İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 1. hâli

17.7.1964 Tarihli, 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ve 2.9.1971 Tarihli, 1479 Sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu ile 17.10.1983 Tarihli, 2926 Sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa Göre Tahakkuk Eden Prim ve Diğer Alacaklarının Tahsilatının Hızlandırılması Hakkında Kanun

Kanun numarası
4247
Kabul tarihi
08.05.1997
Resmî Gazete
16.05.1997 / 22991
Düstur
5. tertip, cilt 36
Son değişiklik
—
Madde sayısı
6

Kaynak: TBMM S. Sayısı 250 · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.

Genel gerekçe

Ülkemizde sosyal sigorta sistemi Anayasanın 60 inci maddesi çerçevesinde primli sisteme da yanmaktadır.

Bu temel esas içinde; 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 72 nci maddesi, işkazaları ile meslek hastalıkları, hastalık, analık, malullük yaşlılık ve ölüm sigortalarının gerektirdiği her türlü yardım ve ödemelerle, her çeşit yönetim giderlerini karşılamak üzere Kurumca bu Kanun hüküm lerine göre prim alınacağı hükmünü amir bulunmaktadır.

Aynı sistem düzenlemesi, 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sos yal Sigortalar Kurumu Kanununun 48 nci ve 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalı şanlar Sosyal Sigortalar Kanununun 30 ncu maddesinde de yer almıştır.

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunundaki hükümlere göre işveren bir ay içinde çalıştırdığı si gortalıların prime esas tutulacak kazançları toplamı üzerinden hesaplanan prim tutarını, sigortalıla rın ücretinden keserek ve kendisine ait prim tutarını da bu miktara ekleyerek en geç ertesi ayın so nuna kadar Kuruma ödemekle yükümlü kılınmışlardır.

Diğer taraftan 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun Ek 24 üncü maddesi, Kurumdan aylık ve gelir almakta olan emekli dul ve yetimlere bu Kanun hükümlerine göre bağlanan malullük yaş lılık ve ölüm aylıklarına ek olarak ve Bakanlar Kurulunca belirlenen miktarda (4 690 000 TL) Sos yal Yardım Zammı ödenmesini düzenlemiştir. Ek 24 üncü maddede 20.6.1987 tarihli 3395 ve 1.6.1994 tarihli 3995 sayılı Kanunlarla yapılan yasal değişikliklerle genel ve katma bütçeli idare lere, mahallî idarelere, döner sermayeli kuruluşlara, kamu iktisadî teşekküllere, bunların müessese, bağlı ortaklıklarına, bu kuruluşlardan son işveren olarak ayrılanların emeklilik durumunda aylıkla rı ile birlikte Kurumca ödenen Sosyal Yardım Zammının Kuruma ödenmesi zorunluluğu getirilmiş tir.

4792 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi ile 506 sayılı Kanunun 80 inci maddesi, yasal sürede ödenmeyen prim, sosyal yardım zammı ve idarî para cezalarına 6183 sayılı Kanun uyarınca tespit edilen gecikme zammı uygulanması öngörülmüştür. 6183 sayılı Kanun uyarınca Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen aylık %15 gecikme zammı prim, sosyal yardım zammı ve idarî para cezaları nın kanunî süresinde ödenmesi bakımından işverenler üzerinde caydırıcılık niteliği göstermesine karşılık, çeşitli ekonomik nedenler yasal süresinde ödenemeyen borçlar bakımından da zaman için de ödenmesi imkânsız miktarların oluşmasına neden olunmuştur. Bu durum nitelik itibariyle kamu alacağına kısmen haksız bir gecikme zammı borcunu meydana getirmiştir.

Konuyu rakamsal olarak ortaya koymak gerekirse Sosyal Sigortalar Kurumunun kamu ve özel sektör prim ve sosyal yardım zammı olarak (Aralık 1996 ayı itibariyle) 102. 5 Trilyon TL gecikme zammı olarak 167.5 Trilyon TL olmak üzere 270 Trilyon TL alacağı bulunmaktadır. Aynı konuyu Bağ Kur olarak değerlendirdiğimizde Bağ Kur'un 56 Trilyon TL prim aslı 43 Trilyon TL gecikme zammı olarak toplam 99 Trilyon TL alacağı, tarım sigortasından da 50 Trilyon TL alacağı bulun maktadır.

. Söz konusu prim ve benzeri alacakların reel enflasyon oranlarında değerlendirilmesi halinde borçlu işveren ve sigortalıların borçlarını carî sigorta primi ile birlikte ödeyeceği düşünülmektedir.

Hiçbir zaman bir af olarak nitelenmesi mümkün olmayan bu Yasal düzenlemenin amacı gerek Sos yal Sigortalar Kurumu ve gerekse Bağ Kur bakımından prim ve benzeri alacaklarını reel enflasyon içinde ve belirli kurallarla tahsiline imkân sağlanması amaçlanmıştır.

Bu gerekçe içinde kamu kurum ve kuruluşları ile mahallî idarelerin Sosyal Sigortalar Kurumu na olan borçları, 1997 yılında Kurum adına konulan ödenekten mahsup edilmek suretiyle tahkim işleminin yapılması ile yılların birikimi olan Kurum alacağının tasfiyesi amaçlanmıştır.

Belirtilen bu genel gerekçeye dayanılarak Kanun Tasarısı hazırlanmıştır.

Madde gerekçeleri

Tasarı/teklif madde 1

→ yürürlükteki madde 1

— Kanun Tasarısının 1 inci maddesi ile 506 sayılı Kanuna göre prim, idarî para ce zası, gecikme zammı ve faiz borcu bulunan işverenler ile topluluk sigortası ve isteğe bağlı sigorta lılara borçlarını ödemesi hususunda kolaylık getirilmiştir.

Bu kapsamdaki borçlu işverenler ile sigortalılara 31 Aralık 1996 tarihine kadar tahakkuk et miş olan prim borçlarının tamamı ile idarî para cezalarının %50 sini ve bunların bu Kanunun yü rürlüğe girdiği tarihe kadarki gecikme zammı ve faizlerin %58 ini, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takibeden aybaşından itibaren on ay içinde eşit taksitler halinde; ödemeleri durumunda söz konusu Kurum alacaklarından herbirine ait bakiye gecikme zammı ve faizleri ile idarî para cezası nın bakiyesi terkin edilmesi esası getirilmiştir.

Madde düzenlemesinde ayrıca 506 sayılı Kanunun Ek 24 üncü maddesine göre sosyal yardım zammı borçları büİunan ancak 2 nci madde dışında kalan diğer kuruluşlara, sosyal yardım zammı borçlarının tamamını ve bunların bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih kadarki gecikme zammı ve faizlerinin %58 ini, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takibeden aybaşından itibaren ön ay içinde eşit taksitler halinde; ödedikleri takdirde, söz konusu Kurum alacaklarından her birine ait bakiye gecikme zammı ve faizleri ile idarî para cezasının bakiyesi terkin edileceği belir tilmiştir.

Maddede yapılan bu düzenleme hükmüne uygun olarak ödeme yapanların 31 Aralık 1996 ta rihine kadar tahakkuk etmiş prim ve sosyal yardım zammı borçlarına ve idarî para cezalarının %5Ö sine ödeme dönemi içinde ayrıca gecikme zammı ve faiz uygulanmayacağı düzenlenmiştir.

Ayrıca bu ödeme kolaylıklarından yararlanmak üzere başvuran ve herhangi bir taksidini süre sinde ödemeyenlerin süresinde ödenmeyen taksidi bu Kanun uygulama süresinde rızaen tecil faizi ile birlikte ödemeleri halinde bu Kanundan yararlanma haklan saklı tutularak ödeme kolaylığı hu susunda uygulamada olabilecek durumlara açıklık getirilmesi amaçlanmıştır. _ , Maddede yapılan diğer bir düzenleme de madde kapsamında bulunan işverenler ile sigortalı lardan 31 Aralık 1996 tarihine kadar tahakkuk etmiş prim, sosyal yardım zammı ve idarî para ce zası borcunu ödemiş ancak bu ödemeleri dolayısıyla ödenmeyen gecikme zammı ve faiz borcu bu lunanlara bu borçlarının %58 ini Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşından itibaren on ay içinde eşit taksitler halinde ödemeleri halinde bakiyesi terkin edileceği hususu getirilerek madde içinde bütünlük sağlanmıştır.

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce tahsil edilmiş gecikme zammı ve faizlerin geri veril meyeceği ve mahsup edilmeyeceği hükmü ile uygulamada doğabilecek ihtilaflara açıklık getiril miştir.

Maddede ayrıca aynı sistem içinde icraya intikal eden prim, sosyal yardım zammı ve idarî pa ra cezası ile gecikme zammı, faiz borçları için ödenmesi hususu düzenlenmiştir.

Maddede ayrıca belirtilen esaslar ve süreler içerisinde ödenmeyen primler ile ilgili olarak 1 Ocak 1997 tarihinden itibaren 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 80 inci maddesinin hükümle ri uygulanacağı hükmü ile Kanunda öngörülen sistemden faydalanmayanlar hususunda yapılacak işlemler belirtilmiştir.

Tasarı/teklif madde 2

→ yürürlükteki madde 2

— Kanun Tasarısının 2 nci maddesi ile 506 sayılı Kanunun Ek 24 üncü maddesine göre sosyal yardım borcu bulunan genel ve katma bütçeli idareler özel idareler ve belediyeler dö ner sermayeli kuruluşlar ile kanunla veya kanunların verdiği yetkiye istinaden kurulan kamu kuru luşları ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamına giren teşekkül ve kuruluşlarla bun ların müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerinin bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başına kadarki tahakkuk etmiş bulunan prim idarî para cezası ve sosyal yardım zammı ile bunların gecikme zammı ve faiz borçlarının tahkim yolu ile tasfiyesi düzenlenmiştir.

Madde düzenlenmesinde borçlarının ödenmesi hususu ile ilgili usul ve esaslar Çalışma ve Sos yal Güvenlik Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca tespit edileceği belirtilmiştir.

Tasarı/teklif madde 3

→ yürürlükteki madde 3

— Kanun Tasarısının 3 üncü maddesi ile 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununa göre prim, gecikme zammı ve faiz bor cu bulunan sigortalılar ile ölen borçlu sigortalıların hak sahipleri 31 Aralık 1996 tarihine kadar ta hakkuk etmiş bulunan, prim borçlarının tamamını gecikme zammı ve faizlerinin %50 sini Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on ay içinde eşit taksitler halinde ödemeleri halinde kendilerine borçlarının reel enflasyonu aşan kısmı için terkin işlemi yapılması hususu düzenlenmiştir.

Madde düzenlenmesinde 31 Aralık 1996 tarihine kadar tahakkuk etmiş prim borcu bulunma yıp sadece gecikme zammı ve faiz borcu bulunanlara da aynı hak tanınmıştır.

Madde düzenlenmesine açıklık getirmek bakımından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce tahsil edilmiş gecikme zammı ve faizler geri verilmeyeceği ve mahsup edilmeyeceği belirtil miştir.

Kurumca icra takibi yapılanlarda madde de belirtilen esaslar dahilinde Kanunun getirdiği öde me kolaylığından faydalanabileceklerdir. • , Maddede yer alan_ diğer bir düzenleme ise maddede belirtilen esaslar ve süreler içerisinde ödenmeyen primler ile ilgili olarak Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1479 sayılı Kanu nun 53 ncü maddesinin ikinci fıkrası hükmü uygulanacağı hususudur.

Tasarı/teklif madde 4

→ yürürlükteki madde 4

— Kanun Tasarısının 4 üncü maddesi ile, 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve He sabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa tabi sigortalılar için getirilen ödeme kolaylığı düzen lenmiştir. 2926 sayılı Kanun uyarınca yasal süresinde ödenmeyen primler için gecikme zammı uy gulanmaması nedeniyle düzenleme prim düzeyinde prim borcunun %50'sinin ödeme sistemi esas alınarak yapılmıştır.

Tasarı/teklif madde 5

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

— Yürürlük maddesi

Tasarı/teklif madde 6

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

— Yürütme maddesi