 0 0 0 112.783.000 KENTSEL DÖNÜŞÜM BAŞKANLIĞI 911.177.000 101.103.000 168.920.000 0 0 109.944.462.000 100.000.000.000 0 0 0 0 0 111.125.662.000 DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 4.618.949.000 569.467.000 500.000.000 0 0 161.149.000 0 523.000.000 0 2.000.000.000 0 0 8.372.565.000 ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI 594.804.398.000 80.714.507.000 120.550.821.000 0 0 290.836.789.000 100.000.000.000 508.539.041.000 21.439.436.000 33.887.963.000 0 6.548.161.000 0 0 1.635.881.680.000 - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir. TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM SİVAS BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 415.419.000 46.544.000 80.038.000 0 0 3.727.000 0 240.000.000 0 0 0 0 0 0 785.728.000 TARSUS ÜNİVERSİTESİ 641.406.000 72.368.000 53.507.000 0 0 11.868.000 0 275.000.000 0 0 0 0 0 0 1.054.149.000 TRABZON ÜNİVERSİTESİ 1.202.911.000 149.507.000 110.553.000 0 0 35.259.000 0 424.000.000 0 0 0 0 0 0 1.922.230.000 KAYSERİ ÜNİVERSİTESİ 811.157.000 103.164.000 125.953.000 0 0 18.233.000 0 140.000.000 0 0 0 0 0 0 1.198.507.000 KAHRAMANMARAŞ İSTİKLAL ÜNİVERSİTESİ 486.822.000 52.969.000 63.348.000 0 0 8.289.000 0 380.000.000 0 0 0 0 0 0 991.428.000 ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2.095.253.000 307.295.000 314.182.000 0 0 61.799.000 0 357.870.000 0 0 0 0 0 0 3.136.399.000 ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 1.791.691.000 231.414.000 141.303.000 0 0 46.155.000 0 217.000.000 0 0 0 0 0 0 2.427.563.000 AFYONKARAHİSAR SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 2.223.248.000 249.982.000 104.137.000 0 0 619.230.000 0 821.581.000 0 0 0 0 0 0 4.018.178.000 TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU 5.150.975.000 647.311.000 509.818.000 0 0 165.236.000 0 288.600.000 0 0 0 0 6.761.940.000 ÖLÇME SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI 4.923.406.000 169.212.000 3.851.983.000 0 0 11.048.000 0 11.888.000 0 0 0 0 8.967.537.000 SAVUNMA SANAYİ BAŞKANLIĞI 1.162.875.000 136.343.000 98.910.000 0 0 23.396.000 0 125.000.000 0 0 0 0 1.546.524.000 ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU 153.270.000 21.863.000 43.393.000 0 0 9.912.000 0 16.800.000 0 0 0 0 245.238.000 ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ 63.735.000 6.735.000 30.944.000 0 0 5.398.000 0 16.800.000 0 0 0 0 123.612.000 ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ 66.152.000 7.280.000 31.946.000 0 0 5.084.000 0 22.800.000 0 0 0 0 133.262.000 TÜRK DİL KURUMU 152.304.000 20.300.000 47.601.000 0 0 31.314.000 0 62.000.000 0 0 0 0 313.519.000 TÜRK TARİH KURUMU 199.471.000 28.150.000 32.441.000 0 0 42.899.000 0 72.600.000 0 0 0 0 375.561.000 TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU 10.672.433.000 1.934.000.000 4.696.675.000 0 0 10.563.350.000 0 10.595.033.000 0 20.004.496.000 0 0 58.465.987.000 TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ 99.152.000 15.935.000 32.175.000 0 0 87.267.000 0 35.612.000 0 0 0 0 270.141.000 KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 37.029.677.000 7.466.009.000 25.981.415.000 0 0 101.681.429.000 0 217.070.000.000 2.650.236.000 0 0 0 389.228.530.000 DEVLET TİYATROLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 3.932.093.000 487.449.000 537.678.000 0 0 98.353.000 0 240.000.000 0 0 0 0 5.295.573.000 DEVLET OPERA VE BALESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 4.095.090.000 440.319.000 337.954.000 0 0 181.033.000 0 194.000.000 0 0 0 0 5.248.396.000 ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 30.558.329.000 5.330.767.000 10.811.955.000 0 0 798.842.000 0 8.400.100.000 0 842.614.000 2.488.129.000 0 59.230.736.000 VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2.967.035.000 437.557.000 721.055.000 0 0 577.578.000 0 744.000.000 0 0 0 0 5.447.225.000 TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 908.695.000 125.926.000 71.053.000 0 0 33.068.000 0 116.850.000 0 0 0 0 1.255.592.000 MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 3.167.719.000 478.830.000 365.076.000 0 0 209.916.000 0 4.700.000.000 0 0 630.000.000 0 9.551.541.000 SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 621.978.000 61.968.000 87.380.000 0 0 75.674.000 0 58.000.000 0 0 0 0 905.000.000 TÜRK AKREDİTASYON KURUMU 278.299.000 36.115.000 128.717.000 0 0 5.255.000 0 30.000.000 0 0 0 0 478.386.000 TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ 4.453.180.000 817.276.000 569.257.000 0 0 75.572.000 0 1.100.000.000 0 0 0 0 7.015.285.000 TÜRK PATENT VE MARKA KURUMU 833.942.000 98.584.000 170.327.000 0 0 232.673.000 0 156.694.000 0 0 0 0 1.492.220.000 KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI 2.904.229.000 376.128.000 422.267.000 0 0 6.267.759.000 0 106.000.000 0 0 3.424.896.000 0 13.501.279.000 TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KOORDİNASYON AJANSI BAŞKANLIĞI 829.956.000 104.895.000 439.312.000 0 0 2.310.700.000 0 115.200.000 0 0 0 0 3.800.063.000 GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ 461.675.000 86.548.000 104.723.000 0 0 3.665.000 0 90.501.000 0 658.000.000 0 0 1.405.112.000 ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI 354.681.000 45.981.000 30.477.000 0 0 33.583.000 0 10.000.000 0 0 0 0 474.722.000 KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU 342.533.000 46.373.000 52.835.000 0 0 8.767.000 0 20.000.000 0 0 0 0 470.508.000 CEZA İNFAZ KURUMLARI İLE TUTUKEVLERİ İŞ YURTLARI KURUMU 1.455.354.000 150.976.000 14.873.606.000 0 0 315.000 0 8.539.200.000 1.199.000.000 0 0 0 25.019.451.000 MESLEKİ YETERLİLİK KURUMU 194.456.000 42.509.000 41.262.000 0 0 191.000 0 1.200.000 0 821.000 0 0 280.439.000 YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI 504.894.000 72.713.000 116.540.000 0 0 2.485.351.000 0 50.000.000 0 0 0 0 3.229.498.000 TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI 544.167.000 79.682.000 43.394.000 0 0 6.475.000 0 310.000.000 0 0 0 0 983.718.000 DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 70.066.000 9.320.000 21.179.000 0 0 790.000 0 500.000 0 484.900.000 0 0 586.755.000 KONYA OVASI PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 88.745.000 13.345.000 30.377.000 0 0 2.282.000 0 11.400.000 0 610.800.000 0 0 756.949.000 DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 79.048.000 10.821.000 29.277.000 0 0 1.700.000 0 12.200.000 0 1.023.220.000 0 0 1.156.266.000 DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 37.788.719.000 6.756.516.000 4.781.894.000 0 0 686.837.000 0 182.320.920.000 8.434.200.000 702.000.000 0 0 233.036.886.000 TÜRKİYE SU ENSTİTÜSÜ 26.037.000 4.586.000 8.300.000 0 0 0 0 10.000.000 0 0 0 0 48.923.000 TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU 1.581.292.000 182.465.000 588.931.000 0 0 44.446.000 0 115.000.000 0 0 0 0 2.512.134.000 TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU 253.152.000 28.906.000 57.289.000 0 0 3.573.000 0 18.000.000 0 0 0 0 360.920.000 TÜRKİYE SAĞLIK ENSTİTÜLERİ BAŞKANLIĞI 406.212.000 57.574.000 107.756.000 0 0 4.683.000 0 375.000.000 0 1.500.000.000 0 0 2.451.225.000 HELAL AKREDİTASYON KURUMU 76.486.000 9.652.000 15.541.000 0 0 2.078.000 0 1.920.000 0 0 0 0 105.677.000 MADEN VE PETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 907.128.000 120.765.000 278.158.000 0 0 1.236.693.000 0 50.000.000 0 0 5.136.000 0 2.597.880.000 TÜRKİYE UZAY AJANSI 77.384.000 8.376.000 73.884.000 0 0 50.891.000 0 5.603.000 0 5.701.112.000 0 0 5.917.250.000 KAPADOKYA ALAN BAŞKANLIĞI 120.562.000 25.564.000 92.902.000 0 0 61.000 0 209.501.000 0 0 0 0 448.590.000 TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ 138.943.000 18.367.000 206.669.000 0 0 5.441.000 0 20.000.000 0 0 0 0 389.420.000 TÜRKİYE ENERJİ, NÜKLEER VE MADEN ARAŞTIRMA KURUMU 1.081.537.000 152.761.000 339.772.000 0 0 509.428.000 0 921.000.000 0 360.000.000 0 0 3.364.498.000 ULUDAĞ ALAN BAŞKANLIĞI 47.894.000 8.446.000 18.008.000 0 0 35.000 0 38.400.000 0 0 0 0 112.783.000 KENTSEL DÖNÜŞÜM BAŞKANLIĞI 911.177.000 101.103.000 168.920.000 0 0 109.944.462.000 100.000.000.000 0 0 0 0 0 111.125.662.000 DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 4.618.949.000 569.467.000 500.000.000 0 0 161.149.000 0 523.000.000 0 2.000.000.000 0 0 8.372.565.000 ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI 594.804.398.000 80.714.507.000 120.550.821.000 0 0 290.836.789.000 100.000.000.000 508.539.041.000 21.439.436.000 33.887.963.000 0 6.548.161.000 0 0 1.635.881.680.000 - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir. (TL) TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 14.752.978.000 1.613.884.000 3.003.152.000 0 0 3.569.488.000 0 3.550.755.000 0 0 0 0 0 0 26.490.257.000 CUMHURBAŞKANLIĞI 4.998.247.000 288.364.000 13.013.339.000 0 0 2.091.000.000 0 3.226.000.000 0 0 0 0 0 0 23.616.950.000 ANAYASA MAHKEMESİ 643.924.000 66.671.000 333.507.000 0 0 34.072.000 0 33.657.000 0 0 0 0 0 0 1.111.831.000 YARGITAY 3.842.609.000 442.286.000 1.178.295.000 0 0 210.339.000 0 169.524.000 0 0 0 0 0 0 5.843.053.000 DANIŞTAY 2.728.890.000 290.450.000 294.254.000 0 0 76.347.000 0 113.841.000 0 0 0 0 0 0 3.503.782.000 HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU 1.323.948.000 128.910.000 211.207.000 0 0 4.291.000 0 61.870.000 0 0 0 0 0 0 1.730.226.000 SAYIŞTAY 3.701.647.000 419.671.000 418.527.000 0 0 66.677.000 0 456.123.000 0 0 0 0 0 0 5.062.645.000 ADALET BAKANLIĞI 279.194.201.000 30.721.005.000 80.918.370.000 0 0 892.044.000 0 39.132.811.000 5.741.795.000 0 0 0 0 0 430.858.431.000 MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI 456.345.897.000 56.101.344.000 542.368.697.000 0 0 15.562.373.000 0 3.226.001.000 500.829.000 0 0 0 0 0 1.073.604.312.000 İÇİŞLERİ BAKANLIĞI 78.208.481.000 15.024.529.000 14.911.226.000 0 0 5.713.820.000 0 18.932.237.000 4.467.547.000 2.218.747.000 0 0 0 0 135.009.040.000 DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI 21.279.677.000 1.708.990.000 9.013.601.000 0 0 14.740.233.000 0 3.058.237.000 0 0 0 7.053.000 0 0 49.807.791.000 HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI 33.483.233.000 3.654.192.000 45.445.624.000 0 3.039.809.714.000 5.662.382.008.000 11.527.671.000 3.609.499.000 81.798.000 27.227.818.000 0 352.953.844.000 0 0 9.168.565.932.000 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 1.670.075.644.000 202.770.931.000 160.030.521.000 0 0 43.606.823.000 0 198.597.379.000 45.563.599.000 555.420.000 0 0 0 0 2.275.636.718.000 SAĞLIK BAKANLIĞI 1.020.987.911.000 120.960.801.000 301.092.798.000 0 0 4.131.244.000 0 282.174.479.000 57.530.499.000 31.771.000 0 0 0 0 1.729.379.004.000 ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI 5.055.036.000 809.491.000 270.911.000 0 0 12.524.531.000 0 185.563.890.000 312.962.000 0 0 0 0 0 204.223.859.000 AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI 81.523.628.000 12.884.678.000 29.530.200.000 0 0 787.713.959.000 0 7.810.179.000 2.100.760.000 7.413.000 0 0 0 0 919.470.057.000 ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI 1.653.220.000 211.770.000 18.093.313.000 0 0 224.082.000 0 429.502.000 0 0 0 0 0 0 20.611.887.000 KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 22.374.501.000 2.967.618.000 3.195.255.000 0 0 7.429.229.000 0 21.156.465.000 3.494.154.000 1.431.570.000 0 0 0 0 58.554.638.000 SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI 5.351.657.000 653.434.000 802.780.000 0 0 67.635.036.000 0 8.707.840.000 5.864.401.000 2.172.780.000 0 30.937.326.000 2.133.835.000 0 116.260.853.000 ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI 23.383.759.000 3.023.094.000 1.283.729.000 0 0 3.807.612.000 0 38.544.582.000 17.718.832.000 115.529.765.000 311.184.000 166.406.000 0 0 185.738.947.000 TİCARET BAKANLIĞI 26.492.133.000 2.840.122.000 2.517.423.000 0 0 50.363.277.000 0 2.645.935.000 579.017.000 31.771.000 0 0 0 0 84.890.661.000 GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI 4.168.578.000 611.971.000 2.870.884.000 0 0 260.101.879.000 0 23.931.337.000 0 5.268.689.000 0 40.235.329.000 0 0 337.188.667.000 TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI 81.162.978.000 10.484.845.000 4.441.721.000 0 0 192.426.349.000 0 13.797.641.000 1.803.730.000 1.841.669.000 277.399.000 2.773.434.000 437.436.000 0 306.928.637.000 MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ 343.145.000 40.860.000 43.974.000 0 0 5.183.000 0 247.480.000 0 0 0 0 0 0 680.642.000 MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI BAŞKANLIĞI 24.982.865.000 1.906.931.000 7.755.613.000 0 0 0 0 10.394.170.000 0 0 0 0 0 0 45.039.579.000 JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI 329.359.378.000 31.912.263.000 53.210.136.000 0 0 89.095.000 0 14.502.343.000 4.959.473.000 0 0 0 0 0 429.073.215.000 SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI 14.555.772.000 1.501.043.000 7.082.546.000 0 0 26.601.000 0 2.821.275.000 222.275.000 0 0 0 0 0 25.987.237.000 EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 481.751.014.000 59.628.445.000 53.824.967.000 0 0 200.816.000 0 52.560.963.000 6.014.303.000 0 0 0 0 0 647.966.205.000 DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI 167.462.552.000 20.428.746.000 5.196.682.000 0 0 683.165.000 0 2.625.765.000 444.549.000 0 0 0 0 0 196.396.910.000 AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI 10.798.879.000 1.290.686.000 1.051.928.000 0 0 12.454.483.000 0 5.344.571.000 0 39.184.000 0 949.462.000 0 0 31.929.193.000 GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI 55.002.507.000 6.202.289.000 8.298.013.000 0 0 224.828.000 0 9.891.413.000 302.293.000 0 0 0 0 0 79.619.050.000 TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 13.929.929.000 2.127.375.000 257.216.000 0 0 49.849.000 0 1.576.882.000 0 0 0 0 0 0 17.941.251.000 METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 3.022.687.000 486.453.000 233.276.000 0 0 1.335.379.000 0 1.856.102.000 0 0 0 0 0 0 6.933.897.000 GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI 16.772.496.000 3.102.575.000 4.609.514.000 0 0 3.730.255.000 0 7.610.017.000 0 14.827.000 0 0 0 0 35.839.684.000 AVRUPA BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI 633.723.000 80.912.000 206.937.000 0 0 10.103.216.000 0 33.410.000 0 99.043.000 0 0 0 0 11.157.241.000 DEVLET ARŞİVLERİ BAŞKANLIĞI 1.156.595.000 189.509.000 208.096.000 0 0 4.324.000 0 160.862.000 0 0 0 0 0 0 1.719.386.000 İLETİŞİM BAŞKANLIĞI 1.614.901.000 158.114.000 6.544.981.000 0 0 13.113.000 0 74.244.000 0 0 0 0 0 0 8.405.353.000 MİLLİ SARAYLAR İDARESİ BAŞKANLIĞI 2.848.658.000 462.845.000 280.825.000 0 0 5.970.000 0 1.039.417.000 0 0 0 0 0 0 4.637.715.000 STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI 1.358.707.000 155.392.000 427.399.000 0 0 34.389.000 0 298.461.000 0 2.070.851.000 0 0 0 428.645.479.000 432.990.678.000 ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI 4.631.951.000 536.782.000 717.588.000 0 0 354.462.881.000 0 284.602.000 0 529.519.000 75.573.000 0 0 0 361.163.323.000 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI 187.154.000 19.369.000 251.737.000 0 0 26.917.000 0 24.748.000 0 102.066.000 0 0 0 0 611.991.000 GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI 4.973.145.690.000 598.909.640.000 1.385.440.762.000 0 3.039.809.714.000 7.518.757.177.000 11.527.671.000 970.276.509.000 157.702.816.000 159.172.903.000 664.156.000 428.022.854.000 2.571.271.000 428.645.479.000 19.502.180.728.000 - Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarına, özel bütçeli idarelere yapılacak hazine yardımı dahil edilmemiştir. - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir. GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I SAYILI CETVEL) 2027 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM (TL) TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK YÜKSEKÖĞRETİM KURULU 1.139.442.000 113.610.000 71.572.000 0 0 192.962.000 0 16.149.000 0 0 0 0 0 0 1.533.735.000 ANKARA ÜNİVERSİTESİ 14.066.591.000 1.756.086.000 1.272.209.000 0 0 2.814.300.000 0 1.965.037.000 297.848.000 0 0 0 0 0 21.874.223.000 ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 5.889.393.000 816.731.000 1.628.904.000 0 0 367.336.000 0 871.901.000 0 0 0 0 0 0 9.574.265.000 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 12.047.010.000 1.498.827.000 1.627.196.000 0 0 2.734.697.000 0 2.684.901.000 0 0 0 0 0 0 20.592.631.000 GAZİ ÜNİVERSİTESİ 10.624.563.000 1.370.363.000 977.167.000 0 0 2.195.424.000 0 2.630.244.000 0 0 0 0 0 0 17.797.761.000 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ 11.186.131.000 1.422.502.000 1.359.276.000 0 0 2.789.542.000 0 3.268.590.000 640.150.000 0 0 0 0 0 20.026.041.000 İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 6.413.887.000 837.924.000 1.060.302.000 0 0 374.010.000 0 1.074.807.000 0 0 0 0 0 0 9.760.930.000 BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ 3.430.907.000 487.189.000 856.700.000 0 0 197.479.000 0 1.505.158.000 0 0 0 0 0 0 6.477.433.000 MARMARA ÜNİVERSİTESİ 8.010.069.000 1.024.936.000 970.216.000 0 0 630.935.000 0 676.339.000 0 0 0 0 0 0 11.312.495.000 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 4.284.617.000 545.223.000 733.521.000 0 0 221.197.000 0 725.120.000 0 0 0 0 0 0 6.509.678.000 MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ 1.707.887.000 237.172.000 184.931.000 0 0 116.489.000 0 448.681.000 0 0 0 0 0 0 2.695.160.000 EGE ÜNİVERSİTESİ 10.821.874.000 1.456.469.000 1.309.647.000 0 0 2.555.012.000 0 2.055.348.000 0 0 0 0 0 0 18.198.350.000 DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 9.134.813.000 1.177.654.000 987.564.000 0 0 1.928.850.000 0 1.777.947.000 0 0 0 0 0 0 15.006.828.000 TRAKYA ÜNİVERSİTESİ 5.549.873.000 671.977.000 492.287.000 0 0 1.028.850.000 0 1.048.889.000 57.791.000 0 0 0 0 0 8.791.876.000 BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ 7.840.761.000 1.010.789.000 923.378.000 0 0 1.371.972.000 0 1.914.749.000 0 0 0 0 0 0 13.061.649.000 ANADOLU ÜNİVERSİTESİ 5.218.328.000 780.318.000 888.174.000 0 0 322.228.000 0 603.761.000 0 0 0 0 0 0 7.812.809.000 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ 8.409.002.000 1.065.285.000 1.173.328.000 0 0 1.376.666.000 0 502.373.000 0 0 0 0 0 0 12.526.654.000 AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ 7.809.684.000 970.073.000 686.111.000 0 0 1.487.774.000 0 2.067.537.000 1.049.136.000 0 0 0 0 0 13.021.179.000 ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 6.793.106.000 837.908.000 977.690.000 0 0 1.429.369.000 0 1.622.499.000 0 0 0 0 0 0 11.660.572.000 SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ 6.734.591.000 811.624.000 766.815.000 0 0 940.119.000 0 1.559.434.000 0 0 0 0 0 0 10.812.583.000 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ 7.698.713.000 981.826.000 666.854.000 0 0 1.441.717.000 0 1.923.064.000 1.006.459.000 0 0 0 0 0 12.712.174.000 ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ 7.887.946.000 975.458.000 666.331.000 0 0 1.410.878.000 0 599.974.000 0 0 0 0 0 0 11.540.587.000 KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 6.605.532.000 813.348.000 516.926.000 0 0 1.141.056.000 0 858.609.000 26.673.000 0 0 0 0 0 9.935.471.000 ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ 9.743.469.000 1.169.946.000 1.567.917.000 0 0 1.333.897.000 0 550.643.000 0 0 0 0 0 0 14.365.872.000 İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ 7.404.953.000 890.563.000 620.648.000 0 0 1.086.649.000 0 1.084.775.000 746.842.000 0 0 0 0 0 11.087.588.000 FIRAT ÜNİVERSİTESİ 6.984.999.000 865.751.000 713.860.000 0 0 901.045.000 0 1.877.752.000 800.188.000 0 0 0 0 0 11.343.407.000 DİCLE ÜNİVERSİTESİ 6.823.555.000 802.333.000 801.416.000 0 0 1.165.990.000 0 1.731.749.000 861.535.000 0 0 0 0 0 11.325.043.000 VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ 6.681.375.000 783.762.000 667.428.000 0 0 777.812.000 0 1.753.397.000 0 0 0 0 0 0 10.663.774.000 GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ 6.146.043.000 775.203.000 713.975.000 0 0 1.006.273.000 0 912.399.000 0 0 0 0 0 0 9.553.893.000 İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ 1.652.637.000 197.819.000 298.592.000 0 0 62.563.000 0 537.034.000 0 0 0 0 0 0 2.748.645.000 GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.768.107.000 203.215.000 238.959.000 0 0 63.044.000 0 309.355.000 0 0 0 0 0 0 2.582.680.000 HARRAN ÜNİVERSİTESİ 4.409.320.000 522.558.000 416.787.000 0 0 666.304.000 0 695.419.000 444.549.000 0 0 0 0 0 6.710.388.000 SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ 5.876.747.000 755.456.000 656.850.000 0 0 941.797.000 0 909.658.000 0 0 0 0 0 0 9.140.508.000 AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ 5.958.452.000 718.849.000 584.898.000 0 0 999.245.000 0 698.531.000 0 0 0 0 0 0 8.959.975.000 ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ 4.260.568.000 528.002.000 341.259.000 0 0 632.852.000 0 860.420.000 0 0 0 0 0 0 6.623.101.000 MERSİN ÜNİVERSİTESİ 5.790.335.000 696.950.000 402.663.000 0 0 963.783.000 0 1.039.911.000 0 0 0 0 0 0 8.893.642.000 PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ 7.026.663.000 891.990.000 561.706.000 0 0 1.108.939.000 0 713.695.000 44.455.000 0 0 0 0 0 10.302.993.000 BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ 3.975.644.000 524.559.000 436.688.000 0 0 554.245.000 0 680.570.000 0 0 0 0 0 0 6.171.706.000 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ 6.475.597.000 809.383.000 751.127.000 0 0 1.131.584.000 0 432.174.000 0 0 0 0 0 0 9.599.865.000 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ 4.263.975.000 533.583.000 519.507.000 0 0 204.512.000 0 444.517.000 0 0 0 0 0 0 5.966.094.000 MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ 5.388.944.000 688.281.000 468.280.000 0 0 905.552.000 0 609.871.000 0 0 0 0 0 0 8.060.928.000 BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ 3.902.310.000 479.400.000 405.946.000 0 0 255.824.000 0 524.806.000 0 0 0 0 0 0 5.568.286.000 HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ 3.805.696.000 445.361.000 327.479.000 0 0 550.722.000 0 1.351.035.000 244.502.000 0 0 0 0 0 6.480.293.000 AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ 3.019.343.000 391.932.000 291.505.000 0 0 96.436.000 0 248.717.000 0 0 0 0 0 0 4.047.933.000 KAFKAS ÜNİVERSİTESİ 3.172.312.000 363.843.000 493.760.000 0 0 237.138.000 0 608.594.000 0 0 0 0 0 0 4.875.647.000 ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ 6.044.955.000 786.855.000 515.140.000 0 0 701.262.000 0 770.875.000 0 0 0 0 0 0 8.819.087.000 NİĞDE ÖMER HALİSDEMİR ÜNİVERSİTESİ 2.903.779.000 365.283.000 320.622.000 0 0 104.756.000 0 249.966.000 0 0 0 0 0 0 3.944.406.000 KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ 3.106.256.000 415.140.000 389.598.000 0 0 98.956.000 0 358.848.000 0 0 0 0 0 0 4.368.798.000 TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ 4.899.906.000 577.370.000 420.897.000 0 0 570.531.000 0 1.090.586.000 0 0 0 0 0 0 7.559.290.000 MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ 4.311.778.000 543.377.000 446.723.000 0 0 191.715.000 0 335.334.000 0 0 0 0 0 0 5.828.927.000 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ 4.788.074.000 571.895.000 537.706.000 0 0 685.283.000 0 743.085.000 0 0 0 0 0 0 7.326.043.000 KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ 3.742.142.000 458.375.000 480.710.000 0 0 564.717.000 0 264.286.000 0 0 0 0 0 0 5.510.230.000 ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ 6.072.189.000 770.739.000 622.574.000 0 0 1.226.365.000 0 580.243.000 0 0 0 0 0 0 9.272.110.000 GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ 1.035.984.000 133.261.000 167.925.000 0 0 62.598.000 0 261.091.000 0 0 0 0 0 0 1.660.859.000 KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ 2.496.072.000 304.846.000 226.093.000 0 0 61.627.000 0 278.414.000 0 0 0 0 0 0 3.367.052.000 KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ 2.554.371.000 305.494.000 243.724.000 0 0 65.407.000 0 949.086.000 0 0 0 0 0 0 4.118.082.000 DÜZCE ÜNİVERSİTESİ 3.631.727.000 430.661.000 270.813.000 0 0 489.312.000 0 666.257.000 88.910.000 0 0 0 0 0 5.488.770.000 BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ 3.088.922.000 412.778.000 434.325.000 0 0 102.999.000 0 582.815.000 0 0 0 0 0 0 4.621.839.000 UŞAK ÜNİVERSİTESİ 2.299.144.000 271.815.000 292.501.000 0 0 138.530.000 0 470.742.000 0 0 0 0 0 0 3.472.732.000 ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II SAYILI CETVEL) 2027 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ 3.362.535.000 400.367.000 199.250.000 0 0 192.969.000 0 502.491.000 0 0 0 0 0 0 4.657.612.000 TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ 3.821.343.000 481.094.000 320.305.000 0 0 495.350.000 0 692.426.000 0 0 0 0 0 0 5.810.518.000 ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ 2.800.366.000 295.042.000 279.567.000 0 0 67.348.000 0 152.201.000 0 0 0 0 0 0 3.594.524.000 AKSARAY ÜNİVERSİTESİ 2.240.326.000 264.466.000 223.319.000 0 0 63.954.000 0 444.227.000 0 0 0 0 0 0 3.236.292.000 GİRESUN ÜNİVERSİTESİ 2.873.662.000 341.284.000 232.357.000 0 0 94.469.000 0 543.218.000 0 0 0 0 0 0 4.084.990.000 HİTİT ÜNİVERSİTESİ 2.144.884.000 253.535.000 240.648.000 0 0 63.681.000 0 637.510.000 0 0 0 0 0 0 3.340.258.000 YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ 3.119.857.000 374.419.000 336.093.000 0 0 283.115.000 0 407.231.000 0 0 0 0 0 0 4.520.715.000 ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ 2.561.864.000 285.170.000 233.209.000 0 0 99.703.000 0 1.286.897.000 871.315.000 0 0 0 0 0 4.466.843.000 ORDU ÜNİVERSİTESİ 2.689.009.000 339.123.000 209.888.000 0 0 171.867.000 0 259.092.000 0 0 0 0 0 0 3.668.979.000 AMASYA ÜNİVERSİTESİ 2.041.206.000 254.542.000 161.639.000 0 0 52.324.000 0 146.261.000 0 0 0 0 0 0 2.655.972.000 KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ 2.107.095.000 235.352.000 195.709.000 0 0 56.888.000 0 267.526.000 0 0 0 0 0 0 2.862.570.000 AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ 1.865.352.000 211.301.000 290.258.000 0 0 25.437.000 0 280.890.000 0 0 0 0 0 0 2.673.238.000 SİNOP ÜNİVERSİTESİ 1.691.870.000 201.017.000 131.839.000 0 0 39.318.000 0 476.399.000 0 0 0 0 0 0 2.540.443.000 SİİRT ÜNİVERSİTESİ 2.032.216.000 215.969.000 182.805.000 0 0 35.927.000 0 648.399.000 0 0 0 0 0 0 3.115.316.000 NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ 2.064.923.000 258.559.000 208.033.000 0 0 83.348.000 0 420.716.000 0 0 0 0 0 0 3.035.579.000 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ 3.189.135.000 386.442.000 374.252.000 0 0 69.366.000 0 134.877.000 0 0 0 0 0 0 4.154.072.000 KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ 1.281.814.000 152.665.000 169.318.000 0 0 26.802.000 0 157.150.000 0 0 0 0 0 0 1.787.749.000 ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ 2.008.751.000 258.769.000 204.030.000 0 0 55.636.000 0 407.105.000 0 0 0 0 0 0 2.934.291.000 ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ 1.479.868.000 158.160.000 135.194.000 0 0 30.888.000 0 147.254.000 0 0 0 0 0 0 1.951.364.000 BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ 1.948.552.000 231.002.000 241.352.000 0 0 43.683.000 0 173.236.000 0 0 0 0 0 0 2.637.825.000 BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ 1.671.796.000 179.351.000 221.829.000 0 0 31.791.000 0 257.379.000 0 0 0 0 0 0 2.362.146.000 KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ 1.946.865.000 229.479.000 253.310.000 0 0 51.553.000 0 912.211.000 0 0 0 0 0 0 3.393.418.000 OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ 1.639.258.000 187.952.000 151.113.000 0 0 39.046.000 0 171.998.000 0 0 0 0 0 0 2.189.367.000 BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ 2.333.401.000 256.412.000 276.821.000 0 0 37.224.000 0 264.309.000 0 0 0 0 0 0 3.168.167.000 MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ 1.805.641.000 181.721.000 269.752.000 0 0 31.057.000 0 275.940.000 0 0 0 0 0 0 2.564.111.000 MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ 2.183.974.000 247.775.000 220.559.000 0 0 34.543.000 0 226.444.000 0 0 0 0 0 0 2.913.295.000 BATMAN ÜNİVERSİTESİ 1.896.167.000 206.050.000 193.788.000 0 0 56.998.000 0 379.882.000 0 0 0 0 0 0 2.732.885.000 ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ 1.133.662.000 133.189.000 227.729.000 0 0 21.159.000 0 310.835.000 0 0 0 0 0 0 1.826.574.000 BARTIN ÜNİVERSİTESİ 1.807.434.000 207.181.000 140.791.000 0 0 40.198.000 0 252.430.000 0 0 0 0 0 0 2.448.034.000 BAYBURT ÜNİVERSİTESİ 1.490.726.000 166.961.000 194.552.000 0 0 29.432.000 0 107.654.000 0 0 0 0 0 0 1.989.325.000 GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ 1.808.093.000 202.420.000 177.644.000 0 0 40.948.000 0 73.006.000 0 0 0 0 0 0 2.302.111.000 HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ 1.165.740.000 131.604.000 135.146.000 0 0 19.841.000 0 227.682.000 0 0 0 0 0 0 1.680.013.000 IĞDIR ÜNİVERSİTESİ 1.515.739.000 166.491.000 149.826.000 0 0 35.220.000 0 128.690.000 0 0 0 0 0 0 1.995.966.000 ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ 1.023.854.000 108.857.000 153.409.000 0 0 17.663.000 0 146.635.000 0 0 0 0 0 0 1.450.418.000 MUNZUR ÜNİVERSİTESİ 1.436.989.000 148.038.000 142.611.000 0 0 29.647.000 0 164.574.000 0 0 0 0 0 0 1.921.859.000 YALOVA ÜNİVERSİTESİ 1.758.852.000 206.855.000 175.943.000 0 0 44.804.000 0 347.710.000 0 0 0 0 0 0 2.534.164.000 TÜRK ALMAN ÜNİVERSİTESİ 875.650.000 117.302.000 198.032.000 0 0 15.910.000 0 259.854.000 0 0 0 0 0 0 1.466.748.000 ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ 3.898.099.000 456.117.000 511.918.000 0 0 183.071.000 0 849.353.000 0 0 0 0 0 0 5.898.558.000 BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.337.382.000 153.296.000 141.112.000 0 0 22.810.000 0 506.097.000 0 0 0 0 0 0 2.160.697.000 İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ 2.362.918.000 295.636.000 176.982.000 0 0 96.914.000 0 281.385.000 0 0 0 0 0 0 3.213.835.000 İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ 2.812.854.000 306.706.000 262.966.000 0 0 157.030.000 0 514.759.000 0 0 0 0 0 0 4.054.315.000 NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ 6.708.734.000 793.738.000 431.024.000 0 0 1.259.076.000 0 572.177.000 0 0 0 0 0 0 9.764.749.000 ABDULLAH GÜL ÜNİVERSİTESİ 773.962.000 95.269.000 116.471.000 0 0 15.678.000 0 421.953.000 0 0 0 0 0 0 1.423.333.000 ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.021.161.000 114.998.000 146.574.000 0 0 15.515.000 0 190.250.000 0 0 0 0 0 0 1.488.498.000 ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 1.072.238.000 133.052.000 87.120.000 0 0 25.313.000 0 571.680.000 0 0 0 0 0 0 1.889.403.000 ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 1.144.275.000 144.993.000 110.484.000 0 0 27.625.000 0 85.383.000 0 0 0 0 0 0 1.512.760.000 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 9.301.503.000 1.139.038.000 556.281.000 0 0 393.484.000 0 974.613.000 0 0 0 0 0 0 12.364.919.000 BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 1.504.729.000 181.040.000 174.459.000 0 0 27.196.000 0 400.423.000 0 0 0 0 0 0 2.287.847.000 İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.157.260.000 144.767.000 156.418.000 0 0 29.861.000 0 559.306.000 400.094.000 0 0 0 0 0 2.047.612.000 ALANYA ALAADDİN KEYKUBAT ÜNİVERSİTESİ 1.564.750.000 179.281.000 199.735.000 0 0 83.759.000 0 499.167.000 0 0 0 0 0 0 2.526.692.000 İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ 1.068.909.000 121.184.000 100.794.000 0 0 16.618.000 0 284.602.000 0 0 0 0 0 0 1.592.107.000 İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ 922.617.000 101.036.000 108.305.000 0 0 37.526.000 0 371.220.000 0 0 0 0 0 0 1.540.704.000 YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU 44.652.000 5.407.000 38.167.000 0 0 1.176.000 0 1.984.000 0 0 0 0 0 0 91.386.000 ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ 516.037.000 70.766.000 134.216.000 0 0 4.714.000 0 119.038.000 0 0 0 0 0 0 844.771.000 GAZİANTEP İSLAM BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 557.840.000 62.833.000 152.776.000 0 0 5.835.000 0 197.984.000 0 0 0 0 0 0 977.268.000 KONYA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.288.549.000 153.946.000 174.964.000 0 0 34.276.000 0 358.846.000 0 0 0 0 0 0 2.010.581.000 KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 1.424.235.000 158.934.000 94.312.000 0 0 94.436.000 0 538.269.000 0 0 0 0 0 0 2.310.186.000 MALATYA TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ 1.470.174.000 181.258.000 149.044.000 0 0 18.656.000 0 464.025.000 266.729.000 0 0 0 0 0 2.283.157.000 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA 7.572.240.000 974.319.000 1.129.319.000 0 0 1.776.167.000 0 2.914.465.000 293.402.000 0 0 0 0 0 14.366.510.000 ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ 3.301.677.000 413.153.000 382.018.000 0 0 104.669.000 0 184.307.000 0 0 0 0 0 0 4.385.824.000 SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 1.753.602.000 237.881.000 177.861.000 0 0 43.062.000 0 303.163.000 0 0 0 0 0 0 2.515.569.000 SAMSUN ÜNİVERSİTESİ 1.135.075.000 137.740.000 79.665.000 0 0 12.997.000 0 402.157.000 0 0 0 0 0 0 1.767.634.000 TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM SİVAS BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 462.693.000 51.798.000 88.792.000 0 0 4.130.000 0 296.976.000 0 0 0 0 0 0 904.389.000 TARSUS ÜNİVERSİTESİ 714.878.000 80.621.000 59.359.000 0 0 13.150.000 0 340.285.000 0 0 0 0 0 0 1.208.293.000 TRABZON ÜNİVERSİTESİ 1.340.250.000 166.457.000 122.645.000 0 0 39.069.000 0 524.658.000 0 0 0 0 0 0 2.193.079.000 KAYSERİ ÜNİVERSİTESİ 903.284.000 114.779.000 139.729.000 0 0 20.203.000 0 173.236.000 0 0 0 0 0 0 1.351.231.000 KAHRAMANMARAŞ İSTİKLAL ÜNİVERSİTESİ 542.340.000 58.983.000 70.277.000 0 0 9.184.000 0 470.212.000 0 0 0 0 0 0 1.150.996.000 ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2.330.756.000 341.472.000 348.545.000 0 0 68.475.000 0 442.828.000 0 0 0 0 0 0 3.532.076.000 ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 1.995.942.000 257.599.000 156.758.000 0 0 51.141.000 0 268.516.000 0 0 0 0 0 0 2.729.956.000 AFYONKARAHİSAR SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 2.475.456.000 278.141.000 115.527.000 0 0 686.174.000 0 1.016.625.000 0 0 0 0 0 0 4.571.923.000 TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU 5.727.911.000 719.281.000 565.579.000 0 0 183.052.000 0 357.114.000 0 0 0 0 7.552.937.000 ÖLÇME SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI 5.486.299.000 187.544.000 3.768.606.000 0 0 12.241.000 0 14.710.000 0 0 0 0 9.469.400.000 SAVUNMA SANAYİ BAŞKANLIĞI 1.294.961.000 151.707.000 109.728.000 0 0 25.923.000 0 154.675.000 0 0 0 0 1.736.994.000 ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU 170.330.000 24.277.000 48.139.000 0 0 10.983.000 0 20.788.000 0 0 0 0 274.517.000 ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ 70.996.000 7.502.000 34.328.000 0 0 5.983.000 0 20.788.000 0 0 0 0 139.597.000 ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ 73.694.000 8.110.000 35.440.000 0 0 5.636.000 0 28.213.000 0 0 0 0 151.093.000 TÜRK DİL KURUMU 169.360.000 22.546.000 52.807.000 0 0 34.734.000 0 76.719.000 0 0 0 0 356.166.000 TÜRK TARİH KURUMU 221.737.000 31.250.000 35.989.000 0 0 47.583.000 0 89.835.000 0 0 0 0 426.394.000 TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU 11.809.793.000 2.140.031.000 5.209.860.000 0 0 11.571.247.000 0 13.110.306.000 0 21.185.522.000 0 0 65.026.759.000 TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ 109.871.000 17.633.000 35.694.000 0 0 96.801.000 0 44.066.000 0 0 0 0 304.065.000 KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 41.031.357.000 8.269.282.000 28.823.095.000 0 0 125.420.375.000 0 268.602.701.000 2.356.319.000 0 0 0 472.146.810.000 DEVLET TİYATROLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 4.359.030.000 540.291.000 596.486.000 0 0 108.968.000 0 296.976.000 0 0 0 0 5.901.751.000 DEVLET OPERA VE BALESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 4.538.992.000 488.031.000 374.917.000 0 0 200.581.000 0 240.056.000 0 0 0 0 5.842.577.000 ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 33.921.090.000 5.914.502.000 11.758.714.000 0 0 885.133.000 0 10.394.293.000 0 928.482.000 2.760.265.000 0 66.562.479.000 VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 3.297.205.000 485.867.000 799.919.000 0 0 640.680.000 0 920.626.000 0 0 0 0 6.144.297.000 TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 1.012.491.000 140.231.000 78.824.000 0 0 36.641.000 0 144.591.000 0 0 0 0 1.412.778.000 MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 3.525.210.000 532.504.000 405.006.000 0 0 232.586.000 0 5.815.785.000 0 0 0 0 10.511.091.000 SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 690.803.000 68.766.000 96.937.000 0 0 82.653.000 0 71.769.000 0 0 0 0 1.010.928.000 TÜRK AKREDİTASYON KURUMU 308.326.000 40.002.000 142.795.000 0 0 5.775.000 0 37.122.000 0 0 0 0 534.020.000 TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ 4.931.672.000 904.990.000 631.519.000 0 0 82.280.000 0 1.361.141.000 0 0 0 0 7.911.602.000 TÜRK PATENT VE MARKA KURUMU 928.788.000 109.663.000 188.956.000 0 0 253.735.000 0 193.893.000 0 0 0 0 1.675.035.000 KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI 3.216.741.000 416.488.000 467.866.000 0 0 6.948.411.000 0 131.165.000 0 0 3.799.489.000 0 14.980.160.000 TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KOORDİNASYON AJANSI BAŞKANLIĞI 922.212.000 116.474.000 487.362.000 0 0 2.514.969.000 0 142.549.000 0 0 0 0 4.183.566.000 GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ 511.427.000 95.824.000 116.177.000 0 0 4.058.000 0 111.986.000 0 696.846.000 0 0 1.536.318.000 ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI 394.999.000 51.154.000 33.810.000 0 0 37.212.000 0 12.374.000 0 0 0 0 529.549.000 KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU 381.165.000 51.533.000 58.614.000 0 0 9.708.000 0 24.748.000 0 0 0 0 525.768.000 CEZA İNFAZ KURUMLARI İLE TUTUKEVLERİ İŞ YURTLARI KURUMU 1.615.539.000 168.408.000 16.500.386.000 0 0 349.000 0 10.566.415.000 1.066.028.000 0 0 0 28.851.097.000 MESLEKİ YETERLİLİK KURUMU 215.175.000 47.039.000 45.775.000 0 0 212.000 0 1.485.000 0 869.000 0 0 310.555.000 YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI 560.977.000 80.681.000 129.286.000 0 0 2.752.868.000 0 61.870.000 0 0 0 0 3.585.682.000 TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI 604.317.000 88.400.000 48.140.000 0 0 7.175.000 0 383.594.000 0 0 0 0 1.131.626.000 DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 77.912.000 10.351.000 23.495.000 0 0 876.000 0 619.000 0 513.528.000 0 0 626.781.000 KONYA OVASI PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 98.689.000 14.821.000 33.699.000 0 0 2.528.000 0 14.107.000 0 646.861.000 0 0 810.705.000 DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 87.898.000 12.017.000 32.479.000 0 0 1.884.000 0 15.096.000 0 1.083.629.000 0 0 1.233.003.000 DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 41.916.936.000 7.488.282.000 5.304.907.000 0 0 761.025.000 0 225.604.112.000 7.498.829.000 743.445.000 0 0 281.818.707.000 TÜRKİYE SU ENSTİTÜSÜ 28.849.000 5.082.000 9.208.000 0 0 0 0 12.374.000 0 0 0 0 55.513.000 TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU 1.762.248.000 203.178.000 653.345.000 0 0 49.093.000 0 142.301.000 0 0 0 0 2.810.165.000 TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU 281.910.000 32.150.000 63.555.000 0 0 3.955.000 0 22.273.000 0 0 0 0 403.843.000 TÜRKİYE SAĞLIK ENSTİTÜLERİ BAŞKANLIĞI 450.090.000 63.718.000 119.542.000 0 0 5.168.000 0 464.025.000 0 1.588.557.000 0 0 2.691.100.000 HELAL AKREDİTASYON KURUMU 85.133.000 10.726.000 17.241.000 0 0 2.303.000 0 2.376.000 0 0 0 0 117.779.000 MADEN VE PETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 1.009.675.000 134.283.000 308.581.000 0 0 290.681.000 0 61.870.000 0 0 5.696.000 0 1.810.786.000 TÜRKİYE UZAY AJANSI 86.257.000 9.333.000 81.965.000 0 0 55.500.000 0 6.933.000 0 1.569.496.000 0 0 1.809.484.000 KAPADOKYA ALAN BAŞKANLIĞI 133.420.000 28.288.000 103.063.000 0 0 68.000 0 259.237.000 0 0 0 0 524.076.000 TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ 154.528.000 20.398.000 229.273.000 0 0 6.028.000 0 24.748.000 0 0 0 0 434.975.000 TÜRKİYE ENERJİ, NÜKLEER VE MADEN ARAŞTIRMA KURUMU 1.200.977.000 169.553.000 376.934.000 0 0 556.285.000 0 1.139.646.000 0 381.254.000 0 0 3.824.649.000 ULUDAĞ ALAN BAŞKANLIĞI 53.004.000 9.346.000 19.978.000 0 0 39.000 0 47.516.000 0 0 0 0 129.883.000 KENTSEL DÖNÜŞÜM BAŞKANLIĞI 1.015.872.000 112.713.000 187.395.000 0 0 168.532.089.000 157.500.000.000 0 0 0 0 0 169.848.069.000 DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 5.142.652.000 633.530.000 554.687.000 0 0 177.919.000 0 647.161.000 0 2.118.076.000 0 0 9.274.025.000 ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI 661.799.121.000 89.709.854.000 132.994.338.000 0 0 380.451.216.000 157.500.000.000 629.266.789.000 19.061.754.000 31.456.565.000 0 6.565.450.000 0 0 1.932.243.333.000 - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir. TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM SİVAS BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 462.693.000 51.798.000 88.792.000 0 0 4.130.000 0 296.976.000 0 0 0 0 0 0 904.389.000 TARSUS ÜNİVERSİTESİ 714.878.000 80.621.000 59.359.000 0 0 13.150.000 0 340.285.000 0 0 0 0 0 0 1.208.293.000 TRABZON ÜNİVERSİTESİ 1.340.250.000 166.457.000 122.645.000 0 0 39.069.000 0 524.658.000 0 0 0 0 0 0 2.193.079.000 KAYSERİ ÜNİVERSİTESİ 903.284.000 114.779.000 139.729.000 0 0 20.203.000 0 173.236.000 0 0 0 0 0 0 1.351.231.000 KAHRAMANMARAŞ İSTİKLAL ÜNİVERSİTESİ 542.340.000 58.983.000 70.277.000 0 0 9.184.000 0 470.212.000 0 0 0 0 0 0 1.150.996.000 ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2.330.756.000 341.472.000 348.545.000 0 0 68.475.000 0 442.828.000 0 0 0 0 0 0 3.532.076.000 ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 1.995.942.000 257.599.000 156.758.000 0 0 51.141.000 0 268.516.000 0 0 0 0 0 0 2.729.956.000 AFYONKARAHİSAR SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 2.475.456.000 278.141.000 115.527.000 0 0 686.174.000 0 1.016.625.000 0 0 0 0 0 0 4.571.923.000 TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU 5.727.911.000 719.281.000 565.579.000 0 0 183.052.000 0 357.114.000 0 0 0 0 7.552.937.000 ÖLÇME SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI 5.486.299.000 187.544.000 3.768.606.000 0 0 12.241.000 0 14.710.000 0 0 0 0 9.469.400.000 SAVUNMA SANAYİ BAŞKANLIĞI 1.294.961.000 151.707.000 109.728.000 0 0 25.923.000 0 154.675.000 0 0 0 0 1.736.994.000 ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU 170.330.000 24.277.000 48.139.000 0 0 10.983.000 0 20.788.000 0 0 0 0 274.517.000 ATATÜRK ARAŞTIRMA MERKEZİ 70.996.000 7.502.000 34.328.000 0 0 5.983.000 0 20.788.000 0 0 0 0 139.597.000 ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ 73.694.000 8.110.000 35.440.000 0 0 5.636.000 0 28.213.000 0 0 0 0 151.093.000 TÜRK DİL KURUMU 169.360.000 22.546.000 52.807.000 0 0 34.734.000 0 76.719.000 0 0 0 0 356.166.000 TÜRK TARİH KURUMU 221.737.000 31.250.000 35.989.000 0 0 47.583.000 0 89.835.000 0 0 0 0 426.394.000 TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU 11.809.793.000 2.140.031.000 5.209.860.000 0 0 11.571.247.000 0 13.110.306.000 0 21.185.522.000 0 0 65.026.759.000 TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ 109.871.000 17.633.000 35.694.000 0 0 96.801.000 0 44.066.000 0 0 0 0 304.065.000 KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 41.031.357.000 8.269.282.000 28.823.095.000 0 0 125.420.375.000 0 268.602.701.000 2.356.319.000 0 0 0 472.146.810.000 DEVLET TİYATROLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 4.359.030.000 540.291.000 596.486.000 0 0 108.968.000 0 296.976.000 0 0 0 0 5.901.751.000 DEVLET OPERA VE BALESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 4.538.992.000 488.031.000 374.917.000 0 0 200.581.000 0 240.056.000 0 0 0 0 5.842.577.000 ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 33.921.090.000 5.914.502.000 11.758.714.000 0 0 885.133.000 0 10.394.293.000 0 928.482.000 2.760.265.000 0 66.562.479.000 VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 3.297.205.000 485.867.000 799.919.000 0 0 640.680.000 0 920.626.000 0 0 0 0 6.144.297.000 TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 1.012.491.000 140.231.000 78.824.000 0 0 36.641.000 0 144.591.000 0 0 0 0 1.412.778.000 MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 3.525.210.000 532.504.000 405.006.000 0 0 232.586.000 0 5.815.785.000 0 0 0 0 10.511.091.000 SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 690.803.000 68.766.000 96.937.000 0 0 82.653.000 0 71.769.000 0 0 0 0 1.010.928.000 TÜRK AKREDİTASYON KURUMU 308.326.000 40.002.000 142.795.000 0 0 5.775.000 0 37.122.000 0 0 0 0 534.020.000 TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ 4.931.672.000 904.990.000 631.519.000 0 0 82.280.000 0 1.361.141.000 0 0 0 0 7.911.602.000 TÜRK PATENT VE MARKA KURUMU 928.788.000 109.663.000 188.956.000 0 0 253.735.000 0 193.893.000 0 0 0 0 1.675.035.000 KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI 3.216.741.000 416.488.000 467.866.000 0 0 6.948.411.000 0 131.165.000 0 0 3.799.489.000 0 14.980.160.000 TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KOORDİNASYON AJANSI BAŞKANLIĞI 922.212.000 116.474.000 487.362.000 0 0 2.514.969.000 0 142.549.000 0 0 0 0 4.183.566.000 GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ 511.427.000 95.824.000 116.177.000 0 0 4.058.000 0 111.986.000 0 696.846.000 0 0 1.536.318.000 ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI 394.999.000 51.154.000 33.810.000 0 0 37.212.000 0 12.374.000 0 0 0 0 529.549.000 KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU 381.165.000 51.533.000 58.614.000 0 0 9.708.000 0 24.748.000 0 0 0 0 525.768.000 CEZA İNFAZ KURUMLARI İLE TUTUKEVLERİ İŞ YURTLARI KURUMU 1.615.539.000 168.408.000 16.500.386.000 0 0 349.000 0 10.566.415.000 1.066.028.000 0 0 0 28.851.097.000 MESLEKİ YETERLİLİK KURUMU 215.175.000 47.039.000 45.775.000 0 0 212.000 0 1.485.000 0 869.000 0 0 310.555.000 YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI 560.977.000 80.681.000 129.286.000 0 0 2.752.868.000 0 61.870.000 0 0 0 0 3.585.682.000 TÜRKİYE YAZMA ESERLER KURUMU BAŞKANLIĞI 604.317.000 88.400.000 48.140.000 0 0 7.175.000 0 383.594.000 0 0 0 0 1.131.626.000 DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 77.912.000 10.351.000 23.495.000 0 0 876.000 0 619.000 0 513.528.000 0 0 626.781.000 KONYA OVASI PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 98.689.000 14.821.000 33.699.000 0 0 2.528.000 0 14.107.000 0 646.861.000 0 0 810.705.000 DOĞU KARADENİZ PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 87.898.000 12.017.000 32.479.000 0 0 1.884.000 0 15.096.000 0 1.083.629.000 0 0 1.233.003.000 DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 41.916.936.000 7.488.282.000 5.304.907.000 0 0 761.025.000 0 225.604.112.000 7.498.829.000 743.445.000 0 0 281.818.707.000 TÜRKİYE SU ENSTİTÜSÜ 28.849.000 5.082.000 9.208.000 0 0 0 0 12.374.000 0 0 0 0 55.513.000 TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU 1.762.248.000 203.178.000 653.345.000 0 0 49.093.000 0 142.301.000 0 0 0 0 2.810.165.000 TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VE EŞİTLİK KURUMU 281.910.000 32.150.000 63.555.000 0 0 3.955.000 0 22.273.000 0 0 0 0 403.843.000 TÜRKİYE SAĞLIK ENSTİTÜLERİ BAŞKANLIĞI 450.090.000 63.718.000 119.542.000 0 0 5.168.000 0 464.025.000 0 1.588.557.000 0 0 2.691.100.000 HELAL AKREDİTASYON KURUMU 85.133.000 10.726.000 17.241.000 0 0 2.303.000 0 2.376.000 0 0 0 0 117.779.000 MADEN VE PETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 1.009.675.000 134.283.000 308.581.000 0 0 290.681.000 0 61.870.000 0 0 5.696.000 0 1.810.786.000 TÜRKİYE UZAY AJANSI 86.257.000 9.333.000 81.965.000 0 0 55.500.000 0 6.933.000 0 1.569.496.000 0 0 1.809.484.000 KAPADOKYA ALAN BAŞKANLIĞI 133.420.000 28.288.000 103.063.000 0 0 68.000 0 259.237.000 0 0 0 0 524.076.000 TÜRKİYE ADALET AKADEMİSİ 154.528.000 20.398.000 229.273.000 0 0 6.028.000 0 24.748.000 0 0 0 0 434.975.000 TÜRKİYE ENERJİ, NÜKLEER VE MADEN ARAŞTIRMA KURUMU 1.200.977.000 169.553.000 376.934.000 0 0 556.285.000 0 1.139.646.000 0 381.254.000 0 0 3.824.649.000 ULUDAĞ ALAN BAŞKANLIĞI 53.004.000 9.346.000 19.978.000 0 0 39.000 0 47.516.000 0 0 0 0 129.883.000 KENTSEL DÖNÜŞÜM BAŞKANLIĞI 1.015.872.000 112.713.000 187.395.000 0 0 168.532.089.000 157.500.000.000 0 0 0 0 0 169.848.069.000 DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 5.142.652.000 633.530.000 554.687.000 0 0 177.919.000 0 647.161.000 0 2.118.076.000 0 0 9.274.025.000 ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER TOPLAMI 661.799.121.000 89.709.854.000 132.994.338.000 0 0 380.451.216.000 157.500.000.000 629.266.789.000 19.061.754.000 31.456.565.000 0 6.565.450.000 0 0 1.932.243.333.000 - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir. (TL) TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ 16.507.137.000 1.830.823.000 3.589.488.000 0 0 3.833.053.000 0 2.941.822.000 0 0 0 0 0 0 28.702.323.000 CUMHURBAŞKANLIĞI 5.498.065.000 317.198.000 14.049.871.000 0 0 2.259.000.000 0 3.481.000.000 0 0 0 0 0 0 25.605.134.000 ANAYASA MAHKEMESİ 701.273.000 72.557.000 360.291.000 0 0 36.362.000 0 38.186.000 0 0 0 0 0 0 1.208.669.000 YARGITAY 4.183.318.000 481.007.000 1.272.923.000 0 0 227.222.000 0 192.335.000 0 0 0 0 0 0 6.356.805.000 DANIŞTAY 2.971.740.000 316.020.000 317.885.000 0 0 82.471.000 0 129.160.000 0 0 0 0 0 0 3.817.276.000 HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU 1.442.395.000 140.365.000 228.169.000 0 0 4.628.000 0 70.195.000 0 0 0 0 0 0 1.885.752.000 SAYIŞTAY 3.886.728.000 440.655.000 439.630.000 0 0 70.010.000 0 478.930.000 0 0 0 0 0 0 5.315.953.000 ADALET BAKANLIĞI 309.092.525.000 34.011.557.000 87.416.713.000 0 0 5.509.899.000 0 44.398.573.000 5.103.817.000 0 0 0 0 0 480.429.267.000 MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI 512.367.919.000 63.135.960.000 774.682.768.000 0 0 16.511.438.000 0 3.660.094.000 445.181.000 0 0 0 0 0 1.370.358.179.000 İÇİŞLERİ BAKANLIĞI 85.231.144.000 16.271.838.000 16.108.740.000 0 0 6.172.536.000 0 21.479.783.000 3.971.153.000 2.396.934.000 0 0 0 0 147.660.975.000 DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI 23.191.619.000 1.862.204.000 9.737.480.000 0 0 15.633.048.000 0 3.469.757.000 0 0 0 7.619.000 0 0 53.901.727.000 HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI 36.480.839.000 3.979.742.000 48.606.578.000 0 3.346.108.620.000 6.406.906.754.000 12.224.173.000 4.095.198.000 72.709.000 29.414.473.000 0 360.439.966.000 0 0 10.236.032.170.000 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 1.852.614.966.000 224.447.541.000 178.116.155.000 0 0 47.580.476.000 0 225.320.901.000 40.500.977.000 595.459.000 0 0 0 0 2.528.675.498.000 SAĞLIK BAKANLIĞI 1.154.126.851.000 136.478.403.000 322.824.198.000 0 0 4.452.723.000 0 320.144.245.000 51.138.221.000 34.312.000 0 0 0 0 1.938.060.732.000 ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI 5.498.252.000 879.844.000 292.667.000 0 0 13.528.966.000 0 210.533.608.000 278.189.000 0 0 0 0 0 230.733.337.000 AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI 88.588.732.000 13.987.575.000 31.897.556.000 0 0 873.122.978.000 0 8.861.127.000 1.867.343.000 8.006.000 0 0 0 0 1.016.465.974.000 ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI 1.800.074.000 230.446.000 16.557.490.000 0 0 241.121.000 0 487.296.000 0 0 0 0 0 0 19.316.427.000 KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI 24.369.028.000 3.230.640.000 3.451.865.000 0 0 7.969.048.000 0 24.003.307.000 3.105.915.000 1.546.116.000 0 0 0 0 64.570.004.000 SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI 5.830.241.000 711.609.000 867.251.000 0 0 79.623.282.000 0 9.879.577.000 5.212.801.000 2.346.532.000 0 33.414.099.000 1.896.742.000 0 132.672.591.000 ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI 25.468.014.000 3.291.021.000 1.386.825.000 0 0 4.108.019.000 0 43.731.193.000 15.750.073.000 124.807.549.000 276.608.000 179.770.000 0 0 202.972.391.000 TİCARET BAKANLIĞI 28.869.715.000 3.094.372.000 2.719.596.000 0 0 54.402.937.000 0 3.001.975.000 514.682.000 34.312.000 0 0 0 0 92.122.907.000 GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI 4.533.290.000 664.765.000 3.101.443.000 0 0 282.403.374.000 0 27.151.570.000 0 5.694.812.000 0 44.204.653.000 0 0 367.753.907.000 TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI 88.380.126.000 11.411.920.000 4.798.434.000 0 0 207.870.067.000 0 15.654.270.000 1.603.316.000 1.988.943.000 246.576.000 2.996.167.000 388.832.000 0 333.099.927.000 MİLLİ GÜVENLİK KURULU GENEL SEKRETERLİĞİ 373.833.000 44.499.000 47.506.000 0 0 5.526.000 0 280.781.000 0 0 0 0 0 0 752.145.000 MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI BAŞKANLIĞI 27.230.738.000 2.078.511.000 8.378.463.000 0 0 0 0 11.792.822.000 0 0 0 0 0 0 49.480.534.000 JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI 368.824.594.000 35.867.958.000 57.483.421.000 0 0 95.570.000 0 16.453.798.000 4.408.420.000 0 0 0 0 0 478.725.341.000 SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞI 15.857.864.000 1.634.642.000 7.651.343.000 0 0 28.288.000 0 3.200.909.000 197.577.000 0 0 0 0 0 28.373.046.000 EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 537.972.332.000 66.509.692.000 58.147.629.000 0 0 213.405.000 0 59.633.636.000 5.346.047.000 0 0 0 0 0 722.476.694.000 DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI 184.248.048.000 22.451.201.000 5.614.025.000 0 0 737.849.000 0 2.979.092.000 395.155.000 0 0 0 0 0 216.030.215.000 AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI 11.763.334.000 1.405.301.000 1.136.408.000 0 0 13.446.710.000 0 6.063.743.000 0 42.318.000 0 1.025.713.000 0 0 34.883.527.000 GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI 59.943.498.000 6.758.704.000 8.964.423.000 0 0 242.747.000 0 11.222.415.000 268.705.000 0 0 0 0 0 87.131.787.000 TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 15.177.347.000 2.317.377.000 277.873.000 0 0 53.833.000 0 1.789.069.000 0 0 0 0 0 0 19.615.499.000 METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 3.292.452.000 529.749.000 252.010.000 0 0 1.416.296.000 0 2.105.861.000 0 0 0 0 0 0 7.596.368.000 GÖÇ İDARESİ BAŞKANLIĞI 18.198.493.000 3.363.776.000 4.979.702.000 0 0 4.028.255.000 0 8.634.031.000 0 16.012.000 0 0 0 0 39.220.269.000 AVRUPA BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI 689.633.000 87.952.000 223.555.000 0 0 10.713.705.000 0 37.906.000 0 106.964.000 0 0 0 0 11.859.715.000 DEVLET ARŞİVLERİ BAŞKANLIĞI 1.258.375.000 206.075.000 224.808.000 0 0 4.655.000 0 182.508.000 0 0 0 0 0 0 1.876.421.000 İLETİŞİM BAŞKANLIĞI 1.759.596.000 172.221.000 7.070.606.000 0 0 14.162.000 0 84.234.000 0 0 0 0 0 0 9.100.819.000 MİLLİ SARAYLAR İDARESİ BAŞKANLIĞI 3.096.011.000 502.556.000 303.378.000 0 0 6.447.000 0 1.179.282.000 0 0 0 0 0 0 5.087.674.000 STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI 1.479.417.000 169.052.000 461.723.000 0 0 36.900.000 0 338.622.000 0 2.236.564.000 0 0 0 480.442.179.000 485.164.457.000 ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI 5.045.962.000 584.491.000 775.217.000 0 0 417.140.898.000 0 322.899.000 0 571.864.000 67.176.000 0 0 0 424.441.331.000 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAŞKANLIĞI 203.997.000 21.113.000 271.954.000 0 0 28.572.000 0 28.078.000 0 110.228.000 0 0 0 0 663.942.000 GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ TOPLAMI 5.538.049.515.000 665.992.932.000 1.685.088.060.000 0 3.346.108.620.000 8.480.763.230.000 12.224.173.000 1.099.533.788.000 140.180.281.000 171.951.398.000 590.360.000 442.267.987.000 2.285.574.000 480.442.179.000 21.910.197.709.000 - Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarına, özel bütçeli idarelere yapılacak hazine yardımı dahil edilmemiştir. - "Deprem Kapsamındaki Ödenek" sütunlarında yer alan tutarlar "Toplam Ödenek"lere dahil olup sadece bilgi amaçlı olarak ayrıca gösterilmektedir. GENEL BÜTÇE KAPSAMINDAKİ KAMU İDARELERİ (I SAYILI CETVEL) 2028 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM (TL) TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK YÜKSEKÖĞRETİM KURULU 1.241.149.000 123.660.000 77.320.000 0 0 208.395.000 0 18.322.000 0 0 0 0 0 0 1.668.846.000 ANKARA ÜNİVERSİTESİ 15.319.392.000 1.911.689.000 1.374.380.000 0 0 3.039.393.000 0 2.229.454.000 264.754.000 0 0 0 0 0 23.874.308.000 ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 6.409.865.000 888.230.000 1.759.721.000 0 0 396.701.000 0 989.226.000 0 0 0 0 0 0 10.443.743.000 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 13.121.298.000 1.631.851.000 1.757.875.000 0 0 2.953.427.000 0 3.046.184.000 0 0 0 0 0 0 22.510.635.000 GAZİ ÜNİVERSİTESİ 11.568.535.000 1.491.291.000 1.055.643.000 0 0 2.371.031.000 0 2.984.173.000 0 0 0 0 0 0 19.470.673.000 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ 12.180.589.000 1.548.546.000 1.468.439.000 0 0 3.012.645.000 0 3.708.416.000 569.023.000 0 0 0 0 0 21.918.635.000 İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 6.982.365.000 911.674.000 1.145.454.000 0 0 403.843.000 0 1.219.434.000 0 0 0 0 0 0 10.662.770.000 BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ 3.735.636.000 530.110.000 925.501.000 0 0 213.224.000 0 1.707.694.000 0 0 0 0 0 0 7.112.165.000 MARMARA ÜNİVERSİTESİ 8.721.286.000 1.115.422.000 1.048.134.000 0 0 681.385.000 0 767.349.000 0 0 0 0 0 0 12.333.576.000 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 4.666.471.000 593.410.000 792.430.000 0 0 238.882.000 0 822.693.000 0 0 0 0 0 0 7.113.886.000 MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ 1.859.699.000 258.058.000 199.783.000 0 0 125.799.000 0 509.056.000 0 0 0 0 0 0 2.952.395.000 EGE ÜNİVERSİTESİ 11.780.956.000 1.584.671.000 1.414.824.000 0 0 2.759.371.000 0 2.331.919.000 0 0 0 0 0 0 19.871.741.000 DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 9.947.914.000 1.281.888.000 1.066.875.000 0 0 2.083.121.000 0 2.017.190.000 0 0 0 0 0 0 16.396.988.000 TRAKYA ÜNİVERSİTESİ 6.043.417.000 731.491.000 531.822.000 0 0 1.111.147.000 0 1.190.030.000 51.370.000 0 0 0 0 0 9.607.907.000 BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ 8.537.623.000 1.100.098.000 997.534.000 0 0 1.481.712.000 0 2.172.401.000 0 0 0 0 0 0 14.289.368.000 ANADOLU ÜNİVERSİTESİ 5.677.355.000 848.312.000 959.503.000 0 0 347.948.000 0 685.004.000 0 0 0 0 0 0 8.518.122.000 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ 9.154.129.000 1.158.848.000 1.267.558.000 0 0 1.486.775.000 0 569.973.000 0 0 0 0 0 0 13.637.283.000 AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ 8.504.845.000 1.055.976.000 741.212.000 0 0 1.606.770.000 0 2.345.747.000 932.565.000 0 0 0 0 0 14.254.550.000 ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 7.397.804.000 912.057.000 1.056.208.000 0 0 1.543.701.000 0 1.840.824.000 0 0 0 0 0 0 12.750.594.000 SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ 7.332.740.000 883.080.000 828.398.000 0 0 1.015.322.000 0 1.769.275.000 0 0 0 0 0 0 11.828.815.000 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ 8.383.309.000 1.068.697.000 720.409.000 0 0 1.557.036.000 0 2.181.836.000 894.630.000 0 0 0 0 0 13.911.287.000 ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ 8.589.832.000 1.061.776.000 719.844.000 0 0 1.523.731.000 0 680.709.000 0 0 0 0 0 0 12.575.892.000 KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 7.193.827.000 885.388.000 558.440.000 0 0 1.232.322.000 0 974.147.000 23.709.000 0 0 0 0 0 10.844.124.000 ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ 10.606.712.000 1.272.619.000 1.693.836.000 0 0 1.440.592.000 0 624.739.000 0 0 0 0 0 0 15.638.498.000 İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ 8.062.695.000 968.999.000 670.492.000 0 0 1.173.572.000 0 1.230.744.000 663.860.000 0 0 0 0 0 12.106.502.000 FIRAT ÜNİVERSİTESİ 7.605.215.000 941.851.000 771.190.000 0 0 973.117.000 0 2.130.425.000 711.278.000 0 0 0 0 0 12.421.798.000 DİCLE ÜNİVERSİTESİ 7.430.493.000 873.282.000 865.777.000 0 0 1.259.262.000 0 1.964.775.000 765.810.000 0 0 0 0 0 12.393.589.000 VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ 7.273.382.000 852.534.000 721.029.000 0 0 840.027.000 0 1.989.336.000 0 0 0 0 0 0 11.676.308.000 GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ 6.691.540.000 843.391.000 771.314.000 0 0 1.086.765.000 0 1.035.173.000 0 0 0 0 0 0 10.428.183.000 İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ 1.800.444.000 215.421.000 322.572.000 0 0 67.566.000 0 609.299.000 0 0 0 0 0 0 3.015.302.000 GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.926.393.000 221.315.000 258.150.000 0 0 68.086.000 0 350.983.000 0 0 0 0 0 0 2.824.927.000 HARRAN ÜNİVERSİTESİ 4.800.130.000 568.510.000 450.259.000 0 0 719.602.000 0 788.997.000 395.155.000 0 0 0 0 0 7.327.498.000 SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ 6.397.798.000 821.927.000 709.601.000 0 0 1.017.129.000 0 1.032.063.000 0 0 0 0 0 0 9.978.518.000 AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ 6.489.001.000 782.614.000 631.871.000 0 0 1.079.177.000 0 792.527.000 0 0 0 0 0 0 9.775.190.000 ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ 4.638.591.000 574.478.000 368.665.000 0 0 683.474.000 0 976.201.000 0 0 0 0 0 0 7.241.409.000 MERSİN ÜNİVERSİTESİ 6.306.074.000 758.751.000 435.001.000 0 0 1.040.875.000 0 1.179.844.000 0 0 0 0 0 0 9.720.545.000 PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ 7.651.402.000 970.873.000 606.816.000 0 0 1.197.635.000 0 809.733.000 39.515.000 0 0 0 0 0 11.236.459.000 BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ 4.327.876.000 570.631.000 471.758.000 0 0 598.581.000 0 772.149.000 0 0 0 0 0 0 6.740.995.000 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ 7.051.497.000 880.966.000 811.450.000 0 0 1.222.093.000 0 490.329.000 0 0 0 0 0 0 10.456.335.000 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ 4.642.641.000 580.602.000 561.228.000 0 0 220.865.000 0 504.333.000 0 0 0 0 0 0 6.509.669.000 MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ 5.868.276.000 749.026.000 505.887.000 0 0 977.987.000 0 691.937.000 0 0 0 0 0 0 8.793.113.000 BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ 4.249.338.000 521.806.000 438.547.000 0 0 276.283.000 0 595.425.000 0 0 0 0 0 0 6.081.399.000 HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ 4.143.714.000 484.658.000 353.779.000 0 0 594.774.000 0 1.532.833.000 217.335.000 0 0 0 0 0 7.109.758.000 AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ 3.287.449.000 426.427.000 314.916.000 0 0 104.140.000 0 282.186.000 0 0 0 0 0 0 4.415.118.000 KAFKAS ÜNİVERSİTESİ 3.453.342.000 395.757.000 533.414.000 0 0 256.106.000 0 690.488.000 0 0 0 0 0 0 5.329.107.000 ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ 6.580.608.000 855.909.000 556.511.000 0 0 757.355.000 0 874.605.000 0 0 0 0 0 0 9.624.988.000 NİĞDE ÖMER HALİSDEMİR ÜNİVERSİTESİ 3.162.095.000 397.543.000 346.371.000 0 0 113.134.000 0 283.602.000 0 0 0 0 0 0 4.302.745.000 KÜTAHYA DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ 3.381.481.000 451.559.000 420.886.000 0 0 106.870.000 0 407.136.000 0 0 0 0 0 0 4.767.932.000 TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ 5.336.272.000 628.516.000 454.699.000 0 0 616.170.000 0 1.237.337.000 0 0 0 0 0 0 8.272.994.000 MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ 4.695.411.000 591.471.000 482.599.000 0 0 207.045.000 0 380.458.000 0 0 0 0 0 0 6.356.984.000 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ 5.213.760.000 622.277.000 580.889.000 0 0 740.100.000 0 843.076.000 0 0 0 0 0 0 8.000.102.000 KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ 4.074.497.000 498.845.000 519.316.000 0 0 609.889.000 0 299.850.000 0 0 0 0 0 0 6.002.397.000 ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ 6.611.416.000 838.720.000 672.573.000 0 0 1.324.462.000 0 658.321.000 0 0 0 0 0 0 10.105.492.000 GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ 1.128.051.000 145.011.000 181.411.000 0 0 67.604.000 0 296.224.000 0 0 0 0 0 0 1.818.301.000 KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ 2.718.324.000 331.769.000 244.250.000 0 0 66.556.000 0 315.877.000 0 0 0 0 0 0 3.676.776.000 KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ 2.781.147.000 332.331.000 263.297.000 0 0 70.638.000 0 1.076.797.000 0 0 0 0 0 0 4.524.210.000 DÜZCE ÜNİVERSİTESİ 3.954.739.000 468.712.000 292.562.000 0 0 528.450.000 0 755.910.000 79.031.000 0 0 0 0 0 6.000.373.000 BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ 3.362.679.000 448.799.000 469.205.000 0 0 111.233.000 0 661.241.000 0 0 0 0 0 0 5.053.157.000 UŞAK ÜNİVERSİTESİ 2.503.283.000 295.796.000 315.992.000 0 0 149.610.000 0 534.086.000 0 0 0 0 0 0 3.798.767.000 ÖZEL BÜTÇELİ İDARELER (II SAYILI CETVEL) 2028 YILI BÜTÇESİ ÖDENEK TEKLİF TAVANLARI İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK TOPLAM ÖDENEK DEPREM KAPSAMINDAKİ ÖDENEK İDARELER PERSONEL GİDERLERİ SOS. GÜV. DEV. PRİMİ GİD. FAİZ GİDERLERİ MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ CARİ TRANSFERLER SERMAYE GİDERLERİ SERMAYE TRANSFERLERİ BORÇ VERME YEDEK ÖDENEK TOPLAM RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ 3.660.250.000 435.470.000 215.252.000 0 0 208.403.000 0 570.105.000 0 0 0 0 0 0 5.089.480.000 TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ 4.159.971.000 523.325.000 346.029.000 0 0 534.971.000 0 785.600.000 0 0 0 0 0 0 6.349.896.000 ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ 3.049.522.000 321.096.000 302.019.000 0 0 72.734.000 0 172.681.000 0 0 0 0 0 0 3.918.052.000 AKSARAY ÜNİVERSİTESİ 2.439.963.000 287.864.000 241.254.000 0 0 69.067.000 0 504.002.000 0 0 0 0 0 0 3.542.150.000 GİRESUN ÜNİVERSİTESİ 3.129.473.000 371.456.000 251.017.000 0 0 102.025.000 0 616.315.000 0 0 0 0 0 0 4.470.286.000 HİTİT ÜNİVERSİTESİ 2.335.245.000 275.881.000 259.974.000 0 0 68.774.000 0 723.294.000 0 0 0 0 0 0 3.663.168.000 YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ 3.396.334.000 407.261.000 363.084.000 0 0 305.765.000 0 462.029.000 0 0 0 0 0 0 4.934.473.000 ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ 2.789.440.000 310.354.000 251.938.000 0 0 107.678.000 0 1.460.064.000 774.503.000 0 0 0 0 0 4.919.474.000 ORDU ÜNİVERSİTESİ 2.926.560.000 368.773.000 226.744.000 0 0 185.614.000 0 293.955.000 0 0 0 0 0 0 4.001.646.000 AMASYA ÜNİVERSİTESİ 2.222.263.000 276.881.000 174.620.000 0 0 56.509.000 0 165.942.000 0 0 0 0 0 0 2.896.215.000 KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ 2.294.937.000 256.174.000 211.426.000 0 0 61.438.000 0 303.525.000 0 0 0 0 0 0 3.127.500.000 AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ 2.030.049.000 229.683.000 313.569.000 0 0 27.472.000 0 318.687.000 0 0 0 0 0 0 2.919.460.000 SİNOP ÜNİVERSİTESİ 1.841.927.000 218.713.000 142.427.000 0 0 42.463.000 0 540.505.000 0 0 0 0 0 0 2.786.035.000 SİİRT ÜNİVERSİTESİ 2.212.937.000 234.933.000 197.486.000 0 0 38.800.000 0 735.648.000 0 0 0 0 0 0 3.419.804.000 NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ 2.248.049.000 281.227.000 224.740.000 0 0 90.011.000 0 477.328.000 0 0 0 0 0 0 3.321.355.000 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ 3.472.434.000 420.429.000 404.308.000 0 0 74.914.000 0 153.026.000 0 0 0 0 0 0 4.525.111.000 KİLİS 7 ARALIK ÜNİVERSİTESİ 1.395.494.000 166.035.000 182.916.000 0 0 28.946.000 0 178.296.000 0 0 0 0 0 0 1.951.687.000 ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ 2.186.341.000 281.357.000 220.416.000 0 0 60.087.000 0 461.886.000 0 0 0 0 0 0 3.210.087.000 ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ 1.611.278.000 172.113.000 146.051.000 0 0 33.358.000 0 167.068.000 0 0 0 0 0 0 2.129.868.000 BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ 2.122.081.000 251.379.000 260.735.000 0 0 47.177.000 0 196.547.000 0 0 0 0 0 0 2.877.919.000 BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ 1.820.445.000 195.105.000 239.644.000 0 0 34.333.000 0 292.013.000 0 0 0 0 0 0 2.581.540.000 KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ 2.120.387.000 249.738.000 273.653.000 0 0 55.676.000 0 1.034.961.000 0 0 0 0 0 0 3.734.415.000 OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ 1.785.312.000 204.579.000 163.249.000 0 0 42.169.000 0 195.143.000 0 0 0 0 0 0 2.390.452.000 BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ 2.540.634.000 278.882.000 299.052.000 0 0 40.201.000 0 299.875.000 0 0 0 0 0 0 3.458.644.000 MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ 1.966.576.000 197.739.000 291.416.000 0 0 33.541.000 0 313.071.000 0 0 0 0 0 0 2.802.343.000 MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ 2.377.728.000 269.460.000 238.272.000 0 0 37.306.000 0 256.915.000 0 0 0 0 0 0 3.179.681.000 BATMAN ÜNİVERSİTESİ 2.064.395.000 224.084.000 209.351.000 0 0 61.557.000 0 431.000.000 0 0 0 0 0 0 2.990.387.000 ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ 1.233.883.000 144.775.000 246.018.000 0 0 22.851.000 0 352.662.000 0 0 0 0 0 0 2.000.189.000 BARTIN ÜNİVERSİTESİ 1.968.355.000 225.459.000 152.098.000 0 0 43.413.000 0 286.397.000 0 0 0 0 0 0 2.675.722.000 BAYBURT ÜNİVERSİTESİ 1.623.053.000 181.595.000 210.176.000 0 0 31.786.000 0 122.140.000 0 0 0 0 0 0 2.168.750.000 GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ 1.968.614.000 220.167.000 191.911.000 0 0 44.223.000 0 82.831.000 0 0 0 0 0 0 2.507.746.000 HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ 1.269.029.000 143.099.000 146.000.000 0 0 21.427.000 0 258.319.000 0 0 0 0 0 0 1.837.874.000 IĞDIR ÜNİVERSİTESİ 1.650.344.000 181.048.000 161.858.000 0 0 38.037.000 0 146.006.000 0 0 0 0 0 0 2.177.293.000 ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ 1.115.056.000 118.458.000 165.729.000 0 0 19.076.000 0 166.366.000 0 0 0 0 0 0 1.584.685.000 MUNZUR ÜNİVERSİTESİ 1.564.974.000 161.072.000 154.064.000 0 0 32.019.000 0 186.720.000 0 0 0 0 0 0 2.098.849.000 YALOVA ÜNİVERSİTESİ 1.915.671.000 225.152.000 190.073.000 0 0 48.387.000 0 394.498.000 0 0 0 0 0 0 2.773.781.000 TÜRK ALMAN ÜNİVERSİTESİ 953.233.000 127.602.000 213.936.000 0 0 17.182.000 0 294.821.000 0 0 0 0 0 0 1.606.774.000 ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ 4.244.202.000 496.492.000 553.030.000 0 0 197.714.000 0 963.642.000 0 0 0 0 0 0 6.455.080.000 BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.456.805.000 166.885.000 152.445.000 0 0 24.634.000 0 574.198.000 0 0 0 0 0 0 2.374.967.000 İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ 2.573.113.000 321.755.000 191.195.000 0 0 104.665.000 0 319.249.000 0 0 0 0 0 0 3.509.977.000 İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ 3.062.896.000 333.948.000 284.085.000 0 0 169.590.000 0 584.026.000 0 0 0 0 0 0 4.434.545.000 NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ 7.305.967.000 863.968.000 465.639.000 0 0 1.359.780.000 0 649.171.000 0 0 0 0 0 0 10.644.525.000 ABDULLAH GÜL ÜNİVERSİTESİ 842.897.000 103.671.000 125.825.000 0 0 16.932.000 0 478.732.000 0 0 0 0 0 0 1.568.057.000 ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.111.947.000 125.103.000 158.345.000 0 0 16.756.000 0 215.851.000 0 0 0 0 0 0 1.628.002.000 ADANA ALPARSLAN TÜRKEŞ BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 1.167.727.000 144.804.000 94.117.000 0 0 27.337.000 0 648.605.000 0 0 0 0 0 0 2.082.590.000 ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 1.245.724.000 157.722.000 119.357.000 0 0 29.835.000 0 96.873.000 0 0 0 0 0 0 1.649.511.000 SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 10.133.810.000 1.241.007.000 600.956.000 0 0 424.956.000 0 1.105.758.000 0 0 0 0 0 0 13.506.487.000 BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 1.638.949.000 197.088.000 188.470.000 0 0 29.371.000 0 454.304.000 0 0 0 0 0 0 2.508.182.000 İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.259.878.000 157.454.000 168.980.000 0 0 32.250.000 0 634.566.000 355.639.000 0 0 0 0 0 2.253.128.000 ALANYA ALAADDİN KEYKUBAT ÜNİVERSİTESİ 1.703.823.000 195.148.000 215.776.000 0 0 90.458.000 0 566.336.000 0 0 0 0 0 0 2.771.541.000 İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ 1.164.461.000 131.967.000 108.889.000 0 0 17.947.000 0 322.899.000 0 0 0 0 0 0 1.746.163.000 İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ 1.005.181.000 109.983.000 117.003.000 0 0 40.528.000 0 421.172.000 0 0 0 0 0 0 1.693.867.000 YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU 48.603.000 5.879.000 41.232.000 0 0 1.256.000 0 2.250.000 0 0 0 0 0 0 99.220.000 ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ 561.639.000 76.936.000 144.995.000 0 0 5.091.000 0 135.056.000 0 0 0 0 0 0 923.717.000 GAZİANTEP İSLAM BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ 607.868.000 68.441.000 165.045.000 0 0 6.301.000 0 224.625.000 0 0 0 0 0 0 1.072.280.000 KONYA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1.403.736.000 167.596.000 189.015.000 0 0 37.017.000 0 407.133.000 0 0 0 0 0 0 2.204.497.000 KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ 1.551.134.000 173.096.000 101.886.000 0 0 101.989.000 0 610.700.000 0 0 0 0 0 0 2.538.805.000 MALATYA TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ 1.600.698.000 197.163.000 161.014.000 0 0 20.148.000 0 526.465.000 237.093.000 0 0 0 0 0 2.505.488.000 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ - CERRAHPAŞA 8.245.341.000 1.060.527.000 1.220.014.000 0 0 1.918.232.000 0 3.306.638.000 260.802.000 0 0 0 0 0 15.750.752.000 ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ 3.595.983.000 449.678.000 412.698.000 0 0 113.039.000 0 209.109.000 0 0 0 0 0 0 4.780.507.000 SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ 1.909.242.000 258.719.000 192.145.000 0 0 46.506.000 0 343.958.000 0 0 0 0 0 0 2.750.570.000 SAMSUN ÜNİVERSİTESİ 1.236.542.000 149.986.000 86.063.000 0 0 14.036.000 0 456.273.000 0 0 0 0 0 0 1.942.900.000
EK 3:
Öncelikli Reform Alanlarına Yönelik Düzenlemeler
71
Yapılacak İşlem
(Kanun*/Karar/ İdari
Düzenleme)
İşlemin İçeriği /Açıklaması Öngörülen
Takvim**
BÜYÜME VE TİCARET
Sanayide yüksek
katma değer ve
teknoloji odaklı
dönüşüm
İdari Düzenleme
Ülke ölçeğinde sanayi büyüme havzaları
irlenerek altyapısı hazır planlı sanayi
alanları genişletilecektir.
ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek
İdari Düzenleme
Teknoloji Hamlesi Programı kapsamında
kritik ürün ve teknolojilerin yerli
imkânlarla geliştirilmesi ve üretilmesi
için yeni program çağrılarına
çıkılacaktır.
ʹͲʹͷ
Ͷ. Çeyrek
(Sürekli)
İdari Düzenleme
Stratejik Hamle Programı kapsamında
arz güvenliğini sağlayacak, dışa
bağımlılığı azaltacak, ArǦGe içeriği
yüksek ve ikiz dönüşüm hedefleriyle
uyumlu yatırımlar desteklenecektir.
ʹͲʹͷ
4. Çeyrek
(Sürekli)
İdari Düzenleme
Ǧ30 Yüksek Teknoloji Yatırım
Programı kapsamında öncelikli teknoloji
alanlarına yönelik büyük ölçekli
yatırımlar, proje bazlı özelleştirilmiş
Ǥ
ʹͲʹͷ
4. Çeyrek
(Sürekli)
İdari Düzenleme
Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK)
programı üretken sektörlerde ihracatı
destekleyici ve yüksek katma değerli
ürün gruplarına yönelik mevcut yatırım
teşvik sistemiyle bütünleşik bir biçimde
seçici ve odaklı olarak daha etkin
uygulanacaktır.
ʹͲʹͷ
Ͷ. Çeyrek
ȋürekli)
Yeşil dönüşümün
hızlandırılması
İdari Düzenleme
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR
ETS) tamamlanan hukuki altyapısıyla
uygulamaya geçirilecek, AB’nin Sınırda
Karbon Düzenleme Mekanizması
(SKDM)’nın tesis edilmesine ve ETS
gelirlerinin yeşil dönüşümün
finansmanında kullanılmasına yönelik
çalışmalar yürütülecektir.
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
İdari Düzenleme
Yeşil dönüşüm sürecinde işletmelerin
çevresel etkilerini izleyip şeffaf biçimde
raporlamasını sağlamak amacıyla uzman
insan kaynağı yetiştirilecek, rapor
standartları ve denetim altyapısı
güçlendirilerek ihracatta çevresel
düzenlemelere uyum ve rekabet gücü
artırılacaktır.
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
Türkiye’nin ısı potansiyelinin
değerlendirilmesi ve atık ısının
kullanılabilmesi için ısı arzına yönelik
erekli mevzuat düzenlemesi
yapılacaktırǤ
ʹͲʹ
2. Çeyrek
72
İdari Düzenleme
Ulaşımda Net Sıfır Emisyon Stratejisi ve
Eylem Planı tamamlanarak uygulamaya
konulacak, entegre, verimli, güvenli,
çevreye duyarlı akıllı ulaşım sistemleri
teknoloji yol haritası oluşturulacak,
ulaşımda emisyon azaltımı ve
sürdürülebilirliğin sağlanması,
bağlantısallığın artırılması konularında
projeler hayata geçirilecektir.
ʹͲʹ
2. Çeyrek
İdari Düzenleme
Lojistik sektöründe yüksek kapasiteli
şarj istasyonları ulusal planı
hazırlanacaktır.
ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek
Dijital dönüşüme
geçişin
desteklenmesi
5G hizmetleri ülke genelinde sunulmaya
başlanacak, yüksek hızlı internet ve fiber
altyapısı 5G teknolojisi kullanılarak
geliştirilecek ve yaygınlaştırılacaktır.
ʹͲʹ
2. Çeyrek
/İdari
Düzenleme
Mevzuatın Avrupa Birliği Yapay Zekâ
Tüzüğü ile uyumlaştırılması kapsamında
çalışmalar tamamlanacaktır.
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
İdari Düzenleme
Veri temelli karar alma mekanizmalarını
geliştirmek ve veri mahremiyeti ile
güvenliğini gözeten bir yönetişim
çerçevesi oluşturmak amacıyla Ulusal
Veri Stratejisi ve Eylem Planı hayata
geçirilecektir.
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
İdari Düzenleme
Kamu kurumlarının bilgi teknolojileri
altyapılarını güvenli, maliyet etkin ve
sürdürülebilir biçimde dönüştürmek
amacıyla Kamu Bulut Bilişim Stratejisi
hayata geçirilecektir.
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
İdari Düzenleme
Kamuda dijital dönüşümü hızlandırmak
etkin şekilde faydalanmak üzere
Devlet Stratejisi ve Eylem Planı
hazırlanarak uygulamaya konulacaktır.
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
İdari Düzenleme
Eğitimin tüm kademelerinde müfredatın
ve altyapının dijital dönüşüme yönelik
geliştirilmesi sağlanacak, süreç odaklı ve
yeterlik temelli bir dijital ölçme
değerlendirme sistemi kurulacaktır.
ʹͲʹ
͵. Çeyr
Beşeri sermayenin
güçlendirilmesi
İdari Düzenleme
Erken yaşlarda bireylerin yetenek ve
kapasitelerinin keşfedilerek bilim,
teknoloji ve mesleki kariyer alanlarında
uygun kabiliyetleri geliştirebileceği
alanlara yönlendirilmesini sağlayacak
geliştirilecektir.
ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek
İdari Düzenleme
Ortaokul ve lise düzeyinde geliştirilecek
mesleki ilgi, değer ve beceri envanterleri
yardımıyla öğrenciler kendilerine uygun
mesleklere yönlendirilecektir.
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
İdari Düzenleme
Ortaöğretim öğrencilerinin eğitim süresi
içinde mesleki eğitim merkezlerine kayıt
sağlanması amacıyla çerçeve öğretim
programı hazırlanacak ve ilgili
mevzuatta düzenleme yapılacaktır.
ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek
73
İdari Düzenleme
Ulaşımda Net Sıfır Emisyon Stratejisi ve
Eylem Planı tamamlanarak uygulamaya
konulacak, entegre, verimli, güvenli,
çevreye duyarlı akıllı ulaşım sistemleri
teknoloji yol haritası oluşturulacak,
ulaşımda emisyon azaltımı ve
sürdürülebilirliğin sağlanması,
bağlantısallığın artırılması konularında
projeler hayata geçirilecektir.
ʹͲʹ
2. Çeyrek
İdari Düzenleme
Lojistik sektöründe yüksek kapasiteli
şarj istasyonları ulusal planı
hazırlanacaktır.
ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek
Dijital dönüşüme
geçişin
desteklenmesi
5G hizmetleri ülke genelinde sunulmaya
başlanacak, yüksek hızlı internet ve fiber
altyapısı 5G teknolojisi kullanılarak
geliştirilecek ve yaygınlaştırılacaktır.
ʹͲʹ
2. Çeyrek
/İdari
Düzenleme
Mevzuatın Avrupa Birliği Yapay Zekâ
Tüzüğü ile uyumlaştırılması kapsamında
çalışmalar tamamlanacaktır.
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
İdari Düzenleme
Veri temelli karar alma mekanizmalarını
geliştirmek ve veri mahremiyeti ile
güvenliğini gözeten bir yönetişim
çerçevesi oluşturmak amacıyla Ulusal
Veri Stratejisi ve Eylem Planı hayata
geçirilecektir.
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
İdari Düzenleme
Kamu kurumlarının bilgi teknolojileri
altyapılarını güvenli, maliyet etkin ve
sürdürülebilir biçimde dönüştürmek
amacıyla Kamu Bulut Bilişim Stratejisi
hayata geçirilecektir.
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
İdari Düzenleme
Kamuda dijital dönüşümü hızlandırmak
etkin şekilde faydalanmak üzere
Devlet Stratejisi ve Eylem Planı
hazırlanarak uygulamaya konulacaktır.
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
İdari Düzenleme
Eğitimin tüm kademelerinde müfredatın
ve altyapının dijital dönüşüme yönelik
geliştirilmesi sağlanacak, süreç odaklı ve
yeterlik temelli bir dijital ölçme
değerlendirme sistemi kurulacaktır.
ʹͲʹ
͵. Çeyr
Beşeri sermayenin
güçlendirilmesi
İdari Düzenleme
Erken yaşlarda bireylerin yetenek ve
kapasitelerinin keşfedilerek bilim,
teknoloji ve mesleki kariyer alanlarında
uygun kabiliyetleri geliştirebileceği
alanlara yönlendirilmesini sağlayacak
geliştirilecektir.
ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek
İdari Düzenleme
Ortaokul ve lise düzeyinde geliştirilecek
mesleki ilgi, değer ve beceri envanterleri
yardımıyla öğrenciler kendilerine uygun
mesleklere yönlendirilecektir.
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
İdari Düzenleme
Ortaöğretim öğrencilerinin eğitim süresi
içinde mesleki eğitim merkezlerine kayıt
sağlanması amacıyla çerçeve öğretim
programı hazırlanacak ve ilgili
mevzuatta düzenleme yapılacaktır.
ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek
Kamu altyapı
yatırımlarının
etkinleştirilmesi İdari Düzenleme
Sanayi bölgeleri ve limanların mevcut
demiryolu ağına bağlantısını sağlamak
üzere önceliklendirilmiş iltisak hatları
programı tamamlanacaktır.
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
Tarımda verimlilik
artışı ve katma değer
odaklı dönüşümün
sağlanması
İdari Düzenleme
Lojistik maliyetlerinin azaltılarak
tüketicilerin tarım ürünlerine uygun
fiyatla ulaşabilmelerini temin etmek
üzere organize tarım bölgesi sayısı
artırılacaktır.
ʹͲʹ
͵. Çeyrek
İdari Düzenleme
Genel Tarım Sayımının
tamamlanmasıyla birlikte kapsamlı
tarım envanteri oluşturulacak, mevcut
iyileştirilecektir.
ʹͲʹ
ͳ. Çeyrek
İthalata
bağımlılığının
azaltılması ve arz
güvenliğinin
desteklenmesi
İdari Düzenleme
Yerli bazlı yük santrallerde elektrik
üretiminde kullanılan kaynakların
üretim portföyündeki oranının
artırılması için mevcut ve yeni tesisler
teşvik edilecektir.
ʹͲʹ
ʹ. Çeyrek
İdari Düzenleme Nükleer teknolojiler stratejisi ve eylem planı hazırlanacaktır. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek İSTİHDAM Yeni nesil çalışma biçimleri ve sektörel dönüşümlere uyumun sağlanması Kanun/İdari Düzenleme Yeni nesil çalışma modellerinde yaşanan gelişmeler doğrultusunda işgücü piyasasının ihtiyaçları ve iş yaşam dengesi gözetilerek sosyal taraflarla diyalog halinde mevzuat düze hayata geçirilecek ve güvenceli esneklik sağlanacaktır. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek Kanun/İdari Düzenleme İşgücü piyasasında güvenceli esnekliği ve erişimi artırmak amacıyla İşsizlik Sigortası Fonu kaynaklı pasif işgücü programlarının yararlanma koşullarını kolaylaştırılması sağlanacaktır. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek İdari Düzenleme Yeşil ve dijital dönüşümün işgücü piyasalarına yansımaları analiz edilerek, uyum ve adil geçiş sürecine yönelik programlar hazırlanacaktır. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek İşgücüne katılımda güçlük yaşayan kesimlerin istihdamının desteklenmesi İdari Düzenleme İşgücü Uyum Programı, ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin mesleki eğitim, yetkinlik ve becerilerini dikkate alacak ve daha fazla faydalanmalarını sağlayacak şekilde uygulanacaktır. ʹͲʹ ʹ. Çeyre İşgücünün beceri uyumunun iyileştirilmesi Karar/İdari Düzenleme Başta meslek yüksekokulları olmak üzere yükseköğretim kontenjanlarının kamu ve özel sektörün orta vadede ihtiyaç duyduğu işgücü ile uyumu güçlendirilecektir. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek (Sürekli) İdari Düzenleme Mesleki ve teknik eğitim müfredatı özel sektörle işbirliği içerisinde güncellenecek, staj ve işbaşı eğitimi programlarının yaygınlaştırmasını sağlayacak şekilde yönetim ve finansman konuları da dâhil olmak üzere özel sektör katılımı artırılacaktır. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek (Sürekli) 74 Kanun/İdari Düzenleme ğitim ve istihdam politikalarıyla entegrasyonu güçlendirilecektir. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek İdari Düzenleme Mikro yeterliliklere ilişkin ulusal politika çerçevesi oluşturulacak, Türkiye Yeterlilikler Veri Tabanının ulusal ve uluslararası sistemlerle uyumu güçlendirilecektir. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek Karar/İdari Düzenleme Dijital ve yeşil becerilere yönelik yeni yeterlilikler geliştirilecektir. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek İdari Düzenleme Âtıl işgücünün kalıcı bir şekilde azaltılması amacıyla erken yaşlardan itibaren üretim kültürünü aşılayarak çalışma hayatına hazırlayan ve işgücüne katılımı teşvik eden programlar hayata geçirilecektir. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek (Sürekli) İdari Düzenleme Çalışmanın fazileti ve üretmenin toplumsal değeri, örgün eğitim sürecinin başlangıcından itibaren müfredata yansıtılacaktır. ʹͲʹ ͳǤ Çeyrek (Sürekli) FİYAT İSTİKRARI ve FİNANSAL İSTİKRAR Yönetilen yönlendirilen fiyatların enflasyon hedefleriyle uyumlu belirlenmesi İdari Düzenleme Yönetilen yönlendirilen fiyatların hedefleriyle uyumu artırılacaktır. ʹͲʹͷ ͶǤÇeyrek (Sürekli) Kurumsal yapısı güçlü bir finansal sektörün oluşturulması İdari Düzenleme Düzenleme çerçevesi uluslararası standartlar dikkate alınarak ǡ Final düzenlemeleri paketi ile getirilen değişikliklere uyum sağlanacaktır. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek Sermaye piyasalarının etkinliğinin artırılması Sermaye piyasası uyuşmazlıkların tahkimin etkinleştirilmesi için gerekli mevzuat çalışmaları yapılacaktır. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek Sigortacılık ve özel emeklilik sektörünün geliştirilmesi Kanun/İdari Düzenleme Piyasa disiplininin, dayanıklılığın ve güven ortamının devamlılığını sağlamak amacıy ilgili sigortacılık mevzuatını iyileştirmeye yönelik çalışma yapılacaktır. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek İdari Düzenleme Sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerinde dijital sigortacılık ve sigortacılık teknolojileri uygulamalarının mevzuat altyapısı oluşturulacaktıǤ ʹͲʹ ʹ. Çeyrek Finansal teknolojilerin yaygınlaştırılması İdari Düzenleme Dijital Türk lirasının iktisadi, hukuki ve güvenlik boyutları ele alınarak kullanıma sunulması ve yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. ʹͲʹ ͵. Çeyrek Tasarrufların artırılması Otomatik Katılım Sistemi (OKS)’nin işverenlerin de katkısı ile ikinci basamak emeklilik sistemine dönüşeceği tamamlayıcı emeklilik sistemi (TES) kurulacaktır. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek 75 Kanun/İdari Düzenleme ğitim ve istihdam politikalarıyla entegrasyonu güçlendirilecektir. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek İdari Düzenleme Mikro yeterliliklere ilişkin ulusal politika çerçevesi oluşturulacak, Türkiye Yeterlilikler Veri Tabanının ulusal ve uluslararası sistemlerle uyumu güçlendirilecektir. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek Karar/İdari Düzenleme Dijital ve yeşil becerilere yönelik yeni yeterlilikler geliştirilecektir. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek İdari Düzenleme Âtıl işgücünün kalıcı bir şekilde azaltılması amacıyla erken yaşlardan itibaren üretim kültürünü aşılayarak çalışma hayatına hazırlayan ve işgücüne katılımı teşvik eden programlar hayata geçirilecektir. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek (Sürekli) İdari Düzenleme Çalışmanın fazileti ve üretmenin toplumsal değeri, örgün eğitim sürecinin başlangıcından itibaren müfredata yansıtılacaktır. ʹͲʹ ͳǤ Çeyrek (Sürekli) FİYAT İSTİKRARI ve FİNANSAL İSTİKRAR Yönetilen yönlendirilen fiyatların enflasyon hedefleriyle uyumlu belirlenmesi İdari Düzenleme Yönetilen yönlendirilen fiyatların hedefleriyle uyumu artırılacaktır. ʹͲʹͷ ͶǤÇeyrek (Sürekli) Kurumsal yapısı güçlü bir finansal sektörün oluşturulması İdari Düzenleme Düzenleme çerçevesi uluslararası standartlar dikkate alınarak ǡ Final düzenlemeleri paketi ile getirilen değişikliklere uyum sağlanacaktır. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek Sermaye piyasalarının etkinliğinin artırılması Sermaye piyasası uyuşmazlıkların tahkimin etkinleştirilmesi için gerekli mevzuat çalışmaları yapılacaktır. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek Sigortacılık ve özel emeklilik sektörünün geliştirilmesi Kanun/İdari Düzenleme Piyasa disiplininin, dayanıklılığın ve güven ortamının devamlılığını sağlamak amacıy ilgili sigortacılık mevzuatını iyileştirmeye yönelik çalışma yapılacaktır. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek İdari Düzenleme Sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerinde dijital sigortacılık ve sigortacılık teknolojileri uygulamalarının mevzuat altyapısı oluşturulacaktıǤ ʹͲʹ ʹ. Çeyrek Finansal teknolojilerin yaygınlaştırılması İdari Düzenleme Dijital Türk lirasının iktisadi, hukuki ve güvenlik boyutları ele alınarak kullanıma sunulması ve yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir. ʹͲʹ ͵. Çeyrek Tasarrufların artırılması Otomatik Katılım Sistemi (OKS)’nin işverenlerin de katkısı ile ikinci basamak emeklilik sistemine dönüşeceği tamamlayıcı emeklilik sistemi (TES) kurulacaktır. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek KAMU MALİYESİ Harcamalarda etkinliğin artırılması İdari Düzenleme Kaynak kullanımında etkinliğin artırılması amacıyla harcamalar sistematik olarak gözden geçirilmeye ǡ alanları tasfiye edilecektir. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek (Sürekli) Kamu ihale mevzuatı uluslararası norm andartlara uyumlu olacak şekilde dijitalleşmeyi, yenilikçiliği ve sürdürülebilirliği destekleyen ve önceleyen satın alma yaklaşımıyla güncellenecek, sektörel kamu alımları düzenlemesi hayata geçirilecektir. ʹͲʹͷ Ͷ. Çeyrek Kanun/İdari Düzenleme ı, kapsayıcı ve fert başına işgücüne katılıma mâni olmayacak şekilde bütünleşik yapıda bir sosyal yardım programı pilot bir projeyle başlatılacaktırǤ ʹͲʹͷ 4. Çeyrek Afetlere dirençli yapıların finansmanının sağlanması İdari Düzenleme Sosyal konut üretiminde afet riski yüksek olan bölgelere öncelik verilecek, kapsayıcı, sağlıklı, güvenli ve dirençli yaşam alanları altyapı ve üstyapı tesisleriyle bir bütün olarak planlanarak inşa edilecektir. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek (Sürekli) Vergilemede adalet ve etkinliğin artırılması İdari Düzenleme Vergilerin tam ve zamanında ödenmesinde etkili olan mükellef davranışları ve vergiye uyum sorunları analiz edilerek uyum düzeyini artırmaya katkı sağlayacak stratejiler geliştirilecektirǤ ʹͲʹ ͳǤÇeyrek (Sürekli) Kayıt dışılıkla mücadele ve denetimlerde etkinliğin artırılması Kayıt dışılıkla mücadele yapay zekâ, büyük veri gibi teknolojik imkânlarla tüm ilgili tarafların etkin katılımıyla yürütüle Ǥ ʹͲʹ ͳ. Çeyrek (Sürekli) İdari Düzenleme Prim tabanını genişletmek üzere kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı ücretle mücadelede veri analizine dayalı risk odaklı denetim faaliyetleri artırılacaktırǤ ʹͲʹ ͳ. Çeyrek (Sürekli) Kanun/İdari Düzenleme Organize vergi kaçakçılığı ile mücadelede vergi kaçakçılığı soruşturmalarının etkin yürütülmesi amacıyla ilgili kurumlarla işbirliği içerisinde mevzuat çalışmaları yapılacaktır. ʹͲʹ ͵. Çeyrek İdari Düzenleme Gayrimenkullerin gerçek değerinin kavranmasını ve gerçek değerleri üzerinden işlem yapılmasını sağlayacak çalışmalar yapılacaktır. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek Sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği İdari Düzenleme Birinci basamak sağlık hizmetlerinin sağlık sistemi içerisindeki etkinliği artırılacak ve hizmet basamakları arasındaki entegrasyon güçlendirilecektir. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek 76 İdari Düzenleme/Karar Sağlık ürün ve hizmetlerinde talep kontrolü ve hizmet basamakları arasındaki entegrasyon güçlendirilerek hizmet basamaklarının uygun kullanımı sağlanacaktır. ʹͲʹͷ Ͷ. Çeyrek Kanun/İdari Düzenleme Sosyal güvenlik sisteminde kişilerin daha uzun sürede istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sistemin mali sürdürülebilirliği güçlendirile ʹͲʹͷ Ͷ. Çeyrek Kanun/İdari Düzenleme Sosyal güvenlik sisteminin fiili ve yasal kapsamının genişletilmesi ve kapsamda yer almayan grupların sisteme girişlerinin sağlanması için farklı meslek ve gelir gruplarına yönelik uygulamalar geliştirilecek, sosyal güvenlik mevzuatı değişen işgücü piyasası koşullarına ve yeni nesil esnek çalışma şekillerine daha Ǥ ʹͲʹ ͳ. Çeyrek İdari Düzenleme Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçleri etkinleştirilecektir. ʹͲʹͷ 4. Çeyrek (SürȌ İdari Düzenleme Sağlık hizmetlerinin geri ödemesinde risk analizine ve hizmet sunucularının davranışlarını dikkate alan denetim modelleri geliştirilecektir. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek İdari Düzenleme Sağlık hizmetlerine erişimi kısıtlamadan finansal sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla, veri analizi yoluyla geri ödeme kriterleri incelenecek, değer bazlı geri ödeme yöntemleri yaygınlaştırılacak ve yurt dışından temin edilen ilaçlar gibi hızlı artış gösteren gruplarda harcamaların etkinleştirilmesi sağlanacaktır. ʹͲʹͷ Ͷ. Çeyrek (Sürekli) İdari düzenleme Akılcı ilaç kullanımı teşvik edilerek ilaç ve tedavi harcamaları rasyonelleştirilecektirǤ ʹͲʹͷ 4. Çeyrek KİT yönetişim reformu Kanun/İdari Düzenleme KİT’lerin faaliyetlerini makroekonomik, sektörel, sosyal içerisinde ve kamu maliyesinde sürdürülebilirliği destekleyen bir anlayışla etkin ve verimli bir şekilde sürdürmesi sağlanacak, KİT yönetişim reformuna yönelik düzenlemeler hayata geçirilecektir. Performansa dayalı ölçüm yöntemleri lanılarak kamu işletmelerinin ve yönetim kurullarının hesap verebilirliği artırılacaktır. Faaliyetleri nedeniyle sektörel, idari ve mali alanlarda birbirleri ile etkileşim içerisinde olan kamu işletmeleri arasında eşgüdümü sağlayacak düzenlemeler hayata geçirilecektir. ʹͲʹ ͵. Çeyrek 77 İdari Düzenleme/Karar Sağlık ürün ve hizmetlerinde talep kontrolü ve hizmet basamakları arasındaki entegrasyon güçlendirilerek hizmet basamaklarının uygun kullanımı sağlanacaktır. ʹͲʹͷ Ͷ. Çeyrek Kanun/İdari Düzenleme Sosyal güvenlik sisteminde kişilerin daha uzun sürede istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sistemin mali sürdürülebilirliği güçlendirile ʹͲʹͷ Ͷ. Çeyrek Kanun/İdari Düzenleme Sosyal güvenlik sisteminin fiili ve yasal kapsamının genişletilmesi ve kapsamda yer almayan grupların sisteme girişlerinin sağlanması için farklı meslek ve gelir gruplarına yönelik uygulamalar geliştirilecek, sosyal güvenlik mevzuatı değişen işgücü piyasası koşullarına ve yeni nesil esnek çalışma şekillerine daha Ǥ ʹͲʹ ͳ. Çeyrek İdari Düzenleme Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçleri etkinleştirilecektir. ʹͲʹͷ 4. Çeyrek (SürȌ İdari Düzenleme Sağlık hizmetlerinin geri ödemesinde risk analizine ve hizmet sunucularının davranışlarını dikkate alan denetim modelleri geliştirilecektir. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek İdari Düzenleme Sağlık hizmetlerine erişimi kısıtlamadan finansal sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla, veri analizi yoluyla geri ödeme kriterleri incelenecek, değer bazlı geri ödeme yöntemleri yaygınlaştırılacak ve yurt dışından temin edilen ilaçlar gibi hızlı artış gösteren gruplarda harcamaların etkinleştirilmesi sağlanacaktır. ʹͲʹͷ Ͷ. Çeyrek (Sürekli) İdari düzenleme Akılcı ilaç kullanımı teşvik edilerek ilaç ve tedavi harcamaları rasyonelleştirilecektirǤ ʹͲʹͷ 4. Çeyrek KİT yönetişim reformu Kanun/İdari Düzenleme KİT’lerin faaliyetlerini makroekonomik, sektörel, sosyal içerisinde ve kamu maliyesinde sürdürülebilirliği destekleyen bir anlayışla etkin ve verimli bir şekilde sürdürmesi sağlanacak, KİT yönetişim reformuna yönelik düzenlemeler hayata geçirilecektir. Performansa dayalı ölçüm yöntemleri lanılarak kamu işletmelerinin ve yönetim kurullarının hesap verebilirliği artırılacaktır. Faaliyetleri nedeniyle sektörel, idari ve mali alanlarda birbirleri ile etkileşim içerisinde olan kamu işletmeleri arasında eşgüdümü sağlayacak düzenlemeler hayata geçirilecektir. ʹͲʹ ͵. Çeyrek İŞ ve YATIRIM ORTAMI Düzenleyici çerçevenin iyileştirilmesi İdari düzenleme Yatırımların devamlılığının sağlanması, yatırımcılara öngörülebilirlik oluşturulması ve yatırımların güvence altına alınması amacıyla yeni mekanizmaları içeren düzenleme yapılacaktır. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek Kanun/İdari Düzenleme Yargılama süreçlerinin etkinleştirilmesi ve alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin daha da güçlendirilmesi sağlanacaktır. ʹͲʹ ͵. Çeyrek /İdari Düzenleme Adalete erişimin ve makul sürede yargılanma hakkının geliştirilmesi amacıyla dijital çözüm platformları, çevrimiçi uyuşmazlık ve elektronik duruşma yöntemleri geliştirilecektir. ʹͲʹ ͵. Çeyrek İdari Düzenleme İhtisas mahkemelerinin etki yapılarak yeni ihtiyaç alanları mahkemeleri oluşturulacaktır. ʹͲʹ ͵. Çeyrek Kanun/İdari Düzenleme ǦTebligat uygulamasının yaygınlaştırılmasına yönelik altyapı çalışması yapılacaktır. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek İcra ve iflas mevzuatı günümüz şartları göz önüne alınmak suretiyle güncellenecektir. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek Kanun/İdari Düzenleme 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)’nun Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ile uyumlaştırma süreci tamamlanacaktır. ʹͲʹ ͵. Çeyrek Ȁ Farklı idareler tarafından yürütülen piyasa gözetim ve denetim faaliyetlerinin toplulaştırılması, uygulama yeknesaklığının sağlanması ve mükerrerliklerin engellenmesi amacıyla Piyasa Gözetim ve Denetim Kurumu kurulacaktırǤ ʹͲʹ ͳ. Ç İdari Düzenleme yatırım güvencesinin sağlanmasına yönelik ikincil mevzuat hazırlanacaktır. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek İş ve yatırım süreçlerinin iyileştirilmesi İdari Düzenleme Yatırımlara ilişkin izin, lisans, işlemlerin çevrimiçi platformlara taşınması sağlanacaktır. ʹͲʹ ͳ. Çeyrek Rekabetçi yeni yatırımların tesisi İdari Düzenleme Yatırım olanaklarının etkin biçimde değerlendirilmesi amacıyla uygun alanları kapsayan bir yatırım yeri ırlanacaktır. ʹͲʹ ʹ. Çeyrek (Sürekli) Kanun/Karar/ İdari Düzenleme İmalat sanayiine yönelik büyük ölçekli ve stratejik yatırımların yatırım yeri tahsis süreçlerinin hızlandırılması amacıyla yeni tahsis modelleri geliştirilecektir. ʹͲʹ 2. Çeyrek * Kanun olarak belirtilenler TBMM gündemine sunulacak olan teknik ve idari çalışmaların tamamlanacağını ifade etmektedir. **Ek-3 Öncelikli Reform Alanlarına Yönelik Düzenlemelere dair tedbirlerin takviminde, OVP’nin yayımlandığı tarihten itibaren bir sonraki OVP’nin yayımlanacağı tarihe kadar olan süre dikkate alınmaktadır.