Madde 49 geçmişi

Müeyyide:

Metin 2 kez değişmiş, toplam 1 değişiklik kaydı var.

Metnin değiştiği tarihler

1. 24 Haziran 2026

   • Değiştirildi Madde 49 7587 sayılı Kanun, md. 8
     Değişikliğin gerekçesi

     Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair 195 sayılı Kanunun 49 uncu maddesi kapsamında gazete, dergi ve internet haber siteleri ile prodüktörler ve kamu idarelerinin bu Kanun hükümlerini ve Genel Kurulun aldığı kararları ihlali halinde Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulu tarafından yapılacak inceleme neticesinde haklarında tesis edilen bilcümle işlemler birarada yer almakta ve müeyyide olarak adlandırılmaktadır.

     Basın İlan Kurumunun Anayasanın 28 inci maddesinde güvence altına alınan “Basın Hürriyeti”nin hayata geçmesi konusunda önemli görev ve yetkileri bulunmaktadır. Basın İlan Kurumu Genel Kurulu, 195 sayılı Kanuna dayanarak yaptığı düzenlemeler ile gazete, dergi ve internet haber sitelerinin niteliklerini artırma amacıyla, yayınlarda sürekliliği ve güvenilirliği hedefleyen ölçütler getirmektedir.

     Bu ölçütlerden bir tanesi Basın Yayın İlkelerine (Basın Ahlak Esasları) riayet edilmesidir. Bu ilkeler basının niteliklerini artırmaya yöneliktir.

     Basın Yayın İlkeleri, basına ve topluma etik ilkeler manzumesi sunmaktadır. Bu ilkeler temel olarak birçok kanunda koruma altına alınan değerlerdir. Bu değerlere örnek olarak, çocuk hakları, çocuğun üstün menfaati, zayıfların korunması, cevap ve düzeltme hakkı, gençlerin korunması, masumiyet karinesi ve benzeri gösterilebilir. Hukuk sistemimizde bu değerleri korumak maksadıyla bazı fiiller yasaklanmış ve karşılığında cezai veya hukuki (tazminat) yaptırım öngören düzenlemeler yapılmıştır.

     Basın Yayın İlkeleri ise gazete, dergi ve internet haber sitelerinin niteliklerini artırmaya yönelik mesleki kural niteliğindedir.

     195 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinde, Basın Ahlak Esaslarına riayet etmeyen gazete, dergi ve internet haber sitelerine Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulunca 60 (altmış) güne kadar resmî ilan ve reklam kesme müeyyidesi uygulanacağı öngörülmektedir. Anayasa Mahkemesi (AYM), Resmî Gazete’nin 10 Ağustos 2022 tarihli nüshasında yayımlanan 2016/5903 başvuru numaralı kararında, Basın Ahlak Esaslarına aykırılık dolayısıyla Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulunca verilen müeyyide uygulanmasına ilişkin kararların, ifade ve basın özgürlüğünü ihlal ettiğini, bu ihlalin sistematik bir yapısal sorundan kaynaklandığını, sorunun temelinde 195 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin lafzının yattığını tespit etmiştir. AYM bahsi geçen tespitle, Basın Ahlak Esaslarına riayet etmeme nedeniyle verilen resmî ilan ve reklam kesme şeklinde tebarüz eden müdahalenin, kanunilik unsurunu taşımadığını vurgulamıştır. Bu yapısal sorunun kanun değişikliği yapılmak suretiyle çözümü için tesis edilen pilot karar TBMM’ye gönderilmiştir.

     AYM, Resmî Gazete’nin 13 Ekim 2025 tarihli sayısında yayımlanan 17 Haziran 2025 tarihli ve 2023/168 E., 2025/132 K. sayılı kararıyla, 195 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile (b) bendinin ikinci paragrafının üçüncü cümlesini iptal etmiştir.

     Maddeyle, AYM’nin kararlarında işaret edilen hususlardan; ilgililerin hukuka aykırı davranışın sonuçlarından haberdar olmaları anlamına gelen öngörülebilirliğin, düzenlemelerin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde açık, net ve anlaşılır olması anlamına gelen belirliliğin sağlanması ve ihlal ile müeyyide arasındaki orantılılığın oluşabilmesi için müeyyide ölçüt ve eşik değerlerin tespit edilmesi gerekliliğinden hareketle, Kurum Yönetim Kurulunca takdir edilecek müeyyide günleri için alt ve üst limitler tespit edilmektedir.

     Kişilik haklarına saldırı mahiyetinde olan ve/veya kanunlarda yaptırıma bağlanan haberlerin yaptırıma tabi tutulması hukuk devletinin bir gereğidir. Bu bağlamda basının niteliklerini artırma ve basının özellikle ekonomik özgürlüğünün tesisini sağlama gayesiyle kurulan Basın İlan Kurumunun müeyyide uygulama yetkisi yeniden düzenlenmektedir. Bu doğrultuda, söz konusu yetkinin kapsamı ve içeriği, hukuk devletinin ayrılmaz bir parçası olan hukuki belirlilik ilkesi gereğince daha açık ve net hale getirilmektedir. Ayrıca, Kanunda geçen “Basın Ahlak Esasları” ibaresi “Basın Yayın İlkeleri” olarak değiştirilmektedir.

   18 Temmuz 2024 tarihli hâli

   Madde 49 – Bu kanuna veya bu kanuna dayanılarak yapılacak yönetmeliğe veyahut Kurum Genel Kurulunun bu kanunda yazılı hususlarda ittihaz edeceği kararları ile yükletilen ödevlere yahut da basın ahlak esaslarına, riayet etmiyen gazete, dergi ve internet haber siteleri ile prodüktörler ve kamu idare ve teşekkülleri ve 42 nci maddede anılan sair ortakların sorumluları hakkında, diğer mevzuat hükümlerine halel gelmemek üzere, aşağıda yazılı olduğu şekilde muamele yapılır: a) Kurum tarafından o gazete veya dergi ya da internet haber sitesine verilecek ilan ve reklamlar, kesinleşen Yönetim Kurulu Kararına dayanılarak, Kurum Genel Müdürlüğünce, iki ayı geçmiyecek bir süre ile kesilir. Ayrıca, bu kanunla temin edilen menfaatlerden de aynı şekilde faydalandırılmaz. b) Prodüktörlük müessesesinin iki ayı geçmemek üzere kapatılması için, Kurul Genel Müdürlüğünce iş, Yönetim Kuruluna intikal ettirilir. Kesinleşen Kurul Kararını, o yerdeki valilik infaz eder. (Değişik ikinci paragraf: 13/10/2022 -7418/22 md.) (a) ve (b) bentlerinde yazılı hâllerde, Yönetim Kurulu Kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren on gün içinde Kurum Genel Müdürlüğünün bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesine itiraz edilebilir. Söz konusu itirazlarda basit yargılama usulü uygulanır. Bu yargılama neticesinde verilecek karar kesindir. c) Kurum Genel Müdürlüğünün bildirmesi üzerine kamu idare ve teşekkülleri ile ortaklıkların sorumluları hakkında kendi statülerine göre disiplin muamelesi uygulanır. Böyle bir statü yoksa, o teşekkülün denetleme bakımından bağlı bulunduğu veya iştigal sahasına girdiği Bakanlık, uygun gördüğü bir disiplin muamelesi uygular. İlgili Bakanlığın yapacağı tebligata uyulması mecburidir. Yapılacak disiplin muamelelerinin neticesi Kuruma bildirilir. Kurumun, disiplin muameleleri aleyhinde yetkili mercilere veya Bakanlığa itiraz hakkı vardır.

   24 Haziran 2026 tarihli hâli

   Madde 49 – (Değişik:24/6/2026-7587/8 md.) Bu Kanun ile belirlenmiş vasıf, ödev, yükümlülük ve bu Kanun hükümlerine istinaden Genel Kurul tarafından belirlenen sorumluluklara riayet etmeyen resmî ilan ve reklam yayımlama hakkına sahip veya bekleme süresinde olan gazete, dergi ve internet haber siteleri ile prodüktörler, kamu idare ve teşekkülleri ve 42 nci maddede anılan sair müesseselerin veya bunların iştiraklerinin sorumluları hakkında, diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bu madde kapsamında muamele yapılır. Kurum Yönetim Kurulunca, gazete, dergi ve internet haber sitelerine bu Kanunda öngörülen vasıfları taşımamaları veya ödevleri yerine getirmemeleri halinde ihlalin niteliği, ağırlığı ve süresi gözetilerek bir günden on güne kadar resmî ilan ve/veya reklam kesme müeyyidesi uygulanmasına karar verilir. Ayrıca ilgili gazete, dergi ve internet haber sitesi bu Kanunla temin edilen diğer menfaatlerden de aynı sürelerle faydalandırılmaz. Bu maddeye göre gazete, dergi ve internet haber sitelerine dair verilecek müeyyide kararı; resmî ilan ve reklam yayımlama hakkı bulunanlar için resmî ilan verilmemesi; yalnız reklam yayımlama hakkı bulunanlar için listeden çıkarılması suretiyle kararın kesinleşmesini müteakip Kurum Genel Müdürlüğünce uygulanır. Bekleme süresindekiler için müeyyide kararı verilmesi halinde bu karar resmî ilan ve reklam yayımlama hakkının kazanılmasından sonra uygulanır. Müeyyide kararının ilgili gazete, dergi ve internet haber sitesine tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı nitelikte ihlalin ilk tekrarı halinde ihlalin niteliği, ağırlığı ve tekrarı gözetilerek beş günden on beş güne kadar, ikinci tekrarı halinde on günden yirmi güne kadar, üçüncü ve daha fazla tekrarı halinde on beş günden yirmi beş güne kadar ilan ve reklam kesme müeyyidesi uygulanmasına karar verilir. İhlal süresinin bir ayı aşması halinde yukarıdaki fıkralara göre tespit edilecek müeyyide gün sayısı bir kat artırılır. Birden fazla konuda ihlal varsa her biri için belirlenen günler toplanır. Bir defada toplam uygulanabilecek müeyyide altmış günü aşamaz. Bu maddenin birinci fıkrasında sayılan düzenlemelere riayet etmeyen prodüktörler ile kamu idare ve teşekkülleri hakkında aşağıdaki işlemler uygulanır: a) Prodüktörlük müessesesi Yönetim Kurulu kararıyla iki aya kadar kapatılabilir. Kesinleşen karar, o yerdeki valilikçe uygulanır. b) Kamu idare ve teşekkülleri ile ortaklıklarının sorumluları hakkında, Genel Müdürlüğün bildirimi üzerine kendi mevzuatlarına göre disiplin işlemi uygulanır. İşlem sonucu Kuruma bildirilir; Kurumun bu işlemlere itiraz hakkı saklıdır. Bu maddeye göre verilen müeyyide kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre yargı yoluna başvurulur. Bu maddenin uygulanmasına dair usul ve esaslar Genel Kurulca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

2. 13 Ekim 2022

   Bu tarihe bağlanmış bir değişiklik kaydı bulunamadı; fark doğrudan iki hâlin metninden çıkarıldı.

   2 Temmuz 2018 tarihli hâli

   Madde 49 – Bu kanuna veya bu kanuna dayanılarak yapılacak yönetmeliğe veyahut Kurum Genel Kurulunun bu kanunda yazılı hususlarda ittihaz edeceği kararları ile yükletilen ödevlere yahut da basın ahlak esaslarına, riayet etmiyen gazete ve dergilerle prodüktörler ve kamu idare ve teşekkülleri ve 42 nci maddede anılan sair ortakların sorumluları hakkında, diğer mevzuat hükümlerine halel gelmemek üzere, aşağıda yazılı olduğu şekilde muamele yapılır: a) Kurum tarafından o gazete veya dergiye verilecek ilan ve reklamlar, kesinleşen Yönetim Kurulu Kararına dayanılarak, Kurum Genel Müdürlüğünce, iki ayı geçmiyecek bir süre ile kesilir. Ayrıca, bu kanunla temin edilen menfaatlerden de aynı şekilde faydalandırılmaz. b) Prodüktörlük müessesesinin iki ayı geçmemek üzere kapatılması için, Kurul Genel Müdürlüğünce iş, Yönetim Kuruluna intikal ettirilir. Kesinleşen Kurul Kararını, o yerdeki valilik infaz eder. (a) ve (b) bentlerinde yazılı hallerde, Yönetim Kurulu Kararına, tebliğinden itibaren on gün içinde o yerdeki en yüksek dereceli Asliye Hukuk Hakimliğine itiraz edilebilir. Hakim, en geç on beş gün içinde evrak üzerinden kararını verir, bu karar, kesindir. c) Kurum Genel Müdürlüğünün bildirmesi üzerine kamu idare ve teşekkülleri ile ortaklıkların sorumluları hakkında kendi statülerine göre disiplin muamelesi uygulanır. Böyle bir statü yoksa, o teşekkülün denetleme bakımından bağlı bulunduğu veya iştigal sahasına girdiği Bakanlık, uygun gördüğü bir disiplin muamelesi uygular. İlgili Bakanlığın yapacağı tebligata uyulması mecburidir. Yapılacak disiplin muamelelerinin neticesi Kuruma bildirilir. Kurumun, disiplin muameleleri aleyhinde yetkili mercilere veya Bakanlığa itiraz hakkı vardır.

   13 Ekim 2022 tarihli hâli

   Madde 49 – Bu kanuna veya bu kanuna dayanılarak yapılacak yönetmeliğe veyahut Kurum Genel Kurulunun bu kanunda yazılı hususlarda ittihaz edeceği kararları ile yükletilen ödevlere yahut da basın ahlak esaslarına, riayet etmiyen gazete, dergi ve internet haber siteleri ile prodüktörler ve kamu idare ve teşekkülleri ve 42 nci maddede anılan sair ortakların sorumluları hakkında, diğer mevzuat hükümlerine halel gelmemek üzere, aşağıda yazılı olduğu şekilde muamele yapılır: a) Kurum tarafından o gazete veya dergi ya da internet haber sitesine verilecek ilan ve reklamlar, kesinleşen Yönetim Kurulu Kararına dayanılarak, Kurum Genel Müdürlüğünce, iki ayı geçmiyecek bir süre ile kesilir. Ayrıca, bu kanunla temin edilen menfaatlerden de aynı şekilde faydalandırılmaz. b) Prodüktörlük müessesesinin iki ayı geçmemek üzere kapatılması için, Kurul Genel Müdürlüğünce iş, Yönetim Kuruluna intikal ettirilir. Kesinleşen Kurul Kararını, o yerdeki valilik infaz eder. (Değişik ikinci paragraf: 13/10/2022 -7418/22 md.) (a) ve (b) bentlerinde yazılı hâllerde, Yönetim Kurulu Kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren on gün içinde Kurum Genel Müdürlüğünün bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesine itiraz edilebilir. Söz konusu itirazlarda basit yargılama usulü uygulanır. Bu yargılama neticesinde verilecek karar kesindir. c) Kurum Genel Müdürlüğünün bildirmesi üzerine kamu idare ve teşekkülleri ile ortaklıkların sorumluları hakkında kendi statülerine göre disiplin muamelesi uygulanır. Böyle bir statü yoksa, o teşekkülün denetleme bakımından bağlı bulunduğu veya iştigal sahasına girdiği Bakanlık, uygun gördüğü bir disiplin muamelesi uygular. İlgili Bakanlığın yapacağı tebligata uyulması mecburidir. Yapılacak disiplin muamelelerinin neticesi Kuruma bildirilir. Kurumun, disiplin muameleleri aleyhinde yetkili mercilere veya Bakanlığa itiraz hakkı vardır.