Tarımın Teşviki ve Çiftçinin Desteklenmesi, 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve 5422 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun

— Çiftçilerden satın alınan ziraî ürün bedelleri karşılığında Gelir Vergisi Kanununa göre vergi tevkifatı yapılmaktadır. Kanunun bu maddesiyle, tev af yoluyla alınması tahmin olunan gelir vergisi top lamının % 60'ını aşmamak üzere genel bütçede bir ödenek tertip edileceği hükme bağlanmaktadır. Tertip edilecek bu ödenek T. C. Ziraat Bankasına aktarda «.îttır.

Bakanlar Kurulu aktarılan bu kaynakları, çiftçiye düşük faizli kredi verilmesi, tarımsal üretimin teşvik edilmesi ve çiftçiyi destekleyici diğer tedbirlerin alınması konularında kullandırılabilecektir.

— Bu madde ile Gelir Vergisi Kanununun 13 üncü maddesinin birinci fıkrası değiştirilmek tedir.

Yapılan değişiklikle, Gelir Vergisi Kanununun 13 üncü maddesinde yer alan küçük çiftçi muaflığı ile il gili 500 000 liralık satış tutarı ölçüsü 10 000 000 liraya çıkarılmaktadır.

Bilindiği üzere, Gelir Vergisi Kanununun 13 üncü maddesinde yer alan satış tutarının artırılması ile ilgili mükerrer 123 üncü maddedeki Bakanlar Kurulu yetkisi bugüne kadar büyük ölçüde kullanılmış bulunmakta dır. Bakanlar Kurulunca bu yetkinin günün ekonomik şartlarına uygun olarak ileride tökrar kullanılmasına imkân sağlamak amacıyla maddede yer alan 500 000 liralık had 10 000 000 liralık tutara yükseltilmektedir.

— Gelir Vergisi Kanununun yatırım indirimi ile ilgili Ek 3 üncü maddesinde, yurt içinde ve dışında kullanılmamış olan yeni iktisadî değerlerin Yatırım İndirimine konu olabileceği hükme bağlanmış, ancak deniz ve hava taşıtlarının yurt dışında kullanıl niş olması halinde dahi yeni olarak kabul edileceği be lirtilmiştir. Maddede öngörülen değişiklikle yurt dışında kullanılmış olsa dahi Devlet Planlama Teşkilatınca uygun görülen makine ve tesislerin de ithali halinde bu makine ve tesislerin yatırım indiriminden yararlan dırılmaları sağlanmaktadır.

Bu suretle, yatırım indirimi istisnası kapsamı genişletilerek yurt dışından kullanılmış makine ve tesis ithal eden mükelleflerin bu makine ve tesisler nedeniyle yatırım indirimi istisnasından yararlanmalarına imkân sağlanmaktadır.

— Bu madde ile Gelir Vergisi Kanununun 88 inci maddesinin sonuna gelmek üzere dört fıkra eklenmektedir.

Bilindiği gibi, tam mükellef gerçek ve tüzelkişiler gerek yurt içinde gerekse yurt dışında elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilmektedirler. Bugüne kadar mükellefler yurt dışı faaliyetlerinden elde ettikleri gelirleri Türkiye'de yıllık beyanname ile beyan etmekte ve bu gelirleri üzerinden hesaplanan verginin yurt dışında ödemiş oldukları vergilerinden fazla olması halinde, aradaki farka tekabül eden vergiyi Türkiye'de bağlı bulundukları vergi dairesine ödemektedirler.

öte yandan, tam mükelleflerin yurt dışı faaliyetlerinin zararlı olması halinde de bu zararları Türkiye'de elde etmiş oldukları diğer kazanç ve iratlarından mahsup etmeleri mümkün bulunmaktadır.

Türkiye'nin son yıllarda dışa açılması sonucu Türk müteşebbislerinin yurt dışı faaliyetleri artmış bulun maktadır. Yurt dışında faaliyet gösteren tam mükellefiyet esasında vergilendirilen mükelleflerin yurt dışı faa liyet sonuçlarının beyannamelerine gerçek tutarları üzerinden intikal ettirilip, ettirilmediğinin kontrolü amacıy la mükelleflerden faaliyet sonuçları ile ilgili olarak bazı belgelerin ibrazı istenilmektedir.

Zarar mahsubu ile ilgili 88 inci maddeye eklenen hükme göre mükellefler, faaliyette bulundukları ülke nin vergi kanunlarına göre beyan ettikleri vergi matrahlarını her yıl o ülke mevzuatına göre denetim yetkisi verilen denetim kuruluşlarına incelettirip rapora bağlatmaları ve bu raporun tercüme edilmiş bir örneğini Tür kiye'deki ilgili vergi dairesine ibraz etmeleri şartıyla, yurt dışı faaliyetlerinden doğan zararları Türkiye'deki kazanç ve iratlarından mahsup edebileceklerdir.

Ancak, sözkonusu denetim kuruluşunca hazırlanacak rapor ekinde yer alacak vergi beyanlarının bilanço ve kâr - zarar cetvellerinin o ülkedeki yetkili makamlarca onaylanması gerekmektedir.

Diğer taraftan, faaliyette bulunulan ülkede denetim yetkisini haiz bir kuruluşun olmaması halinde, her yıla ait vergi beyannamesi ve eki bilanço, kâr - zarar cetvelinin o ülkenin yetkili makamlarından alınacak birer örneğinin, mahallindeki Türk elçilik ve konsoloslukları, yoksa orada Türk menfaatlerini koruyan ülkenin aynı mahiyetteki temsilcilerine onaylatılarak, aslının ve tercüme edilmiş bir örneğinin ilgili vergi dairesine ibrazı gerekli görülmektedir.

Türkiye'de mahsup edilen yurt dışı zararın, ilgili ülkede de mahsup edilmesi halinde, zarar mahsubunu takip eden yıllarda, ilgili ülke kanunlarına göre tutulan defter ve belgeye göre tespit edilerek, Türkiye'de be yan edilecek yurt dışı kazanç, mahsuptan önceki tutarı ile beyannamede yer alacaktır.

Ayrıca, mükelleflerce yapılacak zarar mahsubuna ilişkin usul ve esasların belirlenmesi konusunda "Ma liye ve Gümrük Bakanlığına yetki verilmektedir.

— Dinî bayramlarda günlük gazeteler yayırulanmamakta, sadece Gazeteciler Cemiyetleri günlük gazete çıkarmakta ve satmaktadır. Gazeteciler Cemi yetlerinin bu faaliyeti devamlılık arz etmemekte ve elde edilen gelirler sözkonusu cemiyetlerin amaçlarına sarf edilmektedir. Bu maddeyle Gazeteciler Cemiyetlerine ait olup sadece dinî bayramlarda günlük gazete çıkaran müesseselerin vergilendirilmemesi öngörülmüştür.

Bu müesseselerin, sözkonusu günlük gazete çıkarmaları faaliyeti dışında başka faaliyetlerinin de bulunması halinde vergilendirilecekleri tabiîdir.

— Bu madde ile 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 3239 sayılı Kanunun 74 üncü mad desiyle değişen 8 inci maddesinin 9 numaralı bendinde değişiklik yapılmıştır.

Vergi kanunlarında yapılan son düzenlemelerle iktisadî kamu müesseseleri sermaye şirketleriyle aynı oran da vergi yüküne muhatap tutulmuşlardır. Ancak, sermaye şirketleri yatırım indiriminden yararlanırken, ikti sadî kamu müesseselerinin bu indirimden yararlanama maları rekabet eşitliğini bozmaktadır. Yapılan düzenle me ile iktisadî kamu müesseseleri yatırım indiriminden yararlandırılmakta ve böylece eşitsizlik giderilmektedir.

— Bu madde ile Kurumlar Vergisi Kanununun 14 üncü maddesinin 7 numaralı bendinin sonuna gelmek üzere bazı hükümler eklenmektedir.

Bilindiği gibi, tam mükellef kurumlar gerek yurt içinde gereken yurt dışında elde ettikleri kazanç ve irat lar üzerinden vergilendirilmektedir. Bu güne kadar mükellefler, yurt dışı faaliyetlerinden elde ettikleri gelirlerini Türkiye'de yıllık beyanname ile beyan etmekte ve bu gelirler üzerinden hesaplanan verginin yurt dışında öde miş oldukları vergilerden fazla olması halinde, aradaki vergi farkını Türkiye'de bağlı bulundukları vergi daire sine ödemektedirler.

Öte yandan, tam mükelleflerin yurt dışı faaliyetlerinin zararlı olması halinde de bu zararları Türkiye'de elde etmiş oldukları kurum kazancından indirmeleri mümkün bulunmaktadır.

Türkiye'nin son yıllarda dışa acıması sonucu Türk teşebbüslerinin yurt dışı faaliyetleri artmış bulunmak tadır. Yurt dışında faaliyet gösteren ve tam mükellefiyet esasında vergilendirilen kurumların yurt dışı faaliyet sonuçlarının beyannamelerine gerçek tutarları üzerinden intikal ettirilip, ettirilmediğinin kontrolü amacıyla mükelleflerden faaliyet sonuçları ile ilgili olarak bazı belgelerin ibrazı istenilmektedir.

Zararların kurum kazancından indirilmesi ile ilgili olarak maddeye eklenen hükme göre kurumların, faa liyette bulundukları ülke kanunlarına göre saptanan vergi matrahlarının her yıl o ülke mevzuatına göre denetim yetkisi verilen kuruluşlarına incelettirip rapora bağlatmaları ve bu raporların tercüme edilmiş örne ğini Türkiye'deki ilgili vergi dairesine ibraz etmeleri gerekmektedir.

Ancak söz konusu denetim kuruluşlarınca hazırlanacak rapor ekinde yer alacak vergi beyanlarının bilan ço ve kâr - zarar cetvellerinin o ülkedeki yetkili makamlarca onaylanması gerekmektedir.

Diğer taraftan, faaliyette bulunulan ülkede denetim yetkisini haiz bir kuruluşun olmaması halinde, her yı la ait vergi beyannamesi ve eki bilanço, kâr - zarar cetvelinin o ülkenin yetkili makamlarından alınacak birer örneğinin, mahallindeki Türk elçilik ve konsoloslukları, yoksa orada Türk menfaatlerini koruyan ülkenin ay nı seviyedeki temsilcilerine onaylatılarak, asimin ve tercüme edilmiş bir örneğinin ilgili vergi dairesine ibrazı gerekli görülmektedir.

Türkiye'de gider yazılan yurt dışı zararının, ilgili ülkede de mahsup edilmesi veya gider yazılması halinde, zarar mahsubunu takip eden yıllarda, ilgili ülke kanunlarına göre tutulan defter ve belgelere göre tespit edi lerek, Türkiye'de beyan edilecek yurt dışı kazanç, indirimden veya mahsuptan önceki tutarı ile beyannamede yer alacaktır.

Ayrıca, kurumlarca gider yazılacak zararlara ilişkin usul ve esasların belirlenmesi konusunda Maliye ve Gümrük Bakanlığına yetki verilmektedir.

— Bu madde ile Gelir Vergisi Kanununa geçici iki madde eklenmektedir.

Eklenen geçici 24 üncü madde ile Kanunun yürürlük tarihinden 1991 yılı sonuna kadar yurt dışı faaliyet lerinden doğan zararlarını yurt içi kazanç ve iratlardan mahsup edecek mükelleflerin geçmiş beş yıllık faa liyet sonuçlarının kontrolü amacıyla, geçmiş beş yıllık faaliyet sonuçlarını Gelir Vergisi Kanununun bu Ka nunla değişik 88 inci maddesinde yer alan esaslara göre tevsik etmeleri şartı getirilmektedir.

öte yandan bilindiği gibi, «Menkul Kıymetler Yatırım Ortaklıklarının ve «Menkul Kıymetler Yatırım Fonları»nın portföy işletmeciliğinden doğan kazançları kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu kazançlar üze rinden Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının 8 numaralı bendine göre gelir vergisi tevkifatı yapılmaktadır.

«Menkul Kıymetler Yatırım Ortaklıklarının ve «Menkul Kıymetler Yatırım Fonları»nın kurulup gelişme si, dolayısıyla sermaye piyasasının canlanması amacıyla, kurumlar vergisinden istisna edilen «Menkul Kıy metler Yatırım Ortaklıkları» ve «Menkul Kıymetler Yatırım Fonları»nın portföy işletmeciliğinden doğan ka zançlarının en çak beş yıl süreyle «0» sifır nispetinde vergilendirilmesi hususunda Bakanlar Kuruluna yetki verilmektedir.

— Bu madde ile Kurumlar Vergisi Kanununa bir geçici madde eklenmektedir.

Eklenen geçici madde ile Kanunun yürürlük tarihinden 1991 yılı sonuna kadar yurt dışı faaliyetlerinden doğan zararlarını yurt içi kazançlarından indirecek kurumların geçmiş beş yıllık faaliyet sonuçlarının kontrolü amacıyla, geçmiş beş yıllık faaliyet sonuçlarını Kurumlar Vergisi Kanununun 14 üncü maddesinin bu Kanun la değişik 7 numaralı bendinde yer alan esaslara göre tevsik etmeleri şartı getirilmektedir.

Geçici Madde — Bu madde ile Kanunun yürürlüğe girdiği yıl içinde Genel Bütçede ödenek tertibine im kân sağlanmıştır.

— Yürürlük maddesidir.

— Yürütme maddesidir.