Finansman Kanunu

— Maddede, vergiden muaf tutulan mükellefler için öngörülen başlıca kıstas, mükel leflerin faaliyet gösterdiği mahallin son nüfus sayımına göre belediye içi nüfusudur. Maddeye gö re, belediye içi nüfusu 20 000 ve daha aşağı olan yerlerde faaliyet gösteren mükellefler vergiden muaf tutulmuşlardır. Bu had sahil ilçeleri için 10 000 olarak kabul edilmiştir.

Vergileme ölçüleri :

— Kanunun 11 nci maddesinin I nci fıkrasında yazılı faaliyetlerde bulunan mükel lefler, I No. lu tabloda asgari ve âzami vergi hadleri gösterilen her iş ve emtia nevi için Vergi Usul Kanunu ve bu tasarının mütaakıp maddelerinde belirtilen esaslar dâhilinde tesbit edilecek altı derece üzerinden vergilendirmeye tabi tutulacaklardır.

Mükellefin, komisyonlarca tâyin edilecek altı dereceden hangisine gireceği, Maliye Bakanlığın ca hazırlanacak bir yönetmelikte gösterilecek esaslar dâhilinde vergi dairelerince tesbit olunacak tır.

Matrah :

— Tasarının 11 nci maddesinin II nci fıkrasında yazılı halde veya I. tablonun Satış Vergisi nisbetlerine göre ödenecek işletme Vergisinin matrahı, satılan maddelerin veya ya pılan hizmetlerin «satış bedeli» olarak tarif edilmiştir.

Satış bedeli ise, «Satılan maddeler ve yapılan hizmetler karşılığında her ne şekilde olursa ol sun müşteriden alman veya müşterinin borçlandığı para veya diğer değerlerin toplamıdır.» şek linde hükme bağlanmıştır.

Satış bedeli belli olmıyan teslimlerde matrah, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanacak emsal bedeli olarak gösterilmiştir.

işletme Vergisi derecelerinin tesbiti :

— Bu madde ile vergilendirme derecelerinin hangi usul ve esaslar dâhilinde tesbit ve ilân edileceği gösterilmiştir.

Bu dereceler, Maliye Bakanlığınca emtia ve iş nevilerine göre hazırlanacak cetveller üzerinden il merkezlerinde ticaret odaları, ticaret odası bu'unmıyan il merkezlerinde belediyelerce seçilecek 4 kişi ile o il defterdarının ve mazereti halinde tevkil edeceği bir maliye memurunun başkanlı ğında kurulan özel bir komisyon tarafından ilçeler itibariyle asgari 3 ve âzami 6 kademeli olmak üzere ayrı ayrı tâyin olunacaktır. Ancak merkez ilçe dışındaki mükelleflere ait derecelerin tesbitindc, o il merkezinde seçilmiş olan üyelerden ikisinin yerine ilgili ilçeler belediyelerince seçilmiş olan iki üye toplantılara katılacaktır.

Komisyonların derece tesbitinde takibedecekleri usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca hazırla nacak bir yönetmelikte belirtilecektir.

Söz konusu komisyonlar ilgili il defterdarının yazılı talebinden itibaren 15 gün içinde tâyin ve tesbit işlemini tamamlıyacaklardır. Lüzumu halinde bu süre Maliye Bakanlığınca iki aya ka dar uzatılabilecektir.

Vergi derecelerinin kesinleşmesi ve ilânı bakımından V. U. K. nun ortalama kâr hadlerinin ke sinleşmesi ve ilânına ilişkin madde hükümleri uygulanacaktır.

Teklif yeri :

— Vergi, vergiyi doğuran olayın vukulmlduğu yer Vergi Dairesince tarh ve tah sil olunacaktır.

Beyan esası :

— işletme Vergisi, esas itibariyle beyan ©sasına istinat ettirilmiştir.

Vergilendirme dönemi :

— Satış Vergisi nisbetlcri esas olduğu takdirde faaliyet gösterilen her ay vergi lendirme dönemini teşkil edecektir. Grötürü vergilendirme usulünde vergi dönemi ise, faaliyet gösterilecek takvim yılıdır.

_ S — Beyannamenin şekli ve muhtevası :

— Beyannamenin şekli ve muhtevası ile ekleri Maliye Bakanlığınca ayrıca tertip ve tanzim olunacaktır.

Beyannamenin verilme zamanı :

— Götürü usulde beyanname, aidolduğu takvim yılının Ocak ayı içinde, takvim yılı içinde işe başlanılması halinde ise, bu ayı takibeden ay içinde ilgili Vergi Dairesine verilecektir.

Satış Vergisi esasında ise, her mükellef bir aya ait beyannamesini ertesi ayın 15 nci günü ak şamına kadar ilgili Vergi Dairesine verecektir.

Tarh zamanı :

— Bu madde ile verginin ne zaman tarh edileceği gösterilmiş bulunmaktadır.

Vergilendirme dönemi içinde işe başlıyan veya işi bırakan mükelleflerin vergileri :

— 'Takvim yılı içinde işe başlıyan ve işi bırakan mükelleflerin vergisi, yıllık ver giden işe başlanılan ay hariç tutulmak ve işin bırakıldığı ay tam sayılmak suretiyle, çalışılan ay lara isabet eden miktar oiarak tâyin edilmiştir.

Vergilendirme dönemi içinde işin bırakıldığı ayı takibeden aylara isabet eden vergiler terkin olunacaktır. Ancak işi terk keyfiyetinin bir ay içinde Vergi Dairesine bildirilmiş olması gerek mektedir.

ödeme zamanı :

— Bu maddede, verginin kaç taksitte ve hangi aylarda ödeneceği hükme bağlan mıştır.

Verginin inikası :

— İşletme Vergisi, tasarıya ekli tablolarda kayıtlı nisbecler üzerinden hesapla nan Satış Vergisi, müşteriye inikas ettirilebilecektir.

Tarifeli hizmet ve emtia satışlarında, tarife kaydına rağmen tablolarda gösterilen oranlarda İşletme Vergisi müşteriye inikas ettirilebilecektir.

Diğer taraftan, tarifeye bağlı olmıyan faaliyet kollarında ise, inikas imkânı her zaman mevcut bulunmaktadır.

Perakende satışın tarifi :

— Perakende satıştan maksat, satışı yapılan madde ve malzemenin aynen veya işlen dikten sonra satışını yapan kimseler dışındaki kimselere satılmasıdır.

işletme Vergisinin gider kaydedilemiyeceği :

— İşletme Vergisi, Gelir ve Kurumlar Vergisi matrahlarının tesbitinde gider olarak kabul edilemiyecektir.

— Mükellefler söz konusu I ve II nci fıkralarda gösterilen vergilendirme şekillerinden hangisini tercih ettiklerini, Maliye Bakanlığınca seçilecek haberleşme araçları ile yapılacak 3 gün süreli ilânlardan sonra geçecek 15 gün içinde ilgili Vergi Dairesine bildirmek mecburiyetin dedirler.

Yeniden işe başlıyanlar ise, işe başladıkları ay içinde vergilendirme şeklini seçip ilgili vergi dairesine bildirebileceklerdir.

ıSatış Vergisi esasını seçen mükellefler aynı işe devam ettikleri müddetçe 3 yıl içinde bu usul den dönemiye çeklerdir.

icranın geciktirilmesi :

— Mükellefin tarh edilecek vergiye vâki olacak itirazı, verginin ilgili tablolarda gösterilen asgari haddine veya kabul olunan dereceye tekabül eden miktarının tahsilini durduramıyacaktır.

Özel usulsüzlük cezaları :

— Bu maddede, mükelleflerin Vergi dairelerince mühürlenmiş makinalı kasa veya Maliye Bakanlığınca hazırlanmış perakende satış vesikası bulundurmıyanlara birinci tesbit için _ 6 — 3 000 Tl. 2 nei tesbitte 5 000 Tl. usulsüzlük cezası uygulanacaktır. Bu durumun 3 ncü defa tesbitinde ise, Vergi Dairesinin teklifi üzerine işletme Adliye ve Maliye bakanlıklarının müştereken tâ yin edecekleri yetkili mahkemeler kararı ile 3 aydan az olmamak üzere 1 seneye kadar kapatıla bilecektir.

— İşletme Vergisini Satış Vergisi olarak ödemeye mecbur olanlar, Maliye Bakan lığınca hazırlanmış bulunan perakende satış vesikalarını her bir muamele için kullanmak mecbu riyetinde tutulmuşlardır. Bu vesikaları kullanmıyan ve müşteriye vermiyen mükelleflere aynı yıl içinde birinci tesbit için 500 Tl. 2 nei tesbit için 1 000 Tl. 3 ncü ve mütaakıp teshillerde 2 000 Tl.

özel usulsüzlük cezası kesilecektir.

— Yukarda (takdim olunan özel usulsüzlük cezalarıyla ilgili hususlar tutanakla tes bit 'edilecektir. Bu tutanakların ımükellef veya nıüstahdeımleree imza 'edilmemesi halinde, bun ların ıgörovli yoklama 'memurları veya inceleme elemanlarınca bir polis memuru ile 'birlikte imza ledilmeleri yeterli sayılacaktır.

— Kanun mevzuuna alman işletmelerden öz sermayeleri 100000 Ti. mm altında 'olan lara, novi Maliye Bakanlığınca ıtâyin edilecek maikinah ikasalar Devlet Malzeme Ofisince 12 ay 'taksitle satılabilecektir.

Geçici madde 1. — Bu ımadde ile Maliye Bakanlığına, 1970 yılı içinde faaliyet ıgöst erecek işlet ilmelerin götürü usule [göre kısmi olarak vergilendinluıcsi yetkisi verilmektedir.

/Satış vergisi esasına göre uygulanacak vergilendimnenin 1970 yılı başlangıç ayı, Maliye Bakan lığınca 15 ıgün önceden Resmî G-azete ile ilân edilecektir.

III - Gayrimenkul kıymet artı§ı vergisi :

'Gelişmekte olan bir ülkenin özelliklerini gösteren Türkiye'mizde tasarrufların artırılması ka dar 'bunların tahsis edileceği ve (kullanılacağı sahaların seçimi de büyük bir önem ıarz -etmektedir.

Memleketimiz için böyle bir problemi âcil ve önemli kılan sebepler şunlardır :

1. Sınai ve tersiyer sektörlerde gerçekleştirilen yüksek ıgeliş/me oranlarına paralel olarak şe- 'hirleşmemin 'hızlanması.

2. Organize bir sermaye piyasasının 'gereği kadar henüz geliştirilmeımiş bulunması, 3. Ekonomideki 'ekspansiyomun yaratabileceği normal ve 'zaruri fiyat artışlarının zaman zaman üstüne çıkılması, 4. içinde bulunduğumuz sosyal ve siyasi gelişime seviyesinin periyodik ve igeçici icabı olarak riskten ımutlak kaçın/ma duygu ve esprisinin ekonomimizi etkisi altında bulundurması.

Bütün bu faktörler, bilhassa ekonominin büyümesinin hızlandığı bu som yıllarda, halk ta sarruflarının .gayrimenkul piyasasına kaymasını hazırlıyan sebepler olarak karşımıza çıkmaktadır.

§üphesiz söz konusu faktörlerin olumsuz etkilerini bertaraf edebilmek için bu faktörlerin bünye lerinde yapılacak ekonomik, ımalî ve hukukî operasyonlara ihtiyaç vardır. Nitekim, sermaye piya sası ikanun tasarısının hazırlanmış bulunması, devamlı olarak alınan iktisadi istikrar tedbirfleri, Hükümetin bu anlayışa paralel olarak takındığı açık ve kararlı tutumu gösteren örneklerdir.

Nevar ki, bütün bunlar tek başına yeteri olmaktan uzak (kalmakta ve 'gayrimenıkuller üzerindeki spekülâsyonu durdurmak 'mümkün olamamaktac ir. Bu sebeple, tasarrufların olumlu sahalara kaydırılmasıyla ilgili iktisadi ortam, bir taraftan teşvik tedbirleri ve istikrar politikası yoliyle 'hazır lanırken, öte yandan, spekülatif yatırımların cazibesini azaltmanın çareleri üzerinde de durul maktadır.

İşte bu tasarı, Türkiye'deki bina, arazi ve arsaların ivazlı veya ivazsız (veraset ve imftikal hariç) devir ve temlikinden doğan değer farklarını müterakki bir tarife ile vergilendirmeyi is tihdaf etmektedir. Bu suretle, spekülatif karakterdeki gayrimenkul piyasasına tasarruflarım yö nelmesinin önlenebileceği ve uzun süre arsaların elde tutulmasından kaynak alan gayrimenkul fi yat artışlarınım muayyen bir ölçüde durdurulabileceği, düşünülmektedür. Bütün bu hususlara ilâve ten bu verginin oldukça önemli bir hasılat değeri de olacaktır.

Mevzu : Vergiyi (doğuran olay :

— Tasarının bu maddesi hükmü gereğince Türkiye'deki arazi, arsa ve binaların değerlerindeki artışlar, bunların devir ve temliki sırasında vergiye tabidir. Mevzun tâyin edilir ken «gayrimıeniknller» denilmeyip «arazi, arsa ve bina» ibaresi kullanılmasının sebebi böy le mıeokul hükmünde olan ve tapu sicilinde (müstakil ve daimd olmak üzere sayrı ca kaydedilen hakların, vergimin mevzuu dışında bırakılmak istmilmesindendir. Şu kadarki, satış dışınida kalan sair tasarrufi (muamelelerle devir ve temlikin sağlanmaması ve dolayısiyle vergi ziyama sebebiyet verilmemesi için veraset yoliıyle vâki intikaller haricinde kalmak üzere bunların ivazsız bir şekilde devri ile karşılıklı olarak trampa edilmesi dahi vergi mevzuuna alınmıştır.

Bina, arazi ve arsalar üzerindeki mülkiyet hakkının gerek satış suretiyle veya ivazsız bir tarzda devri, gerekse karşılıklı olarak trampa edilmesi, tapuda tescil ile vâki olacağına göre bunların değerlerindeki artış farkları dolayısiyle alınacak vergi »alacağının da tapudaki tescil ile doğacağı tabiîdir.

Mükellef :

— Bu ımadde hümlkünıe göre verginin (mükellefi bina, arazi ve arsaların mülkiyeti ne sahip gerçek ve tüzel kişilerdir. Görüldüğü iı^ere burada tadadedilen gayrimenkullerin sa dece, Medeni Kanuna 'göre tarifi yapılmış bulunan '«malikleri» bu verginin mükellefi olarak kabul -edilmiştir. Bu itibarla, meselâ bir gecekondu sahibi, tapu ile sahibi değilse bu (gayrimenku lun devir ve temlikinden dolayı bu verginin mükellefi olmıyaeaktır.

istisna ve muaflıklar :

— Maddenin «a» fıkrasiyle genel ve (katma bütçeli dairelerle, il özıel idareleri belediyeler ve köyler vergiden ımuaf tutulmuşlardı}'.

Diğer taraftan, maddenin '«ıb» ve «c» fıkraları ile iktisadi bakımdan zayıf olduklarından dolayı köyler bu vergi dışında bırakılmak istenmiş ve belediye sınırları ile mücavir saha dışın da kalan yerlerdeki devir ve temliklerden doğan değer farklarının 30 000 lirası vergiden istisna edilmiştir. Belediye hudutları ve (mücavir saha içindeki vergilemeyi kolaylaştırmak ve pek cüzi değer artışlariyle vergi dairelerini meşgul etmemek için 5 000 liralık bir istisna haddi getirilmiştir.

Matrah :

— Tasarının bu maddesine göre; arazi, arsa ve binaların devir ve temliki dolayı siyle elde olunacak, değerler ile bunların iktisap değerleri arasındaki fark verginin matra hım teşkil 'etmektedir. .Ancak, iktisabolunduğu beyan edilen değer, o malın devir tarihindeki rayiç değerden aşağı olamıyacakttır.

Veraset (Suretiyle vâki intikaller haricindeki ivazsız intikallerde isıe, bunların 7338 sayılı Ka nuna ıgföre bulunacak değerlerin, iktisap değerlerine nazaran farkı bu verginin matrahını teşkil edecektir.

Arazi, arsa ve binalann karşılıklı olarak trar;pa ledi'lmesinde bu verginin mevzuuna alındığı cihetle, trampada karşılıklı olarak her iki malikde ayrı ayrı vergi mükellefi olacak ve ayrı ayrı her gayrimenkulun trampa günündeki rayiç değerleriyle iktisap değerleri arasındaki fark bu ver ginin ımatrahı olacaktır.

İktisap maliyetinin tesbiti ;

— Bu ımadde ile verginin matrahının hesaplanmasında önemli olan «iktisap mali yeti» nin hangi esaslara göre bulunacağı hükme bağlanmıştır.

Maddenin «a» fıkrasına göre; arazi, arsa ve binaların Emlâk Alım Vergisi matrahı olarak be yan edilen değerleri, bunların «iktisap değeri» sayılacaktır. Mezkûr kanunun yürürlüğünden önce ki tarihlerden ise «Tapu intikal Harcı» matrahı, iktisap değeri yerine kaim olacaktır.

Ancak, Emlâk Alım Vergisi matrahı ihtilâf konusu olmuş ise kesinleşmiş matrahlar nazara alı nacaktır.

Diğer taraftan, kanunda zikri geçen gayrimenkuller, vergiyi doğuran olaydan, yani devir ve temlik tarihinden 5 yıl ve daha önce iktisabedilmişlerse, bu takdirde son 5 yılda bina Arazi Ver gisine matrah olmuş değerler, «iktisap maliyeti» yerine kaiim olacaktır.

Matrahtan yapılacak tenziller :

— Bu maddemin «a» fıkrasiyle arazi ve binanın, iktisabı için ödenen her türlü aynî vergilerle resim ve harçların ve faiz, Gider Vergisi, komilsyon gibi masrafların matrahtan tenzili kabul edilmiştir.

Aynı maddenin «b» fıkrasiyle de ayrıca her yıl için iktisap maliyetinin % 5 i oranında hesap lanacak götürü bir giderin gayrimenkulun yıpranma ve çeşitli giderler 'karşılığı olarak, matrahtan tenzili imkânı getirilmiştir.

Verginin nistaeti :

— Verginin nisıbeti, müterakki bür şekilde, matrah dilimlerine göre % 20, 40 ve 00 olarak tcsibit edilmiş; bu suretle küçük miktarlardaki kıymet artışlarının büyük kıymet artışlarına nazaran daha az vergilendirilmesi sağlanmıştır.

Tarh yeri :

— Vergi, arsa, araaİ ve binanın tapuda kayıtlı bulunduğu yerin Maliye Vergi Dai resince tarh olunacaktır.

Beyan esası, beyannamenin şekli ve ödeme süresi :

— Tasarının bu maddesinde, verginin mükellefin beyanına, müsteniden tarh oluna cağı ve beyannamenin şekil ve muhtevasının ise Maliye Bakanlığınca tesbit edileceği hükme bağ lanmıştır.

Beyanname verme süresi, devir ve temlikin tapuya tescil tarihinden itibaren bir ay olup, vergi nin ödenmesi de yine bu müddet içerisinde ilgili vergi dairesine yapılacaktır.

Verginin teminatı :

— Bu madde ile «Gayrimenkul Kıymet Artışı Vergisi» teminat altına alınmıştır. Ver gimin mükellefi, gayrimenkulu satan olduğu cihetle, devir ve temliki sırasında satıcının eline ge çen meblâğın % 10 unun verginin teminatı ola/ak; bir bildirini ile ilgili vergi daİ!esline yatırılması mecburi tutulmuştur.

Asgari Vergi :

— Vergi, müterakki nis'bet üzerinden alındığı cihetle, mükellefloıLiı a.sa, arazi ve binaların kısım kısım veya hisseli olarak satmaları halinde düşük nisbetler uygulanarak bu hal ise vergi ziyama sebebiyet verecektir.

Bu halin önlenmesi maksadiyle, bu maddede vergiye mevzu olan gayrimenkullcılin hisse üzenin den veya taksim veya ifraz suretiyle kısım kısım devir ve temliki halinde, bu gayrimenkulun tü müne alt rayiç bedel ile yine tümüne ait iktisap değeri arasındaki! fark üzerinden verginin hesap lanacağı ve bu vergiden hisseli olarak satılan gayrimenkul kısmına isabet edecek verginin tenasüp le bulunacağı ve bunun asgaıd vergiyi teşkil edeceği hükme 'bağlanmıştır.

Çeşitli hükümler :

Mahsup ve Gelir Vergisi Kanununun uygulanması. :

— Tasarının hu madde-iine göre tescil sırasında mükelleften alınacak vergi temina tından, bilâhara kesinleşen vergi mahsubedilecek ve fazlası, bir yıl içinde müracaat etmesi hallinde mükellefe iade olunacaktır.

Ayrıca bu kanuna göre vergiye tabi değer faiklarının Gelir veya Kurumlar Vergilinin (mev zuuna girmesi halinde vergi teminatı alınmakla iktıifa olunacağı ve ıbunun Gelir veya Kurumlar Verıgisiınden mahsübe'dileceği 'hükme 'bağlanmış 'bıüunirııaktadır.

— Bu maddeye göre, (bu kanunda yazılı esaslar .mahfuz olmak üzere Vergi Usul Kanunu 'hükümleri ile Elmlâ'k Ahim Vergisi Kanununun 12, 13, 14 ve 15 nci ımaidıdellcri hükümleri bu vergi hakkında ;da uygulanacaktır.

Tapu memurlarının görevi :

Malide 46. — Emlâk Alım Vengisnnlde olduğu gibi, bu vergide de tapu memurları, kıymet ar tışı Vergisi karşılığı olarak madde gereğince 'alınan vergi teminatının ilgili vergi dairesine yatı rıldığını 'gösteren makbuz ibraz edilmedikçe, tapu tciscil ıLşlemini yapmayacaklardır. Bu teiminatın yatırılmasından önce muamele yaıpan tapu memurları ise vergi teminatının ödenmesinden mükel leflerle birlikte ımütcsiclsilen sorumlu 'o'laeaklardu'. Ancak bu memurların, ödedikleri meblâğlar •için 'mükelleflere rücu edebilecekleri izahtan varestedir.

IV. - Spor - Toto Vergisi 'Tasarının ıdiörldüncü kııslmmda, Spor - Toto Vergisi adı ile yeni bir vergi ihdas olunmuştur.

Tasarının 47 nei maddesine göre. verginin mevzuu iSpor - Toto .oyunudur. Verginin mükellefi, Spor - Totıo İdaresi olup, taslarının 49 ncıı maddesine güre, vergi, tarifddeki ücret üzerinden alına caktır.

Vergi nislbeti % 20'dûr.

Tasarının 51, 52 ve 53 ncü maddeleri bu verginin tarth ve ödenmesiyle ilgili süre ve usulleri düzenlem/ektedir.

V. - Gider Vergileri 1. Tasarının '54 ncü maddesü ile 13 'Temmuz 1056 gün ve 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu nun 4 ncü maddesinin (a) 'bendi kaldırılmış v'e (g) benUi değiştirilmiştir.

(a) bendinin kaldırılması ile, II ncıi taiblomun 3, 4, S ve 6 ncı pozisyonlarında yazılı vasıta, alet, makina, cihaz ve maTzıdmelerine ait istisna kaldırılmış bulunmaktadır.

(g) 'bendindeki değişiklıikle, II nicıi tablo ile vergiye talbi tutulmuş bulunan seramik mamullerinldcki istisnaya açıklık verilmek isteniîlmıLştiir. Tatlbi'katta ımeydana çıkan tereddütleri izale etmek gayesi ile, vazo, 'duvar tabağı ve heyke'lcik 'gibi r,e.raimıiiktcn mamul süis eşyasının vasıfları isayılma'k suretiyle, istisna hükmüne, kanunun maksadma uygun açıklık verillmiş bulunmaktaldır.

2. Tasarının 55 nei maddesi ile, kanunun 13 ncü maddasine, montaj yolu ile yapılan imalâtta mükellefi tesbit eden bir fıkra 'eklenmiştdr. Zira aynı kanunun 4 ncü maddesinin (a) 'bendindeki istisna hükmü bu kanunun 1 nei maddesıi ile kal İvrıllmakla, montaj yolu ile imal olunan bâzı mad deler vergı'ıye tabi tutulmuş olmakta vie kanunun ''3 ncü maddesinde, 'bu nevi ima'lâtta., mükellefi açıklıkta gösteren 'bir hüküim bulunmamaktadır.

Ek fıkra, bu boşluğu doldurmaktadır.

3. Tasarının 56 ncı maddesi ile yapılan değişiklikte, kanunun değişik 14 ncü maddesinde evvelce saf sıklet üzerimden vergilendirilen ıglikozıın ve tekel dışındaki içkilerin satış bedeli üzerinden vergilendirileceği derpiş olunmuştur.

Ayrıca, başkaları hesabına montaj yoliy.le imrd edilecek II sayılı Tablodaki maddelerde, mat rahın V. U. Kanununa göre bulunacak emsal bedeli olduğunu belirten bir fıkna eklenmiştir.

4. Gılikozutn ve tekel dışı içkilerin kıymet esasına göre vergilendirilmesini sağlamak maksadiyle, Kanunun değişik 24 ıncü maddesine göre vergilendirilen glikoz ve Tekel dışı içkiler tasarının 57 nei maddesi ile bu fıkra şi-ı:nulündeın çıkarılmıştır.

Böylece, glikozun ve Tekel dışı içkilerin ge" ek dâhilde1 ve gerekse ithalde kıymet esasıma göre vergilendirilmesi öngörülmektedir.

5. Tasarının 58 nei maddesi ile kanunun 27 nei maddesinin sonuna, II sayılı tablomun 3, 5, 6 pozisyonlarındaki mamuller ile I sayılı tablomun 9/B, C, D ve E pozisyonlarındaki camlar için ilk madde indiriminin uygulammıyacağma dair bir fıkra eklenmiştir.

Bilindiği gibi, II sıayılı Tablo mamuller Tablosudur.

68Ö2 sayılı Gider Vergileri Kanununun, 4 ıncü maddesinin 482 sayılı Kanunla değişik (a) bendi ile mamuller Tablosunda kayıtlı taşıtlar, so.^l cihazları ve levazımı, fotoğraf ve sinema ma kina ve levazımı vergiden istisna edilmiş bulunmakta idi. 1969 İcra plânımda uygulama tedbir- 1'eıi meyanmda, keza İ970' programında, ilk gelişme safhasını tamamlıyam ve belli bir üretim seviyesine ulaşan endüstri mamullerinin ve lüks mahiyetteki maddelerin gider vergilerine tâbi tutulması sağlamımaktadır. II sayılı Tablonun 3, 5 ve 6 inci pozisyonlarında1 yazılı ve yukarıda1 zikredilen mamullerin gerek istihsalinde ve gerekse bu mamullere olan talepte son yıllarda önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Bu itibarla bu mamullerin vergiye tâbi tutulması ve vergi nin bir «satışl vergisi» istikafmetinde geliştirilmesi öngörülmüştür. ıMamuller Tabıl'osunum bu istikamette geliştirilmesi ve gerekse fiskal gaye ile anılan maddeler için ilk madde indiriminin uygulanmaması teklif edilmiştir.

6. Tasarının 59 mcu maddesi ile kanunun değişik 33 ıncü maddesindeki Banka ve Sigorta muameleileri Vergisinin nisbeti, % 20 den % 25 e yükseltilmiştir. Kambiyo imuameıl elerinde matra hın onbinde dört buçuğu olan ınisbet onbinde beş yapılmıştır. Ancak T. C. Merkez Bankası ile: bankalar arasındaki reeskont mua'meleleri nispet, artırılmasının dışında bırakılmıştır.

7. Tasarının 62 ve 63 ncü maddeleriyle' aynı, kanunun 36 inci maddesinin ikinci ve 37 nci maddesinin 1 nci fıkralarına «veya belli bir süre» ibaresi eklenmiştir.

8. Tasarının 66 nci maddesi ile kanunun 43 ncü maddesinde yazılı PTT hizmetleri Vergisinıîn % 10 'olan nisbeti, posta hizmetleri için % 8, telgraf hizmetleri için % 10; telefon hizmet leri için ise % 15 olarak yeniden tesbit edilmiştir.

9. Tasarının 67 inci maddesi ile bina inşaatlarından 'Gider Vergisi alınmasını düzenliyen ek - 1, 2, 3 ve 4 ncü maddeleri ihtiva eden III ncü kısım eklenmiş, ve kısımlar arasındaki müşterek hükümlerle ilgili III ncü kısım IV ıncü kısım olarak değiştirilmiştir.

10. Tasarının 68 inci maddesi! ile, aynı kanunun 45 nci maddesinle Bina İnşaat Vergisi ile ilgili ibeyanı düzenıliyen bir fıkra eklenmiştir.

11. Tasarının 69 ncu maddesi ile1 aynı kamunun 47 nci maddesinle Bina ve İnşaat Vergisine ait beyammamenin verilme süre ve yerini tâyin eden (g) fıkrası eklenmiştir.

12. Tasarının 70 nci maddesi ile belediye ve tapu m,emurlarmm görevlerini ve sorumlulukla rını tanzim eden Ek 1 ve 2 nci maddeler eklenmiştir.

13. Tasarının 72 ilâ 80 nci maddelerinde kanuna bağlı I, II. III. sayılı tablolarda yazıh olup, yurt içi talebi yüksek ve spekülatif kazançlara imkân veren bâzı maddelerin vergi had ve nisbeti erinde değişiklikler yapılmıştır.

Tasarının 72 nci maddesi ile sıvılandırılmış petrol gazı (LPıG) ile ilgili vergi haddi 25 kuruşa çıkarılmıştır.

I sayılı tablonun 9 No. lu pozisyonu tasarının 32 nci maddesi ile A, B, C, D ve E gruplarına ayrılmış, ilk istihsal mahsulü camlar daha düşük bir nisbcte tabi tutulmuş ve eski ı% 20 nisbeti % 30 a çıkarılmıştır. !B, :C, 'D ve E grupundaki camlar ise daha ziyade lüks inşaat ve kuruluşlar da kullanılan maddeler olduğundan, bu maddelere, daha yüksek nisbetler uygulanmıştır.

Tasarının 74 ncü maddesi ile II sayılı tablorun 3 ncü pozisyonunun (c) bendinde kamyonet ler için kayıtlı «Yük taşımaya mahsus olanlar hariç» ibaresi kaldırılmış ve bu suretle yük taşı maya mahsus kamyonetler de vergi şümulüne alınmıştır. Böylece taşıtlar arasında, vergiye tabi olma yönünden, eşitlik sağlanmıştır.

Tasarının 75 nci maddesi ile, II sayılı tablonun 5 nci pozisyonuna, (e) bendi ilâve edilmiş ve bu ilâve ile her türlü televizyon !% 25 oranında vergiye tabi tutulmuştur.

Böylece televizyon gerek dâhilde ve gerekse ithalde % 25 oranında vergilendirilmiş olacaktır.

Tasarının 76 nci maddesi ile II sayılı tablonun 7 nci pozisyonuna (c) ve (d) bendleri eklen miştir.

Buna göre seramikten döşemelik veya kaplamalık karolar ve benzerleri % 35 ve % 40 oranla rında vergilendirilmektedir.

Mezkûr mamullerin, daha ziyade lüks inşaatta kullanıldığı göz önünde bulundurularak 1970 program tedbirleri dâhilinde, bu değişiklik yapılmış bulunmaktadır.

Tasarının 60 neı maddesiyle 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 4 . 1. 1961 gün ve 21Ö sa yılı Kanunla değişik 34 ncü maddesi Batman - İskenderun petrol boru hattının inşaası ve işlet meye açılması ile hampetrol nakliye giderlerinde sağlanan menfaatin yerli hampetrol himaye marjında meydana getirdiği yükselmeyi azaltmak böylece kara ve demiryoluyla nakledilen yerli hampetrolle petrol boru hattı ile nakledilen yerli l»ampetrol arasında himaye marjı bakımından doııge sağlamak amaciyle değiştirilmiş ve maddeye «petrol boru hatları ile yapılacak yerli ham petrol nakliyatının da nakliyat vergisine tabi olmasını saglıyaeak petrol boru hatları ile yapılan yerli hampetrol taşımaları» ibaresi ilâve edilmiştir. Buna göre 'Türkiye sınırları içinde bulunan petrol boru hatları ile yapılacak yerli hampetrol taşımaları bu verginin mevzuuna girecek Türki ye sınırları dışında bulunup da Türkiye'deki bir petrol boru hattı ile iltisakı bulunan petrol boru hatları ile yapılan taşımalarla bizzat Türkiye sınırları içinde bulunan petrol boru hatlarında ya pılan yabancı menşeli hampetrol taşımaları bu verginin mevzuuna girmiyeceketir. Zira bu vergi-- nin ihdasından amaç petrol hattı sebebiyle yerli İmmpetrolün himaye marjında meydana gelen aıtışm giderilmesi kara ve demiryolundan nakledilen yerli hampetrolle petrol boru hattından nakledilen yerli hampetrolün himaye marjlarının eşit seviyede tutulmasıdır.

Kaldı ki, demiryolu ile yapılmakta olan hampetrol taşımaları öteden beri Nakliyat Vergisine de tabi bulunmakta, böylece hampetrol taşımaları karayolu, demiryolu veya petrol boru hattı ile yapıldıklarına göre ayrı ayrı taşıma giderleri yüküne ve himaye marjlarına sahip bulunmaktadır.

Tasarının 61 nci maddesiyle 6802 sayılı Gideı- Vergileri Kanununun 4 . 1. 1961 gün ve 210 sa yılı Kanunla ıdeğişik 35 nci maddesi birinci fıkrası petrol boru hatlarında yapılan yerli hampetrol taşımalarından hangilerinin vergiden müstesna olacağını göstermek amaciyle değiştirilmiş ve maddeye bir (k) bendi eklenmiştir.

Buna göre 35 nci madde metninde yer alan (a) bendine göre ücretsiz yerli hampetrol taşıma ları yani petrol boru hattı belge sahibinin bu hattan naklettiği kendine ait yerli hampetrol ver giye tabi olmayacaktır.

Yani bu petrol hakkı sahibinin kendi hampetrolünü yine İkendine ait bir petrol boru hattı ile taşıması bu vergiden müstesnadır. Bir başka ifade ile petrol boru hattı belge sahibi (yani taşıyıcı) bir başkasına ait hampetrolü (yani taşıtana ait haımpetrolü) 'kendi boru hattı ile taşı dığı takdirde bu taşıma nakliyat vergisine tabi olacaktır.

Bu istisna esasen 35 nci (maddenin bugünkü şeklinde (a) bendi hükmü dle sağlanmaktadır.

Maddeye yeniden ilâve edilen (k) bendi ile anapetrol boru hattına iltisak halinde bulunan tali derecedeki petrol boru hatları ile yapılan taşımaların vergiden istisna edilmesi böylece bir defa talıi boru hatları, bir defa ıda anabo<ru hattı ile yapılan taşımanın vergilendirilmesi suretiyle mükerrer vergilen dinmenin önlenmesi sağlanmıştır;, Bu istisnanın ikinci (maksadı ise tali derecedeki petrol boru hatları ile yapılan kısa me safeli hampetrol taşımalarının vergiden istinsna edilerek petrol boru hattının uzun mesafeli taşımalarda sağladığı munzam avantajın giderilmesi hedefinin dışında bırakılmasıdır.

Tasarının 62 ncü (maddesiyle 6802 sayılı Kanunun 25 . 6 . 1964 'gün ve 482 ısayılı Kanunla deği şik 36 nci maddesi • petrol boru hatlarında yapılan yerli hampetrol taşımalarının tabi olacağı nak liyat vergisi mükellefinin kim olacağını tâyin etmek amaciyle değiştirilmiştir.

Mükellefin tâyinine esas alman «Petrol boru hatlarını iletenler» tâbiri «petrol boru hattı belge sahibi taşıyıcılar» (olarak tarif edilmiş böylece petrol Kanunundaki esaslara paralellik sağ lanmıştır.

Tasarının 63 ncü maddesiyle 802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 37 nci maddesi petrol boru hatlarında yapılan yerli hampetrol taşımalarının tabi olacağı nakliyat vergisinin matra hını tâyin etmek için değiştirilmiş ve maddeye «petrol boru hatları ile yapılan taşımalarda taşınan yerli ham petrolün varil olarak (miktarıdır» ibaresi dâhil edilmiştir.

Bu ibareden de anlaşılacağı gibi petrol. boı-u hatları ile taşınan yerli hampetrol (miktarı üze rinden) spesifik olarak nakliyat vergisine tabi olacaktır.

Burada nispî vergi yerine spesifik verg>i esasının kabul edilmesinden maksat boru hattı ücret tarifelerinin taşıtanın taşıttığı hampetrolürı miktarına göre değişiklik arz etmesi ve verginin üc ret tarifesi üzerimden nispî olarakalınması halinde petrol boru hatlarının (inşası sebebiyle yerli petro lün himaye marjında husule gelen munzam avantajın kapsanmasma imkân kalmıyacağı, bin netice taşıtanlara naklettâr diki eni hampetrol miktarla mı m taiıavvülü ölçüsünde farklı yük tahmil edil miş ve eşitliğin bozulmuş olacağı hususudur.

Tasarının 64 ncü ımaddesiyle 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 27 . 3 . 1969 gün ve 1137 sayılı Kanunla değişik 38 nci maddesi ve ımıaddc ımatlabı, petrol boru hatları ile yapılacak yerli hampetrol taşımalarının spesifik bir vergiye tabi olmıası sebebiyle «Vei'gi nisbet ve hadleri» ibare lerinin ilâvesi maksadiyle değiştirilmiş ve vergi hıaddinin ne olduğunu göstermek amaciyle de maddeye (III) ncü bend eklenmiştir.

.Tasarının 65 nci maddesiyle 6802 sayılı Kamına mükerrer bir 38 nci madde getirilmektedir.

Bu /maddenin getirilmesinden ımaksat 6326 sayılı Petrol Kanununun 6558 sayılı Kanunla de ğişik 111 nci maddesinin böyle bir vergi ihdasına hüküm taşımasıdır. Bu madde ıllo petrol Kanu nunun 111 ııci maddesi hükmü kaldırılmakta sadece bu hükıme bir istisna getirilmektedir.

Tasarının 71 nci maddesiyle 6802 sayılı d:der Vergileri Kanununun 27 . 3 . 1969 gün ve 1137 sayılı Kanunla muaddel 47 ned maddesi (c) bendine «Petrol, boru hattı belge sahipleri» ibaresi eklenımekle petrol boru hattı nakliyat vergisi beyannamesini verme süresi 45 gün olarak tâyin edilmiştir.

Tasarının 77, 78, 79 ve 80 nci maddeleri ile Gider Vergileri Kanununa bağlı III sayılı tabloda bâzı değişiklikler yapılmıştır.

Tabloya kola özütleri ile bâzı alkolsüz içkiler ilâve edildiğinden., tablonun başlığı bu ilâvelere göre değiştirilmiştir;.

Tekel dışındaki içkilerle, 'glikoza ölçü esasına göre uygulanan vergi hadleri kıymet esasına çevrilmiştir. Bilindiği gibii geçen yıl Tekele tabi .mıaddeler 1137 sayılı Kanunla Gider Vergilcıi Kanununun şümulüne alınıp kıymet esasına göre vergi oranları t es bit edilımişti. Bu. değişiklikle tekel dışındaki maddelerle .tekele tabi maddeler aynı esasa göre vergilendirilmiş olacaktır. Diğer taraftıaıı bu değişiklikle, Tekel İdaresi tarafından istihsal olunan bira ile özel isek t ör tarafından istihsal olunan bira üzerindeki vergi yükü eşit hale getirilmişin'.

Tabloya ayrıca, her çeşit kolalı içkilerle, kolalı içlki imiaılinde kullanılan özaitler ilâve oilunmıişibur.

Tasıarıınm 81 nci maddesi ile 'aynı kamuna Bina inşaat Vergisinin nisbet ve hadlerini göste ren V sayılı tablo elkılenmiştir.

VI - Emlâk Alım Vergisi 1. Bilindiği üzere, Emlâk Ahım Vergisinin mevzaıu, esas itibariyle, ivaz karşılığında Türki ye'deki gayrimıeırikullerin ilktisabıdır. Bu hükme göre- bir gayrimenlkulü' saftuıalaıı Gcimse, satış be deli üzerindeın Emlâk Alım Vergisi ödemektedir. Ancak bu hükmün tatbikatında,, binayı veya bil inin bağımsız bölümlerini bir başkasından satınalanla, kendisine ait veya satirimi di ğı arsa veya bina üzeninde inşaat yapıırıaık veya yaptırmak suretiyle bina veya kat cdiımeııler arasında ödenen vergi baknnmdan faılklılıklar idoğmustur. Şöyle ki arsayı alan şahıs arsa değıori üzerinden vergiyi ödedikten sonna, tapuda cins tashihi yaptırmakta ve bu muamele do.] ayı siyle Harçlar Kanamama göre sadece % 04 hare ödemekte idi. Bu durum yüzünden inşaat yapıp satanlar, önce arsayı satıp, inşaat tamıamılaındılkt'am sonra % 01 tashih harcı ödemek suretiyle yeni inşaat; üzerinden ödenecek % 070 Eımllâk Alım Vergisinden Ikaçınıma'k imkânını, alıcılara sağlamaktaydı.

Bu boşluğu Harçlar Kanunundaki cins ve kayıt tashihi harçlarının nisb etini artırmak sure tiyle, doldaırmalk, 'aynı kanunun bünyesi itibariyle mümkün olmamaktadır.

Yıııkardaki nedenlerle, Emlâik Alım Vergisinin (mevzuuna, ansa veya (hima üzerinde, inşa veya tadil yeılu ile binalara, bağımsız bölümler ve katlar meydaina getirilmesi de Idâihil lediimişftir.

Millet Meclisi (S. .Sayısı : 197) 2. Tasarının mütaakıp ımaddeleriyle, mevzuundaki bu değişikliğe göre, mükellef, matrah, ra yiç bedel, ödeme, tapu ve ilgili memurlarının sorumlulukları ve Vergi Dairesine verieelecck bilgi ler ile ilgili hükümlerde gereken değişiklikler ve ilâveler yapılmıştır.

VII - Veraset ve İntikal Vergisi (Bilindiği üzere, 7338 sayılı Kanunun 1-4 ncü maddesinde, Veraset ve Intikla Vergisinin mü kellef tarafından verilen beyanname üzerine t a rh olunacağına dair hüküm bulunmasına rağmen, tarhiyat, bir idari tahkikatı mütaakıp, genellikle bir iki yıllık bir gecikme ile yapılabilmektedir.

Bu hal verginin tahsilini uzun yıllar geciktirmek te ve Hazinenin nakit durumuna olumsuz bir et ki yapm'aktadır.

Yukarda kısaca açıklanan bu durumun düzeltilebilmesi için verginin mükellef beyanı üzerine tarh ve tahsil edilmesi gerekmekte ve bunun için de bir ilk tarhiyat müessesesine lüzum hâsıl ol maktadır.

Hazırlanan bu tasarı ile, verginin matrahı, yine, intikal eden malların Vergi Usul Kanununa göre bulunan değerleri olacaktır. Ancak, mükellefler ilerde kısaca izahı yapılacak objektif öl çüleri kullanmak ve Vergi Usul Kanunundan faydalanmak suretiyle kendilerine intikal eden mal ları değerliyecekl erdir. 'Bu değerler üzerinden tanzim edilecek beyannameler vergi dairesin© tevdi olunacak ve beyan üzerinde başkaca bir araştırma yapılmaksızın verginin tarhı cihetine gidilecektir.

Diğer taraftan, ilk tarhiyatı mütaakıp, intik al eden malların Vergi Usul Kanununa göre bu lunacak değerlerine göre mükellefler adına ikm'alen ve esas itibariyle cezasız vergi tarh oluna caktır.

Tasarının 95 nci maddesiyle, mükelleflerin ilk tarhiyatta nazara alınmak üzere beyan ede cekleri malların değerlenmesi basit bir esasa bağlanmıştır.

Şöyle Udi :

1. Mükellefler, ticari sermaye olarak, murisle ilgili işletmenin ölümün vııkubulduğu yıl dan önceki takvim yılı itibariyle çıkarılmış bilançosuna göre öz sermayeyi beyan edeceklerdir.

Mükellefler isterlerse bilançoyu ölüm tarihi es'as alınmak suretiyle de düzenliyeceklerdir.

İşletme esasına göre defter tutanlarla götürü mükellefiyete tabi olanlarda ticari sermaye olarak murisin ölüm tarihindeki ticari varlığı beyan olunacaktır.

Öz sermaye veya ticari varlığın tesbitinde, mükellefler, bu tasarıyla Veraset ve intikal Vergisi Kanununun 10 ncu m'addesine getirilen yeni esaslardan, bu maddede hüküm olmıyan hallerde de 213 sayılı Vergi Usul Kanununun iktisadi işletmelere dâhil kıymetleri değerleme ile ilgili 2 nci bölümündeki hükümlerinden faydalanacaklardır.

2. Ticari işletmeye dâhil olsun olmasın gayri menkûllerle menkûl mallar ve gemiler rayiç be delle değerlenecektir.

3. Borsada kayıtlı olan hissıe senetleri, ölüm tarihinden evvel 3 yıl içindeki en son muamele değeri ile, borsada kayıtlı değil ise veya kayıtlı ise veya kayıtlı olup da ölümden önceki 3 yıl içinde muamele görmemiş ise itibari değerle, değerlenecektir.

4. Tahvilleri; 213 sayılı Kanunun 281 nci maddesindeki hükme istinaden değerienecektir.

5. Yabancı paralar; borsa rayici ile, borsada r'ayici yoksa Maliye Bakanlığınca tesbit olu nacak kura göre değerlenecektir.

6. Tescile tabi bilûmum hakların değeri, tesisleri sırasında tapu ısicilinde kaydedilen değer olacak, tapu sicilinde bedeli gösterilmiyen haklarla, bunlar dışındaki bilûmum haklar ilk tarhiyat sırasında mükelleflerce değerlendirilmiyeeektir.

Mükelleflerin ilk tarhiyatta nazara alınmak üz ere bu maddedeki esaslara göre beyan edecekleri miktar ile idarece aynı ölçülere göre yapılacak değerleme arasında bir fark bulunursa bu farka ait vergi kusur cezalı olarak tarh edilecektir.

Mükelleflerin rayiç bedel 'takdirinde yanılabilecekleri düşüncesiyle gayrimenkûllere ilişkin de ğerlemelerde % 50 ye kadar fark için bir ceza uy gulanmıyaoak, bu farktan fazlası için kusur ce zalı vergi tarh edilecektir.

Tasarının 96 ncı maddesinin getirdiği hükümle gayıimenkûllerin 10 yıllık kira ile mukayese edilerek bulunan rayiç değeri yerine, intikal tarihindeki rayiç değeri (alım - satım bedeli) esas alınacak ve vergi matrahı buna göre düzenlenecektir.

VIII - Damga Vergisi :

1 . 7. 1964 tarihli ve 488 sayılı Kanunun 14 ncü maddesinin 2 nci fıkrasının sonuna eklenen hüküm ile, mukavelenamelerin müddetinin uzatılması hali de aynı miktar veya nisbette vergiye tabi tutulmuştur. Hernekadar mezkûr kanunun 2 nci maddesindeki «kâğıtların hükümlerinin ye nilenmesine, uzatılmasına ilişkin mektup ve ışerh de Damga Vergisine tabidir.» hükmüne istinaden, mukavelenamelerin müddetlerinin uzatılması esasen vergiye tabi tutulmakta ise de, tatbikata vuzuh vermek bakımından, tasarıya mezkûr fıkra hükmü eklenmiştir.

Noterlerde tanzim edilen kâğıtların Damga Vergisi mükellefiyeti, bu kâğıtlara damga pulu ya pıştırılması suretiyle yerine getirilmektedir. Ancak, tetkik elemanlarınca Noterler nezdinde ya pılan incelemelerde, pulların mükelleflerin ellerindeki asıl nüshalara yapıştırılmış olması sebebiyle kontrol sağlanamamakta ve mükelleflerin ellerindeki pullu nüshaların bulunması ise mümlkıüu 'ol mamaktadır. işte Ibu mahzuru önlemek, tetkik elemanlarınca Damıga Vergisi mükellefiyetinin yerine getirilip getirilmediğinin her zaman kontrol edilebilmesini sağlamak maksadiyle, kanunun 16 ncı maddesinin 3 ncü fıkrasının sonuna bir fıkra eklenmiş ve noterlerde düzenlenecek kâğıt ların Damga Vergisinin pul yapıştırılması şekliyle ödenmesi de bu pulların kâğıtların noterlerde kalan kopyalarına yapıştırılması, kabul edilmiştir.

Kamunun 17, 18 ve 19 ncu maddelerinde; bâzı nevi kâğıtların Damga Vergisinin gerek kâğıt lara basılı damıga konulması gerek makbuz verilmesi, gerekse istihkaktan kesinti şekliyle ödenmesi hususu, Maliye Balkanlığıııdan müsaade istenilmesi şartına bağlanmıştır. Bu hükümlere göre de mükelleflerce müracaat vâki olmadığı takdirde Maliye Bakanlığınca, bâzı kâğıtlar için değişik ödetme şekilleri tâyin edilememektedir.

Bu sebeple, insiyatifi Maliye Bakanlığı ellinle bu1!umduıtmak ve lüzulm görüldüğü ahvalde. bâzı nevi kâğıtların Damga Vergisinin ödenimesi şeklinin bakanlıkça ve müracaat vâki olmadan tâyin edi'lelbilımesıini sağlamak maksıadiiylte, tasarıya ımezkûr madde bükümleri konulmuştur.

Kanunun '22 nci maddesinin «b» fıkrası nida ; makbuz karşılığı ödemelerde Damıga Vergisinin.

Maliye Bakanlığının müsaadesine bağlı 'diğer hallerde, Bakanlığın müsaadeye ilişkin yazısının (mü kelleflere tebliği tarihinde ödeneceğini âmirdir. Ancak mükellefler, müsaadenin kendilerine teb liğ edildiği gün kâğıtların vergilendirilmesine ilişkin muameleleri tekemmül ettirip vergiyi yatıramamaktadırlar. Bu (mükellefleri zaiman sıkışıklığından kurtarabilmek maksadiyle, mezkûr müddet uzatılmıştır. Ancak, Maliye Bakanlığınca verilen müsaade münferit kâğıda taallûk ediyorsa vergi, kâğrtdın düzenlenmesini mütaakıp yedi gün içinde ödenecek, ımüsaaldo devam'lı yerilmiş isıe bir ay lık kâğıtlara ait vergi ertesi ayın yedinci günü ödenecektir.

Ayrıca, Kanunun 22 nci maddesine eklenen «C» fıkrasiyle, Maliye Bakanlığının göstereceği lüzulm üzerine makbuz verilmesi şekliyle yapılacak ödemelerde bıir ay zarfında düzenlenecek kâ ğıtların vergisinin ertesi ayın yedinci günü akşamına kadar yatırılacağı hükme bağlanmıştır.

Şirket sermayelerinin artırılması halinde artırılan meblâğa hangi nisıbetlerin uygulanacağı ve artma halinde '250 000 liralık âzami haiddin aşılıp aşılimıyacağı hususunda, mor'i kanununda bir hüküm bulunmamaktadır. Konuya açıklık getirmek maksadiyle bu defa eklenen fıkrada şirket ser mayesinin artırılması halinde, artırılan meblâğa kanundaki kademeli nisıbetlerin • yeniden ve ay nen tatbik edileceği ve ayrıca 250 000 liralık haddin yeniden nazara alınacağı derpiş olunmuştur.

Fesihnaımelerin ne şekilde vergiye tabi tutulacağına dair mer'i kanunda sarih bir büküm bu lunmamaktadır. Kanunun 4 ncü maddesi hükmünün zorlanması suretiyle, fesilhnamıelerden de, atıf yaptıkları kâğıtların tabi olduğu vergi aynen alınmakta ve bu durum ilgililerin haklı şikâ~ yetlerini mucibolmakta idi.

- 1 5- Bu sebeple, (1) sayılı tablonun 1 numaralı bölümüne 6 No lu fıkra eklenmiş ve fesihnamelerin belli parayı ihtiva edip etmediklerine göre binde yarım nisbetinde veya m,aktuan 5 lira vergi alınması kabul edilmiştir.

Resmî daireler arasındaki işlemleri kapsıyan her türlü kâğıtlar vergiden müstesnadır. Kanuna bağlı (1) sayılı tablonun I V / 1. a fıkrası gereğince ise ilgilileri tarafından alman paralar için icra dairelerine verilen makbuzlar 25 kuruş vergiye tabidir. Bu hükümler muvacehesinde, icra daire leri tarafından resmî daireler namma kişilere yapılan ödemeler karşılığında düzenlenen makbuz ların maktuan 25 kuruş mu yoksa, binde 4 nisbetinde mi vergiye tabi tutulacağı hususunda tered dütler hâsılolmaktadır. Kaldı ki, resm,î dairelerce japılan ödemeler binde 4 nisbetinde ödemeye ta bi olduğuna göre, icra vasıtasiyle de olsa, resmî daireler namına yapılan ödemelerin her hal ve kârda '% 04 nisbetinde vergiye tabi tutulması iktiza eder. îşte tasarının 9 ucu maddesiyle kanun daki bu noksanlık giderilmiş bulunmaktadır.

Diğer taraftan Damga Vergisi Kanununa bağlı (1) sayılı tablo yeniden düzenlenmek suretiyle değiştirilmiş ve çeşitli pozisyonların nisbet ve hadlerinde gerekli yükseltmeler yapılmıştır.

IX - Harçlar Kanunu :

Bu tasarı ile 2 sayılı tarifedeki nisbetler artırılmış bulunmaktadır. Diğer taraftan kanunun 76 ncı maddesi, konsoloslar tarafından yapılacak noter işlemlerinden, 2 sayılı tarifedeki maktu harçların 6 misli olarak alınmasını âmirdir. Bu kere noter harçları ayrıca artırılmakta oldu ğundan, yukarda zikri geçen 6 misil tatbiki çok görülmüş ve 4 e indirilmiştir. Ayrıca yurt dışında çalışan işçileri himaye maksadiyle evvelce ödedikleri harçların seviyesinde bir değişiklik yapılma mıştır. Bunu temin için ise mezkûr nisbet 3 misli olarak kabul edilmiştir.

Kanuna bağlı (2) sayılı tarifenin II - Maktu harçlar bölümünün 4. a fıkrasında defter tasdik harçları bakımından ticari defterler arasında bir fark gösterilmemiştir. 'Halbuki işletme defteri ile bilanço esasına göre tutulan defterler arasında ticari veya sınai varlığın hacmi bakımından bir fark olması icabeder. Bu nedenle, mezkûr 4. a fıkrasında bu tefrik yapılmış zikri geçen defter tasdikleri farklı harca tabi tutulmuştur.

Kanuna bağlı (4) sayılı tarifenin, I - Tapu işlemleri bölümünün 3 sıra numarasında, mülkiyet ten gayri aynî hakların kanuni ve mansup mirasçılara intikali hare mevzuuna alındığı halde, bu ne\?i hakların kanuni ve mansup mirasçılar dışnîdaki kimselere bağışlanması hare mevzuu dışında bırakıldığından bu defa mezkûr tarifenin 1/4 sıra numarasına gerekli ilâveler yapılmıştır.

<(5) sayılı tarifenin III - Maktu harçlar bölümünün 3 sıra numarasında zikri geçen kâğıtlardaki imza ve mühürlerin sadece «metne şamil olmamak üzere» tasdiki hare mevzuuna alınmış bu lunduğundan, bu kere mezkûr kâğıtlardaki imza ve mühürlerin «metne şamil olmak üzere» tasdi ki de hare mevzuuna dâhil edilmiş ve bu hususta aynı sıra numarasına «b» fıkrası ilâve olun muştur.

ı(6) sayılı tarifenin 1/1 sıra numarasında; umuma mahsus müşterek pasaportlarla bunların müddetinin uzatılmasının yarı harca tabi tutulacağı derpiş olunmuş ise de bu kere yalnız öğret men ve öğrencilerden kurulu gruplar tarafından alınan müşterek pasaportların yarı harca tabi tutulması uygun görülmüş ve mezkûr fıkra buna göre yeniden tanzim olunmuştur. Bu arada, umu ma mahsus müşterek pasaportların da münferit pasaportlar gibi tam harca tabi tutulmasının tasariyle sağlanması cihetine gidilmiştir.

Diğer taraftan aynı tarifenin 1/2 sıra numarasının sonuna parantez içinde eklenen bir hüküm ile, pasaport harçlarına bu kere yapılması öngörülen artırmaların yurt dışındaki işçilere teşmil edilmemesi sağlanmış bulunmaktadır.

Kanuna bağlı 8 sayılı tarifenin 1/2 sıra numarasının «a» ve «c» bentlerinde zâkri geçen ihıv & beratları ile munzam, ihtiralarm tescilinden bir defaya mahsus olmak üzere hare alınmakta idi. Gerek mülga 5887 sayılı Kanunda, gerekse jabancı memleketlerde ihtira beratlarına ait har cın her yıl için ayrı alındığı göz önünde bulundurularak, bu defa tasarı ile 'mezkûr harçların her yıl için ve yıllık taiksitler halinde muteber olduğu süreye göre alınmıası öngörülmüştür.

Diğer taraftan aynı tarifenin V/4 ve V l /1 S'.VJ numaralarında bahsi g-eçcn tıbbi eczalar ve kimyevi maddeleri toptan satan (ticarethaneler ile oozan-o açanlardan alınacak ruhsat harçlarında 100 000 den aşağı ve yukarı nüfusa göre 'alınacak Harçlar da ^kadomıelendirilmiş ve bu suretle büj ük şehir]erimizde bu harcın, diğer şehirlere1, nazaran daha fazla alınması sağlanmıştır.

Bunlardan başka, kamuma bağlı tarifelerdeki harçlar, harcın nevi ve ımaihiyeti do naızara alına rak, tasarıda gösterildiği üzere .bir miktar artırılmış 'bulunmaktadır.

X - Değerli kâğıtlar :

2.1 . 2 . 1963 tarih ve 210 sayılı değerli Kâğıtlar Kanununa bağlı değerli 'kâğıtlar tablosu nun muhtevası yenliden ıgözden geçirilmiş ve maktu tarifede gereken artırmalar yapılmıştır.

XI - Çeşitli hükümler :

— Bu madde ile 23 . 6 . 1965 tarih ve 634 sayılı Kanunun 55 ııöi maddesinin •«Bu 'kanuna göre, kat mülkiyeti ve 'kat intifakı kurulması, mülkiyetin başkasına devrini ihtiva etmedikçe her çeşit harç ve vergiden muaftır» K'klind'eıki birinci cümlesinde bulunan muafiyetin emlâk .alım vergisi için uyg-ulanmıyacağı bükme bağlanmıştır.

Madde 1L8. — Bu madde ile tasarının 105 nci ımadd esinde yazılı (1) sayılı tablonun makbuz lar' ve 'diğer Ikâğıtlar bölümünün 2/b pozisyonun.la .gösterilen vergi beyannamelerinden alınacak damga vergisıiniın bu tasarliyle artırılan hadlerine tekalbül eden miktarlar için 1970 imalı yılında ceza. iiıygulanmıyacağı .kabul 'edilmiştir.

— Bu madde ile sanayide, tarımda kullanılan bir çok kimyevi maddenin ilk mad desini 'to.j'kil ıcdon tuzun mezlkûr (maddelerin imal ve istihsaliyle iştigal 'öden sınai .müesseselerin maliyetlerini düşürcbilmieleıini, ithal mallariyle rekabet edebilmelerini ve memleket ihtiyacını karşılayabilecek kapasiteye erişebilmelerimi teminen tekel dışına çıkarılması ve Gider Vergisi dı şında (bırakılması zaruri görülmüştür.

Madde 120, 121. — Bu maddeler yürürlük ve yürütlmıeyi düzcnliycn muaddele rdir.

Mesut Erez Maliye B.aıkanı Geçici Komisyon Raporu Millet Meclisi Geçici Komisyonu 15 . 6 . 1970 Esas No. : 1/330 Karar No. : 2 Yüksek Başkanlığa 1970 yılı bütçesi Mmamsman kanunu tasarısı Komisyonumuza havale buyrulmuş, Maliye Ba kanlığı teımsilcisiniııı de iştirakiyle Komisyonumuz toplantılar akdederek tasarıyı tetkik ve müza kere etmiş ve metinde yapılması uyun görülen değişiklikler aşağıda gerekçeleriyle arz edilmiş tir.

Tasarı on kısım halinde hazırlanmıştır. İlk dört kısımda Taşıt Alını vergisi, İşletme Vergisi Gay rimenkul kıymet artışı Vergisi ve Spor - Toto Vergisi ınaimliyle dört yeni vergi 'ihdas olunmakta, diğer alitı kısımda ise mevcut vergi kanunlarımızda değişiklikler getirtmektedir; değişiklik getirilmek İste nen vergi mevzuatımız Gider Vergileri Kanunu, Emlâk Alım Vergisi Kanunu, Veraset ve întdkal Ver gisi Kanunu, Damga Vergisi Kamumu, Harçlar Kanunu ve Değerli Kâğıtlar Kanunudur.

Tasarının başlığı, her hangi bir iltibasa meydan verilmemek ve tasarıyla getirilen vergi ted birlerinin devamlılığını belirtmek aımaciyle «Finasmam kanunu tasarısı» şeklinde değiştirilmiştir.

'Tasarı gerekçesinin genel kısmına Koımisyoınumuzca aynen iştirak edilmiştir.

BİRİNCİ KISIM Taşıt Alını Vergisi Madde 1 ve 2. — Gerekçe ve maddelere aynen iştirak edilmiştir.

— Madde başlığı madde hükmüne istisnai arın da dâhil edilmesi doilayısiyle «Mu aflık ve istisnalar» şeklinde değiştirilmiştir.

Aynı madde hükmüne, geçimini vasıta işletmek suretiyle sağlıyam1 profesyonel şoförlerin ta şıt alımlarının vergiden istisna edilmesiyle, ilgili bir fıkrasiyle; karşılıklı olmak şartiyle diplo matik muafiyete ilişkin bir fıkra eklenmesine karaır verilmiştir.

— Bu ımaddedeki I ısayılı Tarifenin ilk sırasında yer alan 950 kilo ve daha aşağı ağırlıktaki taşıtların tasarıdaki vergi hadlerinde yüzde 50 oranında indirim yapılması, bun ların daha ziyade mütevazı şartlarda yaşayanı şahısların kullanması hasebiyle uygun görülmüştür.

1 Sayılı Tarifenin son iki sütununda, 11 yaşın üstündeki taşıtların alım - satım kabiliyet lerimin azlığı ve tamir 'masraflarının yüksekliği gerekçesiyle metindetn çıkarılmıştır. Bu duruma göre 11 yaşın üstündeki taşıtların iktisabında Taşıt Alım Vergisi istenmiyeeektir.

— Bu maddede yer alan II Sayılı Tarifede de son iki sütümün 4 ncü maddedeki gerekçeye istinaden çıkarılmasına karar veril niştir.

— Bu maddedeki III Sayılı Tarifede yer alan üçüncü sütunu (12 - 20 yaşdaki ta şıtlar) 4 ncü ımaddedeki gerekçeyle çıkarılmıştır.

Madde 7 ve 8. — Tasarının gerekçe ve maddelerine aynen iştirak edilmiştir.

— Bu (maddedeki, «Taşıt Vergisi» ibaresinin «Taşıt Alım Vergisi» şeklinde değişti rilmesi, metne açıklık verilmesi bakımımdan yerinde görülmüştür.

— Gerekçe ve maddeye aynen iştirak edilmiştir.

İKİNCİ KISIM İşletime Vergisi iBu kısımla ilgili g-erefcçenin giriş bölümü Komisyonumuz tarafından da uygun ©örülmüş ve aynen Yüksek Heyetinize arzı kararlaştırılmıştır.

•Madde 11. — Perakende ıs atış yapan toptancıların durumlarıma ve perakende satış vesikaları ile malkinah kasaların kullanılış şeklinde uygulamada açıklık vermielk aımaciyle bu maddenin re daksiyonu değiştirilmiştir.

— l>u maddede yer alan sakil ile eleri için muafiyet haddinin İÜ bin nüfus «İması şeklindeki tasarı küıkmü ımotinden 'çıkarılmış ve bu kasabalarda diğerleri gibi 20 bin nüfus şartiyle ınıuafiyet kapsamına alınmıştır. Haksız rekabeti önleiınelk amaciyle bâzı eıtıııtia grupları sa tışlarında nüfus kadidinin uygula ılımasına karar verilmiştir.

— Onbirinci 'madde yerine birinci maddeye atıl' yapılması şeklindeki hata düzeltil- 'iniştir. Madde hükmü 'tasarımın onlbirinci maddesine atıf yapmaktadır. Aynı hata 14, 18, 19, 20, 2:5, 27 ve Geçici 1 mei (maddelerde de yer aldığından adı geçen maddelerde de gerekli düzeltme yapılmıştır.

— 13 ncü maddede ısıöz konusu d i ızelltme burada'da aynen yapılmıştır.

— Kî. ve 17. — Tasarının gerekçe .e .maddeleri aynen kabul edilmiştir.

— 13 .ncü ımiaddedeki düzeltime b u n da da tıeikrarlanımıştır.

Madde 1!). — Gerekçe ve maddeye 'aynen iştirak edilmliştir.

'Madde 20. — 13 ncü ımaddcde söz konusu düzeltime bu rada da aynen yapılın ıştır.

Madde 21 ve 22. — Maddeler ve gerekçeleri ;>ynen 'kabul edilmiştir.

— 13 ncü maddede söz .konusu düzeltme burada da yapılmıştır.

Madde 24, 25 ve 26. — Maddeler ve gerekçeleri aynen kabul edilmiştir.

— 13 ıneü maddede söz konusu d üzeltnıc aynen burada da yapılmıştır.

— Madde ve gercikçesi aynen kabul edilmiştir.

— Tasarıda yer alan ve yetkili mahkemelerin tâyininde Adliye ve Maliye balkan lı ki arın in müştereken hareket edeceklerine dair 1 dikilimden Maliye Uıaikanlığı çıkarılmış ve bu görev sadece Adalet Balkanlı gına verilmiştir; ayrıca Adliye tâ: İlini Adalet şeklinde değiştirilmiştir.

Madde 30, 31, 32 ve 'Geçici 1 iiıcıi onaddeler— Muide ler ve gerekçeleri .aynen kabul edilmiştir.

Ek 1. ntıımatfalı tablo Tablonun nisbeı.tlcr sütununun başlığında, 13 ncü ınıiaddede söz konusu düzeltime yapılmıştır.

i nci pozisyondaki içkili lokantaların üçüncü sınıf vasfında olanları İşletime V'orgdsi kapsa/mı dışs.nda, bırakıl m iş ve tabloda bu hususu belirtıeıı hüküm eklenmiştir.

Galgılı 'lokantalarla ilgili nisbet ve hadler ayıi'eıı kabul edilmiştir.

2 nci pozisyondaki çalgısız meyhanelerle ilgili nisbcıt ve hadler-aynen (kabul edilmiştir.

3. > ncü pozisyondaki pastaneler tasarıdan çıkarılmıştı, r 'Tasarıdalki 4 ncü pozisyonun ısıra numarası 3 olarak değiştirilmiş Ve .bahçe işletenlerin çalgılı Aasıfta olanlarının asgari vergi haddii 7 000 lira,(lan 6 000 liraya indirilmiştir.

Tasarıdaki 5 nci pozisyon : Tablodan çıkarılmıştır.

Lüks ve birinci sınıf kadın berberlerine taallûk vd^n İşletme Vergisi tasarıda, 10 bin asgari ve 50 bin, âzami hadlerle ve yüzde 15 nisbet üzeılnden yw 'almaktaydı.

4 ncü Pozisyon : Tasarıdaki (i nci pozisyon e.ııp «i j ezik salonları ve benzeri yerler .işleten ler» 'şeklinde değiştirilmiş ve tasarıdaki inisbet ve hadler aynen'kabul edilmiştir.

5 mei Pozisyon : Tasarıdaki 7 nci pozisyon olup aynen kabul edilmiştir.

iTa.sarida.kfi S nci Pozisyon : (Çalgısız birahaneler) Tablodan çıkarılmıştır.

(i nci Pozisyon : Tasarıdaki 9 ıncu pozisyon olup '«.İçkisiz ve çalgısız» vasıftaki »gazinolar tablou an çıkarılmıştır.

7 nci Pozisyon : Tasarıdaki 10 nen pozisyon .olup çalgılı vasıftaki kır bahçeleri işletenlerin asgari vergi haddi 2 500 'liradan 3 000 liraya çıkarılmıştır.

8 ,nci Pozisyon : Tasarının 11 nci pozisyon olup aynen kabul edilmiştir.

Millet Meclisi (>S. Sayısı : 197;

I numaralı tablo ile ilgili olarak Komisyonumuz temennileri :

Aşağıda gösterilen iki hiz/met işletmesi nev'iuin do bu tabloya eklenmesi Komisyonumuzun te mayülü olarak belirmiştir :

Bu kanunun 11 nci maddesinin Asgari vergi Âzami vergi II nci fıkrasına göre ödenecek haddi haddi satış vergisi nis'betleri İsletmenin nev'i (Tl.) (Tl.) % — Bilûmum 'klüpler ve lokaller (spor klüplerinin istirahat mahalleri hariç) 6 000 200 000 15 — Otel, motel ve mokamplar (Bele diye. hudutları dışında kalıp da Ge lir ve Kurumlar vergileri mükellefle ri tarafından işletilen işletmeler) 6 000 120 000 10 — Güzellik enstitüleri ve salonları 20 000 200 000 15 Ek II numaralı Tablo 1, 2 ve 3 ncü pozisyonlar : Bu nevi işletmelerin meşkûk altın ve bilezik satışları halkımızın ananevi ve iktisadi temayülleri dikkate alnıarak İşletme V.ergisi kapsamından çıkarılmıştır. Bi leziklerin sadece al'tnıdan mamul olanlarının satışının istisna edilmesi istihdaf olunmuştur.

Tasarıdaki 4 ncü pozisyon : (Plaj işletenlere ilişkindir) Tablodan çıkarılmıştır.

4 ncü Pozisyon : Taşandaki 5 nci pozisyon olup aymen kabul edilmiştir.

5 nci Pozisyon : Tasarıdaki 6 nci pozisyon olup «içkili - çalgılı» lokantalar nev'i, «içkili ve çalgılı» şeklinde açıklığa kavuşturulmuştur.

G nci Pozisyon : Tasarıdaki 7 nci pozisyon olup aynen kabul edilmiştir.

7 nci Pozisyon : Tasarıdaki 10 ncıı pozisyon olup aynen kabul edilmiştir.

8 nci Pozisyon : Buradaki «içkili - çalgılı» ibaresi «içkili ve çalgılı» şeklinde açıklığa kavuşturul muştur.

9 ncıı Pozisyon : Aynen kabul edilmiştir.

10 ve 11 nci Pozisyonlar: Tasarıdaki 11 ve 12 nci pozisyonlar olup bunlardaki «içkili - çalgılı» ibaresi «İçkili ve çalgılı» şeklinde açıklığa kavuşturulmuştur.

32 nci Pozisyon : Tasarıdaki 13 ncü pozisyon olup aynen kabul edilmiştir.

Tasarıdaki 14, 15 ve 1G numaralı pozisyonlar (çiçekçiler, şekerciler, deri elbise ve kadın çanta larına ilişkindir.) Tablodan çıkarılmıştır.

13 ncü Pozisyon : Tasarıdaki 17 nci pozisyon olup mütcvazi şartlar altında yaşıyan gelir grup larının 'duıaımları dikkate alınarak (bin liraya kadar satışlar için yüzde 1 'uygulanır.) ibaresi ek lenmiştir.

Emtia nevinin sonuna «gurupu» ibaresi ilâve edilmiştir.

14 ncü Pozisyon : Tasarıdaki 18 nci pozisyon olup gümüş eşya grupu şeklinde açıklığa kavuş turulmuş ve nisbet yüzde 20 den 15 e indirilmiştir.

15 nci Pozisyon: Tasarıdaki 19 ncıı pozisyon olup nisbet yüzde 25 ten 15 e indirilmiştir. Ayrıca fos bijuteri, mücevherat grupu şeklinde değişiklik yapılmıştır.

1G nci Pozisyon : Tasarıdaki 21 nci pozisyon olup aynen kabul edilmiştir.

Tasarıdaki 22 nci Pozisyon : (Gözlük ve dürbüne ilişkin) tablodan çıkarılmıştır.

17 nci Pozisyon : Tasarıdaki 23 ncü pozisyon olup oyuncak ve müzik aletleri tablodan çıkarıl mış sadece oyun aletleri 'grupu şeklinde ve tasarıdaki yüzde 15 nis'beti üzeninden pozisyon kapsa mında bırakılmıştır.

18 nc'i Pozisyon : Tasarıdaki 24 ncü pozisyon olup (kapı tokmağı, kilit, menteşe ve her nevi çiviyle ilgili toplam satışların 100 lirası için yüzde 1) nlisbctinin uygulanması, mütevazi gelir grup larının ihtiyaçları dikkate alınarak Komisyonum uzca metne 'eklenmiştir.

19 ncu Pozisyon : Tasarıdaki 25 nci pozisyon olup aynen kabul edilmiştir.

20 nci Pozisyon : Tasarıdaki 26 ııcı pozisyon olup aynen kabul edilmiştir.

Emtia n ev'inin sonuna «grupu» ibaresi eklenmiştir.

21 nci Pozisyon : Tasarıdaki 27 nci pozisyon olup nisibeti yüzde 10 dan 5 e indirilnıiiştir. Mm ti a.

nev'iniıı sonuna «grupu» ibaresi eklenmiştir.

22 ncıi pozisyon : Tasarıdaki 28 nci pozisyon olup, emtia nev'i «her nevi kristal eşya» şeklinde değiştinilınv.ş ve nisbet aynen ıkabul edilmiştir.

II - Numaralı tablo ile ilgili olarak Komisyonumuzun temennileri Aşağıda gösterilen üç işletme nevinin de bu tabloya eki emmesi Komisyonumuzun temayülü ola rak beliıımiştıir :- Satış vergisi İsletme nev'i ııisbeti % — Kokteyl salonları 15 — Diskotekler 25 — Her nevi televizyon 5 Tabloların altına,, her iki tablo için de geçerli olmak üzere, işletme vergisine tabi mal ve hiz metleri, işletime vergisine tabi olmıyan mal ve hizmetlerle birlikte faaliyet konusuna alındığı tak dirde, bu gibi işletmelerde sadece vtergiye tabi mal ve hizımctlerun vergilendirileceğine dair bir not konulması uygun görülmüştür. Ticari hayatımızda tereddüt ve .karışıklıkları önlemek bakımın dan böyle bir açıklık, faydalı ve zorunlu bulunmuştur.

Ayrıca, yine her dki tabloya da şâmil olmak üzere her bir muamele için en az verginin 5 kuruş olacağı ve verginin hesaplanmasında 5 kuruştan .küçük .küsurların dikkate alınmıyacağma. dair bir hüküm tabloların altına eklenmiştir.

ÜÇÜNCÜ KİSİM Gayrimenkul kıymet artışı vergisi Bu kısımla, ilgili gerekçemin başlangıç bölümü Komisyonumuzca uygun bulunmuştur.

— Tasarı metnindeki (veraset yolu ile intikal hariç) istisnası, (Veraset yolu ile intikaller ve kanuni mirasçılarla yapılan şartlı veya şartsız hibeler kanuni mirasçılar arasında yapılan her nevi taksim ifraz, temlik veya trampalar ile müşterek malikler arasında yapılan taksim ve ifrazlar hariç) şeiklinde genişletilmiştir. Miıias müessesesine olan taırihî ve ıkültürel saygımız bu değişiklikte ırol oynamıştır.

— Madde aynen kabul edilmiştir.

— a) fıkrası aynen kabul edilmiştir.

b) fıkrasındaki istisna haddi 30 bin liradan 40 bin liraya çıkarılmıştır; ayrıca bu istisna h/addinin, iktisadi şartların değişmesinde mükellefler bakımımdan cüzi bir hal almasını önlemek amaciyle ayrıca «İktisabolunan değerlerin yüzde 10 ıı da istisna hükmünün uygulanmasında mükelleflere bir alternatif olarak tanımıştır. Mükellefler bu İki istisna alternatifinden hangisii lehlerime ise ondan faydalanacaklardır.

c) fıkrasında söz konusu sahaların içinde bulunup da ziraat arazisi olarak kullanılan gayrimenkullerin. devir ve temlikinde değer farklarının 25 bin lirası veya iktisabolunan değerlerin yüzde 10 unu vergiden müstesna tutan bir hüküm fıkraya eklenmiştir. Mükellefler istisna had veya nisbetinden aynen (b) fıkrasında olduğu şekilde faydalanacaktır.

Madde 3G. — Birinci fıkrası aynen kabul edilmiştir.

ikinci fıkranın başlangıcına «Devir ve temlik karşılığında» ifadesi eklenerek fıkra hük müne açıklık getirilmiştir.

Üçüncü fıkra hükmü, ivazsız devir ve temlik halinde matrahın, gayrimenkullerin «Devir ve temlik tarihindeki rayiç bedelleri ile devir ve temlik edenin iktisap maliyelteri arasındaki fark» olacağı şeklinde de ğiştirilmiştir. Bu değişikliğin uygulanmada mükellefler ve Hazine bakımından kolaylıklar sağlıyacağı düşünülmüştür.

— Tasarı metninin redaksiyonu tamamen değiştirilerek uygulamada doğması muh temel şikâyet ve güçlükler önlemek istenilmiştir.

Bu madde hükmü, halen komisyonumuzda tetkik ve müzakere edilmekte olan Emlâk Vergisi tamsarısmda yer alan beyan usulünün etkili ve verimli bir şekilde işlemesini sağlıyaeak şekilde değiştirilmiştir. Gayrimenkul kıymet artışı Vergisi uygulamasında iktisap maliyeti vergiyi doğu ran olayın vukuu tarihinde bina ve arazi vergilerinin tarhına esas olan vergi değeri olacaktır;

mükellefler böylece Emlâk Vergisi tasarısında derpiş edildiği şekilde 5 senede bir rayiç bedel üzerinden beyanda bulunarak, Gayrimenkul kıymet artışı Vergisi bakımından iktisap maliyetle rini yükseltebilmek imkânına sahiptir.

Bundan başka (b) fıkrasiyle kendilerine iki ayrı halde de daha yüksek iktisap maliyeti beyan edebilmek imkânı tanınmıştır. Emlâk Vergisi uygulanmasında derpiş edilen iki beyan dönemi ara sında ivazlı bir intikal vukubulursa Emlâk Alım Vergisi matrahı olacak değer veya ivazsız bir in tikal vukubulursa Veraset ve îtnikal Vergisi matrahı olacak değer, Emlâk Vergisindeki vergi de ğerinden daha yüksek olursa mükellefler bu yüksek değeri Gayrimenkul Kıymet Artışı Vergisi uygulanmasında iktisap maliyeti olarak bildirebilecektir. Böylece bu sistem, sadece Emlâk Vergi sinde değil, Veraset ve îtnikal Vergisi ile Emlâk Alım Vergisi uygulamalarında da beyanların rayiç bedellere yakınlığını sağlamak gibi bir otokontrol mekanizması kurmuş olacaktır.

Emlâk Vergisi tasarısının müzakere edilip kabul ve uygulanmasına kadar geçecek dönemdeki devir ve temliklerde iktisap maliyetlerinin tesbitiyle ilgili olarak geçici bir madde tedvin edile rek tasarı metnine eklenmiştir.

Geçici madde — Konjonktür değişmeleri sebebiyle iktisap maliyetleri bugüne kıyasla çok cüzi seviyelerde kalmış gayrimenkuller için, gayrisâfi irat veya değerlerinin konulduğu tarihlere göre birtakım emsaller uygulanması yerinde olacaktır, iktisadi şartlarımızda vukubulan değişiklikler dikkatle, incelenerek âdil bir vergi uygulamasını sağlıyabilecek şekilde emsaller tesbit edilmiştir.

Geçici madde hükmünde söz konusu, Vergi Usul Kanununun 268 nci maddesinde gösterilen vergi değeri arazide tahrir usulüyle tesbit edilmiş olan kıymet, binalarda ise Bina Vergi Kanununa göre tesbit edilmiş olan safi iradın 10 mislidir.

Geçici madde hükmü başkaca izahata lüzum göstermiyecek derecede açıktır.

— Aynan kabul edilmiştir.

Bu maddenin (a) fıkrasında söz konusu aynî vergi, resim ve harçlar» ibaresine mükelleflerin tasarrufunda bulunan bina, arazi ve arsalara halen uygulanan Bina, Buhran, Müdafaa ve Arazi vergileriyle, tanzifat ve tenvirat resminin, ivazsız intikal halinde ödenen Veraset ve intikal Ver gisinin, tescillerinde ödenen tapu harçlarının, ivazlı intikallerde ödenen Emlâk Alım Vergisinin, bu nevi emlâktan dolayı ödenen şerefiyelerin veya bunların yerine alacak vergi, resim ve harçla rın dâhil olduğu tesbit edilmiştir.

— Madde hükmünde yer alan dilim ve nisbetler daha yumuşak kademeler halinde yeniden düzenlenmiş ve böylece uygulamada doğabilecek şikâyetler ve güçlükler önlenmek iste nilmiştir.

Madde 40, 41, 42 ve 43. — Aynen kabul edilmiştir.

— Teminat olarak alınan bu verginin Gelir ve Kurumlar Vergisinden tamamen mahsubedileceği hükmü (Tamamen ibaresinin ilâvesi suretiyle) açıklığa kavuşturulmuştur.

Madde 45 ve 46. — Aynen kabul edilmiştir.

Geçici madde 1. — 37 nci maddeyle ilgili olduğundan bu maddenin açıklaması sırasında Ko misyonumuzun görüşleri arz edilmiştir.

DÖRDÜNCÜ KISIM Spor - Toto Vergisi «Madde 47, 48, 49, '50, &L, '52 ve '53. — Aynen kabul edilmiştir.

Komisyonumuzun 'temennisi : (Bu kısımda !slöz konusu Gayrimenkul Kıymet 'Artışı Vertgitsi mat rahına ayrıca 'Tasarruf Bonosu tevkifatının uygulanlmamasınıın sağlamaya 'mâituf ıbir nraldide "hükmü nün iş\bu kısıtn sonuna eklenmesi yerinde olacaktır.

BEŞÎNOt KISIM Gider Vergileri Kanunundaki değişiklikler

— Aynen kaıbul edilmiştir.

Bu maddede, Gider Vergileri Kanununun (birinci kıismımı 'teşkil eden İstihsal Vergisinin istisna ve muaflıklarla ilgili 4 rtdü maddesinin (a) fıkrasında vaz'olunmuış (bulunan istisna Ihükmü kaldırıl maktadır ; bu ıfıkraJdaki istisna kükmü Gider Vergileri Kanununa (bağlı II numaralı tablonun 3, 4, '5 ve 6 ucu pozisyonlarımda yazılı »vasıta, alet, makina, cihaz ve malzemeyi kapsamaktadır. Yap tığımı ı*z incelemelerde istisna ıhükmünlün 'kaldırılması .tablonun '3 noü pozisyonunda taşıtlar (başlığı altında yer alan Ibisiklet, motosiklet, yan arabası, sandalların arkasına takılan (benzinle müteharrik 'motorlardan yüzde '20, kaımyonet ve Ibinek otomobillerinden yüzde '2'S, motorlu kara taşıtlarımın mo torlu şasilerinden yiüzde U!5 ve aynı taşıtların, nıototisuz şasilerinden yüzde '10;

Tablonun 4 numaralı pozisyonunda yer alan saatlerden yüzde t20 ilâ 4ı0;

5 numaralı pozisyonda yer alan ses cihazları ve levazımımdan (pikap, radyo, teyp, gramafon, plâk, iğne ve ses şeritleri ve iğneleri) yüzde 18 ilâ 30;

Yine tablonun 6 ncı pozisyonunda yer alan fotoğraf ve sinema makina ve malzemesinde yüz de T8, mabetlerinde vengi 'alınması sonucunu getirecektir.

Komisyonumuz, Gider Vengileri Kanunumuzun bünyesinde mevcut montaj (sanayii üzerindeki ve ilgilerin, '6 . 7 . r9*64 ıgün 've 482 sayılı Kanunla istisna kapsamına 'alınırken bu sanayiin teşviki gayesiyle 'hareket edildiğini tesbit etmiştir. 'Bugün ıbu teşvikin uyigulanıp uygularamanıası (bir ter cih meselesi olarak ortadadır; (bu tercih kullanılırken sanayiin ulaştığı aşamanın ıgenel kalkınma politikamın (bakımından Ibir fayda temin edip etraiyeceği, ikinci Beş Yıllık Plânın koyduğu sana yileşme politikası esaislariyle 'bağdaşıp bağdaşmayacağı ve '1970 programının tedbirler manzumesi içerisinde yer alıp almadığı hususları tetkik edilmiştir. Bu tetkikler sonunda ıgetirilen lfişkal ted birlerin plân hedeflerine myigun (bulunduğu ,19170 programında yer alan :

«istihsal Vergisinde daıha 'önceki programlarda öngörülmüş olmakla (birlikte ıgerçekleştirilme- •miş değişikliklerin ıyapı»lımaısı »ağlanacak, »bu suretle «kapsam genişletilecek ve ızaruri ihtiyaç malı ısayılmıyan tüketim maddeleri ithal 'gereği tfaala olanlar aleyihine farklılaştırma yapıılmak suretiyle vergilendirilecektir.»: ('19'70 programı iora plânı tedbirleri, Bölüm III - Q - c), (Bölüm III - 2 - >c (d) mealindeki tedbirle tutarlı olduğu sonuçları müşahede olunmuştur.

İBurada üzerinde durulması (gereken bir nokta da yeniden vergilendirilen malların dahil (bulunduğu ulaştırma sektörünün plân hedeflerini aşarak imalât sanayii aleyhine ve imalât sanayiinin plân ıhedelflerime ulaşamamasına rağmen yüzde 40 âtıl kapasiteyle ça lışan ulaştırma sektöründe İhalen yüksek 'bir talep seviyesinin mevcut bulunduğu gerçeğidir. Plân ve program hedeflerinden bu sapmanın diğer tedbirlerle birlikte alman bu fişkal tedbirlerle de düzeltmeye çalışılması komisyonumuzca .da benimsenmiştir. Zira dengeli bir kalkınma plânı uygulanmasında bütün sektörlerde plânın gösterdiği hedeflere ulaşmak plânlı kalkınmanın başlıc/a amacıdır. Bâzı sektörlerdeki sapmalar bir yandan karnın harcamalarındaki kısıtlamalarla, di ğer yandan da vergilendirilmek suretiyle talep kısıtlamasına tabi tutularak sektörlerarası denge nin temin edilmesi bir zarurettir. Kaldı ki montaj sanayiinde 1964 ten beri vergilendirmeme suretiyle uygulanan teşvikin, bu sahadaki fiilî monopoller dol'ayısiyle yüksek kâr 'marjlarına yol açtığı bir diğer gerçektir. Bu genel anlayışla, tutarlı olarak 1965 ten beri yeni montaj sa nayii mUesseselerine de müsaade edilmediği komisyonumuzca bilinmektedir. Ayrıca momtaj sa nayiinin bünyesi icabı, yerli mamul kullanma oranının artırılmasına dair Montaj Yönetmeliği hükümleri gereği gibi uygulanamamıştır. ıBu gerçeklerin ışığı altında getirilen fişka 1 tedbirle rin uygun bulunduğunu Yüksek Heyetinize arzı kararlaştırılmıştır.

Yine tasarının 54 neü maddesi ile Gider Yergileri 'Kanununun istisnalarla ilgiü 4 neü mad desinin (g) fıkrasındaki tezyini seramik eşyanın tarifi daraltılmak suretiyle bu istisnanın gerçek ten himaye edilmek istenen teknik süsleme dışında tamamen elle süslemeye tabi tutulan ve sanat değeri olan vazo, duvar tabağı ve heyklccilik gibi seramikten mamııl. süs eşyasına münhasır hale getirilmesi de komisyonumuzca uygun mütalâa olunmuştur.

— «II sayılı tablonun 3, 5, 6 ve 8 nci pozisyonundaki»1 ibaresi «II sayılı tablo nun 3, 4, 5 ve 6 ncı pozisyonlarındaki» şeklinde değiştirilerek 54 neü maddenin amacına uygun bir durum sağlanmıştır.

(Madde 56. — Son fıkrada yer alan «II sayılı tablonun 3 neü pozisyonundaki»1 ibaresi «II sa yılı tablonun 3, 4, 5 ve 6 ncı pozisyonlarındaki» şeklinde değiştirilerek 54 neü maddenin amacı na uygun bir durum sağlanmıştır.

— Aynen kabul edilmiştir.

'Madde 58. — Madde hükmünün başlangıcında yer alan «II sayılı tamlonun 3, 5 ve 6 ncı pozis yonlarındaki» ibaresi «II sayılı tablonun 3, 4, 5 ve 6 ncı pozisyonlarındaki» şeklinde değiştiri lerek 54 neü maddenin amacına uygun bir durum yaratılmak istenilmiştir.

Bu madde ile 6802 sayılı Kanunun 27 nci maddesinin sonuna bir fıkra eklenmektedir. Ek lenen bu fıkra ile mükellefiyete alman ve Tl sayılı tablonun 3, 4, 5 ve 6 ncı pozisyonlarındaki mamuller ile I sayılı tablonun 9 numaralı pozisyonunda yeniden ihdas olunan B, C, D ve TC alt pozisyonlarında ilk madde indirimi uygulanmam ası esası getirilmektedir.

Komisyonumuz, bu madde ile getirilen ve Gider Vergisi Kanunumuzun temel hükümlerin den biri olan; vergiye tabi mamullerin bünyesine giren ve ilk madde, yardımcı madde, ve amba laj ımaddesi olarak kullanılan vergili maddeler için iptidai madde indirimi adiyle bir indirim uygulanarak vergi mükerrerlğini önleme esasından montaj ve cam sanayilerinde niçin yapıldı ğı noktası üzerinde önemle durmuştur. Filhal montaj sanayiinde mamulün bünyesine giren ye dek parçaların dâhilde imalinde vergiye tabi ol m adıldan ve yalnızca ithal edilen yedek parça ların vergiye tabi olduğu tesbit edilmiştir. Gerçekte ithal edilen yedek parçalardan meydana getirilen montaj mamullerinde ilk madde indirimi uygulanması halinde fiilî vergi yükünün kanuni iıilslbctlerin çok aTtına düşeceği ve ıbunun vergisiz yerli mamnllcıUen mıontajı teşvik etme amaıcma aykırı olacağı g'öz önüne alınarak madde ile getirilen esas beniımsenımiştir.

Ancak Komisyonumuz, irtiküımet Tasarısındaki şekliyle ilk madde indirimi uygulanmışa m ası ha lini ma'hzurlu IbüTmuş, Haık'ıumet temsilcisinin de benimsediği şeklinde, dâhilde alınan İstihsal Ver gisine tabi tutulan .maddeler 'bir vergi ödemek f-uretiyle tedarik edilerek 58 nci maddede söz 'ko nusu mamullerin imalinde ve (bunların bünyesine girecek Kekikle kuTlanıklığı takdirde ilk .madde indiriminin uy gül anması esas madde hükmüne eklemiştir. Bıöyleeie ımillî (sanayiimiz, kalkınma hedef ve almaçlarımıza uygun bir şekilde teşvik 'edilmiş olacaktır. 'Sadece itihal eüillcn vergili İham, yarı mamul ve yardımcı 'maddeler için, ilk madde indi imi uygulanıınaisı esası İDenimlsenmiş olmaktadır.

Makide 59, 60, '61, 62, 63, 64 ve 65 —Maddeler ve gerekçeleri aynen kabul ledilmiştir.

— Taşandaki nislbetler her üç nevi hizmet için de seyyanen yüzde 10 teislbit 'olun muştur. Bu hizmetlerden faydalanan halkımızın daha fazla vergi yükü altında 'kalım aım alan g'erektiği ıdüşıünü'lere'k bu 'değişiklik yapılmıştır.

Komisyonumuzun! temennisi :

Telefon taleplerinin, PTT İdaresinin imkânlarına uygun bir seviyeye indirilmesi, hakiki ihti yaç (sahiplerine telefon verile bilmesinin sağlanması ve telefon ahım - satımının kâr'lı bir faaliyet ol maktan çıkarılması amaçlariyle Komisyonumuz. Telefon tesis mukavele! erinklen maktuen 1 000 li ra verigi almimasmı uygun görimüış ve 6802 sayılı Gider Vergileri 'Kanunumuzda gerekli değişik likleri sağlamak üzere tasarı ımletnine, madde hükümleri eiklenımasini Yüksek Heyetinizin tenısip ve takdirlerine sunmayı karar! aştırın ıştır.

•Bu verginin telefon taleplerinde teminat olarak alınmak suretiyle peşin odöme uısu'liyle uygu lanmasının doğru olacağı ve hu suretle toplanacak imelblâğm PTT ye yatırım fonu olarak verile bilmesi imkânının sağlanması .hususu da Kolmisyoııulmıızca Yüksek Heyetinize arz olunur.

Kanunen kendilerine meccani telef on verilenlerle 2 bine kadar otomatik ve manyetolu telefon santralı 'bulunan yer'leıUcki talep sahiplerinden böyle bir voifginin a'lınımaması uygun olacaktır.

— Bu maddeyle 6802 sayılı Girer Vergileri Kanunumuzda Bina İnşaat Vergisi başlığı altında yeni bir kısım eklenmektedir. 4 e!k ımaıdde halinlde Ihaızırianan bu ikıtslma bağlı V - Bina İnşaat Tablosunda vergi hadleri gösteril mek'ted ir.

— Aynen kaibul edilmiştir.

— '.istisnalarla ilgili olan 'bu madde 'hükmündeki nüfus haddi 5 ibinden l20 'bine çı karılmış ve Devlet Plânlama Teşkilâtı 'Teşvik ve Uygulama Dairesince teşviki karara 'bağlanımıs otel. 'vie moteller Devlete 'Veya derneklere dcvrolunmak üzere inşa eıdilen okullar, talebe yurtları, kooperatifler eliyle yapılan sanayi ve küçük sanat siteleri ve esnaf çarşıları da istisna 'kapsamına alınmıştır.

Deprem, su basması ve yanigm bölgelerinde 3 yıl içinide yapılacak inşaatlar için 'de istisna hlükmiü eklenmiştir. ı

— Aynen 'kaibul edilmiştir.

— Aynen kabul edilmiştir.

— Aynen kaibul edillimişti'r1.

— Bu madde 6802 sayılı Kanunun 47 nci maddesine bir değişiklik getirmektedir;

71 nci madde ile de aynı kanunun aynı maddesine (g) fıkrası eklenmektedir; bu itibarla her iki madde birleştirilmiştir.

Her iki değişiklik hükmü tasarıdaki şekilleriyle aynen kabul edilmiştir.

— Bina İnşaat Vergisi ile ilgili çeşitli hükümleri tedvin eden iki maddenin daha 6802 sayılı Kanuna eklenmesine dairdir; 68 nci maddede söz konusu 4 - ek madde ile numaraların teselsülü bakımından bu iki ek maddenin sıra numaraları 5 ve 6 şeklinde düzeltilmiştir; madde hükümleri aynen kabul edilmiştir.

Tasarıdaki 71 nci madde 69 ncu madde ile birleştirilmiştir.

— Tasarıdaki 72 nci madde olup vergi haddi 25 kuruştan 30 kuruşa çıkarılmıştır.

Maliye Bakanlığı temsilcisi böyle bir artırmanın müstehlike katiyen intikal etmiyeceği dağıtıcı fir maların kâr marjından karşılanabileceği mütalâasında bulunmuştur.

— Tasarının 73 ncü maddesidir. 6802 sayılı Kanunun 1 sayılı tablosundaki 9 ncu pozisyonu ile ilgilidir.

9/A) Pozisyonunun vergi nisbeti yüzde 20 olacakken zuhulen yüzde 30 olarak yazıldığı gözükmüş ve bu hata düzeltilmiştir.

9/B - a) Pozisyonu «4 milimetreden daha fazla kalınlıkta olan âdi ve buzlu pencere camları» şeklinde değiştirilmiştir.. Böylece geniş halk kütle! erinin kullandığı, 4 mim, kalınlığa kadar olan her türlü pencere camları (9/A) pozisyonunda mütalâa edilecek ve vergi nisbetleri halen olduğu gibi yüzde 20 kalacaktır.

9/B) 6 pozisyonundan «Buzlu» ibaresi çıkarılarak (9/B-a) pozisyonuna dâhil edilmiştir. Böy lece buzlu camların vergi nisbeti 4 mm. kalınlığa kadar olanlarında yüzde 20, 4 mm. den fazla ol ması halinde ise yüzde 40 tır.

9/D) Pozisyonuna, tabiî nıeyva sulan için kullanılan şişelere yüzde 40 nisbetinin uygulanma masını sağlıyacak bir ifade eklenmiştir.

9/E) Pozisyonunun vergi nisbeti yüzde 60 dan 40 a indirilmiştir. Pozisyon başlığının son kıs mında parantez içinde yer alan ifade lâmba ve şişeleri ile elektrik ampulleri hariç) şeklinde değiş tirilmiştir.

— Aynen kabul edilmiştir.

— Tasarıdaki 75 nci madde olup aynen kabul edilmiştir.

— 6802 sayılı Kanuna bağlı II sayılı tablonun 7 nci pozisyonuna yeni bendler eklen mesiyle ilgilidir, (e) bendindeki yüzde 35 (d) bendindeki yüzde 40 nisbetlerinin her ikisi de, bu sa nayi kolundaki piyasa ve kârlılık şartları dikkate alınarak yüzde 20 ye indirilmiştir.

7/a) Pozisyonunda yüzde 20 nisbeti üzerinden vergilendirilen üç grup emtia nev'i de (e), (f) ve (g) şeklinde ayrı bendler halinde gene aynı nisbeti o pozisyona eklenmiştir; böylece Gümrük Tarife Cetveli ile uyugnluk sağlanarak tatbikattaki güçlükler giderilmiş olacaktır.

— Maddo hükmündeki, «değişik/» ibaresi çıkarılmıştır.

— 'Sair şaraplarla >(ı3 - 6) her çeşit bina (3 - e) için tasarıda yer alan yüzde 40 ver gi nisibetleri, bu imalât kollarının piyasa şartları dikkate alınarak yüzde 20 ye indirilmiştir.

Madde 78 ve 79. — Aynen kabul <edilmiştir.

Madde -80. — Tablodaki, «İnşaatlar» kelimeleri, dil (bilgisi kuralları .gereği, «inşaat» şeklin de 'düzeltilmiştir.

1. Konut inşaatı kısmının beton, demir, kârıgir ve yarı kârgir inşaatta konut birimi için ım-etrekareide alınacak vergi hadlerinde (kat esasına göre ayrım esası uygun bulunırnaımış ve hadler değiştirilmiştir; (A) grapu için 20 T.L.; (B) grupu için 50 T.L. (TC) g/rupu için (60 T.L. ve (D) ıgrupu için 125 T.L. hadleri uygulanacaktır.

Tablonun son kısmında yer alan nottaki ımisiller yüzde '50 oranında 'indirilmiştir.

ALTINCI KISIM Emlâk alım vergisinde yapılan değişiklikler 'Tasarı 'gerekçesinin bir kısımla ilgili bölümüne iştirak edilmiştir.

(Madde 81. —• Tasarının 82 nci maddesidir. Uygulamada şikâyet ve 'güçlükleri önlemJek üzere maddenin redaksiyonu daha açık bir bale getirilmiştir. Bu (haliyle, «ivaz karşılığında» 'olmak şar tı, sadece, «Türkiye Vleki gayrim eınkullerin iktisabında; .gayrilmıenkuller üzerinde irtifak haklarının ve gayrimenkul mükellefiyetinin telsisinde, bu hakların ve kuru mülkiyetin devrinde» aranacaktır.

— Aynen kabul edilmiştir.

— (c) fıkrası aynıen kabul edilmiştir.

(ıg) fıkrasındaki istisna haddi 40 binden 50 bine çıkarılmıştır; layırıca bu haddin iktisadi ge lişme ışartları icabı mükellefler bakımından cüzi seviyede kalmasını lönılemek üzere miktarında bir mislime kadar artırma yapmak (hususunda Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır.

•Maddo 84, 85, 86, 87, 89 ve 90 aynen kabul ediılımiştir.

Tasarıdaki 88 nci ımadde metinden çıkarılmıştır.

Tasarıdaki 91 ve 92 nci maddeler Emlâk Alım Vergisi Kanununun 16 ve 17 inci maddelerini de ğiştiren 90 ncı madde hükmü kapsamına girmektedir; bu itibarla tasarıdaki 91 ve j92 nci sıra nu maraları sonra gelen maddelere kaydırılarak teselsül •sağlanmıştır.

Ek madde 1. — Aynen kabul edilmiştir.

YEDİNCİ KISIM Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu ile ilgili değişolkükler Bu kısma ait gerekçeye 'ayrien iştirak edilmiştir.

— 7338 sayılı Kanunun 10 ncu maddesini değiştirmeyi öngörmektedir; tasarının 95 nci maddesidir, borçların tenziliyle ilgili olup mer'i mevzuatta mevcut hükmün zühul en tasarıya girmediği görülmüş ve birinci fıkranın sonuna parantez içerisinde eklenımiştir. Diğer fıkralar ay nen kabul •edilmiştir.

t Madde 92, 93 ve gerici madde 1. — Maddeler aynen kabul edilmiştir.

SEKİZİNCİ KISIM Damga Vergisi Kanunu ile ilgili değişijklikler Madde 94, 95, 9(5, 97, 98, 99 ve 100. — Maddeler ve gerekçeleri uy mm 'kabul edilmiştir.

1. — Damga Vergisi Kanununa dkli (I) sayılı tablonun '.bâzı pozisyonlarında değişik likler öngörülmektedir, 1/1 Y-o numaralı pozisyonun (a) ve (lb) 'berikileri bini eştirilerek 500 liraya kadar havale mektupları, posta ve telgraf havalenameleri de 25 kuruş Damga Yergisine tabi tutulımuştur. (e) ve (d) bendleri (lb) ve (c) şeklinde sıralamaya ta)bi tutulmuştur. Tasarının bu imaddesinde yer alan diğer pozisyonlar aynen Ikabul edilmiştir.

— Aynan kabul edilmiştir. Ancak maddede atıf yapılan fıkra 20 nulmaralı olacak yenlo zühul en 19 yazılmıştır; bu hata düzeltilmiştir.

DOKUZUNıCU KIlSIM Harçlar kanunundaki değişiklikler

— Tasarının 107 nci maddesi olup aynen kabul edilmiştir.

— Harçlar Kanununa bağlı (1) sayılı tarifenin bâzı pozisyonlarında değişiklikler öngörülmüştür. (C - 1 / 1, 2, 3 ve 4) numaralı pozisyonlarda yer alan kooperatiflere ait işletmele rin kayıt ve tescil harçlarının gerçek kişilere ait işletmelerin tarifelerine tabi tutulması, yurdu muzda kooperatiflerin teşviki bakımından faydalı bulunmuş ve tasarıda bu yönde değişiklikler yapılmıştır. (D - I - d) numaralı pozisyonun tarifesi 10 liradan 5 liraya indirilmiştir..

Tasarı maddesindeki diğer pozisyonlar aynen kabul edilmiştir.

— Harçlar Kanununa bağlı (2) sayılı tarifenin bâzı pozisyonlarında değişiklik ler öngörülmektedir. 1 1 - 4 -4 numaralı pozisyon (a - aa) bendinin tarifesinin 25 liradan 10 lira ya, (a - bb) bendinin tarifesinin 100 liradan 50 liraya, (b) bendindeki her iki tarifenin de 25 liradan 10 liraya (II - 5 - b) numaralı pozisyonun tarifesinin 10 liradan 5 liraya ve II - 10 numa ralı pozisyonun tarifesinin ise 10 liradan 5 liraya indirilmesi kabul edilmiştir.

Tasarı maddesindeki diğer pozisyonlar aynen kabul edilmiştir.

— Harçlar Kanununa bağlı (3) sayılı tarifenin bâzı pozisyonlarında değişiklikler öngörülmüştür.

I - 2 numaralı pozisyonun tarifesinin 50 liradan 25 liraya ve I - 3 numaralı pozisyonun tari fesinin ise 100 liradan 50 liraya indirilmesi uygun bulunmuştur.

Tasarı maddesindeki diğer pozisyonlar aynen kabul edilmiştir.

— Harçlar Kanununa bağlı (4) sayılı tarifenin bâzı pozisyonlarında değişiklik ler öngörmektedir.

I - 2 sayılı pozisyonun tarifesinin binde 75 ten 70 e; I - 6 sayılı pozisyonun tarifesinin binde 10 dan 5 e; I - 16 sayılı pozisyonun tarifesinin 50 liradan 20 liraya; I - 17 sayılı pozisyonun tarife sinin 10 liradan 5 liraya indiril m esine karar verilmiştir.

Tasarı maddesindeki diğer pozisyonlar aynen kabul edilmiştir.

— Aynen kabul edilmiştir.

— Harçlar Kanununa bağlı (6) sayılı tarifenin bâzı pozisyonlarında değişiklik ler öngörmektedir. I - Pasaport Harçları pozisyonunun »onunda parantez içinde yer alan hükme, işbu kanunla yapılan hare artışlarının kendilerine uygulannııyacağı, şahıslar arasına, işçilerden başka sarı basın kartı sahibi, basın mensuplarının hastalık, öğrenim ve staj dolayısiyle yurt dışına çı kanların da dâhil edilmesini öngören bir ilâve yapılmıştır.

Maddedeki tarifeler tasarıdaki miktarları üzerinden aynen kabul edilmiştir.

Madde UO. — Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifenin bâzı pozisyonlarında değişiklik ler öngörülmektedir.

1 -2 ve 3 numaralı pozisyonlar yeniden düzenlenmiştir.

VI - 15 - a - 1 sayılı pozisyonun tarifesinin 300 liradan 50 liraya, mütaakıp pozisyonun ta rifesinin 500 liradan 100 liraya, bundan soiıraki pozisyonun tarifesinin ise 250 liradan 100 liraya indirilmesine karar verilmiştir.

Tasarı maddesindeki diğer pozisyonlar aynen kabul edilmiştir.

Komüisyonumuzun temennisi :

Tasarı metninin bu kısmına VI - 18 sıra numarasiyle özel okul işletime ruhsatnameleri pozisyo nunun del e n-m esini ve bunlardan alınacak ruhsat haralarının aşağıdaki hadlerdıe 'olmasının Yüce Meclise 'arzına karar vermiştir :

18. — Özel 'oikul işletmıe rahsatnaımeleri •a) İlk tahsil «seviyesindeki özel okullardan .her yıl için) özel Anadkulları ve özel k reşle r dahil) (2 000 T.l.)

b) Orta tahsil seviyesindeki 'okullardan (her yıl için) (4 000 T..1.)

c) Yüksek tahsil seviyesindeki 'okullardan (her yıl için) (6 000 T.l.)

— Harçlar Kanununa bağlı (9) sa: ıh tarifenin bâzı pozisyonlarında değişiklikler o n görülımektedir.

(1 - 2 - a) Sayılı pozisyonun, tarifesi 25 liradan 50 liraya çıkarılmış ve (II - 1) sayılı pozisyon tarilV'sinnin 150 liradan 100 liraya; (II - 4) sayılı pozisyon tarifesi ise 50 liradan 20 liraya indi rilmiştir.

Tasarı maddesindeki diğer pozisyonlar aynen kabul edilmiştir.

ONUNCU KISIM Değerli Kâğıtlar Kanununda yapılanı değişüklilkler

— Tasarının 116 ncı maddesi olup aynen kabul edilmiştir.

Çeşitli hükümler Madde 113, 114, 115,116 ve 117 Tasarının 117, 118, 119, 120 ve 121 nci maddeleri olup aynen kabul ıcdii'lmiştir.

'Komisyonumuzun temennisi :

İşbu kanunla tahsil ıcdileeeık gelirlerin 1970 yılı Gelir Bütçesinin çeşiıtli gelirler tertibine irat kaydedilmesinle ilişkin geçici bir maddenin metne dâhil edilmesi hususu Yüce Meclisin takdir lerine sunulur.

Clenel Kurula öncelik ve ivedilikle sunulmak üzere yüksek Başkanlığa saygıyle sunulur.

Başkan Sözcü Kâtip Afyon Ankara Muğla Adana 77. Dinçer T. Toker A. Buldanlı M. K. Küçüktepepmar İmzada bulunamadı Çorum. Erzincan Diyarbakır Kars A. Güler S. Perinçek A. Ensarioğlu /. H. Alaca Kars Ordu Sakarya Siirt Muhalifim O. Vural T. Bozttepe M. N. Oktay T. Artaç İmzada bulıuınıaımadı İmzada bulunamadı İmzada bulunamadı Kars Mlleftvekili Turgut Ant aç'm Finansman Kanunu toaktaJdaki Muhalefet Şenhi A. P. Hükümetinde hazırlanıp Komisyonumuza sevk ve görüşülmekte lolaın 1970 yılı Bütçesi finansman kanunu tasarısı vo gerekçesi adlı kaumı aynen Finansman kanunu tasarısı şeklinde değiştirilmekle Kanunun tümü üzerimde muhalefet şerhimi aşağıda izah edeceğim: .sebeplerle isnad ettireceğimden mezkûr tasarıya muhalifim.

Şöyleki :

Tasarı bütçenin denik olmasını temin bakımınayıı sevk edilmiş bulunmasına göre her mem lekette devrimlerin başarıya ulaşabilmesi Bütçenin 'etkili olabilmesi ciddî bir vergi reformu ile mümkündür. Bütçenin gelişımesü kamu gelirleri nm artırılması ile kabil olacağına ıgöre bu 'gelir- Ic'ide d i k k a t li ve düzenli bir politika, ile kaynak israfını önlemek mümkündür.

Vergi reformunda esas sosyal adalet ilkesini sağl'aımjaktır. A. P. sinin bugünkü iktisadi p^olitikası ile bu ilkenin ve vergi reformunun sağlan DI,ısı gayrikabil hale gelmişltir.

Yukarda bütçenin .etkili <olabıilımeısini beyan etmiştim. (Sıhhatli bir bütçede :

a) Devlet Bütçesi hızlı kalkınnnayı gerçekleştirecek şekilde hazırlanmalı ve israf önlenme lidir.

'h) Hizımetin malıiycıti ile yaratılan değer arasında ilişki kuran ımodern 'bütçe 'tekniği uygulan malıdır.

e) Bütçe denk ve gerçekçti olmalıdır.

IQ) Kamu fonlarının İDevlet Bütçesi kanalı iie bes'lennıe üz el sektörde kullanılmlası önlenme lidir.

d) Bütçedeki ödeneklerin ıbölgeler arasındaki 'dengeyi sağlıyacak şekilde dağıtılması öngö rülmezdir.

f) Adaletli 'bir vergi reformu ile varlıklıların daha <ço(k, yoksulların daha az vergi ödemeleri sağlanmalıdır.

(Bu şartların tahakkuku lile denik bir bütçenin hızlı kalkınmayı gerçekleştireceğine kaani bu lunmaktayız.

Bugünkü Gider V'crgisi 'olumsuzdur. Zira bu vergıi sanayileşmeye »tem düşen ibdır sistemi ifade etmektedir. Bunun yanında hızlı [sanayileşmeyi ve sosyal aıda'loti sağlayıcı bir verıgi sistemi ge tirilmesine vo bu vergi sisteminin reformist hüviyet taşımasına taraftarız.

Ancak, huzurunuza getirilen finansman kanun tasarısı ve gerekçesi bir vergi reform, kanunu hüviyetini taşımamaktadır. Zira :

1. — ilim ve sistem bakımından, 2. — Vergi tekniği ve Türkiye'deki iktisadi gerçeklere aykırı bulunmasından, 3. — Cemiyetin sosyal yapısına ve sübjektif yapısına aykırı düşmesine, 4. —• Tatbikatının gayrikabil olabileceğinden, Bu dört kategoride beyan ettiğimiz hususlardan dolayı getirilen kanunun uygulamada isteni len neticeyi tahassür edemiyeceği ve uygulamanın memleket ekonomisinde tehlikeli durumlar yaratabileceği ve bu şekliyle mezkûr kanunun orta tabaka fakir ve memuru ezici nitelik taşıdı ğını ifade etmek isterim.

Bu kanun mahiyeti itibariyle vasıtalı vergileri ifade etmekte bulunduğundan bu tip vergile rin ağırlığı ve malî yükü itibariyle yoksul halkı daha da yoksul hale getireceğinden mezkûr ka nunun karşısındayım.

Bu kanunun tümü içinde maddeleri mütalâa edildikte yeni doğmuş çocuğun oyuncağından tutup yiyeceği yemeğe kadar, ders aracı müzik aletinden, köydeki gelinlik kızın çeyiz sandığı na, nişan yüzüğünden fakir şoförün arabasına kadar orta tabaka halkm yapacağı toprak evden eğlencesine kadar her türlü yaşama hakkına müdahaleyi istihdaf etmekte ve bugün malî yıkıntı içinde bulunan memur orta ve fakir tabaka halkı ezici bir nitelik taşımaktadır. Ben bundan do layı bu kanunun karşısındayım.

Bu kanunun getirdiği vergiler 24 ncü maddesinde mânasını bulmuştur. Bu maddede verginin müşteriye inikas ettirileceği kesinlikle belirtilmiş olmasına ve kanunda Taşıt Alım Vergisi, İşlet me Veılgisi, Gayrimenkul Kıymet Artış Vergisi, Spor Toto Vergisi, Emlâk Alım Vergisi, Veraset Vergisi ve harçlara taallûk eden değişiklikler doğrudan doğruya halk tabakasına intikal eden ver gilerdir. Bu kanunda zadegân'vari bir düşünüş hâkim olmaktadır. Bunun bir misalini arz edeyim:

Taşıt Alım Vergisinin 1 sayılı tarifesinde 9f>0 kilo ve daha aşağı olan taşıtlardan alınacak vergi di ğer taşıtlara göre % 50 bir tenzilâta tabi tutulmuştur. Bu tenzilâta tabi tutulan taşıtları daha çok zengin olan kişiler kullandığına göre bu verginin zenginleri nasıl koruduğunu ve fakirlere nasıl büyük bir yükün tahmil edilmekte olduğunu ifadeye kâfidir.

Sevk edilen tasarının 12 ııei madesi 20 bin nüfustan aşağı belediyelerde bu kanunun tatbik edilemiyeceği öngörülmüş ve^ Sayın Hükümet Başkanı ile A.P. çevreleri biı propaganda vesi lesi yaparak umumi efkâra bu yolda duyuruda bulunarak Komisyonun son günde bu maddeyi kaldırması kanunun nasıl bir zihniyetle hazırlandığını varit olarak ıgöstermektedir.

A.P. si rozetini taşıyan bu yeni ve memleket gerçeklerine aykırı finansman kanun tasarısı nın karşısında bulunduğumuzu ve bunda doğacak mesuliyetleri kabul edemiyeceğimizi ve par lâmentoda böyle bir mesuliyet iştirakten ietinabedeeeğimizi kesinlikle ifade edeceğim.

Bir zamanlar propagandalarına bayrak yaptıkları yol vergisi ile, varlık vergisi gibi vergilere karşı çıkan A.P. sinin bu tasarıda getirmek istediği verginin ismini koymak lâzımgclirse bunun tc'k ismi «Servet Müsadere Vergi Kanun tasarısı» olması lâzımgelir. Senelerden beri A.P. si her bütçede yeni vergiler ihdas etmek suretiyle âdeta bir vergi imal makiııaM haline gelmiştir. Bu vergi kanun tasarısı malî tarihimizde A.P. si iktidarının kapitalist zenginlerinin zihniyetini ifade eden ağır malî hükümleriyle ezici, yıkıcı, yıpratıcı vasfıyla halkımıza iktisadi bir felâket geti recektir. Bu bakımdan bu vergi kanun tasarısının namı diğerle Finansman Kanun tasarısının kar şısındayım. Ve bu tasarıya muhalifim.

Muhalefet şerhimin Umumi Heyete intikaline müsaadelerinizi saygıyla arz ederini.

C H P. Kars Milletvekili Turgut Aytaç HÜKÜMETİN TEKLİFİ 1970 YILI BÜTÇESİ FİNANSMAN KANUNU TASARISI BİRİNCİ KISIM Taşıt Alım Vergisi Mevzuu ve mükellef MADDE 1. — Trafik şube veya bürolarına kayıtlı olan ve bu kanunun 4, 5 ve 6 ncı maddele rinde yazh tarifelerde gösterilen taşıtların ivaz mukabili veya hibe suretiyle intikalinde (mükellefi yeti muhafaza kaydiyle yapılan satışlar dâhil) bu taşıtları satmalanlar veya hibe suretiyle edi nenler ile trafik şube veya bürolarına kayıtlı olmıyan ve aynı tarifelerde yazılı taşıtları çeşitli yollarla iktisabedenler, taşıt alım vergisini ödemeye mecburdurlar.

Tarifler MADDE 2. — Bu kanunda kullanılan tâbirle rin taşıdıkları anlamlar, 18 . 2 . 1963 tarih ve 197 sayılı Motorlu Kara Taşıtları Vergisi Kanununun 2 nci maddesine göre tâyin edilir.

Muaflıklar MADDE 3. — Genel bütçeye dâhil daireler, katma bütçeli idareler, özel idare ve belediyeler ve köy hükmî şahsiyeti tarafından yapılan taşıt alımları ile iktisapları taşıt alım vergisine tabidir.

Vergileme ölçü ve nisbetleri (I) Sayılı tarife MADDE 4. — İnsan veya eşya nakline mahsus otomobil, kaptıkaçtı, komyonet, panel ve arazi taşıtı aşağıdaki I sayılı tarifeye göre vergilendirilir :

GI40İ0Î KOMİSYONUN DEULŞTtRtŞl FİNANSMAN KANUNU TASARISI BlRlNC't KISIM Taşıt Alım Vergisi Mevzu ve mükellef MADDE 1. — Tasarının 1 nci maddesi Komisyonca aynen kabul edilmiştir.

Tarifler MADDE 2. — Tasarının 2 nci maddesi Komisyonca aynen kabul edilmiştir.

Muaflıklar ve istisnalar MADDDE 3. — a) Genel bütçeye dâhil daireler, katma bütçeli idareler, özel idare ve be lediyeler ve köy hükmi şahsiyeti tarafından yapılan taşıt alımları ile iktisapları Taşıt Alım Vergisine tabi değildir.

Ib) 4 . 8. 1964 tarih ve 507 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin kapsamına giren derneklere kayıtlı olup profesyonel veya ağır vasıta ehliyetine sahibolan götürü Gelir Vergisi mükellef lerinin I sayılı tarifeye dâhil taşıtlar ile istiap haddi 5 tona kadar olan kamyonlar ve otur ma yeri 25 kişiye kadar olan minibüs, otobüs, troleybüs ve benzeri taşıtlarla ilgili alımları bu vergiden müstesnadır.

Bir yıl içinde trafik şube ve bürolarına kayıtlı olmıyan taşıtlarla ilgili birden fazla alım lar bu istisnadan faydalandırılamaz. istisnanın uygulanabilmesi için ilgili vergi dairesi aracı lığıyla Maliye Bakanlığından bir belge alınması şarttır.

c) Yabancı devletlerin Türkye'de bulunan elçi, maslahatgüzar ve konsolosları (fahri konso loslar hariç) ile elçilik ve konsolosluklara mensubolan ve o memleketin uyrukluğunda bulunan memurları, Türkiye'de resmî bir göreve memur edilenler bu sıfatlarından dolayı ve karşılıklı olmak şartiyle Taşıt Alım Vergisine tabi değildir.

Vergileme ölçü ve nisbetleri (I) sayılı tarife MADDE 4. — insan veya eşya nakline mahpus otomobil, kaptıkaçtı, kamyonet, panel ve arazi taşıtı aşağıdaki I sayılı tarifeye göre vergilendirilir.