Kaynak: Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 551 · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Osmanlı medresesi, çağa uyma dirayetini gösteremediğinden ülkemizde yükseköğretim Batıdan aktarılan modeller üzerinde kurulmuştur. Bunlardan ilki 1773 de Cezayirli Gazi Hasan Paşa tarafından kurulan Mühendishaneyi Bahriyi Hümayun veya bugünkü deyimi ile Deniz Harp Okuludur. Hemen onun ardından, 1792 de Topçu Okulu, Mühendishaneyi Berriyi Hümayun adı ile kurulmuş ve bunları sırasıyle, 1827 de Mektebi Tıbbiyeyi Şahane, 1834 de Harbiye, 1859 da Mülkiye, 1863 te Darülfünun, 1883 de Mühendis Mektebi ve 1889 da Ticaret Mektebi takip etmiştir. Bu yükseköğretim kuruluşları daha ziyade Fransa'dan esinlenerek kurulduklarından, genellikle, eleman yetiştirdikleri bakanlıklara bağlı durumlarını yakın zamana kadar mu hafaza etmişlerdir.
Kıta Avrupasında yükseköğretim, üniversitelerin içinde ve dışında olmak üzere iki farklı yolda geliş miştir. Bu farklılık en çok Fransa'da belirgin bir durum kazanmıştır. Bu ülkenin yüksekokulları, bir çok hallerde üniversitelerden de itibarlı bir nitelik, taşımaktadırlar. Diğer Avrupa ülkelerinde ise hernekadar üni versiteler dışında yükseköğretim oluşmuş ise de, bu kuruluşlar adları ne olursa olsun bir süre sonra üniver site statüsüne kavuşmuş bulunmaktadırlar. Üniversiteler dışında yükseköğretim kuruluşlarına yönelme bilhas sa teknik, tarım, tıp ve öğretmenlik gibi meslek dallarında kendini göstermektedir. Zamanla bu kuruluşlar diğer meslek dallarını da içlerine alan ıbir gelişmeye yönelmişlerdir.
Türkiye'deki gelişme uzun süre Kıta' Avrupası paralelinde olmuştur. Cumhuriyet döneminde Yüksek Mü hendis Mektebi, Yüksek Ticaret Mektebi, Yüksek Ziraat Enstitüsü ve Güzel Sanatlar Akademisi ile Siyasal Bilgiler Okulu, üniversite dışında bulunmakla beraber ondan geri kalmayan bir niteliğe sahip olarak faaliyet lerini sürdürmüşlerdir. Bu arada, bu kuruluşların Millî Eğitim Bakanlığına bağlanmaları yolunda bazı adım lar atılmıştır. Daha önceleri Yüksek Mühendis Mektebi Bayındırlık Bakanlığına, Yüksek Ticaret Mektebi ise İktisat Bakanlığına bağlı bulunuyorlardı. Bu girişim, Tevhidi Tedrisat Kanununun yükseköğretim alanına da uygulanması anlamını taşıyordu. 1944 yılında da Yüksek Mühendis Mektebi İstanbul Teknik Üniversite sine dönüştürülmüştür.
1946 yılında 4936 sayılı Kanunla üniversitelere özerklik verilmiş, daha önceleri yönetmeliklerle düzen lenen üniversite faaliyeti kanunla belirlenmiştir. Bu aşamada Yüksek Ziraat Enstitüsü 3 fakülte halinde. Si yasal Bilgiler Okulu da fakülte olarak üniversite camiasına katılmışlardır. İstanbul'daki Yülcsek Ticaret Okulu bu girişimin dışında kalmıştır. Üniversitelerin bilhassa maddî bakımdan kazandıkları imkânlar, onlar için cazip bir ortam yaratmıştır. Üniversite dışında kalanlar kısa süre sonra bunun farkına vararak, hatayı tela fi yoluna gitmişlerdir. Üniversitelerde akademik kariyer kurulmuş ve bu yolda unvan kazananlar, diğer yükseköğretim kuruluşlarının elemanlarını kendilerinden farklı görmeye başlamışlardır. O zaman 7334 Sayılı Kanunla İktisadî ve Ticari İlimler Akademileri kurularak bir telif etme yolu bulunmuştur. Bu kuruluşlar üniversitelerin bütün imkânlarınla sxhip olacaklar, adları ise üniversite olmayacaktı. Eğer, 13 yü önoe İstan bul'daki Yüksek Ticaret Mektebi de üniversite camiasına alınmış olsaydı, sonraları üniversite - akademi sür tüşmesi olarak bilinecek olan olumsuz gelişmelere lüzum kalmayacaktı.
Bu arada bir gelişme daha vukubulmuş, ara insangücü yetiştirmek üzere kurulan Yıldız Teknik Okulu, teknüc personelin 1950'lerde aranır nitelik kazanmasından yararlanarak yükseköğretim kuruluşu düzeyine ulaşmıştır. Bu gelişme Almanya ve İngiltere'de de aynen görülmüştür. Bu ülkelerde de meslek okulları yük seköğretim düzeyine tırmanmış, İngiltere aynı yıllarda bunların 35 ini üniversiteye dönüştürmüştür. Bizde de ortada akademi modeli bulunduğundun bir süre sonra 1184 Sayılı Kanunla 1969 da Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademileri kurulmuş ve böylece yükseköğretim ortamına bir yeni grup daha katılmıştır. Bu arada Güzel Sanatlar Akademisi de diğer akademilerin statüsüne kavuşturulmuştur.
Başta öğretmen okulları olmak üzere, diğer yükseköğretim kuruluşları da faaliyetlerini sürdürürlerken, akademi modelini benimsemişlerdir. Öte yandan akademiler, üniversite olmak için çaba harcamaya başlamış lardır. Artık, yükseköğretimdeki bu çok başlılığın sona erdirilmesi zamanı gelmiş ise de bunların tümünü üni versite çatısı altında toplamak kolay olmamış, Ege Üniversitesinin böyle bir teşebbüsünü Anayasa Mahkeme si iptal etmiştir. Bu ortam mevcut bulunduğu sürece olumlu bir aşamaya ulaşılamamış, Î2 Eylül'den sonraki ortam, yükseköğretime çağdaş bir yapı getirme imkânını sağlamıştır.
Bunun için, yükseköğretimi 'batı ülkelerindeki gelişimi göz önünde tutularak eşit öğrenim süresinde farklı düzey yanılgısından kurtulabilmek ve bütün yükseköğretim kuruluşlarını aynı ortamda toplayabilmek esas ola rak alınmıştır. Halen, ortaöğretim üzerinde en az 4 yıllık lisans öğretimi sürdürdükleri halde üniversiteler, akademiler ve yüksekokullar halinde bulunan kuruluşların, üniversiteler içinde toplanmaları öngörülmüştür.
Bu arada üniversitelerin yeniden düzenlenmesi yapılırken, şimdiye kadar olduğu gibi bunların birer yüksek öğretim kurumları topluluğundan çok, bir bütünlük yansıtması için ilkeler geliştirilmiş ve bir üniversitenin, Fen ve İnsanî Bilimler Fakültesi temeli üzerinde kurulması zorunluluğu getirilmiştir.
Fakülteleri» oluşumunda, aynı alanın çeşitli dallarının bir araya getirilmesi suretiyle bütünleşme ilkesi benimsenmiştir. Bu amaçla İstanbul Teknik Üniversitesi dışında bütün üniversitelerdeki Mühendislik Fakülte leri, İstanbul Üniversitesi dışında bütün üniversitelerdeki İktisadî ve İdarî Bilimler Fakülteleri bir tek fa külte içinde toplanmıştır. Mevcut akademilerin üniversite camiasına katılmaları da bu ilke çerçevesinde ger çekleşmiştir. Bu arada 4 yıllık Yükseköğretmen Okulları Eğitim Fakültelerine, 2 yıllık Eğitim Enstitüleri de Eğitim Yüksekokullarına dönüştürülerek, üniversitelere bağlanmışlardır.
Uygulama alanına ara insangücü yetiştirmek üzere Yay-Kur içinde kurulmuş bulunan 48 meslek yüksek okulu, üniversite rektörlüklerine bağlanmıştır. Gelişmiş ülkelerde yükseköğretime talebin büyük bir kısmını yükümlenen ortaöğretimden sonra 2 yıllık yükseköğretim, ülkemizde de büyük bir önem taşımaktadır. Bu kuruluşların yükseköğretim camiasına alınmaları, üniversitelerin bunlara katkılarını artıracaktır. Diğer ta raftan kanuna konulan bir hükümle, Kamu kuruluşlarının tesis ve elemanlarından bu okulların yararlanma sı öngörülmüştür.
Üniversitelerdeki lisansüstü öğretim, enstitüler tarafından yürütülecektir. Sosyal, Teknik ve Tıp alanında kurulmuş bu enstitüler lisansüstü öğretimin yürütülmesini yüklenmekle beraber, dersler fakültelerdeki bölüm lerin öğretim üyeleri tarafından verilecektir. Bu enstitülerin kurulma amacı lisansüstü öğretim üzerinde mer kezî bir gözetim sağlamaktır. Bunların dışında kadrosunda öğretim üyesi bulunan ve disiplinler arası lisans üstü öğretim yapan enstitüler de kurulmaktadır.
Böylece yükseköğretim alanı, birbirinden ayrı ve bağımsız disiplinler yerine ortak amaçlı, birleştirici ve merkeziyetçi bir yapıya kavuşturulmaktadır.
YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI TEŞKİLÂTI HAÎKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME
— Bu madde, yükseköğretim kurumlarım bir bütünlük içinde düzenlemeyi amaçlamaktadır. Bu Kanun Hükmünde Kararnamede, üniversitelere bağlı fakültelerin ve enstitülerin; üniversitelere ve fakültelere bağlı yüksekokulların ve bunlara bağlı diğer (birimlerin kuruluş esasları ve bağlantıları belirtilmektedir.
— Bu Kanun Hükmünde Kararnamede, Türkiye'deki yükseköğretim kurumları, üniversite ça tısı altında toplanmaktadır. İktisadî ve Ticarî İlimler Akademileri, Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akade mileri kaldırılmış ve diğer yükseköğretim kurumları ile birlikte üniversitelere bağlanmıştır. Ancak, bakanlık lara ve kuruluşlara bağlı meslek elemanı yetiştiren yüksekokullardan bazıları, bu Kanun Hükmünde Kararna meyle getirilen bağlantılar dışında bırakılmıştır.
2547 Sayılı Yükseköğretim 'Kanununun 2 nci maddesi ile 'bu Kanun Hükmünde Kararname kapsamı dı şında bırakılan Türk Silahlı Kuvvetleri ile Emniyet Teşkilâtına bağlı yükseköğretim kurumları üniversitelere bağlanmamış ve özel statüleri ile faaliyetlerine devam etmek üzere bu Kanun Hükmünde Kararnamenin kap samı dışında bırakılmıştır.
İKİNCİ BOLÜM (Kuruluş Esasları
— Bu madde ile bir üniversitenin hangi birimlerden teşekkül edeceği, yeni bir üniversitenin kurulabilmesi için fen ve edebiyat fakültelerinin kuruljrnasının şart olduğu, ihtiyaca göre fen-edebiyat fakülte si teşkil edilebileceği ve hangi alanlarda fakülte kurulabileceği hükme bağlanmaktadır. Ayrıca rektörlüğe veya fakültelere bağlı enstitülerin nasıl teşkil edileceği hususu ile, yükseköğretim kurumlarında bulunan diğer bi rimlerin teşkili 2547 sayılı Kanuna uygun olarak belirtilmektedir.
Bölüm, anabilirn dalı ve anasanat dah, ancak fakültelere ve yüksekokullara bağlı olarak açılabilecektir.
Rektörlüğe bağlı ve bağımsız olarak bu birimler açılamıyacaktır. Yükseköğretim, fakülte ve yüksekokullarda yapılmaktadır. Enstitülerde ise genellikle lisansüstü öğretim yapılabilecektir. Bölüm, anabilirn dalı ve anasanat dalının açılmasının Yükseköğretim Kuruluna bırakılması genel planlamanın yapılması amacından kaynaklan maktadır. Bu kurul, üniversitelerde bölümler, anabilirn dalı ve anasanat dalım öncelikle üniversitelerden ge len önerileri değerlendirerek, iki türlü açabilecektir. Diğer taraftan gerektiğinde resen de bir fakülteye veya yüksekokulla bağlı olarak bu birimlerin açılmasına karar verebilecektir.
— Bu maddede, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı iken üniversitelere bağlanan meslek yüksekokul ları, ara insangücü yetiştirmeyi amaçlayan dört yarıyıllık önlisans düzeyinde eğitim-öğretim yapan yükseköğ retim kuruluşları olduğu anlatılmaktadır. Bu okulların, eğitim-öğretim faaliyetinde, kamu kuruluşlarının tesis ve elemanlarından yararlanmaları gerekmektedir. Bu okullardan mezun olanlara kendi meslek alanlarında üniversitede lisans öğrenimi yapma imkânı tanınmıştır. Meslek Yüksekokulu mezunlarının, üniversitelere yer leştirilme esaslarının Yükseköğretim Kurulunca yapılacak bir yönetmeliğe göre düzenleneceğini belirlemekte dir.
— Bu madde üniversiteleri, Millî Eğitim Bakanlığı ile diğer bakanlıklara bağlı okulöncesi, Temeleğitim ve Ortaeğitim kurumlarında görevli öğretmenlere; Millî Eğitim Bakanlığı mensubu yöneticilere;
bilimsel gelişmeleri izleyip, yansıtabilmelerini sağlamak, hizmet içinde eğitimlerini sürdürmek ve geliştirmek amacıyla, Millî Eğitim Bakanlığı ile diğer Bakanlıkların isteğine ve ihtiyaçlarına göre Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konacak esaslar çerçevesinde hizmetiçieğitimi kursları düzenlemekle yükümlü kılmaktadır.
— Yükseköğretim kurumlarının imkânsızlıklar nedeni ile faaliyete geçebilmesi mümkün ol mayabilir. Yükseköğretim Kurulu bir kurumun faaliyete geçmesi için hazırlanması, yöneticilerini ataması, gerekli malî ve idarî şartların yerine getirilmesi, belirli, oranda öğrenci alınması gibi eğitim-öğretime yeterli kuruluş hazırlıklarının tamamlandığına dair bazı kıstaslar tespit edecektir. Açılan kurum, bu şartlan yerin» getirmiş ise, ancak Yükseköğretim Kurulunun kararı ile faaliyete geçebilecektir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM (Üniversiteler
— Yerleşmiş geleneği ve geçmişi bulunan Ankara Üniversitesinde genel düzenlemenin dışına çı kılmış, bu üniversitenin fakülteleri aynen korunmuştur. Ancak bazı meslek yüksekokulları bağlanmıştır.
Bu üniversitemiz 11 fakülte, 5 enstitü ve 6 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— Orta Doğu Teknik Üniversitesi özel yapısı icabı kuruluşunun aynen korunmasına dikkat edilmiştir. Ancak bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesine uygun olarak, uygun fakültelerin yapısı değiştirilerek Fen-Edebiyat Fakültesi oluşturulmuş, İdarî Bilimler Fakültesi genel düzenlemeye uygun olarak iktisadî ve İdarî Bilimler Fakültesine dönüştürülmüştür. Ayrıca Millî Eğitim Bakanlığının Yabancı dillerle eğitim öğretim yapan okullarının öğretmen ihtiyacını karşılamak üzere bir eğitim fakültesi kurulmuş tur.
Bu üniversitemiz 6 fakülte, 3 enstitü ve 3 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— Yerleşmiş geleneği ve geçmişi olan Hacettepe Üniversitesinde Edebiyat ve Fen Fakülteleri ayrı ayrı kurulmuştur. Tıp Fakültesi aynen korunmuş; Sağlık Bilimleri, Enstitü olarak kurulmuştur. Genel deki düzenlemelere uygun olarak kurulan enstitülere ilâveten başta Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Ensti tüsü olmak üzere yeni 4 enstitüsü daha kurulmuştur. Bu üniversitemiz 10 fakülte, 9 enstitü ve 12 yüksek okuldan oluşturulmuştur.
— Ankara'da üniversiteler dışındaki yükseköğretim kurumlarından oluşan bir üniversite kurulmuştur. Gazi Üniversitesi Ankara İktisadî ve Ticarî İlimler Akademisi, Ankara Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı Gazi Yükseköğretmen Okulu, Erkek Teknik Yükseköğretmen Okulu, Kız Teknik Yükseköğretmen Okulu, Ticaret ve Turizm Yükseköğretmen Okulu, En düstriyel Sanatlar Yüksek Öğretmen Okulunun fakültelere dönüşmesinden oluşmuştur.
Bu üniversitemiz 9 fakülte, 4 enstitü ve 12 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— Yerleşmiş geleneği ve geçmişi bulunan İstanbul Üniversi'tesfioin mevcut yapısı korunmuş* tur. Bu üniversite de 13 fakülte, 8 enstitü ve 5 yüksekokuldan oluşturulmuştur. Fakülteler genel düzenlememıı dışında bırakılmış, olduğu gibi muhafaza edilmişti^
— Yerleşmiş geleneği ve geçmişi bulunan İstanbul Teknik Üniversitesi de genel düzenlenme min dışına çıkılmıştır. Mühendislik dalları tüm düğer üniversitelerde mühendislik faikültesi adı altında toplndığı halde yalnız bu üniversitemizde fakülteler koronırnustur. Ancaık aynı üniversitede aynı bilim alanın da paralel fakültelere yer verilmediğinden Maçka'daki fakültelerin Gümüşsuyu'ndaiki fakülteler içline katıl* maları sağlanmıştır.
Bu üniversitemiz 10 fakülte, 3 enstitü, 3 yüksekokuldan oluşturulmuştu^
— Boğaziçi Üniversitesi özel yapısı icabı kuruluşunun aynen korunmasına dikkat edilmiştir, Ancaık bu Kanun Hükmündeki Kararnamenin 3 üncü maddesine uygun olarak Fen - Edebiyat Fakültesi kurulmuştur. Orta Doğu Teknik Üniversitesiinde olduğu gibi Millî Eğitim Bakanlığının yabancı dillerle eği tim - öğretim yapan okullarının öğretmen ihtiyacını karşılamak üzere bir eğitim fakültesi kurulmuştur. Genel düzenlemeye uygun olarak kurulan iki enstitüye 'ilaveten başta Atatürk tikeleri ve İnkılap Tarihi, Kandilli Rasathanesinden yararlanılmak suretiyle Deprem Araştırma Enstitüsü olmak üzere üç enstitü daha kurulmuş tur. Yabancı Diller Yüksekokulu yabancı dil ve eğitime ağırlık veren Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ha cettepe Üniversitesi gibi bu üniverısitemizde de fcapatıimayarak varlığını sürdürecektir.
— İstanbul'daki üniversiteler dışındaki öğretim kurumlarının çokluğu dikkate alınarak İstan* bul'da yeni üç üniversite kurulmuştur. Marmara Üniversitesi genellikle İstanbul İktisadî ve Ticarî İlimler Akademisine dayalı bir üniversite olmaktadır. Bu üniversitenin İstanbul'un Anadolu yakasında gelişmesi amaçlanmıştır. Diğer taraftan yeniden Fen - Edebiyat, Hukuk fakülteleri kurulmuştur. İki Yüksek öğretmen Okulu ayrı ayrı fakülte haline getirilmiş, Akademinin bazı fakültelerinden İktisadi ve İdarî Bilimler Fan kültesi, Diş Hâkimliği ve Eczacılık Fakültelerinden oluşturulmuş, İstanbul Yüksek islam Enstitüsü de ilahi yat Fakültesi olarak bu üniversiteye katılmıştır.
Bu üniversitemiz 9 fakülte, 3 enstitü ve 2 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— İstanbul'da üniversiteler dışındaki yükseköğretim kurumlarımızdan oluşan üç yeni üniver site kurulmuştur. Yıldız Üniversitesi genellikle Yıldız Devlet Mühendislik - Mimarlık Akademisinden oluş maktadır^ Bu üniversitede bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesi uyarınca ve 'birleşik olarak dönüştürülerek Fen - Edebiyat Fakültesi, Mühendislik Fakültesi, Mimarlık Fakültesi ile Kocaeli Devlet Mü hendislik ve Mimarlık Akademisinin Fakülteye dönüşmesiyle oluşan Mühendislik Fakültesinden meydana gelmiştir.
Bu üniversitemliz; 4 fakülte, 2 enstitü ve 1 yüksekokuldan oluşturallmuşturj
— İstanbul'daki üniversiteler dışındaki yükseköğretim kurumlarının çokluğu dikkate alınarak yeni üç üniversite kurulmuştur. Mimar Sinan Üniversitesi genellikle Güzel Sanatlara yönelik ve gençlikle istanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisine dayalı bir üniversite olması nedeniyle bu ismi almıştır. Bu üniversitede bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesine uygun ve birleşik olarak 'bir Fen - Ede biyat Fakültesi, Güzel Sanatlar Akademisi 'ikiye ayrılarak bir Güzel Sanatlar Falkülıtesi ve 'bir Mimarlık Falkültesi kurulmuştur, Bu üniversitemiz 3 fakülte, 2 enstitü ve 1 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
Madde 17< — Yerleşmiş geleneği ve geçmişi bulunan Ege Üniversitesinde Edebiyat Falkülıtesi ve Fen Falkültesi ayrı ayrı kurulmuştur. Üniversitenin fazla üniteden meydana gelmiş olması dikkate alınarak bu üniversiteden bir kısım ünitelerin ayrılması ile yeni bir üniversite oluşturulmuştur. Ayrıca genel düzenlemeye uygun olarak mühendlisMlk dallan biir fakülte halimde düzenlenmiştir.
Bu üniversitemiz 7 fakülte, 4 enstitü ve 3 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— izmir'de Ege Üniversitesinin fazla birimden oluşması ve bu durumun rasyonel olmaması dilkıkate alınarak üniversite ikiye ayrılmış ve bu şehirde yeni bir üniversite olarak Dokuz Eylül Üniversitesi kurulmuştur.
Bu ayırımda Kampus içindeki birimlerin Ege Üniversitesinde borakılma yolu izlenmiştir. Bu Kanun Hük münde Kararnamenin 3 üncü maddesi uyarınca ve birleşik olarak yeni Fen - Edebiyat Fakültesi kurulmuş, Hukuk, Tıp, Güzel Sanatlar Falkültesi ayrılarak, Mühendislik Fakülteleri Mühendislik Fakültesi halinde birleşerek, İktisat Fakültesi diğer bazı 'birimlerle birleştirilerek iktisadî ve idarî Bilimler Fakültesi alarak bu üniversiteye (bağlanmıştır. Buca Yüksek Öğretmen Okulu Fakülteye dönüştürülerek 'Buca Eğitim Fakültesi, Yüksek islam Enstitüsü de ilahiyat Falkültesi olarak bu üniversiteye bağlanmıştır a Bu üniversitemiz 9 falküllte, 4 enstitü ve 11 yüksekokuldan oluşturulmuştur,,
— Yurdumuzun Trakya toprakları üzerinde yeni bir üniversite kurulması düşünülmüş ve kuruluş yerinin serhat şehri Edirne olması uygun bulunmuştur. Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesine uygun ve birleşik olan yeni bir Fen - Edebiyat Fakültesi kurulmuş, istanbul Üniversitesine bağ lı Edirne Tıp Falkültesi bu üniversiteye bağlanmıştır. Edirne Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi Mühendislik -• Mimarlık Fakültesine dönüştürülmüş, Tekirdağ İlimin tarım potansiyeli dikkate alınarak bu ilimizde 'bir Ziraat Fakültesi kurularak üniversiteye bağlanmıştır. Edirne'de yenli (kurulan tm üniversiteye Trakya Üniversitesi adı verilmiştir* Bu üniversitemiz 4 fakülte, 3 enstitü ve 6 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
Madde 20,. — Üniversitelerin herbirine il adı yerine bölgenin özelliğini yansııtan 'isimler verildiğinden, Bursa Üniversinesinin adı Uludağ Üniversitesi olarak değiştirilmiştir. Uludağ Üniversitesinde bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesine uygun olarak Fen - Edebiyat Fakültesi kurulmuştur. Bursa ve Necatibey Yüksek öğretmen Okulu Eğitim Fakültesine dönüştürülmüş, İktisadî ve Sosyal Bilimler Fa kültesi "ile Bursa İktisadî ve Ticarî ilimler Akademisi birleştirilmiş, Mühendislik dallarının tek fakültede toplanması ilkesine uygun olarak Mühendislik - Mimarlık Fakültesi oluşturulmuş, Balıkesir Devlet Mü hendislik ve Mimarlık Akademisi Fakülte olarak üniversiteye katılmış, Bursa Yüksek islam Enstitüsü Fa külteye dönüştürülmüştür.
Bu üniversitemiz 10 fakülte, 3 enstitü ve 3 yüksekokuldan oluşturulmuştur,
— Anadolu Üniversitesinde bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesindeki ge nel düzenlemeye uygun ve birleşik olarak Fen-Edebiyat Fakültesi kurulmuştur. Eskişehir iktisadî ve Ticarî ilimler Akademisi iktisadî ve idarî Bilimler Fakültesi, Eskişehir Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi de Mühendislik-Mimarlık Fakültesi olarak üniversiteye katılmıştır, ildeki sağlıkla ilgili öğretim kurumlan da Tıp Fakültesi olarak düzenlenmiştir. Açık öğretime imkân sağlamak üzere yalnızca bu üniversitemizde açık öğretim fakültesi kurulmuştur.
Bu üniversitemiz 7 fakülte, 3 enstitü ve 6 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— Selçuk Üniversitesi henüz kuruluş halinde bir üniversite olması nedeniyle Fen ve Edebi yat Fakülteleri birleştirilerek Fen-Edebiyat Fakültesi oluşturulmuş, Konya Selçuk Yüksek öğretmen Okulu Eğitim Fakültesine, Yüksek islâm Enstitüsü İlahiyat Fakültesine dönüştürülmüştür. Konya Devlet Mühen dislik ve Mimarlık Akademisi Fakülte halinde bu üniversiteye katılmıştır. Ayrıca bu üniversitede ihtiyaçlar dikkate alınarak; Tıp, Hukuk, Ziraat, Veteriner fakülteleri kurulmuştur.
Bu üniversitemiz 8 fakülte, 3 enstitü ve 4 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— Antalyanın imkânları, yörenin yakın yerinde üniversite bulunmaması dikkate alınarak bu ilimizde Akdeniz Üniversitesi kurulmuştur. Üniversitede, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü mad desine uygun ve birleşik olarak yeni Fen-Edebiyat Fakültesi kurulmuş, Ankara Üniversitesine bağlı Tıp Fa kültesi ile İsparta Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi fakülteye dönüştürülerek bu üniversiteye bağ lanmıştır.
Bu üniversitemiz 3 fakülte, 3 enstitü ve 6 yüksekokuldan oluşmuştur.
— Çukurova Üniversitesinde, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesine uygun ve birleşik olarak Fen-Edebiyat Fakültesi kurulmuş, Adana iktisadî ve Ticarî ilimler Akademisi ile idarî Bilimler Fakültesi birleştirilmiş, bu akademinin mühendislik fakültesi üniversitenin Mühendislik Fakültesine katılmış ve Mühendislik- Mimarlık Fakültesi olarak yeniden düzenlenmiş, ayrıca Eğitim Fakültesi kurulmuş tur.
Bu üniversitemiz 6 fakülte, 3 enstitü ve 9 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— Üniversitelere il adı yerine bölgenin özelliğini yansıtan isimler verildiğinden Kayseri Üni versitesinin adı Erciyes Üniversitesi olarak değiştirilmiştir. Erciyes Üniversitesi henüz kuruluş halinde olma sı nedeniyle kuruluşuna yeni kurulan Fen-Edebiyat Fakültesi, Kayseri Devlet Mühendislik ve Mimarlık Aka demisi Fakülte halinde, Yüksek islâm Enstitüsü ilahiyat Fakültesi halinde katılmıştır. Yurdumuzun en eski tip tesislerine sahip bu üniversitemizde genel enstitülere ek olarak Gevher Nesibe Tıp Tarihi Enstitüsü ve yö renin turizm potansiyeli dikkate alınarak Nevşehir'de bir yüksekokul kurulmuştur. Ayrıca işletme Fakültesi iktisadî ve idarî Bilimler Fakültesi olarak yeniden düzenlenmiştir.
Bu üniversitemiz 5 fakülte, 4 enstitü ve 3 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— Cumhuriyet Üniversitesi henüz kuruluş halinde bir üniversite olması nedeniyle kuruluşunda genelde bir değişikliğe gidilmemiştir. Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesine uygun ve bir leşik olarak Fen-Edebiyat Fakültesi kurulmuştur. Tokat ilinin tarım potansiyeli dikkate ahnarak bir Ziraat Fakültesi kurulmuştur.
Bu üniversitemiz 4 fakülte, 3 enstitü ve 3 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— Ondokuz Mayıs Üniversitesi henüz kuruluş halinde bir üniversite olması nedeniyle kuru luşunda genelde bir değişiklik yapılmamıştır. Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesine uy gun olarak Fen-Edebiyat Fakültesi kurulmuştur. Millî Eğitim Bakanlığına bağlı iki yüksekokul da fakülteye dönüştürülmüştür.
Bu üniversitemiz 5 fakülte, 3 enstitü ve 4 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— Karadeniz Teknik Üniversitesinin adı bir ihtisas üniversitesi olmaması, ayrıca ihtisas üniver siteleri şeklinde teşkilâtlanmaya karşı olunduğundan «Karadeniz Üniversitesi» olarak değiştirilmiştir. Bu Ka nun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesine uygun olarak Fen-Edebiyat Fakültesi kurulmuş, Trabzon iktisadî ve Ticarî ilimler Akademisi, de fakülte olarak bu üniversiteye katılmıştır.
Bu üniversitemiz 6 fakülte, 3 enstitü ve 7 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— Atatürk Üniversitesinde, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesine uygun olarak Fen-Edebiyat Fakültesi kurulmuştur. Üniversitede Atatürk ilkeleri ve inkılâp Tarihi Enstitüsü kurul muştur. Islâmi Bilimler Fakültesi ile Yüksek islâm Enstitüsü birleştirilerek ilahiyat Fakültesi oluşturul muştur.
Bu üniversitemiz 9 fakülte, 4 enstitü ve 5 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— inönü Üniversitesi henüz kuruluş halinde bir üniversite olması nedeniyle kuruluşunda ge nelde bir değişikliğe gidilmemiştir. Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesine uygun ve birleşik _ 8 — olarak Fen-Edebiyat Fakültesi kurulmuştur. Adana İktisadî ve Ticarî Bilimler Akademisine bağlı yüksekokul, İktisadî ve İdarî Bilimler Fakültesi haline getirilmiştir.
Bu üniversitemiz 3 fakülte, 2 enstitü ve 1 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— Fırat Üniversitesi henüz kuruluş halinde bir üniversite olması nedeniyle kuruluşunda ge nelde bir değişikliğe gidilmemiştir. Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesine uygun olarak Fen ve Edebiyat Fakülteleri birleştirilerek Fen-Edebiyat Fakültesi, teknik öğretimin ülkemiz için önemi göz önünde bulundurularak bir Teknik Eğitim Fakültesi kurulmuştur.
Bu üniversitemiz 5 fakülte, 3 enstitü ve bir yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— Üniversitelere il adı yerine bölgenin özelliğini yansıtan isimler verildiğinden Diyarbakır Üniversitesinin adı Dicle Üniversitesi olarak değiştirilmiştir. Dicle Üniversitesinde bu Kanun Hükmünde Ka rarnamenin 3 üncü maddesine uygun ve birleşik olarak Fen-Edebiyat Fakültesi kurulmuş ve ayrıca yeni bir mühendislik-mimarlık fakültesi kurulmuştur.
Bu üniversitemiz 7 fakülte, 3 enstitü ve 5 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— Türk Ulusunun kurtarıcısı ve Ulu önderimiz MUSTAFA KEMAL ATATÜRK 1930'lu yıl larda Van'da bir üniversitenin kurulması gerektiğini bildirmişlerdi. Bu direktif doğrultusunda Yüce önde rin doğumunun 100 üncü Yılında Van'da Yüzüncü Yıl Üniversitesi kurulmuştur. Yükseköğretim kurumları nın bulunduğu yörelerden uzak bu smu: şehrinde bir üniversitenin kurulmasında sayılamayacak faydalar vardır. Bu üniversitede bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesi uyarınca ve birleşik olarak Fen-Edebiyat Fakültesi oduşturulmuş, yörenin tarım ve hayvancılık potansiyeli dikkate alınarak yeniden Vete riner ve Ziraat fakülteleri kurulmuştur.
Bu üniversitemiz 3 fakülte, 2 enstitü ve 1 yüksekokuldan oluşturulmuştur.
— Bu madde ile üniversite ve akademilerin kuruluş kanunlarının ve bazı kanunlar, yürürlük ten kaldırılması sağlanmıştır.
— Bu madde ile bazı kanunların bazı hükümleriyle, adı zikredilmeyen diğer kanunların bu kanuna aykırı hükümleri yürürlükten kaldırılmaktadır.
GEÇİCİ MADDE GEREKÇELERİ
— 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda rektör, dekan ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarının atanacaklar na dair hükümler ihtiva etmektedir. Senato, yönetim kurulları ve diğer kurulların kuruluş biçiminde akademi, enstitü ve yüksekokulların bu Kanun Hükmünde Kararnameden ön ceki durumlarından farklılık getirmektedir. Ayrıca bu kurumlar yapılarında da büyük değişiklikler getirmek tedir. Bu nedenle bu görevlerde bulunanların görevlerinin kanunun yürürlüğe girmesi ile son bulması doğal dır.
Ancak idarede bir kopukluk, bir boşluk yaratmamak için bu Kanun Hükmünde Kararnameyle kuru lan üniversitelere 2547, sayılı Kanuna uygun olarak atamalar yap.lıncaya kadar ilk günlerin işlerini eski yö neticilerin yürütmesine imkân verilmektedir.
— Bu Kanun Hükmünde Kararname birçok kuruma yeni bir statü getirmiştir. Onun için bu kurumlarda çalışan ve daha önce 1765 sayılı Üniversite Personel Kanununa tabi olarak çalışan aka demik personelin yeni bir atamaya ihtiyaç duyulmadan yeni kurumun elemanı oldukları hükme bağlanarak bazı bürokratik işlemler önlenmiştir. Ayrıca bu elemanların aylık ve her türlü diğer ödeneklerini yeni ata maları yapılıncaya kadar almalarına imkân tanınmıştır.
Bu Kanun Hükmünde Kararnameyle üniversitelere bağlanan ve bu kurumlarda çalışan 1765 sayılı Üni versite Personel Kanununa tabi olmayan öğretmenlerle, asistanların haklan bu maddede düzenlenmiştir.
Her şeyden önce bu Kanun Hükmünde Kararname çıkar çıkmaz bu kurumlarda çalışan öğretmenler, öğ retim görevlisi unvanına sahip olacaklar ve üniversitelerde öğretim görevlisinin hak ve yetkileri ne ise o hak larla görevlerine devam edeceklerdir. Bu kurumlarda çalışan asistanlarda lisansüstü öğrencisi olarak görevleri ne devam edeceklerdir.
Bu kurumlarda çalışan ve öğretim görevlisi olarak görevlerine devam edenlerin üniversitede kalmaları için hangi şartları taşımaları gerektiği konusunda üniversiteler için akademik konularda yetkili organları bir yıl içinde hazırlayacağı esaslara ve 2547 sayılı Kanuna göre işlem tesis edilecektir. Buna göre öğretmenlerin üniversitelerde kalmaları konusunda bir yıl içinde incelemeler yapılarak karar verilecektir.
Durumları uygun bulunmayanlar Millî Eğitim Bakanlığına veya diğer ilgili kurumlara devredilecek ve statülerin© uygun görevlere atanacaklardır.
Bu Kanun Hükmünde Kararnameyle bazı kurumlar yeni statü kazanmış ve bazı kurumlar diğer bir kurum la birleştirilmiştir. Burada çalışan idarî personelin hepsini aynı unvanları ile çalıştırmak imkânı da yoktur.
Bu nedenle idarî personelin yeni atamaları yapılıncaya kadar birdenbire maddî kayba uğramalarını önlemek üzere aynı maaşı almalarına imkân verilmiştir.
— Bu Kanun Hükmünde Kararnameden yükseköğretim kurumlarının halen mevcut öğ rencilerinin 1981 - 1982 öğretim yılında bu Kanun Hükmünde Kararname yayınlanmadan önceki mevzuata gö re eğitim - öğretim, sınav ve benzeri işlemlerini sürdürecekleri ayrıca Millî Eğitim Bakanlığına bağlı 16 tane yabancı diller yüksekokulu mevcuttu ve bunlar üç yıllık eğitim görüyorlar, fakat istihdamları konusun da birtakım zorluklarla karşılaşıyorlardı. Bunu önlemek üzere bu okulların öğrencileri eğitim fakültelerinin il gili bölümlerine bu madde ile devredilmektedir.
Ayrıca bu okulların hangi eğitim fakülteleri ile birleşeceği yakınlık ve uygunluk ilkesi gözetilerek bu fık rada düzenlenmiştir.
— Bu Kanun Hükmünde Kararnameyle birçok okulun öğrencileri başka şehirlerdeki okullara nakledilmektedir. Bağlanılan üniversitelerin bulunduğu şehirler dışındaki okulların taş nır ve taşınmaz mallarının ilgili bakanlıklarda kalması hükme bağlanmış, ancak YÖK ihtiyaç gösterirse 1 Eylül 1985 tarihine kadar kullanımına devam edilecektir.
öğretmenlerin ve diğer yönetim personelin ise açıkta kalmaları önlenerek ilgili bakanlık tarafından uygun kurumlara atanmaları sağlanmaktadır.
Geçici Madde 5; — Bu Kanun Hükmünde Kararnameyle üniversiteye dönüştürülen, bir üniversite ya da başka bir yükseköğretim kurumu ile birleşen, bağlanan veya statü değiştiren yükseköğretim kurumlarının mal varlığnın ne olacağı hususları hükme bağlanmaktadır.,
a) Kurum taşınır, taşınmaz malların maliki ise her türlü hak ve yükümlülükleriyle birlikte bağlandığı ku ruma devredilmekte,
b) Eğer statü değiştiren kurum Hazine mallarını kullanmakta ise bu malların o kuruma devri uygun görülmekte,
c) Eğer bu kurum bu Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı olmayan başka bir kurumla örneğin Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bir lise ile müşterek bir binayı kullanmakta ise Yükseköğretim Kurulu ile ilgili Bakanlığın önerileri üzerine binaların kullanılma şeklini Maliye Bakanlığı karara bağlayacaktır.
— Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımlandığı tarihte 1982 öğrenci seçme ve yer leştirme sınavları yapılmış ve başvuran öğrenciler tercihlerini yapmış olacaklardır. Bu durumda kapatılan veya başka kurumlarla birleşen kurumları tercih edenler ve kazanan öğrencilerin durumları bu madde ile açıklığa kavuşturulmaktadır. Bu öğrenciler Yükseköğretim Kurulunun kararı ile açıklığa kavuşturulmaktadır.
Bu öğrenciler Yükseköğretim Kurulunun kararı ile uygun kurumlara yerleştirilerek herhangi bir şekilde haklaını kaybetmeleri önlenmektedir.
— Bu Kanun Hükmünde Kararname 1750 ve 1765 sayılı Kanun kapsamı dışındaki ku rumları kapsamı içine almıştır. Bu kurumlar Millî Eğitim, Gençlik ve Spor, Kültür ve Turizm, Sağlık bakan lıkları ile diğer bazı kamu kuruluşlarına bağlı iken şimdi bu bağları, bu Kanun Hükmünde Kararname ile koparılmaktadir. Ancak bütçe yılının ortasında malî durumda bir boşluk yaratılmaması için bu malî yıl sonuna kadar maaş, yatırım, malzeme alımlarının ve diğer bütün harcamaların gene eski kurumlarınca yapılması bu madde ile hükme bağlanmıştır. Böylece öğretim kurumlarının 1982 malî yılı içinde malî sıkıntı çekmeleri ön lenmiş olmaktadır.
— Bu madde ile 2547 sayılı Kanunun 41 inci maddesinin (a) fıkrası yükseköğretim ku rumlarının öğretim üyesi ihtiyacını belirli zamanlarda Yükseköğretim Kuruluna bildirmelerini hükme bağlamıştır. Ancak, kurumların yeniden teşkilatlanması ve Yükseköğretim Kurulunun da yeni kurulması dolayı sıyla 1984 yılına kadar ihtiyaçların Nisan ayı sonu yerine Kasım ayı sonuna kadar yapılması amaçlanmakta dır.
— Bu madde ile Kanun Hükmünde Kararname kapsamına giren yükseköğretim kurum larında görevli 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi öğretmenlerin kurumların ihtiyacı göz önünde bu lundurulmak suretiyle 1987 yılına kadar 2547 sayılı Kanunda öngörülen bekleme sürelerine bakılmaksızın akademik kariyerleri müsait ise yardımcı doçentliğe, doçentliğe ve profesörlüğe atanmalarının yapılabilme sine imkân verilebilmektedir.
— Bu Kanun Hükmünde Kararname ile yeni kurulmuş olan üniversitelerin bütçeleri olmadığı için rektörlüklerin teşkili ile, malî yönden doğacak ihtiyaçların nasıl ve hangi kurumların bütçe fa sıllarından yararlanacakları hususu hükme bağlanmakta, Maliye Bakanlığına bu konuda görev ve yetki ve rilmektedir.
— Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği hüküm altına alın mıştır.
— Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin Bakanlar Kurulunca yürütüleceği hükme bağlan mıştır.
