Yürürlükte Temel kanun 5. hâli

Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun

Kanun numarası: 195
Kabul tarihi: 02.01.1961
Resmî Gazete: 09.01.1961 / 10702
Düstur: 4. tertip, cilt 1
Son değişiklik: 24.06.2026
Madde sayısı: 65

Eski hâl Yeni hâl

18 Temmuz 2024 → 24 Haziran 2026 arasında 3 madde değişti, 1 madde eklendi, 0 madde çıkarıldı.

Ayrıca 1 maddede hüküm aynı, fark biçimden: satır sonunun yeri, şapkalı harf, büyük/küçük harf, taramadan gelen karakter karışması, dipnot işaretinin başka yazılması ya da eski hâlde madde metninin sonuna sızmış bölüm başlığı. Yukarıdaki sayıya katılmadı. İki hâl ayrı kaynaktan geliyor (biri konsolide PDF'ten, diğeri HTML'den çıkarıldı), bu yüzden yazım farkı beklenir.

Bu aralıkta belgeyi değiştiren 2 kayıt

Eklendi Madde 35/A 7587 sayılı Kanun, md. 7

Değişikliğin gerekçesi

Maddeyle, internet haber sitelerinin vasıf ve ödevlerinin neler olacağının ana çerçevesinin Kanunla düzenlenmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda, internet haber sitelerinin vasıflarının haber sayısı, içerik, kadro, okur sayısı, en az yayın hayatı süresi ve uygun görülecek diğer yönlerden Basın- İlan Kurumu Genel Kurulunca tespit olunabilmesine imkan sağlanmaktadır. Ayrıca, internet haber sitelerinin ödevleri bakımından Kanunun 35 inci maddesine tabi oldukları hüküm altına alınmaktadır.
Değiştirildi Madde 49 7587 sayılı Kanun, md. 8

Değişikliğin gerekçesi

Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair 195 sayılı Kanunun 49 uncu maddesi kapsamında gazete, dergi ve internet haber siteleri ile prodüktörler ve kamu idarelerinin bu Kanun hükümlerini ve Genel Kurulun aldığı kararları ihlali halinde Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulu tarafından yapılacak inceleme neticesinde haklarında tesis edilen bilcümle işlemler birarada yer almakta ve müeyyide olarak adlandırılmaktadır.

Basın İlan Kurumunun Anayasanın 28 inci maddesinde güvence altına alınan “Basın Hürriyeti”nin hayata geçmesi konusunda önemli görev ve yetkileri bulunmaktadır. Basın İlan Kurumu Genel Kurulu, 195 sayılı Kanuna dayanarak yaptığı düzenlemeler ile gazete, dergi ve internet haber sitelerinin niteliklerini artırma amacıyla, yayınlarda sürekliliği ve güvenilirliği hedefleyen ölçütler getirmektedir.

Bu ölçütlerden bir tanesi Basın Yayın İlkelerine (Basın Ahlak Esasları) riayet edilmesidir. Bu ilkeler basının niteliklerini artırmaya yöneliktir.

Basın Yayın İlkeleri, basına ve topluma etik ilkeler manzumesi sunmaktadır. Bu ilkeler temel olarak birçok kanunda koruma altına alınan değerlerdir. Bu değerlere örnek olarak, çocuk hakları, çocuğun üstün menfaati, zayıfların korunması, cevap ve düzeltme hakkı, gençlerin korunması, masumiyet karinesi ve benzeri gösterilebilir. Hukuk sistemimizde bu değerleri korumak maksadıyla bazı fiiller yasaklanmış ve karşılığında cezai veya hukuki (tazminat) yaptırım öngören düzenlemeler yapılmıştır.

Basın Yayın İlkeleri ise gazete, dergi ve internet haber sitelerinin niteliklerini artırmaya yönelik mesleki kural niteliğindedir.

195 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinde, Basın Ahlak Esaslarına riayet etmeyen gazete, dergi ve internet haber sitelerine Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulunca 60 (altmış) güne kadar resmî ilan ve reklam kesme müeyyidesi uygulanacağı öngörülmektedir. Anayasa Mahkemesi (AYM), Resmî Gazete’nin 10 Ağustos 2022 tarihli nüshasında yayımlanan 2016/5903 başvuru numaralı kararında, Basın Ahlak Esaslarına aykırılık dolayısıyla Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulunca verilen müeyyide uygulanmasına ilişkin kararların, ifade ve basın özgürlüğünü ihlal ettiğini, bu ihlalin sistematik bir yapısal sorundan kaynaklandığını, sorunun temelinde 195 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin lafzının yattığını tespit etmiştir. AYM bahsi geçen tespitle, Basın Ahlak Esaslarına riayet etmeme nedeniyle verilen resmî ilan ve reklam kesme şeklinde tebarüz eden müdahalenin, kanunilik unsurunu taşımadığını vurgulamıştır. Bu yapısal sorunun kanun değişikliği yapılmak suretiyle çözümü için tesis edilen pilot karar TBMM’ye gönderilmiştir.

AYM, Resmî Gazete’nin 13 Ekim 2025 tarihli sayısında yayımlanan 17 Haziran 2025 tarihli ve 2023/168 E., 2025/132 K. sayılı kararıyla, 195 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile (b) bendinin ikinci paragrafının üçüncü cümlesini iptal etmiştir.

Maddeyle, AYM’nin kararlarında işaret edilen hususlardan; ilgililerin hukuka aykırı davranışın sonuçlarından haberdar olmaları anlamına gelen öngörülebilirliğin, düzenlemelerin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde açık, net ve anlaşılır olması anlamına gelen belirliliğin sağlanması ve ihlal ile müeyyide arasındaki orantılılığın oluşabilmesi için müeyyide ölçüt ve eşik değerlerin tespit edilmesi gerekliliğinden hareketle, Kurum Yönetim Kurulunca takdir edilecek müeyyide günleri için alt ve üst limitler tespit edilmektedir.

Kişilik haklarına saldırı mahiyetinde olan ve/veya kanunlarda yaptırıma bağlanan haberlerin yaptırıma tabi tutulması hukuk devletinin bir gereğidir. Bu bağlamda basının niteliklerini artırma ve basının özellikle ekonomik özgürlüğünün tesisini sağlama gayesiyle kurulan Basın İlan Kurumunun müeyyide uygulama yetkisi yeniden düzenlenmektedir. Bu doğrultuda, söz konusu yetkinin kapsamı ve içeriği, hukuk devletinin ayrılmaz bir parçası olan hukuki belirlilik ilkesi gereğince daha açık ve net hale getirilmektedir. Ayrıca, Kanunda geçen “Basın Ahlak Esasları” ibaresi “Basın Yayın İlkeleri” olarak değiştirilmektedir.

Madde 35/A İnternet haber sitelerinin vasıf ve ödevleri: Eklendi Maddenin geçmişi

MADDE 35/A- (Ek:24/6/2026-7587/7 md.) Resmî ilan ve reklam verilen veya bekleme süresi içindeki internet haber sitelerinin vasıfları: a) Haber sayısı, b) İçerik, c) Kadro, ç) Okur sayısı, d) En az yayın hayatı süresi, bakımlarından ve uygun görülecek diğer yönlerden Basın-İlan Kurumu Genel Kurulunca tespit olunur. Bu Kanunun 35 inci maddesi hükmü internet haber sitelerinin ödevleri bakımından da uygulanır.
Madde 49 Müeyyide: Değişti Maddenin geçmişi

Eski
Madde 49 – Bu kanuna veya bu kanuna dayanılarak yapılacak yönetmeliğe veyahut Kurum Genel Kurulunun bu kanunda yazılı hususlarda ittihaz edeceği kararları ile yükletilen ödevlere yahut da basın ahlak esaslarına, riayet etmiyen gazete, dergi ve internet haber siteleri ile prodüktörler ve kamu idare ve teşekkülleri ve 42 nci maddede anılan sair ortakların sorumluları hakkında, diğer mevzuat hükümlerine halel gelmemek üzere, aşağıda yazılı olduğu şekilde muamele yapılır: a) Kurum tarafından o gazete veya dergi ya da internet haber sitesine verilecek ilan ve reklamlar, kesinleşen Yönetim Kurulu Kararına dayanılarak, Kurum Genel Müdürlüğünce, iki ayı geçmiyecek bir süre ile kesilir. Ayrıca, bu kanunla temin edilen menfaatlerden de aynı şekilde faydalandırılmaz. b) Prodüktörlük müessesesinin iki ayı geçmemek üzere kapatılması için, Kurul Genel Müdürlüğünce iş, Yönetim Kuruluna intikal ettirilir. Kesinleşen Kurul Kararını, o yerdeki valilik infaz eder. (Değişik ikinci paragraf: 13/10/2022 -7418/22 md.) (a) ve (b) bentlerinde yazılı hâllerde, Yönetim Kurulu Kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren on gün içinde Kurum Genel Müdürlüğünün bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesine itiraz edilebilir. Söz konusu itirazlarda basit yargılama usulü uygulanır. Bu yargılama neticesinde verilecek karar kesindir. c) Kurum Genel Müdürlüğünün bildirmesi üzerine kamu idare ve teşekkülleri ile ortaklıkların sorumluları hakkında kendi statülerine göre disiplin muamelesi uygulanır. Böyle bir statü yoksa, o teşekkülün denetleme bakımından bağlı bulunduğu veya iştigal sahasına girdiği Bakanlık, uygun gördüğü bir disiplin muamelesi uygular. İlgili Bakanlığın yapacağı tebligata uyulması mecburidir. Yapılacak disiplin muamelelerinin neticesi Kuruma bildirilir. Kurumun, disiplin muameleleri aleyhinde yetkili mercilere veya Bakanlığa itiraz hakkı vardır.

Yeni
Madde 49 – (Değişik:24/6/2026-7587/8 md.) Bu Kanun ile belirlenmiş vasıf, ödev, yükümlülük ve bu Kanun hükümlerine istinaden Genel Kurul tarafından belirlenen sorumluluklara riayet etmeyen resmî ilan ve reklam yayımlama hakkına sahip veya bekleme süresinde olan gazete, dergi ve internet haber siteleri ile prodüktörler, kamu idare ve teşekkülleri ve 42 nci maddede anılan sair müesseselerin veya bunların iştiraklerinin sorumluları hakkında, diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bu madde kapsamında muamele yapılır. Kurum Yönetim Kurulunca, gazete, dergi ve internet haber sitelerine bu Kanunda öngörülen vasıfları taşımamaları veya ödevleri yerine getirmemeleri halinde ihlalin niteliği, ağırlığı ve süresi gözetilerek bir günden on güne kadar resmî ilan ve/veya reklam kesme müeyyidesi uygulanmasına karar verilir. Ayrıca ilgili gazete, dergi ve internet haber sitesi bu Kanunla temin edilen diğer menfaatlerden de aynı sürelerle faydalandırılmaz. Bu maddeye göre gazete, dergi ve internet haber sitelerine dair verilecek müeyyide kararı; resmî ilan ve reklam yayımlama hakkı bulunanlar için resmî ilan verilmemesi; yalnız reklam yayımlama hakkı bulunanlar için listeden çıkarılması suretiyle kararın kesinleşmesini müteakip Kurum Genel Müdürlüğünce uygulanır. Bekleme süresindekiler için müeyyide kararı verilmesi halinde bu karar resmî ilan ve reklam yayımlama hakkının kazanılmasından sonra uygulanır. Müeyyide kararının ilgili gazete, dergi ve internet haber sitesine tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı nitelikte ihlalin ilk tekrarı halinde ihlalin niteliği, ağırlığı ve tekrarı gözetilerek beş günden on beş güne kadar, ikinci tekrarı halinde on günden yirmi güne kadar, üçüncü ve daha fazla tekrarı halinde on beş günden yirmi beş güne kadar ilan ve reklam kesme müeyyidesi uygulanmasına karar verilir. İhlal süresinin bir ayı aşması halinde yukarıdaki fıkralara göre tespit edilecek müeyyide gün sayısı bir kat artırılır. Birden fazla konuda ihlal varsa her biri için belirlenen günler toplanır. Bir defada toplam uygulanabilecek müeyyide altmış günü aşamaz. Bu maddenin birinci fıkrasında sayılan düzenlemelere riayet etmeyen prodüktörler ile kamu idare ve teşekkülleri hakkında aşağıdaki işlemler uygulanır: a) Prodüktörlük müessesesi Yönetim Kurulu kararıyla iki aya kadar kapatılabilir. Kesinleşen karar, o yerdeki valilikçe uygulanır. b) Kamu idare ve teşekkülleri ile ortaklıklarının sorumluları hakkında, Genel Müdürlüğün bildirimi üzerine kendi mevzuatlarına göre disiplin işlemi uygulanır. İşlem sonucu Kuruma bildirilir; Kurumun bu işlemlere itiraz hakkı saklıdır. Bu maddeye göre verilen müeyyide kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre yargı yoluna başvurulur. Bu maddenin uygulanmasına dair usul ve esaslar Genel Kurulca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Geçici Madde 8 Üyeliklerin devamı Değişti Maddenin geçmişi

Eski
Geçici Madde 8 – (Ek: 29/6/2011-KHK-644/37 md.) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte görevde bulunan Genel Kurul üyelerinin görevleri, üyelik sürelerinin sonuna kadar devam eder. İnternet haber sitelerinde resmî ilan ve reklam yayınlayacakların

Yeni
Geçici Madde 8 – (Ek: 29/6/2011-KHK-644/37 md.) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte görevde bulunan Genel Kurul üyelerinin görevleri, üyelik sürelerinin sonuna kadar devam eder.
Madde 55 Kanunu yürütecek makam: Değişti Maddenin geçmişi

Eski
Madde 55 – Bu kanunu Bakanlar Kurulu yürütür. 195 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTERİR LİSTE Değiştiren Kanunun/KHK’nin veya 195 sayılı Kanunun İptal Eden Anayasa değişen veya iptal Yürürlüğe Giriş Tarihi Mahkemesi Kararının edilen maddeleri Numarası 5, 9, 10, 23, Geçici Madde 3,

Yeni
Madde 55 – Bu kanunu Bakanlar Kurulu yürütür. 195 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTERİR LİSTE Değiştiren Kanunun/KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası 195 sayılı Kanunun değişen veya iptal edilen maddeleri Yürürlüğe Giriş Tarihi KHK/23 5, 9, 10, 23, Geçici Madde 3, Geçici Madde 9 19/2/1979 3022 5, 9, 10, 42, Geçici Madde 3 22/6/1984 KHK/310 — 5/2/1988 KHK/336 15, 16, 24 5/8/1988 5917 5 10/7/2009 KHK/644 5 1/1/2011 5 ve Geçici Madde 8 12/6/2011 tarihinde yapılan milletvekili seçiminden sonra kurulan ilk Bakanlar Kurulu üyelerinin atandığı tarihte KHK/703 5, 12, 14, 15, 16, 24, 28, 29, 39, 42, 52 24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte (9/7/2018) 7418 5, Geçici Madde 9 18/10/2022 7418 37, 45, 49 1/4/2022 Anayasa Mahkemesinin 17/6/2025 tarihli ve E.: 2023/168, K.: 2025/132 sayılı Kararı 49 13/10/2025 7587 Madde 35/A, 49 1/7/2026

Hükmü aynı, yazımı farklı 1 madde

Bu maddelerin hükmü aynı. Fark, metnin iki kaynaktan farklı çıkarılmasından geliyor; hukuken bir değişiklik değil. Kırmızı/yeşil işaretler farkın nereden geldiğini göstermek için duruyor.

Madde 5 Genel Kurul: Yazım

Eski
Madde 5 – (Değişik: 5/2/1979 – KHK – 23/1 md.; Değiştirilerek kabul: 14/6/1984- 3022/1 md.) Genel Kurul: a) (Değişik:13/10/2022-7418/19 md.) Kurumun idaresine katılmayı kabul eden gazete ve dergi sahiplerinin kendi aralarında seçecekleri, satışı 100 binin üzerinde olanlardan 1, satışı 99.999-50 bin arasında olanlardan 1, satışı 49.999-10 bin arasında olanlardan 1, satışı 10 binin altında olanlardan 1; resmî ilan yayınlayan internet haber sitesi sahiplerinin kendi aralarından seçecekleri 2; İstanbul, Ankara, İzmir dışında kalan ve resmî ilan yayınlayan Anadolu gazete sahiplerinden 3; en çok üyeye sahip gazeteciler sendikasından 2; İstanbul, Ankara ve İzmir’deki en fazla basın kartlı üyeye sahip gazeteci derneklerinden l’er olmak üzere toplam olarak 14 temsilci, b) (Değişik: 2/7/2018-KHK-703/162 md.) Cumhurbaşkanınca görevlendirilecek 14 temsilci, c) İstanbul, Ankara ve Dokuz Eylül Üniversiteleri Hukuk Fakülteleri ile Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinden 1’er, İstanbul, Ankara ve Ege Üniversitelerinden Basın Yayınla ilgili eğitim yapan yüksekokul yada enstitülerden 1’er öğretim üyesi, ticaret siciline kayıtlı ilan prodüktörlerinden 1, Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliğinden 1, Türkiye Barolar Birliğinden 1, Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğünden (TRT) 1, Anadolu Ajansı T.A.O.’dan 1, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan 1, Radyo ve Televizyon Üst Kurulundan 1 olmak üzere toplam olarak 14 temsilci. Böylece 42 üyeden oluşur. Genel Kurul üyeleri iki yıllık süre ile seçilirler. (Ek cümle:13/10/2022-7418/19 md.) Yeni üyeler belirlenene kadar mevcut üyelerin görevleri devam eder. Süresi dolan üye yeniden seçilebilir. Boşalma halinde, yerine, boşalan üyenin süresini doldurmak kaydıyla yeni atama ve seçim yapılabilir. Gazete ve dergi sahipleri temsilcileri arasında, satışları kendi kategorilerinin altına düşenlerin durumu altı ay sürdüğü takdirde üyelik haklarını yitirirler ve yerlerine yeniden seçim yapılır. (Değişik üçüncü fıkra: 2/7/2018-KHK-703/162 md.) Genel Kurul üyelerinden birinci fıkranın (a) ve (c) bendinde sayılanlar ilgili teşekküllerin, fakültelerin, yüksekokul ve enstitülerin yönetim kurullarınca seçilirler. Anadolu gazete sahiplerinin Genel Kurula katılacak temsilcileri resmî ilan yayınlayan Anadolu gazete sahiplerinin yada bu gazetelerin ayrı ayrı gösterecekleri temsilcilerinin Genel Müdürlüğün çağrısı üzerine katılacakları toplantıda farklı coğrafi bölgelerden olmak üzere seçilir.

Yeni
Madde 5 – (Değişik: 5/2/1979 – KHK – 23/1 md.; Değiştirilerek kabul: 14/6/1984-3022/1 md.) Genel Kurul: a) (Değişik:13/10/2022-7418/19 md.) Kurumun idaresine katılmayı kabul eden gazete ve dergi sahiplerinin kendi aralarında seçecekleri, satışı 100 binin üzerinde olanlardan 1, satışı 99.999-50 bin arasında olanlardan 1, satışı 49.999-10 bin arasında olanlardan 1, satışı 10 binin altında olanlardan 1; resmî ilan yayınlayan internet haber sitesi sahiplerinin kendi aralarından seçecekleri 2; İstanbul, Ankara, İzmir dışında kalan ve resmî ilan yayınlayan Anadolu gazete sahiplerinden 3; en çok üyeye sahip gazeteciler sendikasından 2; İstanbul, Ankara ve İzmir’deki en fazla basın kartlı üyeye sahip gazeteci derneklerinden l’er olmak üzere toplam olarak 14 temsilci, b) (Değişik: 2/7/2018-KHK-703/162 md.) Cumhurbaşkanınca görevlendirilecek 14 temsilci, c) İstanbul, Ankara ve Dokuz Eylül Üniversiteleri Hukuk Fakülteleri ile Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinden 1’er, İstanbul, Ankara ve Ege Üniversitelerinden Basın Yayınla ilgili eğitim yapan yüksekokul yada enstitülerden 1’er öğretim üyesi, ticaret siciline kayıtlı ilan prodüktörlerinden 1, Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliğinden 1, Türkiye Barolar Birliğinden 1, Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğünden (TRT) 1, Anadolu Ajansı T.A.O.’dan 1, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan 1, Radyo ve Televizyon Üst Kurulundan 1 olmak üzere toplam olarak 14 temsilci. Böylece 42 üyeden oluşur. Genel Kurul üyeleri iki yıllık süre ile seçilirler. (Ek cümle:13/10/2022-7418/19 md.) Yeni üyeler belirlenene kadar mevcut üyelerin görevleri devam eder. Süresi dolan üye yeniden seçilebilir. Boşalma halinde, yerine, boşalan üyenin süresini doldurmak kaydıyla yeni atama ve seçim yapılabilir. Gazete ve dergi sahipleri temsilcileri arasında, satışları kendi kategorilerinin altına düşenlerin durumu altı ay sürdüğü takdirde üyelik haklarını yitirirler ve yerlerine yeniden seçim yapılır. (Değişik üçüncü fıkra: 2/7/2018-KHK-703/162 md.) Genel Kurul üyelerinden birinci fıkranın (a) ve (c) bendinde sayılanlar ilgili teşekküllerin, fakültelerin, yüksekokul ve enstitülerin yönetim kurullarınca seçilirler. Anadolu gazete sahiplerinin Genel Kurula katılacak temsilcileri resmî ilan yayınlayan Anadolu gazete sahiplerinin yada bu gazetelerin ayrı ayrı gösterecekleri temsilcilerinin Genel Müdürlüğün çağrısı üzerine katılacakları toplantıda farklı coğrafi bölgelerden olmak üzere seçilir.

Elimizdeki en eski hâl 29 Haziran 2011 tarihli. Belgenin konsolide metninin bundan önceki kopyası hiçbir arşivde bulunmadığı için daha eski hâller karşılaştırılamıyor. Buna karşılık o döneme ait 10 değişiklik kaydı elimizde var: belgenin değişiklik geçmişi.