İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 19. hâli

Çevre Kanunu

Kanun numarası
2872
Kabul tarihi
09.08.1983
Resmî Gazete
11.08.1983 / 18132
Düstur
5. tertip, cilt 22
Son değişiklik
07.05.2026
Madde sayısı
47

Madde 10 geçmişi

Çevresel etki değerlendirilmesi:

Metin 3 kez değişmiş, toplam 4 değişiklik kaydı var. Ayrıca 4 geçişte hüküm aynı kalıp yalnızca yazım değişmiş (satır sonu, şapkalı harf, büyük/küçük harf, dipnot işareti ya da sızmış bölüm başlığı); bunlar listeye alınmadı.

Bugünkü metni

Madde 10 – (Değişik: 26/4/2006-5491/7 md.)

Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler.

Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı (…)[12] alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. (Ek cümle:19/7/2025-7554/1 md.) Ancak, bu durum söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel teşkil etmez.

(İptal üçüncü fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 15/1/2009 tarihli ve E.:2006/99, K.:2009/9 sayılı Kararı ile.)

Çevresel Etki Değerlendirmesine tâbi projeler ve Stratejik Çevresel Değerlendirmeye tâbi plân ve programlar ve konuya ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.

Metnin değiştiği tarihler

  1. 7 Mayıs 2026

    Bu tarihe bağlanmış bir değişiklik kaydı bulunamadı; fark doğrudan iki hâlin metninden çıkarıldı.

    2 Temmuz 2025 tarihli hâli
    Madde 10 – (Değişik: 26/4/2006-5491/7 md.) Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. (İptal üçüncü fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 15/1/2009 tarihli ve E.:2006/99, K.:2009/9 sayılı Kararı ile.) Çevresel Etki Değerlendirmesine tâbi projeler ve Stratejik Çevresel Değerlendirmeye tâbi plân ve programlar ve konuya ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.
    7 Mayıs 2026 tarihli hâli
    Madde 10 – (Değişik: 26/4/2006-5491/7 md.) Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı (…) alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. (Ek cümle:19/7/2025-7554/1 md.) Ancak, bu durum söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel teşkil etmez. (İptal üçüncü fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 15/1/2009 tarihli ve E.:2006/99, K.:2009/9 sayılı Kararı ile.) Çevresel Etki Değerlendirmesine tâbi projeler ve Stratejik Çevresel Değerlendirmeye tâbi plân ve programlar ve konuya ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.
  2. 17 Ocak 2024

    Bu tarihe bağlanmış bir değişiklik kaydı bulunamadı; fark doğrudan iki hâlin metninden çıkarıldı.

    14 Temmuz 2023 tarihli hâli
    Madde 10 – (Değişik: 26/4/2006-5491/7 md.) Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. (İptal üçüncü fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 15/1/2009 tarihli ve E.:2006/99, K.:2009/9 sayılı Kararı ile.) Çevresel Etki Değerlendirmesine tâbi projeler ve Stratejik Çevresel Değerlendirmeye tâbi plân ve programlar ve konuya ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir. (1) 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 nci maddesiyle bu paragrafta yer alan “Bakanlıkça” ibaresi “Tarım ve Orman Bakanlığınca” şeklinde değiştirilmiştir.
    17 Ocak 2024 tarihli hâli
    Madde 10 – (Değişik: 26/4/2006-5491/7 md.) Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. (İptal üçüncü fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 15/1/2009 tarihli ve E.:2006/99, K.:2009/9 sayılı Kararı ile.) Çevresel Etki Değerlendirmesine tâbi projeler ve Stratejik Çevresel Değerlendirmeye tâbi plân ve programlar ve konuya ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.
  3. 29 Kasım 2018

    Bu tarihe bağlanmış bir değişiklik kaydı bulunamadı; fark doğrudan iki hâlin metninden çıkarıldı.

    2 Temmuz 2018 tarihli hâli
    Madde 10 – (Değişik: 26/4/2006-5491/7 md.) Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırı- ma başlanamaz ve ihale edilemez. (İptal üçüncü fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 15/1/2009 tarihli ve E.:2006/99, K.:2009/9 sayılı Kararı ile.) Çevresel Etki Değerlendirmesine tâbi projeler ve Stratejik Çevresel Değerlendirmeye tâbi plân ve programlar ve konuya ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.
    29 Kasım 2018 tarihli hâli
    Madde 10 – (Değişik: 26/4/2006-5491/7 md.) Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırı- ma başlanamaz ve ihale edilemez. (İptal üçüncü fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 15/1/2009 tarihli ve E.:2006/99, K.:2009/9 sayılı Kararı ile.) Çevresel Etki Değerlendirmesine tâbi projeler ve Stratejik Çevresel Değerlendirmeye tâbi plân ve programlar ve konuya ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir. (1) 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunun 28 nci maddesiyle bu paragrafta yer alan “Bakanlıkça” ibaresi “Tarım ve Orman Bakanlığınca” şeklinde değiştirilmiştir.
Metni elimizde olmayan 4 değişiklik kaydı

Bu kayıtlar metin içindeki değişiklik notlarından derlendi. Karşılaştırılacak hâl elimizde yok: belgenin konsolide metninin en eski kopyası 21 Mayıs 2013 tarihli, bundan öncesi için metnin o günkü hâli hiçbir arşivde bulunmuyor.

  • Eklendi Madde 10 (cümle) 7554 sayılı Kanun, md. 1
    Değişikliğin gerekçesi

    ÇED Yönetmeliğinin Ek-2 Listesinde yer alan faaliyetler ile ilgili Valilikler (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri) tarafından yapılan değerlendirme sonucunda “ÇED Gerekli Değildir” ya da “ÇED Gereklidir” kararı verilmektedir.

    Valilik tarafından yapılan inceleme değerlendirme sonucunda faaliyetin gerçekleştirilmesinde çevresel açıdan sakınca olmadığını ifade eden “ÇED Gerekli Değildir Kararı”, ismi dolayısıyla kamuoyu, sivil toplum kuruluşları ve mahkemeler tarafından yanlış anlaşılmakta, söz konusu faaliyetlerle ilgili çevresel etki değerlendirmesi yapılmadan, gereken önlemler aldırılmadan faaliyetlere izin verildiği, bu faaliyetlerin ÇED sürecinin dışında tutulduğu, faaliyet sahiplerinin çevresel açıdan herhangi bir sorumluluklarının olmadığı gibi anlamlar çıkarılmaktadır.

    Ancak ÇED Yönetmeliğinin Ek-2 Listesinde yer alan faaliyetler için Çevresel Etki Değerlendirmesinin gerekli olup olmadığının araştırılması amacıyla tıpkı ÇED başvurusunda olduğu gibi Bakanlıkça yetkilendirilmiş kurum ve kuruluşlar tarafından Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmakta, hazırlanan dosya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüklerine sunulmakta, ÇED sürecine tabi tutulan Proje Tanıtım Dosyaları İl Müdürlükleri tarafından incelenip değerlendirilmektedir. Sunulan projeye ilişkin Valiliklerce, “ÇED Olumlu” kararı sürecinde olduğu gibi ilgili kurum/kuruluşlardan görüş alınmakta, gerektiğinde ölçüm, analiz ve deney yapılması talep edilmektedir.

    Yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda çevresel açıdan gerekli taahhütler ve önlemler alınarak faaliyet göstermesinde sakınca bulunmayan projelere, Valilik (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri) tarafından “ÇED Gerekli Değildir Kararı” verilmektedir. Başka bir deyişle, “ÇED Gerekli Değildir Kararı” verilirken de “ÇED Olumlu” kararında olduğu gibi bir süreç yürütülmektedir.

    Proje sahipleri, ÇED sürecini müteakip verilen “ÇED Gerekli Değildir Kararı”na esas Proje Tanıtım Dosyalarında verdikleri tüm taahhütlere uymakla ve belirtilen tüm önlemleri almakla yükümlüdürler.

    Söz konusu projeler, ÇED İzleme Kontrol çalışmaları kapsamında denetlenmekte, verdikleri taahhütlere uymayan işletmelere 2872 sayılı Çevre Kanununun 20 nci maddesi doğrultusunda idari yaptırım kararı uygulanmaktadır.

    Yapılan düzenleme ile söz konusu “ÇED Gerekli Değildir Kararı” ifadesinin sebep olduğu yanlış anlaşılmaları engellemek, Ek-2 listesinde yer alan projeler için verilen “Çevresel Etki Değerlendirmesi Kararları” kapsamında bulundukları taahhütlere uymakta faaliyet sahiplerinin daha dikkatli ve duyarlı olmalarını sağlamak ve kamuoyu nezdindeki yanlış anlamaların önüne geçmek amaçlanmaktadır.

    Ayrıca, mevcut durumda çevresel etki değerlendirmesi kararı nihayetlenmeden, arazi edinimi, orman izni, vasıf değişikliği, vb. gibi yatırım dönemindeki diğer izin süreçleri de yürütülememektedir.

    Dolayısıyla, çevresel etki değerlendirmesi kararı sürecinde geçen süre, sayılan diğer izinlerin de işlem süresini uzatmaktadır. Bu durum da yatırımların hayata geçmesinde gecikmelere sebebiyet vermektedir. Yapılan düzenlemeyle çevresel etki değerlendirmesi ile diğer izin süreçlerinin eş zamanlı olarak yürütülebilmesi amaçlanmakta ve böylelikle aynı süre zarfında tüm izin süreçlerinde işlem yürütebilmeye imkân tanınarak yatırımların hayata geçmesinin hızlandırılması planlanmaktadır.

  • Metinden çıkarıldı Madde 10 (fıkra) 7554 sayılı Kanun, md. 1

    19/7/2025 tarihli ve 7554 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

    Değişikliğin gerekçesi

    ÇED Yönetmeliğinin Ek-2 Listesinde yer alan faaliyetler ile ilgili Valilikler (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri) tarafından yapılan değerlendirme sonucunda “ÇED Gerekli Değildir” ya da “ÇED Gereklidir” kararı verilmektedir.

    Valilik tarafından yapılan inceleme değerlendirme sonucunda faaliyetin gerçekleştirilmesinde çevresel açıdan sakınca olmadığını ifade eden “ÇED Gerekli Değildir Kararı”, ismi dolayısıyla kamuoyu, sivil toplum kuruluşları ve mahkemeler tarafından yanlış anlaşılmakta, söz konusu faaliyetlerle ilgili çevresel etki değerlendirmesi yapılmadan, gereken önlemler aldırılmadan faaliyetlere izin verildiği, bu faaliyetlerin ÇED sürecinin dışında tutulduğu, faaliyet sahiplerinin çevresel açıdan herhangi bir sorumluluklarının olmadığı gibi anlamlar çıkarılmaktadır.

    Ancak ÇED Yönetmeliğinin Ek-2 Listesinde yer alan faaliyetler için Çevresel Etki Değerlendirmesinin gerekli olup olmadığının araştırılması amacıyla tıpkı ÇED başvurusunda olduğu gibi Bakanlıkça yetkilendirilmiş kurum ve kuruluşlar tarafından Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmakta, hazırlanan dosya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüklerine sunulmakta, ÇED sürecine tabi tutulan Proje Tanıtım Dosyaları İl Müdürlükleri tarafından incelenip değerlendirilmektedir. Sunulan projeye ilişkin Valiliklerce, “ÇED Olumlu” kararı sürecinde olduğu gibi ilgili kurum/kuruluşlardan görüş alınmakta, gerektiğinde ölçüm, analiz ve deney yapılması talep edilmektedir.

    Yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda çevresel açıdan gerekli taahhütler ve önlemler alınarak faaliyet göstermesinde sakınca bulunmayan projelere, Valilik (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri) tarafından “ÇED Gerekli Değildir Kararı” verilmektedir. Başka bir deyişle, “ÇED Gerekli Değildir Kararı” verilirken de “ÇED Olumlu” kararında olduğu gibi bir süreç yürütülmektedir.

    Proje sahipleri, ÇED sürecini müteakip verilen “ÇED Gerekli Değildir Kararı”na esas Proje Tanıtım Dosyalarında verdikleri tüm taahhütlere uymakla ve belirtilen tüm önlemleri almakla yükümlüdürler.

    Söz konusu projeler, ÇED İzleme Kontrol çalışmaları kapsamında denetlenmekte, verdikleri taahhütlere uymayan işletmelere 2872 sayılı Çevre Kanununun 20 nci maddesi doğrultusunda idari yaptırım kararı uygulanmaktadır.

    Yapılan düzenleme ile söz konusu “ÇED Gerekli Değildir Kararı” ifadesinin sebep olduğu yanlış anlaşılmaları engellemek, Ek-2 listesinde yer alan projeler için verilen “Çevresel Etki Değerlendirmesi Kararları” kapsamında bulundukları taahhütlere uymakta faaliyet sahiplerinin daha dikkatli ve duyarlı olmalarını sağlamak ve kamuoyu nezdindeki yanlış anlamaların önüne geçmek amaçlanmaktadır.

    Ayrıca, mevcut durumda çevresel etki değerlendirmesi kararı nihayetlenmeden, arazi edinimi, orman izni, vasıf değişikliği, vb. gibi yatırım dönemindeki diğer izin süreçleri de yürütülememektedir.

    Dolayısıyla, çevresel etki değerlendirmesi kararı sürecinde geçen süre, sayılan diğer izinlerin de işlem süresini uzatmaktadır. Bu durum da yatırımların hayata geçmesinde gecikmelere sebebiyet vermektedir. Yapılan düzenlemeyle çevresel etki değerlendirmesi ile diğer izin süreçlerinin eş zamanlı olarak yürütülebilmesi amaçlanmakta ve böylelikle aynı süre zarfında tüm izin süreçlerinde işlem yürütebilmeye imkân tanınarak yatırımların hayata geçmesinin hızlandırılması planlanmaktadır.

  • İptal edildi Madde 10 (üçüncü fıkra) Anayasa Mahkemesi kararı (E.2006/99 K.2009/9)
  • Değiştirildi Madde 10 5491 sayılı Kanun, md. 7