/ - Genel açıklamalar :
Değerli kâğıtlar nizamı; damga resmi ve harçlarla sıkı sıkıya ilgili bir konu olarak mü* talâa edilmek icabeder.
Değerli kağıtlar nizamının; biri fiskal diğeri de bu kağıtlarla ilgili işlemlerde yeknesak lık ve intizam teminine matuf bir düzen olmak üzere iki fonksiyonu vardır.
Değerli kâğıt nizamı; fiskal bir mevzu olarak; diğer raporlarımızda da izah ettiğimiz gibi;
damga resmi sistemine takaddüm etmiştir. Fakat değerli kâğıtlar nizamının fiskal fonksiyo nu; bu kâğıtlarla ilgili işlemlerin ayrıca bir damga resmine veya harca tabi tutulmaları su retiyle mânasını tamamiyle kaybetmiş bulunmaktadır.
Damga resmine gelince; buna ait tasarının gerekçesinde izah olunduğa Üzere; modern vergicilikte; bu resme tâbi başlıca konuların münferit vergiler haline getirilmesi ile; dam ga resminin şümul sahası daralmakta ve fiskal önemi de düşmektedir. Hattâ yine aynı tasa rıya ait gerekçede belirtildiği gibi; bâzı Batı devletleri damga resminin büsbütün kaldırıl ması yoluna dahi gitmektedirler.
Bu şartlar muvacehesinde değerli' kâğıtları fiskal bir konu olarak mütalâa etmeğe; füfca^ kika imkân kalmamış bulunmaktadır.
Değerli kağıtların bunlarla ilgili işlemlerde yeknesaklık ve intizam teminine matuf fonksiyonuna gelince; bugünün şartları muvacehesinde; bunun da bir mânası kalmadığını kabul etmek gerekir.
Değerli kâğıtlarla ilgili işlemler sahasında matlup olan yeknesaklık ve- inftaamu* sağlan ması; çeşitli formüllerin tesbit olunarak dağıtılması ve elde- edilmesinin kolaylaştırılması SIN retiyle; değerli kâğıt nizamına gidilmeksizin temin oİunabilmektedir.
Diğer taraftan şunu da unutmamak lâzımdır M; mazinin bir kalıntısı o&# eİeferli kâğıtnizamının muhafazası ve tatbikatı çeşitl kâğıtların ve cüzdanların- Devlet tea^ftndan basıl ması; bunların maliyetlerinin ve satış bedellerinin ayn ayrı hesaplanması; satış bedellerinin zaman zaman değiştirilmesi mecburiyetinin hâsıl olması; değerli kâğıtların muhafazası; nak li; satılması ve tesliminin hususi bir disipline tabi tutulması; teftiş ve murakabesi yönlerinden ve birtakım idari formaliteleri ve sorumlulukları icabettirmesi bakımından masraflı; müşkül ve müziç bir usul olarak yaşatılmaktadır.
Yukarıki sebeplerle, bu sahada yapılacak en cezri ıslahat, genel vergi reformu raporunda belirtilen ve bu reformun ana hedeflerinden birini teşkil eden, idari muamelelerin sadeleştirilmesi maksadına uygun olarak, değerli kâğıtlar nizamının tamamen kaldırılması olabilir.
Şimdilik bu yoldan gidilmesi mümkün görülemediğine göre, bu sahada ileri bir adımı olarak yapılabilecek ıslahat, değerli kâğıtların miktarını asgari hadde indirmek ve bunlann uygulama sahalarını mümkün olduğu kadar daraltmak nokralarında toplanır.
Takdim edilen bu kanun tasarısı bu esaslara göre hazırlanmış bulunmaktadır.
Hemen ilâve edelim ki, bu yoldan gidilmekle bir taraftan tarifelerin yeni para değerlerine gö re ayarlanması öbür yandan da bu kâğıtlarla ilgili bâzı işlemlerin Harçlar Kanunu mevzuu için de mütalâa edilmeleri dolayısiyle fişkal hâsılatta her hangi bir azalmaya sebebiyet verilmesi ba his konusu olmamaktadır.
Tasarıda takibedilen ana hedeflerden biri de, bugün çeşitli kanunlar içine dağıtılmış bulunan değerli kâğıtlara ait hükümlerin bir araya getirilmesi, bu hükümlerin derli toplu ve sistematik bir kanun içinde toplanmasıdır.
Halen değerli kâğıtlar nizamına dâhil bulunan konular aşağıda gösterilmiştir :
1. Pasaport cüzdanları, 2. Nüfus hüviyet cüzdanları, 3. Evlenme cüzdanları, 4. İkâmet tezkereleri, 5. Turist beyannameleri, 6. Noter evrakı, 7. İnzibat işlerine ait evrak, 8. Köy işlerine ait evrak, 9. Kira kontratlan, 10. Ferağ ve intikal ilmühaberleri, 11: Vergi cüzdanları, 12. Gümrük işlerine ait evrak, 13. İpek böceği tohumu bandrollan, 14. Pul bayi levhası, 15. Hastane muayene fişleri, 16. Müze biletleri.
Yukarda yazılı olanlardan kâğıt olarak sadsce kira sözleşmesi kâğıdı ve noter kâğıtları, cüz dan olarak da nüfus ve evlenme cüzdanları ve Psaportlar Kanununun mevzuu içinde muhafaza edilmişler, diğerleri kanunun konusu dışına çıkarılmışlardır.
Tasan ile getirilmiş olan diğer önemli bir özellik de, değerli kâğıtlann satış fiyatlarının ka nuna bağlı listede kanun ile tâyin ve tesbit edilmiş olmasıdır.
Satış bedellerinin maliyet bedeli göz önünde tutulmak suretiyle daha seyyal bir tarzda tesbit edilmesi bahis mevzuu olabilirse de, mevzuun dar tutulmuş olması, arızî birtakım işlemlere ta allûk etmesi ve para değerinde önemli değişiklikler vukua geldiği zaman bunun kanunla yeniden tesbitine imkân görülebileceği düşünülerek, fiyatların kanunla tesbit edilmesinin daha uygun ve pratik bir hal tarzı olacağı mütalâa edilmiştir.
.// -Tasan üzerinde açıklamalar :
Değerli kâğıtlann yukardaki açıklamalar dairesinde yeni bir nizama tabi tutulması, yeni de ğerli kâğıtlar kanun tasansmm hazırlanmasını gerektirmiş, böylece çeşitli kanunlarda yer alan hükümler bu tasanda toplanmıştır.
Sözü edilen tasarı maddeleri ve buna bağlı tablo üzerinde aşağıda gerekli açıklamalar yapıl mıştır. i
