Genel gerekçe :
1. T. <H. K. 16 Şubat 1925 tarihinde lAtatürk'ün irşat ve 'yüksek himayeleriyle «Türk 'Tayyare Cemiyeti» olarak kurulmuş, idil devriminden sonra adı 'Türk (Hava Kurumu (T. <H. K.) olarak 'değiş tirilmiştir.
2. Kamu yararına çalışan bir kurumdur. Tüzüğü (Bakanlar 'Kurulu tarafından tasdik edilir.
3. Genel Merkez, il ve ilçe şubelerindeki idare kurulları ve haysiyet divanı üyeleri, tüzük hük mü icabı fahrî 'çalışırlar.
4. Yurt sathına dağılmış 508 şubesi vardır.
5. 1935 yılında kurulmuş olan Tüııkkuşu Genel Müdürlüğü, T. H. K. nun tatbiki hava faaliyet lerini yürüten icra organı olup bünyesinde :
a) Tayyare uçuş Okulu,
b) Planör Uçuş Okulu,
c) Paraşüt Okulu, • d) Ziraî İlaçlama Filosu.
Bulunmaktadır.
6. 'Etimesgut, Ergazi ve İnönü'de tayyare meydanları; Ankara ve İzmir'de paraşüt kuleleri vardır.
7. Milletlerarası Havacılık Federasyonu (F. A. 1.) üyesidir.
Kuruluş gayesi :
8. 'Türkiye'de havacılığın sivil, askerî ve ekonomi yönlerinden önemini tanıtmak; Türk halkı na ve gençliğine havacılık sevgisini aşılamak; sportif havacılık ve yurt «avunması için gene nes li pilot, paraşütçü ve modelci olarak yetiştirnıcık; memleket tarımında çok 'önemli yeri olan ve mil lî gelirin artmasında büyük ölçüde rolü bulunan havadan tarımsal ilâçlaına -yapmaktadır.
Esas (gaye : Havacılık alanında .millî savunmanın alt kademelerine yardımcı olmak, hazırlayıcı ve geliştirici rol oynamaktır.
Bu duruma göre 'T. H. OK. ıran diğer bir görevi de, H. K. X. lığının T. II. K. na verdiği hedef ler ve sefer kullanma esaslarına göre 'hazırlanmaktadır.
T. H. K. nm faaliyet özeti :
9. T. Tl. K. bugüne kadar :
a) 956 motorlu uçak pilotu, 1 899 plânörcü, 3 032 paraşütçü, 2 394 model uçakçi yetiştirerek bröve vermiştir.
b) Uçaktan yapılan atlayış sayısı 27 532, paraşüt 'kulesinden yapılan atlayış 251 400 dür.
c) Okul havacılık Ikollarmda öğretmenlik yapmak üzere 989 kişi yetiştirerek bunlara «Model uçak öğretmeni sertifikası» vermiştir.
10. Halen 386 okulda havacılık kolu mevcudolup şimdiye ikadar 96 639 öğrenci model uçak kursu igörmüştür. Okul havacılık kollarına her yıl takriben 50 000 lira tutarında model uçak malzemesi parasız olarak (gönderilmektedir.
11. İT. H. K. tarafından tescilli 6 havacılık kulübü mevcuttur. IKuruıın, ıbunları maddî olarak desteklemektedir.
12. 1961 yılında kurulmuş olan ziraî ilaçlama filomuzun bugüne kadar toplam olarak 8 milyon 405 hin 545 dekar arazinin havadan ilaçlanmasını yapmış, 26 993 ton ilâç atmıştır.
13. Okullararası ve Millî Model uçak yarışması ile Millî Paraşüt ^Şampiyonası 'düzenler ve uygular. Milletlerarası model uçak, paraşüt ve planör şampiyonalarına katılır.
14. Her yıl yurt içi hava gezileri tertipleyerek yurdun muhtelif yerlerinde uçuş ve paraşüt atlayış gösterileri yapar, halktan arzu edenleri uçurur. -Böylece halkın, bilhassa gençlerin hava cılığa 'karşı hevesini kamçılar. Faaliyetlerini halka tanıtarak T. II. K. na yapılan yardımların ne reye iharcandığmı onlara ıgöstermiş olur.
tayal yardımlar :
15. T. OH. K. nun kendi teşkilâtı dışında yaptığı yardımlar :
^a) T. H. IK. şubeleri (508), tüzük icabı yıllık gelirinin \% 10 unu sosyal yardımlara tahsis eder. !(iBu fon : (Köylere yol, su, elektrik, çeşme, okul, fakir öğrencilere defter, kalem, kitap v. s.
gibi yerlere kullanılır.)
b) T. H. K. kamp ve okullarında, okullar havacılık okullarının faaliyetleri sırasında çalışır ken şehit düşen 'amatör gençlerin kanunî varislerine net 20 O00; malûl kalanlara da 2 500 - 15 000 lira tazminat verir.
e) Hava ve Kara Kuvvetleri tayyarelerinde şehidolan pilotlar ile görevli askerî personelin kanunî varislerine net 2 500 lira tazminat verir.
Diğer yardımlar :
16. 12 uci Hv. Üs. »K. lığı tarafından kullanılmakta olan iBtimesgut hava alanı arazisinin tama mı ile 5 nci Ana Jet Üs İK. lığı tarafından kullanılmakta olan Merzifon hava alanı arazisinin (297 parselden 217 parselin) •mülkiyeti T. II. K. na aidolup, 'bunları takriben 30 senedir ibilâ ücret Hava Kuvvetlerimizin istifadelerine terk etmiş bulunmakla, millî savunımjamıza bu yönde de önemli bir katkıda ^bulunduğu aşikârdır.
T. II. K., Merzifon hava alanı içinde kalan 217 personelden müteşekkil ve toplam olarak 3 532 599 m2 olan tapulu arazisini 1 Nisan 1971 tarihinde 'Asfeerî hava alanı olarak kullanılmak şartiyle bedelsiz olarak Hazineye bağışlamış bulunmaktadır. •;••_.„ 17. Hava Barb Okulu adaylarının deneme uçuşları üç yıldan beri, akaryakıt hariç, diğer bü tün masraflar T. H. K. na aidolmak üzere Türkkuşıında yapılmaktadır. Böylece, havacılığa 'kabi liyeti 'olmayanları, askerliğe intisaplarından önce ayırmak mümkün olmakta, ve dolayısıyla Hava Kuvvetlerindeki pilot eğitimlerinde verilen fire önemli derecede 'azalmaktadır.
18. İcabında 'Genel İdare Kurulu kararı ile gerekli görülen çeşitli yardımlar yapılmaktadır.
(Ezcümle son yıllarda : Kıbrıs harekâtı sırasında Hava Kuvvetlerimize 1,5 milyon, Gediz dep rem felâketi sebebiyle takriben 100 000 lira, Hava Kuvvetlerini güçlendirme vakfına, 1,5 milyon yardım yapılmıştır.) Havacılığın pahalı bir faaliyet sahası olduğu :
19. Havacılık faaliyetleri :
Öğretmen kadrosu (Uçak, planör, paraşüt, model uçak için), teknik bakım personeli, idarî ve destek personeline olan ihtiyaçtan gayri; tayyare, planör, paraşüt, bunların yedek parçaları, akar yakıt, test cihazları, bakım ve onarım tesisleri, teçhizat ve avadanlık, ikmal depoları, genel ve özel maksat araçları, okul binaları, idarî ve destek personeli için çalışma yerleri, yemekhane, ga zino v. s, ıgibi ihtiyaçları için gerekli tesisler, uçak meydan ve taksi yollarının tesisi, bakım ve ona rım, hangarlar, paraşüt katlama ve havalandırma tesisleri, paraşüt kuleleri v. s. gibi ihtiyaçlar, büyük masrafları gerektirir.
Ancak, havacılık çok pahalı bir faaliyet sahası olduğu kadar, bugün milletlerin mukadderatla rını tayinde çok mühim, bir rol oynadığı da yüksek malumlarınızdır.
(Büyük Atatürk, buna çok veciz bir ifade ile «İstikbal Göklerdedir» demekle işaret ve ikaz bu yurmuştur. İşte bu sebeple Atatürk Cumhuriyetin ilânından pek kısa bir zaman sonra, büyük inkı lâplarının çoğuna tekaddüm ile Türk Tayyare Cemiyetinin kurulmasını gerçekleştirmiş, kendinden beklenen görevi yapabilmesi ve yaşaması için de devamlı gelir kaynakları sağlamıştır.
Gelir kaynakları :
20. Baki gelir kaynakları :
a) Kanunen verilen haklar :
I - ITürkiye d-aıh ilinde piyango keşidesinin.münhasıran Tayyare Cemiyetine aidolduğu hak kında Kanun.
(Kanun No. : 710, tarihi : 9 Kânunisani 1926) II - 'Türk Tayyare Cemiyetinin posta ücretlerinden muafiyetine dair Kanun : (Kanun No. : 723, tarihi : 25 Kânunisani 926) III - Türk Tayyare Cemiyetinin bazı mumaelâtında umumî istihlâk ve eğlence ve hususî istih lâk Vergisinden muafiyetine dair Kanun (K. No : 929, Tarih : 10 Haziran 1926) IV - Posta ve Telgraf İdaresinde bulunan bazı eski pulların Türk Tayyare Cemiyetine sattırılması ve hâsılatı safiyeden nısfının mezkûr eeımiyete tahsisi hakkında Kanun. (Kanun 'No: 1037, Tarihi : 12 . 5 . 1927)
b) Bakanlar Kurulu kararı ile yapılan tahsis ve verilen imtiyazlar :
I - El ve duyar ilânları imtiyazı, II - Her sigara paketine bir noksan sigara konularak ıbunlara ait fiyat farkı.
III - Uşak Şeker ıFabrikası ilk mahsulü.
IV - Ala karna ve İplik Fabrikası tesisi hakkı.
V - Askerî terhis tezkerelerinin basılması ve az bir ücret karşılığı terhis edilecek erata veril* mesi.
VI - Ödemiş kazasının Balyanbolu bucağının Küre ve (Bağcılar köylerinde, mevcut iki adet civa madeninin işletilmesi.
VII - Kurban, kurban derileri ile fitre ve zekât gelirlerinin % 50 si (diğer <% 50 nin % 30 u Kızılay, % 20 si Çocuk Esirgeme Kurumu hissesidir.) 21. Şimdiki durum :
Vaktiyle kanunlar ve (Bakanlar Kurulu kararı ile verilmiş bulunan yukarda, sıralanan bu gelir* kaynaklarının tamamı ma a leşe Ü zamanla geri alınmıştır.
_ -4 - Bugün kurumun 'başlıca gelir kaynağı olan ve T. H. K, Kızılay ve Çocuk Esirgeme Kurumu arasında paylaşılan kurban derisi, fitre ve zekât gelirine son yıllarda muhtelif teşekküller tara fından gittikçe artan bir tempo ile, bu geliri de pek yakında tüketecek şekilde müessir müdahale ler vaki olmaktadır.
'T. it. Kurumuna ne kamu yararına çalışan derneklere yapılan yardım (bölümünden ve ne de baş ka bir bölüınijden Devlet yardımı yapılmamaktadır.
önemli bazı matematik gerçekler :
22. 'T. ili. K. nun son dört yıllık net geliri:
1967 : 12 005 862 Tl.
1968 : 12 977 307 » 1969 : 11 296 280 » 1970 : 13 264 958 » 23. Özlük haklar ve diğer personel giderleri:
'T. H. K., 1 . 1 . 1967 tarihinden itibaren Devlet Personel Kanununa paralel bir barem sistemi uygulamaktadır.
Ancak en yüksek gösterge 600, kat sayısı ise 5,5 dur. 600 göstergede ise hiç kimse bulunmamatetadır.
(Kadrolar hakiki ihtiyaca göre asgarî tutulmuş olup, halen bütün teşkilâtta 327 personel mevcuttur.
1970 senesinde bu personele özlük hakları için : 5 454 153 Tl.
(iMaaş S. Sigortalar işveren primi, çocuk zammı, hastalık ve sosyal yardım primleri, kasa taz minatı, öğretmen adayı ve hizmetli iaşesi, uçucu ve paraşütçü yetiştirme primleri, uçuş ve yıpran ma tazminatı primleri, zirai ilaçlama sorti primleri) Personele yapılan diğer ödemeler : 1 397 244 Tl.
(Yolluk, ayrılan personele ödenen personel ve kıdem tazminatı, şehit ve maluliyet tazminatları «Silâhlı Kuvvetler şehitlerine yapılan ödemeler dahil)» olmak üzere cem'an : 6 851 397 Tl. öden miştir.
Görülüyor ki, asgarî ücret ve asgarî personel istihdamı esas alındığı halde personel ile ilgili ödemeler, gelirin yarısından fazla tutmaktadır. Bunda da yegâne âmil gelirin yukarda arz edilen sebeplerden ötürü çok az oluşudur.
Yıllık ortalama 12 milyon olan gelirden özlük hakları ve sair personel giderleri çıktıktan sonra geriye kalan takriben 5 milyon ile yukarda belirtilen havacılık faaliyetlerini yürütmeye imkân olamayacağı bir gerçektir.
24. Ödenen bina ve arazi vergileri :
1967 yılında : 38 060 Tl.
1968 » : 37 547 » 1969 » : 40 894 » 1970 » : 48 717 » 40 000 lira civarında olan bu vergi büyük bir meblâğ değil ise, de yeni çıkan 1319 sayılı Em lâk Vergisi Kanunu, bina ve arazi vergilerinin gayrimenkulun rayiç değeri üzerinden ödenmesi esasını getirmiş olduğundan, bu vergi kurum için altından kalkamayacağı derecede artacaktır.
Sanuç :
25. Yukarda arz edilen durum karşısında, T. H. K. nun bugüne kadar ifa ettiği millî görev lerini idame ettirebilmesi için esaslı ve devamlı gelir kaynaklarına sahibolması bir zaruret halini almıştır.
Her ne kadar bu kanun teklifi tam bir çare olmamakla beraber, bu yolda atılmış ilk ve müspet bir adım olacaktır.
Esasen kamu yararına çalışan büyük teşekküllerden biri olan Çocuk Esirgeme Kurumu, 1268 No. lu Kanun ile Bina ve Arazi Vergisinden, Kurumlar Vergisinden, bütün hare ve resimlerden muaf tutulmuştur.
Yüce Heyetinizin, T. H. K için hayatî önemi haiz olan bu kanun teklifi için de aynı anlayış ve hassasiyeti göstereceğinize şüphe yoktur.
Bir havacılık örgütü kurup geliştirmek, para ile birlikte ayrıca çok uzun bir zamana (mütevak kıftır. Nitekim T. H. K. da bugünkü haline 46 yılda ulaşmış bulunmaktadır.
iMillî havacılığımıza ve dolayısıyle Türk Milletinin bekasına katkıda bulunan, Atatürk yadigâ rı ve milletin malı olan bu kurumu kendi kaderi ile bagbaşa bırakmayıp desteklemek millî bir gö revdir.
(TRABZON MİLLETVEKİLİ AHMET ŞENER VE 4 ARKADA SININ TEKLİK Türk Hava Kurumunun bazı vergilerden ve bütün hare ve resimlerden muaf tutulmasına ait kanun teklifi ;MADI>E 1. — Türk Hava Kurumu : Bina ve Arazi Vergisinden; dış memleketlerden ithal edi lecek (tayyare, planör, paraşüt ve bunlara ait her türlü yedek parçalar, teçhizat ve avadanlıklar ile model uçak yapımında laıllanılan malzemeler için Gümrük Vergisinden; bütün hare ve resimler den muaftır.
