827 Sayılı Rıhtım Resmi Kanunu,5422 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, 3074 Sayılı Akaryakıt Tüketim Vergisi Kanunu ve 79 Sayılı Milli Korunma Suçlarının Affına, Milli Korunma Teşkilat, Sermaye ve Fon Hesaplarının Tasfiyesine ve Bazı Hükümler İhdasına Dair Kanunun Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması ile 7.11.1984 Tarihli ve 3074 Sayılı, 2.3.1984 Tarihli ve 2985 Sayılı, 7.11.1985 Tarihli ve 3238 Sayılı ve 29.5.1986 Tarihli ve 3294 Sayılı Kanunların Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılması Hakkında Kanun

— Tasarının getiriliş amacına uygun olarak, Rıthım Resmi Kanununun 1 inci maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları yeniden düzenlenmiştir. Yapılan düzen leme ile denizyolu yanında, havayolu, karayolu ve demiryolu ile taşınmak suretiyle it hal olunan bütün mallardan ulaştırma altyapıları resminin alınması öngörülmüştür. Ta sarıda resmin nispeti, denizyolu ile yapılan ithalat için :% 4, havayolu, karayolu ve demiryolu ile yapılan ithalat için ise % 3 olarak belirtilmiştir. Ayrıca söz konusu nis petlerin, herbir taşıma türü itibariyle ayrı ayrı veya topluca, 2 puana kadar artırılması veya indirilmesi konusunda Bakanlar Kuruluna yetki verilmiştir. Tasarı ile ithalde alı nan katma değer vergisi matrahının aynı zamanda ulaştırma altyapıları resminin de matrahı olduğu belirtilmiştir. Ancak, ithalde alınacak damga resminin ulaştırma alt yapıları resminin matrahına dahil edilmeyeceği tabiîdir.

İkinci fıkradaki değişiklik ise sadece, «Denizcilik Bankası» ifadesinin yerine, mev cut teşkilatlanmaya uygun olarak, «Türkiye Denizcilik İşletmeleri» ifadesinin getiril mesi ile ilgilidir.

Üçüncü fıkradaki değişiklik ile de, maddenin ikinci fıkrasında belirtilen teşekkül ler dışındaki gerçek ve tüzelkişiler tarafından işletilen liman, rıhtım ve iskelelerden denizyolu ile yapılan ithalattan alınan ulaştırma altyapıları resmi ile havayolu, kara yolu ve demiryolu ile taşınmak suretiyle Türkiye'ye ithal edilen mallar üzerinden ah:

nacak ulaştırma altyapıları resminin tamamının Hazineye irat kaydedileceği öngörül müştür.

Ulaştırma altyapıları resminin havayolu, karayolu ve demiryolu ile yapılan itha lata da yaygınlaştırılmasını öngören bu değişiklik ile bir yandan ithalatta arzu edilme yen nakliye sapmalarının önlenmesi, diğer yandan iskele, liman ve rıhtımlar ile hava meydanlarında, demiryollarında ve karayollarında meydana gelen yıpranmaların ona rımı ve bunların modernizasyonu için yeni kaynakların sağlanması amaçlanmıştır.

— Bilindiği gibi, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan Menkul Kıymetler Yatırım Fonları, Kurumlar Vergisi ve Gelir Vergisi Kanununun uygulamasında sermaye şirketi olarak kabul edilmiştir. Diğer taraftan, 2499 sayılı Ser maye Piyasası Kanununa göre kurulan Menkul Kıymetler Yatırım Fonlarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançları Kurumlar Vergisi Kanununun 8/12 nci maddesi ile vergiden istisna edilmiş bulunmaktadır. Ancak, kurumlar vergisinden istisna edilen bu kazançlar üzerinden, Gelir Vergisi Kanununun 94/8 inci maddesine göre tevkifat ya pılması gerekmektedir. Şu kadar ki, 88/13644 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile bu ka zançlar üzerinden yapılacak tevkifat nispeti «0» sıfır olarak belirlendiğinden, söz ko nusu kazançlar üzerinden tevkifat yapılmamaktadır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi <S. Sayısı : 252) Sermaye piyasasının gelişmesi ve yabancı sermayenin Türkiye'ye gelmesini sağla mak amacıyla, Kurumlar Vergisi Kanununun 2 nci maddesine eklenen bu fıkra hük mü ile Türkiye'de münhasıran portföy işleten dar mükellef yatırım fonları, Kurumlar Vergisi Kanunu ve Gelir Vergisi Kanunu uygulaması açısından 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan Menkul Kıymetler Yatırım Fonları addolunmakta dır.;

Buna göre, Türkiye'de münhasıran portföy işleten dar mükellef yatırım fonları da vergi kanunları bakımından tam mükellef yatırım fonlarının tabi olduğu esaslara tabi tutulacak ve bu kurumların portföy işletmeciliğinden doğan kazançları kurumlar vergisinden istisna edilecektir. Ancak, bu kazançlar üzerinden tam mükellef yatırım fonlarının aynı mahiyetteki kazançlarının vergilendirilmesine paralel olarak, gerekti ğinde Bakanlar Kurulu Kararına göre tevkifata tabi tutulabilecektir.

— Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin 12 numaralı ben dine eklenen hükümle menkul kıymetler yatırım ortaklıkları ile menkul kıymetler ya tırım fonlarının istisna kapsamına giren portföy işletmeciliği kazançlarından Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarına göre tevkifat yapılabileceği konusuna açıklık kazandı rılmaktadır. öte yandan bu kurumlara yapılacak ödemelerden anılan kanunlara göre tevkif edilen vergilerin sadece Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (A) fık rasının 8 numaralı bendine göre yapılan tevkifattan mahsup edilmesi öngörülmekte dir. Dolayısıyla mahsup edilemeyen söz konusu vergiler mükellefin diğer vergi borç larına mahsup edilemeyeceği gibi iade de edilmeyecektir. Başka bir ifade ile menkul kıymetler yatırım ortaklıkları ve menkul kıymetler yatırım fonlarına yapılan ödeme lerden tevkif edilen söz konusu vergiler nihaî yergi olacaktır.

— Her türlü alkollü içkiler, tütün ve tütün mamullerinin ilan ve rek lamlarına ait giderlerin % 50'sinin kurumlar vergisi matrahından indirilmeyeceği ön görülmektedir. Çeşitli basın ve yayın organları, duvar ve el ilanı, ışıklı ve ışıksız lev ha v.b. ile yapılan içki ve sigaraya ait ilan ve reklam giderlerinin yarısı kurumlar ver gisi matrahının tespitinde gider olarak indirilemeyecektir. Böylece içki ve sigara rek lamlarının azalması, bunun da sağlığa zararlı içki ve sigara tüketimini düşürmesi bek lenmektedir.

Bakanlar Kurulu gelişen şartlara göre bu oram sıfıra kadar indirebilecek veya !% 100'e kadar artırabilecektir.

— Bilindiği üzere, Kurumlar Vergisi Kanununun 21 inci maddesi uya rınca, kurumlar vergisi beyannamesi kurumun bağlı olduğu, bir başka ifadeyle kanunî veya iş merkezinin bulunduğu vergi dairesine verilmektedir.

Tasarının söz konusu maddesi ile Maliye ve Gümrük Bakanlığına, kurumun, ka nunî veya iş merkezi ile bağlı kalınmaksızın, bağlı olacağı vergi dairesini belirleme yetkisi tanınmaktadır.

Böylece, belli alanlarda faaliyet gösteren kurumların aynı vergi dairelerinde top lanması sağlanacak ve ihtisaslaşmanın avanıtajliarından yararlanılmış olacaktır. Yapılan değişiklik ayrıca, Maliye ve Gümrük Bakanlığına, kurumların faaliyetlerinin yoğunlaştığı yerlerdeki vergi dairelerine bağlanmaları böylece kurumların faaliyetlerinin vergi dai releri tarafından yakından takip edilebilmesi konusunda da yetki tanınmaktadır.

— Her türlü alkollü içkiler, tütün ve tütün mamullerinin ilan ve reklam giderlerinin % 50'sinin gelir vergisi matrahının tespitinde gider olarak indirilemeyecek tir. Böylece çeşitli basın ve yayın organları, duvar ve el ilanı, ışıklı ve ışıksız levha v.b. ile yapılan içki ve sigaraya ait ilan ve reklam giderlerinin sadece yarısı gelir ver gisi matrahının tespitinde gider olarak indirilebilecektir. Bu durumun, içki ve sigara reklamlarının azalmasına ve bunun sonucu olarak sağüğa zararlı içki ve sigara tüke timinin düşmesine yol açacağı beklenmektedir.

Bakanlar Kurulu, gelişen şartlara göre bu oranı sıfıra kadar indirebilecek veya % 100'e kadar artırabilecektir.

— Bilindiği gibi, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan Menkul Kıymetler Yatırım Ortaklıkları, menkul kıymet portföyü işletmek üzere ku rulan anonim ortaklıklardır. AynL Kanun hükümleri uyarınca halktan katılma belge leri karşılığı toplanacak paralarla, belge sahipleri hesabına, riskin dağıtılması esas larına göre menkul kıymet portföyü işletme amacıyla kurulan mal varlığına «Men kul Kıymet Yatırım Fonu» adı verilmektedir. 'Bankalar dışında hiçbir kişi ve kuruluş veya malvarlığı tarafından «Menkul Kıymet Yatırım Fonu» kurulamamaktadır.

2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan Menkul Kıymetler Yatırım Fonları, Kurumlar Vergisi ve Gelir Vergisi Kanununun uygulanmasında sermaye şirketi olarak kabul edilmiştir. Diğer taraftan, 2499 sayılı sermaye Piyasası Kanu nuna göre kurulan Menkul Kıymetler Yatırım Fonlarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançları Kurumlar Vergisi Kanununun 8/12'nci maddesi ile vergiden istisna edilmiş bulunmaktadır.

Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının 9 numaralı bendine göre, ödenen tahvil faizleri üzerinden tam mükellef kurumlar da dahil olmak üzere vergi tevkifatı yapılmaktadır. Ancak, mevcut yasal düzenlemeye göre, Menkul Kıymetler Yatırım Fonlarına yapılan ödemelerden tevkifat yapılmamak tadır. Menkul kıymetleri doğrudan alan kişilere yapılan ödemelerden tevkifat yapı lırken, Menkul Kıymet Yatırım Fonlarına yapılan ödemelerden tevkifat yapılması, bu Fonlar ile doğrudan menkul kıymet alan kişi ve kurumlar arasında farklılık ya ratmaktadır.

Bu nedenle, bu konuda ortaya çıkan olumsuzlukları ortadan kaldırmak amacıyla Menkul Kıymetler Yatırım Fonlarına yapılan irat niteliğindeki ödemeler üzerinden de tevkifat yapılması esası getirilmektedir.

Ayrıca, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (A) fıkrasının mevcut 10 ve 11 numaralı bentlerine eklenen parentez içi hükümlere göre, gerçek kişilerin ya nında tam mükellef kurumlara ödenen mevduat faizleri ile faıizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları, kâr ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kâr payları ve özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr paylarından da gelir vergisi tevkifatı yapılması esası getirilmektedir.

Bu suretle, tam mükellef kurumlara yapılan ödemelerden de tevkifat yapılacak tır. Ancak, tam mükellef kurumlara ödenen iratlar üzerinden tevkif edilen bu vergi ler öncelikle bu kurumların geçici vergilerine mahsup edilecek; mahsup edilmeyen bir tutarın kalması halinde bu tutar ödeyecekleri kurumlar vergisinden mahsup edile cektir.

— Tasarının bu maddesi ile katma değer vergisi uygulamasının tam olarak işlerlik ikazanması ve Gelir idaresinin modernizasyonunun sağlanması için başlatılan çalışmaların tamamlanmasına imkân tanınmak bakımından Katma Değer Vergisi Kanununun Geçici 5 inci maddesi ile kurulmuş olunan Fon'un uygulanma süresinin 6 yıldan 10 yıla çıkarılması öngörülmektedir.

— Tasarının bu maddesi ile getirilen düzenleme, rafineri şirketlerinde akaryakıt tüketim vergisi matrahının belirlenmesinde tereddütleri ortadan kaldırmaya yöneliktir. Rafineri şirketlerinde akaryakıt tüketim vergisinin matrahının, rafineri şir ketlerince satışı yapılan ve akaryakıt tüketim vergisinin konusuna giren petrol ürün lerinin gümrüklü rafineri satış fiyatları olduğu belirtilmektedir. Rafineri şirketleri, kendi tüketimleri için kullandıkları akaryakıtın emsal satış bedelini de verginin mat rahına dahil edeceklerdir.

— Bu maddenin birinci fıkrası ile akaryakıtın satışında Toplu Konut Fonu, Savunma Sanayii Destekleme Fonu, Sosyal Yardımlaşma ve Danışmayı Teşvik Fonu ve Akarya'kıt Fiyat İstikrar Fonu için yapılan kesintilerin kaldırılması dolayı sıyla söz konusu fonların gelirlerinde meydana gelen kayıpların karşılanması bakımın dan, verginin nispeti yeniden belirlenmekte, sosyal ve ekonomik mülahazalar dolayı sıyla ürünler itibariyle farklı nispetler tespit edilmektedir.

İkinci fıkrada ise, ürünler itibariyle ayrı ayrı veya topluca olmak üzere, verginin nispetlerini 15 puana 'kadar artırma veya indirme konusunda Bakanlar Kurulu yetkili kılınmaktadır. Böylece, değişik petrol ürünlerinin farklı vergi yükleri ile piyasaya sü rülmesi imkân dahiline girmektedir.

— Akaryakıt tüketim vergisinin ödenmesini güvence altına almak ama cıyla petrol ürünü ithalatçıları için, gerektiğinde,, banka teminat mektubu alınabilmesi imkânı getirilmektedir. Ham petrol ithalinde ise, akaryakıt tüketim vergisinin öden mesinden, ithalatı gerçekleştiren gerçek veya tüzelkişilerin birlikte, rafine işlemini ya pan rafineri şirketi müteselsilen sorumlu tutulmaktadır.

— Bu madde ille vergi nispetindeki iartıış, Toplu Konut Fonu, Savun ma Sanayii Destekleme Fonu, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu ile Akaryakıt Fiyat ts'tikraır Fonu arasında paylaştırılmak suretiyle akaryakıt tüketim ver gisi hâsılatının dağılımı yeniden düzenlenmektedir. Düzenlemeye göre, akaryakıt tü ketim vergisi hâsılatından daha önce pay almakta olan yerlerin geÜMerinde henhangi bir azalma olmamasına özen gösterilmiştir.

Maddenin son fıkrasında, akaryakıt tüketim vergisi hâsılatının, hâsılattan pay alan muhtelif yerler arasında değişik nispetlere göre yeniden 'belirlenmesi konusunda Ba kanlar Kurulu yetkili (kılınmaktadır.

— Bu madde ile akaryakıt fiyatlarının tespiti hususunda Hükümete yetki veren ve akaryakıt fiyatlarının tespitinde oluşan farkların Akaryakıt Fiyat İstik rar Fonu hesabına alınması konusundaki 79 sayılı Kanunun 5 inci maddesi değiştiri lerek hampetrol ve petrol ürünlerinin fiyatlarının serbestçe oluşumuna imkân verilmiştir., Ancak, gerektiğinde, uluslararası piyasalardaki gelişmeler göz önünde bulundu rularak hampetrol ve petrol ürünlerinin alım, satım ve dağıtımı ile ilgili esasların tes piti hususunda Balkanlar Kuruluna yetki tanınmıştır.

— Bu Kanunla akaryakıt tüketim vergisi hâsılatından pay alan ilgili kuruluşlar ile fonlara ödemelerin Maliye ve Gümrük Bakanlığınca doğrudan yapüması düzenlenmiş 'olduğundan, petrol ürünlerinin satışından kesinti yapılması hakkımda hükümler içeren. 2.3.1984 tarih ve 2985 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin ikinci fıkrası nın (b) bendi; 7.11.1985 tarih ve 3238 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin ikinci fıkra sının (g) bendi ile 13 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası; 29.5.1986 tarih ve 3294 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (birinci fıkrasının ı(g) bendi ile 3074 sayılı Kanuna, 3418 sayılı Kanunun 40 inci maddesiyle eklenen geçici 1 inci madde yürürlükten kaldırılrnaıktadır.

Geçici Madde — 'Bu madde ile kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Türkiye'ye gel miş ölüp da fiilî ithalatı henüz gerçekleşmemiş malların, ulaştırma altyapıları resminin yeni hükümlere göre alınacağı ıbelirtitaek suretiyle doğabdlecelk tereddütlere açıklık getirilmiştir.

— Yürürlük maddesidir.

— Yürütme maddesidir.