İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 8. hâli

Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun

Kanun numarası
2576
Kabul tarihi
06.01.1982
Resmî Gazete
20.01.1982 / 17580
Düstur
5. tertip, cilt 21
Son değişiklik
16.07.2026
Madde sayısı
46

Metin içindeki değişiklik notlarından ve dipnotlardan derlenmiştir. Toplam 40 kayıt.

  1. 16 Temmuz 2026

    • Değiştirildi Madde 7 geçmişi 7589 sayılı Kanun, md. 4
      Eski ifade
      yirmibeşbin
      Yeni ifade
      dört yüz seksen altı bin
      Değişikliğin gerekçesi

      Maddeyle, 2576 sayılı Kanunun 7 nci maddesinde değişiklik yapılmaktadır.

      İdare ve vergi mahkemeleri kural olarak heyet halinde çalışan mahkemelerdir. Bununla birlikte maddenin mevcut birinci fıkrasına göre konusu yirmi beş bin Türk Lirasını geçmeyen (2026 yılı için 486.000 TL) iptal ve tam yargı davaları tek hâkimle çözümlenmektedir. Mahiyeti itibarıyla heyette tartışılması gerekmeyen uyuşmazlıkların tek hakimle görülmesi yargılamanın hızlanmasına olumlu yönde etki edebilmektedir.

      Maddede değişiklik yapılarak, idare mahkemelerinde tek hâkimle çözümlenecek davalar genişletilmekte ve uygulamada içtihadın yerleştiği, niteliği itibarıyla heyet tarafından incelenmesi zarureti bulunmayan bazı uyuşmazlıkların tek hâkim tarafından görülmesi sağlanmaktadır.

  2. 7 Kasım 2024

  3. 17 Ekim 2019

    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 3/B geçmişi 7188 sayılı Kanun, md. 37
      Değişikliğin gerekçesi

      Maddeyle, kanunlarda yer alan bazı hükümler yürürlükten kaldırılmaktadır.

      2576 sayılı Kanunun 3/B maddesinde, bölge idare mahkemesi başkanlarının, bu görevlerinin yanı sıra dairelerden birine başkanlık etme ve adalet komisyonu başkanlığı görevleri bulunduğu düzenlenmiştir. Bu durum mahkeme başkanları yönünden ciddi bir iş yükü doğurmaktadır. Bölge idare mahkemesi başkanlarının dairelerden birine başkanlık etme görevini düzenleyen hüküm yürürlükten kaldırılmaktadır.

      Uzmanların doğrudan çocuk mahkemeleri bünyesine atanması usulünden vazgeçilerek, bu hizmetlerin daha iyi verilebilmesi için adliyelerde kurulacak müdürlüklere atanmasına yönelik düzenlemelerle uyum sağlanması amacıyla Çocuk Koruma Kanununun 39 uncu maddesinde yer alan ilgili ibare madde metninden çıkarılmaktadır.

      Maddeyle ayrıca Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanununun 12, 13 ve 17 nci maddelerinde uyum düzenlemeleri yapılmaktadır.

    • Değiştirildi Madde 3/C geçmişi 7188 sayılı Kanun, md. 7
      Eski ifade
      Danıştay Başkanlığına iletmek.
      Yeni ifade
      Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek.
      Değişikliğin gerekçesi

      Maddeyle, 2576 sayılı Kanunun 3/C maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Aynı veya farklı bölge idare mahkemesi dairelerince benzer olaylarda verilen kesin nitelikteki kararlar arasındaki aykırılık veya uyuşmazlıkları giderme görevi, hâlihazırda Danıştay İçtihatları Birleştirme Kuruluna verilmiştir. Bu Kurul, 2575 sayılı Danıştay Kanununun 18 inci maddesi uyarınca Danıştay Başkanı, Başsavcı, başkanvekilleri, dava daireleri başkanları ve üyelerinden oluşmaktadır. Kurul, geniş katılımlı yapısı sebebiyle sık toplanamamakta ve toplandığı zamanlarda Danıştayın diğer kurulları ve dava daireleri çalışamamaktadır. Ayrıca, Kurulun karar vermesi için Kanunda herhangi bir süre de öngörülmemiştir.

      Belirtilen nedenlerle söz konusu uyuşmazlıkların çözümlenmesi, beklenen süratte gerçekleşmemekte ve Danıştayın diğer kurulları ile dava dairelerinin işleyişinde aksaklıklar ortaya çıkmaktadır.

      Maddeyle, aynı veya farklı bölge idare mahkemesi dairelerince benzer olaylarda verilen kesin nitelikteki kararlar arasındaki aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin gerekçeli istemlerin, uyuşmazlığın konusuna göre Danıştay idari veya vergi dava daireleri kurullarınca üç ay içinde karara bağlanacağı hüküm altına alınmaktadır. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak verilen kararlar kesin nitelikte olacaktır.

  4. 20 Temmuz 2017

    • Eklendi Madde 3/B geçmişi 7035 sayılı Kanun, md. 1
    • Eklendi Madde 3/B geçmişi 7035 sayılı Kanun, md. 1
    • Eklendi Madde 3/B geçmişi 7035 sayılı Kanun, md. 1
    • Eklendi Madde 3/B geçmişi 7035 sayılı Kanun, md. 1
    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 3/C geçmişi 7035 sayılı Kanun, md. 2
    • Eklendi Madde 3/D geçmişi 7035 sayılı Kanun, md. 3
    • Eklendi Madde 3/D geçmişi 7035 sayılı Kanun, md. 3
    • Değiştirildi Madde 3/B geçmişi (madde başlığı) 7035 sayılı Kanun, md. 1
      Eski ifade
      Bölge idare mahkemesi başkanının görevleri:
    • Değiştirildi Madde 3/C geçmişi (bent) 7035 sayılı Kanun, md. 2
      Eski ifade
      Gelen işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak ihtisaslaşmayı sağlamak amacıyla, bölge idare mahkemesi daireleri arasındaki iş bölümünü belirlemek, daireler
      Yeni ifade
      Daireler
    • Değiştirildi Madde 3/F geçmişi (fıkra) 7035 sayılı Kanun, md. 4
      Eski ifade
      başkanlar kurulunun
      Yeni ifade
      bölge idare mahkemesi başkanının

  5. 17 Nisan 2017

    • Eklendi Madde 3/I geçmişi 690 sayılı KHK, md. 1 · 7077 sayılı Kanunla aynen kabul

  6. 15 Ağustos 2016

  7. 18 Haziran 2014

    • Değiştirildi Madde 3 geçmişi 6545 sayılı Kanun, md. 3
      Değişikliğin gerekçesi

      Maddeyle, bölge idare mahkemelerinin istinaf kanun yoluna ilişkin faaliyetlerini etkin bir şekilde icra edebilmesi için ihtiyaç duyduğu yapı ve teşkilat düzenlenmektedir. Buna göre bölge idare mahkemeleri başkanlık, başkanlar kurulu, daireler, bölge idare mahkemesi adalet komisyonu ve müdürlüklerden oluşacaktır. Bir bölge idare mahkemesinde en az iki daire bulunması, gerekli görülen hallerde Adalet Bakanlığının teklifi üzerine HSYK tarafından dairelerin sayısının artırılabilmesi ve azaltılabilmesi öngörülmektedir. Ayrıca maddeyle, bölge idare mahkemesi başkan ve üyeliklerine HSYK tarafından atama yapılacağı ve dairelerde bir başkan ile yeteri kadar üye bulunacağı da hükme bağlanmaktadır.

    • Eklendi Madde 3/A geçmişi 6545 sayılı Kanun, md. 4
    • Eklendi Madde 3/B geçmişi 6545 sayılı Kanun, md. 5
    • Eklendi Madde 3/C geçmişi 6545 sayılı Kanun, md. 6
      Değişikliğin gerekçesi

      Maddeyle, idari yargıda istinaf kanun yolunun yapılandırılması amacıyla bölge idare mahkemelerinin teşkilat yapısına, görevlerine, toplantı ve karar alma usulüne bu mahkemelere atanacak başkan, daire başkanı ve üyelerin niteliklerine ve bu mahkemelerde kurulacak müdürlüklere ilişkin düzenlemeler yapılmaktadır. Buna göre mevcut Kanunun 8 inci maddesinde düzenlenen bölge idare mahkemesinin görevleri maddeyle, 2576 sayılı Kanunun 3/A maddesi olarak yeniden düzenlenmekte ve “istinaf başvurularını inceleyip karara bağlamak” görevi bölge idare mahkemesinin görevleri arasına alınmaktadır.

      Mevcut Kanunun 9 uncu maddesinde düzenlenen “bölge idare mahkemesi başkanının görevleri” maddeyle Kanunun 3/B maddesiyle yeniden düzenlenmekte ve mahkeme başkanının bölge idare mahkemesi dairelerinden birine, başkanlar kuruluna ve adalet komisyonuna da başkanlık etmesi hükme bağlanmaktadır.

      Yine maddeyle, Kanuna, bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunu düzenleyen 3/C maddesi eklenmektedir. Başkanlar Kurulu daireler arasında işbölümünü belirlemekte, dairelerin hukuki ve fiili nedenlerle toplanamaması durumunda diğer dairelerden üye görevlendirmekte, idari yargıda istinaf yolunda, dairelerin benzer konularda birbiriyle çelişen kararlar vermesini önlemek amacıyla bu tür kararların Danıştay Başkanlığına gönderilmesini sağlamaktadır.

      Maddeyle, Kanuna eklenen 3/D maddesiyle bölge idare mahkemesi dairelerinin görevleri de düzenlenmektedir. İdari yargıda ilk derece mahkemeleri olan idare ve vergi mahkemelerince verilen ve istinaf yolu açık olan nihai kararlara karşı yapılan istinaf başvuruları daireler tarafından karara bağlanacaktır. Daireler ayrıca yürütmenin durdurulması talepleri hakkında verilen kararlara karşı yapılan itirazları da karara bağlayacaktır. Mevcut Kanunun 8 inci maddesinde bölge idare mahkemesinin görevleri arasında yer alan “yargı çevresi içinde bulunan ilk derece mahkemeleri arasındaki görev ve yetki uyuşmazlıklarını çözmek” görevi, dairelerin görevleri arasına alınmaktadır.

      Yine iki mahkemenin aynı davaya bakmaya yetkili olduklarına karar verdikleri hallerde; yetkili mahkemenin tayinine karar vermek görevi de dairelerin görevleri arasında sayılmaktadır.

      Maddeyle, Kanuna eklenen 3/E maddesiyle bölge idare mahkemesi başkanı, daire başkanı ve üyelerinin nitelikleri ve atanmaları düzenlenmektedir. Buna göre bölge idare mahkemesi başkan ve daire başkanları birinci sınıf olmuş, üyeleri ise birinci sınıfa ayrılmış idari yargı hakim ve savcıları arasından HSYK tarafından atanacaktır. Bunların tamamının birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş olması da şarttır. Yine maddeyle, Danıştay üyeleri arasından bölge idare mahkemesi başkan ve daire başkanlıklarına atanma usulü hükme bağlanmaktadır.

      Nuri / Maddeyle, Kanuna eklenen 3/F maddesiyle bölge idare mahkemesi dairelerinin toplantı ve karar alma usulü düzenlenmekte olup, dairelerin bir başkan ve iki üye ile toplanıp çoğunlukla karar verecekleri hükme bağlanmaktadır.

      Maddeyle, Kanuna eklenen 3/G maddesiyle bölge idare mahkemesi adalet komisyonları oluşturulmaktadır. Buna göre bölge idare mahkemesi adalet komisyonları mahkeme başkanının başkanlığında HSYK tarafından belirlenecek iki daire başkanından oluşacaktır. Ayrıca HSYK daire başkanları veya üyeler arasından iki yedek üye belirleyecektir. Başkanın yokluğunda asıl üyelerden kıdemlisi komisyona başkanlık edecek, asıl üyelerin yokluğunda ise yedek üyelerin kıdemlisi komisyona katılacaktır. Ayrıca komisyonun toplanma ve karar alma usulü de madde de düzenlenmektedir. Komisyonların görevleri düzenlenirken 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 113 üncü maddesinde düzenlenen adli yargı adalet komisyonunun görevlerine atıf yapılmaktadır.

      Maddeyle, Kanuna eklenen 3/H maddesiyle bölge idare mahkemesi başkanlığında, dairelerinde ve adalet komisyonunda yeterli sayıda yazı işleri ve idari işler müdürlüğü ile ihtiyaç duyulan diğer müdürlüklerin kurulacağı hükme bağlanmaktadır.

    • Eklendi Madde 3/D geçmişi 6545 sayılı Kanun, md. 7
    • Eklendi Madde 3/E geçmişi 6545 sayılı Kanun, md. 8
    • Eklendi Madde 3/F geçmişi 6545 sayılı Kanun, md. 9
    • Eklendi Madde 3/G geçmişi 6545 sayılı Kanun, md. 10
    • Eklendi Madde 3/H geçmişi 6545 sayılı Kanun, md. 11
    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 8 geçmişi 6545 sayılı Kanun, md. 103
      Değişikliğin gerekçesi

      Tasarıyla, bölge idare mahkemelerinin görevleri yeniden düzenlendiğinden bölge idare mahkemelerinin ve bölge idare mahkemesi başkanlarının görevlerini düzenleyen 2576 sayılı Kanunun 8 inci ve 9 uncu maddeleri yürürlükten kaldırılmaktadır.

      İdari yargıda itiraz kanun yolu kaldırılarak istinaf kanun yolu kabul edildiğinden 2577 sayılı Kanunun 47 nci maddesi ve kararın düzeltilmesi kanun yolu kaldırıldığından aynı Kanunun 54 üncü maddesi yürürlükten kaldırılmaktadır.

      Sulh ceza hâkimliğinin görevi soruşturma aşamasında hâkim tarafından verilmesi gereken kararları vermek, bunlara ilişkin işleri yapmak ve bunlara karşı yapılan itirazları incelemek şeklinde belirlendiği ve kovuşturma aşamasına ilişkin herhangi bir görev verilmediği dikkate alınarak, sulh ceza mahkemesinin kuruluşuna ilişkin olarak 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun 8 inci ve 9 uncu maddesinde yer alan “sulh ceza” ibareleri madde metninden çıkarılmaktadır.

      Diğer yandan, Cumhuriyet savcılarının sulh ceza mahkemelerindeki görevleriyle ilgili olarak Ceza Muhakemesi Kanununun 188 inci ve 238 inci maddesinde yer alan düzenlemeler yürürlükten kaldırılmaktadır.

    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 9 geçmişi 6545 sayılı Kanun, md. 103
      Değişikliğin gerekçesi

      Tasarıyla, bölge idare mahkemelerinin görevleri yeniden düzenlendiğinden bölge idare mahkemelerinin ve bölge idare mahkemesi başkanlarının görevlerini düzenleyen 2576 sayılı Kanunun 8 inci ve 9 uncu maddeleri yürürlükten kaldırılmaktadır.

      İdari yargıda itiraz kanun yolu kaldırılarak istinaf kanun yolu kabul edildiğinden 2577 sayılı Kanunun 47 nci maddesi ve kararın düzeltilmesi kanun yolu kaldırıldığından aynı Kanunun 54 üncü maddesi yürürlükten kaldırılmaktadır.

      Sulh ceza hâkimliğinin görevi soruşturma aşamasında hâkim tarafından verilmesi gereken kararları vermek, bunlara ilişkin işleri yapmak ve bunlara karşı yapılan itirazları incelemek şeklinde belirlendiği ve kovuşturma aşamasına ilişkin herhangi bir görev verilmediği dikkate alınarak, sulh ceza mahkemesinin kuruluşuna ilişkin olarak 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun 8 inci ve 9 uncu maddesinde yer alan “sulh ceza” ibareleri madde metninden çıkarılmaktadır.

      Diğer yandan, Cumhuriyet savcılarının sulh ceza mahkemelerindeki görevleriyle ilgili olarak Ceza Muhakemesi Kanununun 188 inci ve 238 inci maddesinde yer alan düzenlemeler yürürlükten kaldırılmaktadır.

    • Değiştirildi Madde 12 geçmişi 6545 sayılı Kanun, md. 12
      Eski ifade
      Mahkeme memurları:
      Değişikliğin gerekçesi

      Maddeyle, idari yargı ilk derece mahkemelerinde kurulması öngörülen müdürlükler düzenlenmektedir. Buna göre her idare ve vergi mahkemesinde bir yazı işleri müdürlüğü kurulacaktır.

      Ayrıca Adalet Bakanlığınca gerekli görülen yerlerde idari, mali ve teknik işlerle ilgili müdürlükler kurulacak ve her müdürlükte bir müdür ile yeteri kadar memur bulunacaktır.

    • Eklendi Geçici Madde 20 geçmişi 6545 sayılı Kanun, md. 14
      Değişikliğin gerekçesi

      Maddeyle, 2576 sayılı Kanuna geçici 20 nci madde eklenmekte ve Kanunla getirilen idari yargıda istinaf kanun yoluna ilişkin teşkilatlanmanın tamamlanması usulü düzenlenmektedir.

  8. 30 Nisan 2013

  9. 2 Temmuz 2012

    • Değiştirildi Madde 7 geçmişi (madde) 6352 sayılı Kanun, md. 50
      Eski ifade
      birmilyar lirayı
      Yeni ifade
      yirmibeşbin Türk Lirasını
      Değişikliğin gerekçesi

      Maddeyle, idare ve vergi mahkemelerinde tek hâkim tarafından görülecek davalara ilişkin parasal sınır yeniden düzenlenmektedir. İdari yargı sisteminden büyük ölçüde esinlendiğimiz Fransa’da ilk derece yargılamasında davaların yaklaşık 2/3’ü tek hâkim tarafından yürütülmektedir.

      Ülkemizde ise ilk derece mahkemelerinde tek hâkimle görülen davaların sayısı oldukça düşük kalmaktadır. Düzenlemeyle tek hâkim tarafından karara bağlanacak dosyaların sayısı artırılmaktadır.

      Bununla davaların daha hızlı karara bağlanmasının mümkün olacağı değerlendirilmektedir.

      Gökhan

  10. 8 Haziran 2000

    • Değiştirildi Madde 5 geçmişi 4577 sayılı Kanun, md. 2
    • Değiştirildi Madde 7 geçmişi Kaynak belirtilmemiş
    • Eklendi Geçici Madde 18 geçmişi 4577 sayılı Kanun, md. 10
      Değişikliğin gerekçesi

      — 2576 sayılı Kanunun, değiştirilen 7 nci maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkra hükümlerinin, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte idare ve vergi mahkemelerinde henüz karara bağlanmamış bulunan davalara uygulanacağı tabiîdir. Bununla birlikte, 2576 sayılı Kanunun aynı maddesinde 3410 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle artırılan parasal sınırların uygulanması sırasında edinilen deneyimler, yeni parasal sınırların uygulanmaya başlandıkları tarihten önce veya sonra Danıştayca verilen bozma kararları üzerine, kararı bozulan mahkemece yeniden bakılan davalara, davanın konusu olan meblağın parasal sınırın altında kalması durumunda, usul sorunlarının ortaya çıktığını göstermiştir.

      Geçici maddeyle, bu usul sorunlarının önlenmesi amaçlanmış, bu Kanun hükümlerinin yürürlüğe girdiği tarihten önce, idare ve vergi mahkemelerince nihaî olarak karara bağlanan davalar ile Danıştayca verilen bozma kararları üzerine kararı bozulan mahkemelerce yeniden bakılan davalarda uygulanmayacağı hususuna açıklık getirilmiştir.

      Bu suretle ortaya çıkabilecek olası farklı uygulamalar engellenmek istenmiştir.

  11. 24 Şubat 1988

  12. 23 Haziran 1983