Kaynak: TBMM S. Sayısı 150 · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Erzincan, Gümüşhane ve Tunceli illeri merkez ve ilçelerinde 1992 Mart ayında meydana gelen deprem afetine ilişkin iyileştirmelerin yapılabilmesi için, muhtelif yasalarda mevcut olan bazı hükümler yetersiz kalmaktadır.
Bu yörelerin hızla iyileştirilmesini ve bir an önce normal hayata geçilmesini sağlamak, mağ dur olan vatandaşlarımızın yaralarını biraz da olsa hafifletmek amacıyla alınacak önlemlerin yeni esaslara bağlanması zorunlu görülmüştür.
Tasarı bu amaçla hazırlanmıştır.
— Kanunun amacının, Erzincan, Gümüşhane ve Tunceli merkez ve ilçelerinde 1992 Mart ayında meydana gelen deprem nedeniyle afete maruz bölge ilan edilen yörelerde normal hayatın devamını sağlayacak hizmetlerin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzen lemek olduğu vurgulanmaktadır.
— Deprem nedeniyle hasar görenfiilenoturulmasına rağmen iskân ruhsatı alın mamış konut kooperatiflerinin üyeleri, ahır ve samanlık ve işyeri sahiplerine, 7269 sayılı Ka nunda belirtilen borçlandırma ve kredilendirme usulleri çerçevesinde hak sahipliği tanınması öngörülmektedir.
— Kanunun kapsamında, 7269 sayılı Kanuna göre tespit edilmiş olan hak sa hipliğine başvuru sürelerinin uzatılması hususunda Bayındırlık ve İskân Bakanlığı yetkili kı lınmaktadır.
— Onarıma tabi olan yapılardan birden fazla bağımsız bölüm ihtiva edenlerde tüm maliklerin 7269 sayılı Kanuna göre onarım borçlanması sözleşmesi yapmaması halinde işin daha uzun zamanda yaptırılması zorunlu olmaktadır. Bu sakıncayı ortadan kaldırmak için bu hükmün getirilmesi gerekli görülmüştür. Bu suretle işlerin ivedilikle çözümlenmesi müm kün olabilecektir.
— 7269 sayılı Kanun ile 2985 sayılı Toplu Konut Kanununa dayanılarak kredi verilen, afete maruz bölge ilan edilen yörelerde inşaatı tamamlanmış veya devam etmekte olan konutlardan hasar görenler için Toplu Konut idaresine veya bankalara borçlu olanların borçla rının ertelenmesi veya silinmesi hususunda her türlü düzenlemeyi yapmaya Bakanlar Kurulu yetkili kılınmaktadır. • • . \ • " .
— Afete maruz bölgede çalışan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi per sonele, bütçe kanunlarında yer alan fazla çalışma ücretinin iki katını geçmemek üzere fazla çalışma ücreti ödenmesi öngörülmektedir. Ayrıca bu yörede görevli devlet memuru, işçi, hâ kim, askerî personel, üniversite mensubu ayırımı yapılmaksızın her statüdeki personele en yüksek devlet memuru aylığının % 50'sine kadar net tazminat ödenmesi mümkün kılınmaktadır. Ka nun belli bir yöre için ve geçici süre ile uygulanacağından,,fazla çalışma ücreti ile tazminatın ne kadar süre ile ödeneceği ve tazminatın hangi görev ve dereceler için ne miktarda verileceği hususunda Bakanlar Kurulu yetkili kılınmaktadır.
— Afete maruz bölgede yapılacak işlerle ilgili olarak tomruk, kereste, demir ve çimento gibi yapı malzemesi tahsislerinin, ilgili Bakanlığın talebi üzerine kurumlarca önce lik ve ivedilikle sağlanması öngörülmektedir.
— 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu genel mahiyette her türlü amaç için yar dım toplanmasına ilişkin bir Kanundur. Kanun kapsamındaki yerler için toplanan paraların Afetler Fonuna veya valilik emrinde ve bir devlet bankası nezdindc açılacak bir hesaba aktarıl ması tereddütlere meydan vermeden sağlanmış olacaktır. Bu hesaptan yapılacak harcamaların Sayıştayca denetlenmesi öngörülmek suretiyle suiistimallerin önüne geçilecektir. Diğer taraf tan, "bağış" ibaresinin konmasıyla da toplanan paraların yardım veya bağış olduğu hususun daki tartışmalar da son bulacaktır.
Diğer taraftan, yiyecek, içecek, giyecek, tıbbî yardım, çadır ve diğer her türlü taşınır mal ların Kızılay'a aktarılması öngörülmektedir.
— Bu madde ile, Kanun kapsamına giren yörelerde depremde hayatını kaybe den yurttaşların birinci derecedeki yakınlarına, her can kaybı için 20 000 000 (Yirmi Milyon) lira tutarında nakdî tazminat ödenmesi hükme bağlanmaktadır.
Ayrıca, birinci derecedeki yakınların tespitinde ve nakdî tazminatın bu yakınlara eşit ola rak dağıtımında en büyük mülkî amir yetkili olduğu, ödemelerin Sosyal Yardımlaşma ve Da yanışmayı Teşvik Fonundan sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik vakıfları aracılığıyla yapılacağı, fondan bu amaçla ilgili vakıflara gönderilen paraların başka bir maksatla kullanı lamayacağı hükme bağlanmaktadır.
— Kanun kapsamına giren yörelerde fiilen oturdukları konutları veya işyerleri, 7269 sayılı Kanun hükümlerine göre deprem nedeniyle, ağır hasara uğradıkları tespit edilenle re 15 000 000 (onbeş milyon) lira, orta hasara uğradıkları tespit edilenlere 10 000 000 (on mil yon) lira, az hasara uğradıkları tespit edilenlere 5 000 000 (beş milyon) lira, karşılıksız olarak nakdî tazminat ödenmesi öngörülmekte ve hak sahipliği de mahfuz tutulmaktadır. Diğer ta raftan, anılan tazminat miktarlarının üç katına kadar artırılması hususunda Bakanlar Kurulu yetkili kılınmaktadır.
— Kanun kapsamına giren yöre belediyelerinin deprem nedeniyle toplayama dığı emlak vergisi dahil, diğer vergi, resim ve harçların, 1992 yılı ile sınırlı olmak kaydıyla 2380 sayılı Kanuna göre kurulmuş bulunan Mahallî İdareler Fonundan karşılanması hükme bağ lanmak suretiyle bu yöredeki belediyelerin malî yükünün hafifletilmesi öngörülmektedir.
Ayrıca getirilen yeni bir düzenlemeyle de, bölgede mevcut belediye ve özel idarelere 2380 sayılı Kanuna göre verilmesi gereken miktarın, 1992 yılı sonuna kadar olmak kaydıyla üç katı üzerinden hesaplanarak ödeneceği hükme bağlanmaktadır.
— 3417 sayılı Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi ve Bu Tasarrufların De ğerlendirilmesine Dair Kanuna bir geçici madde eklenerek, Kanun kapsamına giren yörelerde çalışan ve kendilerinden tasarruf kesintisi yapılanlara 13.3.1992 tarihine kadar biriken kesinti ve katkı miktarları ile nemalarının tamamının, 1992 yılı sonuna kadar istekleri halinde, bir defaya mahsus olmak üzere ödenmesi sağlanmaktadır.
— 3320 sayılı Memurlar ve İşçiler ile Bunların Emeklilerine Konut Edindirme Yardımı Yapılması Hakkında Kanuna bir geçici madde eklenerek, Kanun kapsamına giren yö relerde, 7269 sayılı Kanun ile 2985 sayılı Kanun uyarınca yapılacak konutların borçlarının mah subunda, bu Kanun hükümlerine bağlı kalınmaksızın konut edindirme yardımı kullandırılabileceği belirtilerek, bu konuda düzenlemeler yapmaya Bakanlar Kurulu yetkili kılınmaktadır.
— Erzincan, Gümüşhane ve Tunceli illerinde depremin meydana getirdiği neti celerin biran önce olağan hale dönüştürülmesini amaçlayan bu Kanunun 3 yıl süreyle uygula nacağı hükme bağlanmakta ve bu süreyi azaltmaya veya iki katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkili kılınmakta, hizmetlerin hızla yürütülmesi amacıyla 1050 ve 2886 sayılı Kanun ların bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaması hükmü getirilmektedir.
— Yürürlük maddesidir.
— Yürütme maddesidir.
• — 4 — i, TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLÎSİ BAŞKANLIĞINA 1992 yılında Erzincan'daki Vergi Mükelleflerinden Vergi Alınmaması Hakkındaki Kanun Teklifimiz gerekçeleriyle birlikte ekte sunulmuştur.
Saygılarımızla arz ederiz.
Şevket Kazan Abdullatif Şener Kocaeli Sivas Mustafa Bas Kâzım Ataoğlu tstanbul Bingöl Ahmet Derin Hüsamettin Korkutata Kütahya ^ '. : '." Bingöl Ahmet Cemil Tunç Salih Kapusuz Elazığ Kayseri Şinasi Yavuz . .. '. Musa Demirci Erzurum Sivas Mehmet Elkatmış Abdullah Gül Nevşehir Kayseri Kemaleitin Göktaş Melih Gökçek Trabzon Ankara Çevat Ayhan • Zeki Ünal Sakarya Karaman , Ahit Kıvrak Ali Oğuz Konya tstanbul Ahmet Remzi Üstün Ömer Faruk Ekinci Konya Ankara Ahmet Arrkan Ahmet Feyzi Inceöz Sivas Tokat Fethullah Erbaş Lütfi Doğan Van Gümüşhane Lütfü Esengün Erzurum GENEL GEREKÇE Erzincan büyük deprem felaketlerinin yaşandığı bir ilimizdir. Yine yeni bir deprem fela ketiyle çok sayıda vatandaşımız ölmüş, yaralanmış ve önemli ölçüde maddî zarara uğramıştır.
Her an yeni depremlerin meydana gelebileceği endişeleri içerisinde Erzincanlılar evlerine gire memekte, normal hayatlarını sürdürümemektedirler. < Devlet hizmetlerinin finansmanına katılmak için vergi ödemek herkesin vatandaşlık öde vidir. Ancak Anayasanın 73 üncü maddesine göre vergiler "ödeme gücü" esas alınarak tahsil edilirler. Halbuki Erzincan'da yaşanan elim deprem felaketiyle, orada yaşayan insanlar kamu hizmetlerinin giderlerine katılma gücü bir yana, normal hayat akışlarını, yakınlarını, iş düzen lerini yitirmiş vaziyettedirler. Böyle bir ortamda yöre halkından vergi yükümlülüğünün hafif letilmesi sosyal devlet ilkesinin de bir gereğidir.
Bugün Türk Vergi Kanunlarında ekonomik ve sosyal amaçlı pekçok muafiyet ve istisnalar yeralmaktadır. Bu düzenlemelerle bir yandan vergiler vasıta kılınmak suretiyle ekonomik he deflere ulaşılması amaçlanırken, ayrıca vergilemenin bir yük ve zorluk oluşturacağı açık olan mükellefler korunmaya çalışılmaktadır.
Diğer taraftan bugün devlet giderleri arasında transferler önemli bir yer tutmaktadır. Bu transfer harcamalarının önemli bir kısmı bazı sektörlere sübvansiyon olarak verilirken, bir kıs mı da sosyal amaçlara harcanmaktadır.
Devlet bir yandan gelir sağlama, diğer yandan harcama politikalarıyla sosyal ve ekono mik sonuçlar elde etmeye çalışmaktadır. Erzincanlıların bilinen deprem sonrasında vergi yük lerinin hafifletilmesi bu genel devlet politikasına uygun ve yakışır bir tutumdur, özellikle ge niş kapsamlı bir vergi affının çıkarıldığı bir ortamda, Erzincan ile ilgili bu özel durumun ihmal edilmesi uygun olmayacaktır.
Her ne kadar 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 115 inci maddesinde doğal afetler nedeniy le vergi borçlarının terkin edileceği ifade edilmekteyse de; bu madde varlıklarının üçte birini kaybetme gibi şartlar ve kısmen veya tamamen gibi sınırlar çizmektedir. Halbuki bugün Erzin can'da doğrudan doğruya can ve mal kaybına uğramayanlar bile yaşanan felaketten etkilen mişler, iş düzenleri bozulmuş ve gelecekle ilgili beklentileri değişmiştir.
Böyle özel bir affa sosyal devlet ilkesinin de bir gereği olarak her zamankinden daha fazla ihtiyaç vardır.
MADDE GEREKÇELERİ
