Kaynak: TBMM S. Sayısı 211 · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Bu kanunda tasarı metni belgede okunamadığı için numaraların yürürlükteki metinle örtüştüğü doğrulanamadı; yanlış maddeye bağlamamak için gerekçeler tasarıdaki sırasıyla, bağlanmadan verilmiştir.
Türk parasının Değerinin önemli! ölçüde azaltmadığı, enflasyon »ramının çok düşük olduğu devirlerde yürürlüğe giren Borçlar Kanununun 72 ve 103 üncü maddeHeriyle kanunî faiz ve temerrüt faıizi yüzde 'beş alarak 'tespit edilmiştir. Türk. Ticaret Kanununun 9 uncu maddesiyle de kanunî faiz yönünden Borçlar Kanununun sözü edilen maddesine aftıffta bulunarak aynı oran benimsenmiş, temerrüt faizi ise ticarî işler için yüzde on olarak kabul olunmuştur.
10 .Mayıs 1984 gün ve 1'8397 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tabiliği ile vadeli mevduat faüzfleri yüzde ellükîye varan oranlarda tespit ediliştir. Diğer bir ifadeyle .zama nında hakkını elde edemeyen bir alacaklı parasını bankaya veya Devlelt itafhviline yatıramamaktan löitürü yu karıda açıklanan miktara varan bir kâr mahrumiyeti ile karşı karşıya ıbullunmaklta, buna karşılık yüzde beş ve yüzde on oranında kanunî faiz ve 'temerrüt faizi alabilmektedir. Alacaklı kişi aynı zamanda paraya ih tiyacı bulunduğunda kredi sağlama yoluna gütmekte ve bu safer daha da yüksek oranda bir faiz borcu al tına girmektedir. IBu durumda ıbbrçlu, borcunu zamanında ödememesinden kazançlı çıkmakta, dava ve icra yoluna başvuruıknadan ödemede genellikle bulunulmamaktadır. Zira dava ve takip sırasıinJda geçecek her sü re borçlunun lehine çalışmaktadır. ^ ıBelüıtilen durumun dava ve icra takiplerini artırdığı açıfcbr. Borçlar sadece haklarında dava açıimaısında ve 'icra takibinde bulunullmasına sebebiyet vermekle kalmayıp bunlarım uzaması için her türMi yola başvur maktadırlar.
Tasan kötü niyetli kişilerin bu davranışlarının önüne geçilmesi, kanunî ıfaiz ve temerrült faizinin günün koşularına uydurulması için düzenlenmıişltir.
Temerrüt faizi ile ilgili olarak 'Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret /Kanunu dışındaki diğer kanunlarda da hükümler bulunduğundan, bunların tamamının değiştirilmesi güçlük arz edeceğinden ve ayrıca ilerde enflas yon oranının düşmesi sonucu kanunlarımızdaki eski oranlara 'kolaylıkla dönüşü sağlama açısından düzenle menin ilgili kanunlarda değişiklik suretiyle yapılması yoluna gidilmemiş, ayrı bir kanunla yapılmasının ye rinde olacağı düşünülmüştür, __ 2 —
— Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanununa göre faiz verilmesi gereken haillerde, aksi muikavele ile kararlaşftırıtonaîdıkiça lyılllık yüzde otuz oranında ödemede bulunulacağı hükme (bağlanmaktadır.
Mevduat ve kredi faizlerindeki gelişmelerle ahenk ısağlama açısından Bakamlar Kuruluna bu oranı aritıırıp eksiltme yetkisi ıtamnımıştır.
— [Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve diğer kanunlara göre, temerrütt faizi, geçmiş günler faizli ve (benzerî adlarla ödenmedi gereken faiz oranı da il inci maiddeye paralel olarak yützde otuz olarak tespit «dümiişltir. Kanunî faizde olduğu gibi bu oran Bakanlar Kurulu Kararı ile antırılıp ekisiltilebilecektir, Ayrıca ödeme yerinede ve ödeme zamanındaki banka Iskontosu daha fazla ise, arada bir mukavele bulun ması dahi ticarî işlerdeki temerrüt faizi bu miktara göre istenebilecektir.
(Madde 3. — Kanunî faiz .temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep 'faiz ytürültülmeyeceği belirîtfılmektedir.
(Madde 4. — iş (Kanunu gibi bazı özel kanurilarılrnzda temerrüt faizinin daha yüksek oranlarda tespit edildiği göMmektedir. Madde ile bu hükümlerin uyguihnmaya devam olunacağı vurigulanmıışitır.
(Madde 5. — 2İ2 Mart 1303 tarihti Murabaha Nizamnamesi Türk Ticarelt (Kanununun 1473 üncü maddesin deki açıklık nedeniyle ticarî işler için uygulanmıyordu..
Ticari olmayan işler için uygulanmakta olan Murabaha Nizamnamesinin 1, 2 ve 3 üncü maddeleri faiz miktarına ilişkin sınırüamaya, 4 üncü maddesi ikrazat faizinin anaparayı aşamayacağı, 5 inci maddesi ise mürekkep faize ilişkindir.
Yüksek orandaki eriflalsyon nedeniyle mevduat faizleri yüzlde elliikiye varan oranlarda tespit edilmiş iken adi borç ilişkilerinde faiz miktarının yüzde dokuz oranı ile sınırlı olarak kalma/sı çeşitli yolardan kanuna karşı hileye ve mağduriydtllere neden olduğundan faiz oranlarının taraflar arasında serbestçe tespitine imkân ıtanınma daha isabetli bulunmuştur, Düğer taraftan yükselen faiz oranları nedeniyle faiz' miktarları kısa sürede anapara miktarına ulaşacağın dan, bundan sonraki faizlerin /hesaba alınmaması alacaklının hakkını İhlal eden bir durum alarak görülmüş- <tıür* , . .
M ü r e k k ep faiz konusunda ise, afctî faiz yönünden gerek T ü rk Ticaret 'Kanununda ve gerekse Borçlar K a n u n u n da düzenleyici hükümler bulunduğundan bu konudaki M u r a b a ha Nizamnamesi h ü k m ü n ün muhaıfa- ,'zalsına gerek görülmemiştir. Sadece kanunî faiz ve temerrüt faizi yönünden mürekkep faize ilişkin düzenle m e ye İhtiyaç bulunduğu nazara alınarak Tasarının 3 'üncü maddesinde buna yer verilmişjtir.
IBelirtilen nedenlerle M u r a b a ha Nizamnamesinin (tamamının yürürlükten fcaldmfanası uygun b u t a m u ştar., Geçici Madde — iBu Kanunun yürürlüğünden önce doğan alacaMar için yürürlük /tarihînden itibaren bu Kanunda belirlenen oranların uygulanacağı itöade edilmiştir.
Ancak, istisna olarak, mecburî hizmet borçlanması, eğîtım ve öğretim hizmetlerinden doğan ıtazminaJtirar, kesin hesaptan borçlu çıkan müteahhidin taksit talebi, (fazladan ödenen aylıkların geri alınması gibi ahvalde Ödemelerin .sağlıklı bir şekilde yapılabilmesini temin (bSakımınldan, anlaşmanın yapıldığı tarihteki kanun hü kümlerine göre -faiz alınması, anlaşma iile yapılan ödeme planına borçlunun uymaması halinde ıfee bu Ka nundaki faiz oranlarının uygulanması ikesli getirilmiştir.
— Yürüdükle ilgilidir.
— Yürüllime ile ilgilidir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (S, Sayısı : 211)
