İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 1. hâli

Milli Egitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun

Kanun numarası
439
Kabul tarihi
05.03.1964
Resmî Gazete
12.03.1964 / 11654
Düstur
5. tertip, cilt 3
Son değişiklik
21.03.2006
Madde sayısı
18

Kaynak: Millet Meclisi S. Sayısı 515 · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.

Genel gerekçe

Orta ve yüksek dereceli genel ve meslekî öğretim kurumlarının sayısı günden güne çoğalmakta, okul sayısı ile birlikte öğretmen ihtiyacı da şiddetle artmaktadır. Bir taraftan bu ihtiyacı karşılamak, diğer taraftan da maddi sebepler yüzünden mevcut öğretmenlerin görevlerinden ayrılmalarını ön lemek üzere yeni tedbirlere lüzum görülmektedir.

Yanlız orta öğretim okullarında, 1962-1963 öğretim yılında haftada 12 868 ders saati boş geçmiş, 77 190 saat ders de meslekten »olmıyan ücretli öğretmenler tarafından okutulmuştur.

Bu okullardaki öğretmen ihtiyacı 9976 ya yükselmiş bulunmaktadır.

Bu durum, Meslekî ve Teknik öğretim okulları ile öğretmen okulları ve Bakanlığımıza bağlı çe şitli yüksek okullar için de varittir.

1. Bu sebeple, Meslekten olmayan öğretmen sayısını azaltmak, 2. Yüksek ve orta dereceli okullar öğretmenlerinin gerçek emeklerini karşıhyarak maddi durum larını* bir dereceye kadar düzeltmek, 3. Asıl öğretmenle kapatılamıyan dersler için daha kaliteli ücretli öğretmen bulmak.

4. Çeşitli okullarımızda bugüne kadar farklı olarak tatbik edilen ders ücretleri sistemini günün icaplarına uygun bir şekilde birleştirmek.

Amacıyla 1702 sayılı kanunun 3. maddesinin (bütün ek ve tadilleri ile), 3007 sayılı Kanunun 0 ncı maddesi ve aynı kanunun 6836 sayılı Kanunla değişik 7 ve 8 nci maddelerini, 4274 sayılı Kanu nun 46 ncı maddesinin 6234 sayılı Kanunla değişik 1 nci fıkrasını ve 3829 sayılı Kanunun 14 ncü maddesini yürürlükten kaldırarak yeni hükümler getiren bu kanun tasarısının hazırlanması bir zaruret halini almıştır.

Tasarının 1 nci ve 2 nci maddelerinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı yüksek okul öğretmenleri ile lise derecesinde bir öğrenim üzerine en az bir yıllı, beş yıllık meslek okulu öğrenimi üzerine en ay iki yıllık bir meslek öğrenimi veren öğretim kurumları ve kursları öğretmenlerinin üçüncü maddede orta dereceli okullar genel bilgi-, meslek ve atelye öğretmenlerinin, 4 ncü maddede Devlet Konservatuvarları esas ve yardımcı ders öğretmenleriyle genel bilgi öğretmenlerinim maaşlarına karşılık meclburi 'olarak ve ek olarak okutacakları ders saatleri tesbit edilmiştir.

Okullarında okutacakları ders saatini dolduracak kadar ders ,'bulunmryan öğretmenlere daha az ders verilebileceği tasarının 5 nci; her dereceli okullarnmızda temininde güçlüklerle (karşıla şılan idarecilerin durumu 6 ncı maddesinde ele alınarak idareciliğin daha cazip 'bir İhale getiril mesi temin edilmiştir.

öğretmenler için !bu "kanunla tes'bit edilmiş olan resmî ders miktarının aşılaımıyacağını 7 nci maddede, meslekten »öğretmen bulunmaması halinde ıgeçici olarak atanacak ücretli" öğretmen lerde aranacak •nitelikler tasarının 8 nci maddesinde'belirtilmiştir.

Tasarının 0 neu maddesiyle öğretmenlerin, kendilerine ek olarak verilecek görevlerden çe kinmelerinin önlenmesine ve ınesleke 25 yıl emek vermiş öğretmenlerin yüklerinin hafiflletilmesine çalışılmıştır.

Tasarının 10 ncu maddesinde her dereceli okullarda çalışan asıl ve ücretli öğretmenlere öde necek ücret miktarı tespit edilmiştir.

Tasarının 11 nci maddesinde Miîllî Savunma dersi öğretmenlerine ödenecek ücretler ide bun lar hakkında 5044 sayılı Kanunun 4 ncü maddesinin son fıkrası hükümlerinin uyıgulanamıyaeağı tesbit «dilmektedir.

12 nci madde yalbaneı uyruklu öğretmenlerin atanması ile ilgilidir.

. 13 ncü maddede ücretli öğretmenliklerle yabancı uyruklu öğretmenlere ödenecek maaş kar şılığı (ücretlerin kazanılmış bir hak sayılmıyacağı belirtilmiştir.

14 ncü madde ödenecek ücretlerin 4178 sayılı Kanunun 1 nci maddesi dışında bırakıldığını göstermektedir.

15 nci maddede yürürlükten kaldırılan hükümler belirtilmiştir.

16 ve 17 ncı maddeler yürürlük hükümleriyle ilgilidir.

M. Meclisi ( S, Sayısı: 515 } — * — Konya Milletvekili Vefa Tanır ve 7 arkadaşının, tik ve orta tedrisat muallimlerinin terfi ve tec ziyeleri hakkındaki 1702 sayılı Kanunun değişik 3 noü maddesinin değiştirilmesi hakkında kanun teklifi (2/25) Millet Meclisi Yüksek Başkanlığına 1702 sayıilı Kanunun 3 ııcü maddesinin, değiştirilmesi hakfkındaıki kanun teklifimiz gerekçe siyle Ibiriikte ilişik olarak sunıulmuıştıır.

Gereğine müsaadelerimizi saygılarımızla arz ve rica ederiz.

• 7 . 1 2 . 1 9 61 Konya Konya Konya, Konya Bolu Bolu ' V. Tamr F. özlen t. Kabadayt tf. Kuzucu Z. BoHtacıoğlu K. Demir Samsun Saırnsun t. Kılıç M. K. Çilesiz 1702 sayılı Kanunun 3 ncü maddesinin değiştirilmesine dair kanunun gerekçesi Orta dereceli okulların günden güne artması ve bu okullarda çalışan öğretmenlerin türlü sebep lerle bu müesseselerden ayrılmaları yüzünden bâzı dersler mesleki Öğretmenlik olmıyan kimseler ta rafından okutulmaktadır.

Bu derslerin hiç olmazsa mühim bir kısmının meslekten olan öğretmenler tarafından okutulma sını temin maksadiyle 1702 sayılı Kanunun o ncü maddesinin ekli kanun tasarısında belirtildiği se kil değiştirilmesi gereklidir.

Bu şekilde, istiyen öğretmene 30 saate kadar aers verilebilmesi ve halen meslekten olmıyan kim seler tarafından okutulmakla olan bir kısım derslerin meslekten olan Öğretmenler tarafından oku tulabilmesi sağlanmış olacaktır.

Lüzumu halinde kendilerine haftada 12 saate kadar ilâve ders verilebilmesi için uhdelerinde ida ri vazife bulunan öğretmenlerin.-haftada okutacakları mecburi ders saatleri en az 4, en çok 6 saat ola rak tesbit edilmiştir. Ksasen bir çok öğretmenlerin derslerin boş geçmesini önlemek amacı ile kanu nen okutmakla mükellef olduğu 21-24 saatin üzerinde ders okuttukları memnuniyetle müşahadeedilmektedir. Halbuki bu gün üıer'i olan mevzuata göre orta dereceli okulların birinci devresinde ders okutan öğretmenlere 6, ikinci devresinde okutan öğretmenlere 9 saatten fazla okuttukları dersleri için ücret ödenememektedir. İdareciler ise ancak 12 saatten fazla saate kadar ders okuttukları takdirde 6 saate karşılık ücret almaktadırlar.

Okulun gerek idari işlerinin ehemmiyeti ve gerekse öğretmen ihtiyacı da dikkate alınarak idareciltrimizin haftada en az 4, en fazla 18 saat ders okutmaları tanzim edilmiş bu suretle bir okul-mü dürüne 18 saat ders okuttukları takdirde bir öğretmenin aldığı ücret kadar ücret alma imkânı sağlanarık aradaki muvazene teinin edilmiştir.

İlişik kanun teklifi Millî Eğitim Bakanlığınca bu yolda ötedenberi yapılagelen çalışmalardan isfade edilmek suretiyle arz edilen zaruretleri karşılamak üzere hazırlanmıştır.

KONYA MİLLET VEKİLİ VEFA TANIK VE 7 ARKADAŞININ TEKLİFİ İlk ve orta tedrisat .muallimlerinin terfi ve tecziyeleri hakkındaki 1702 sayık Kanunun değişik 3ncü maddesinin değiştirilmesi hakkında kamın teklifi

Madde gerekçeleri

Tasarı/teklif madde 1

→ yürürlükteki madde 1

— 1702 sayılı Kanunun 1880, 2517, 5991 ve 6837 sayılı kanunlarla değişik ve 3313 sayılı Kanunla bir fıkra eklenen 3 ncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

A) Lise ve muadili okulların 2 nci devre öğretmenleri ihtisasları dâhilinde haftada 15 saat lise ve muadili okulların 1 nci devre öğretmenleri ve orta okullarla muadili okulların öğretmenleri, yine ihtisasları içinde haftada 18 saat ders ile mükellef tutulurlar. Bu suretle vazife alan öğret menlere Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda veya diğer okullarda ihtisasları içinde olmak üzere ücret mukabilinde 6 saat ek ders verilebilir.

Bu mecburiyetler dışında, muvafakat ettikleri takdirde ücret karşılığında lise ve muadili okulların 2 nci devre öğretmenlerine 21 saate ilâve olarak haftada 9 saatlik, lise ve muadili okul ların 1 nci devre öğretmenlerine ve orta okullarla muadili okulların öğretmenlerine 24 saate ilâve olarak haftada 6 saatlik daha ek ders verilebilir.

Teşkilâtı müsait olmıyan okullarda öğretmenlere mecburi ders saatlerinden daha az ders veril mesi caizdir. Şu kadar ki, Millî Eğitim Bakan ığı bu gibi öğretmenlerin mütebaki ders saatlerini uygun göreceği diğer orta dereceli okullarda ihtisasları içindeki derslerle tamamlıyabilir.

Okutmakla mükellef tutulabilecekleri ders saatleri okulun teşkilâtı itibariyle tamamlatılamamış olan öğretmenlere rızaları ile ve ücretle ihtisasları dışında ders verilmeside caizdir. Ancak ih tisasları içinde veya dışında bu dersler mukabilinde verilecek ücret miktarı lise öğretmenleri için haftada 15, ortaokul öğretmenleri için haftada 12 saatlik ücreti geçemez.

Uhdelerinde müdürlük, başmuavinlik, eğitim şefliği ve muavinlik bulunan öğretmenler hafta da en az 4, en çok 8 saat ders okutmakla mükellef tutulurlar. Ancak öğretmen bulunmaması dolayısiyle lüzumu halinde kendilerine 8 saatten fazla olarak ihtisasları dışında rızaları ile haftada 12 saate kadar ücretli ders verilebilir.

öğretmenlerin yukarıdaki fıkralara göre kabulüne mecbur oldukları vazifelerin her hangi bi rinden istinkâf etmeleri esas vazifelerinden istifa etmiş sayılmalarına mucibolur.

B) (A) bendine göre orta öğretim öğretmenlerinden, meslekten öğretmen bulunmaması halinde * orta öğretim öğretmenliği şartlarını taşıyan memurlar ile ilkokul öğretmenle rinden yabancı dil dersleri için yabancı dil ile öğretim yapan lise ve muadili okul mezunla rından, resim dersleri için İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Resim Şubesi orta kısmı ile tatbiki Güzel Sanatlar Okulu mezunlarından, müzik dersleri için Devlet Konsarvatuvarı Müzik Şubesi orta kısım memurlarından ve ev işleri dersleri için meslekî ve teknik öğretim kurullarında öğret menlik yapmakta olanlardan orta öğretim okullarında ücretli ek ders kabul edenlere okutacakları beher ders saati için 6 liradan 10 liraya kadar ücret verilir.

Bunlardan memurlarla ilkokul ve kurs öğretmenlerine verilecek haftalık ders saati 8 saatten fazla olamaz.

Lüzumu halinde, resmî bir işi- bulunmıyan üniversite ve yüksek okul mezunları ile yabancı mem leketlerde bu derecede öğrenim yapmış bulunanlar, 439 sayılı orta öğretim öğretmenleri Kanunu nun 7 nci maddesine göre, yeterlik belgesi alanlar yabancı dil dersleri için yabancı dille öğretim yapan lise ve muadili' okullardan mezun olanlar, resim dersleri için İstanbul Güzel Sanatlar Aka demisi orta kısmı ile Tatbiki Güzel Sanatlar Okulu mezunları, müzik dersleri için de Devlet Kbnservatuvan Müzik Şubesi orta kısmını bitirenler, geçici olarak ücretli öğretmen tâyin edilebilir ler. Bunlara okutacakları beher ders saati için 10 lira ücret verilir.

Ücretli öğretmenlere haftada 24 saatten fazla ders verilemez. Millî Eğitim Bakanlığı lüzum gördüğü takdirde, kadrocundan ayıracağı maaş karşılığında orta öğretim öğretmenliği şartlının taşıyan yabancı uyruklu olanlardan öğretmen çalıştırabilir.

M. Meclisi ( S, Sayısı : 515 ) Bu madde gereğince verilen ücretli öğretmenliklerle yabancı uyruğundaki öğretmenlere ödene cek maaşlar müktesep hak sayılmaz.

C) Orta öğretim öğretmenlerinin resmî ve özel okul ve müesseselerdeki haftalık ders saatleri toplamı 30 saati geçemez.

D) öğretmenlikte 25 seneyi doldurmuş olanlar istekleri olmadıkça ilâve ders ile mükellef tu tulamazlar.

Tasarı/teklif madde 2

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

— 6837 savılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

Tasarı/teklif madde 4

→ yürürlükteki madde 4

— Bu kanunu Maliye ve Millî Eğitim Bakanları yürütür.

Cumhuriyet Senatosu Tunceli Üyesi Mehmet Ali Demir ve 3 arkadaşının, İlk ve orta tedrisat muallimlerinin terfi ve tecziyeleri hakkındaki 1702 sayılı Kanunun değişik 3 ncü maddesinin değiştirilmesi hakkında kanun teklifi (2/155) Cumhuriyet Senatosu Başkanlığına 1702 sayılı Kanunun üçüncü maddesinin 'değiştirilmesi hakkındaki kanun teMifimte ve gerek çesi ilişikte takdim edilmiştir.

Gereğine müsaadelerinizi salgılarımızla arz ederiz.

22 . 2 . 1962 Y.T.P. C.H.P. A.P. C.K.M.P.

Tunceli ' Senato Kırklareli Senato Aydın Senato ©olu (Milletvekili Üyesi Üyesi. Üyesi * Mehmet Ali Demir Ahmet Naci Arı Fikret Turhangil Kâmil İnal GEREKÇE Türkiye Cumhuriyetinin kurulusundan bu yana Atatürk'ün (Muallimler, ıgenç nesil sizin eseri niz olacaktır) sözünün gerçek değerini verebilmek için büyük bir feragat ve fedakârlıkla çalışan Türk 'öğretmenlerinin vazifelerine bugünkünden daha büyük bir azim, iman ve şevkle isarüjabŞlmeleri yaşayışlarının günün şartlarına intibak ettirilmesi ile kaimdir. ıMülletçe topyekûn kalkın mamızın fikrî yönünü ' hazırlıyan, Cumhuriyetimizin koruyucusu gençliğin, yeıtişme, yükselmesi ni sağlıyan, yurdumuzun çağdaş medeniyet seviyesine en kısıa zamanda ulaştırılmasında en bü yük ödev ve sorumluluğu yüklemen ve yıllardır bu vazifeleri şevkle ifa elden Türk öğretmenleri nin çalışma zevkini teşvik, geçim endişelerini tatmin zamanı gelip geçmektedir.

öğretmenlik meslekinin gün (geçtikçe çekiciliğini kaybetmesi karşısında eğitim dâvamızı çö zecek, başaracak yegâne unsur ollan öğretmenin ihtiyaçlarının giderilmesi, endişesiz, huzur içinde yaşaması, okuması, okutması icabetmektedir. Türk istikbalimin en kıymetli varlığı ve teminatı genç nesillerimizi eğitecek, yetiştirecek öğretmenin bilgili, yetkili, aMâkh olabilmesi de yarın endişesinin giderilmesi ve meslekin cazip hale getirilmesi ile mümkündür. Orta de receli okullarda bugün için birçok dersler boş geçmekte öğretmenler arasında idareciliği kabul M. Meclisi ( S. Sayısı : 5İ5 ) etmemek yayıgm hale gedmektedir. Sayıları günbegün kabarmış olan orta dereceli okullardan bilhassa, maddi mülâhazalarila ayrılan ve başka sahalarda cazip şartları bulabilen öğretmenleri mesleklerinde tutabilmek içim 1702 sayılı Kanunun 3 mcü maddesinin ekli kanun tasamsı tekli fimizde belirtildiği bale getirilmesi lüzumuna inianıyıoruz. OBuna ıgöre :

a) Orta dereceli okullarda arzu eden öğretmene '30 saate kadar dem verilebilir ki, birinci devrede 18 saat, ikinci devrede 15 saat olan, mecburi okutma «üresinin dışındaki okutma saat lerinin beheri için (ayrıca deıra üereti ödenmelidir.

b) Okullarda idaneoi sıkıntısını giderebilmek ve bu lüzumlu müessesemin varlığına halel getirmemek. için de ufhdelerinde idari vazife bulunan öğretmenlerin mecburi ders saatleri as gari 3, âzami 5 saat olmalı, gereği hallerde kendilerine haftada, 15 saate kadar ilâve de/ns ve ri lebilm ellidir. Oysaki; bugünkü mer'i mevzuata göre orta dereceli okulların 'birimci devresinde ders okutan öğretmenlere 6, ikinci devrede okutan öğretmenlere 9 saatten fazla okuttukları ders karşılığı için hiçbir ücret ödenmemektedir, idareci öğretmenler ise 12 saatten fazla, dars okuttukları takdirde ancak 8 saatlik ders karşılığı ücret almaktadırlar.

öğretmen ihtiyacının giderriimesi, öğretmenin mesleke bağlanması, boş dersli erin meslekten olmıyıan kimselerden ziyade meslek mlensuplan tarafından doldurulması, okulların idari isşlepinin randımanla, istekle, ehemmiyetiyle mütenasip yürütülmesi zarureti karşısında bu kanun tasarısı ve Teklifi hazırlanmıştır.

(\ MtiNATOSTÎ TlİNlORDf ÜYESİ1 MMHÛVTET Aüt I>EMR VE 3 ARKADAŞININ TEKLİF1! ///e ve orta tedrisat muallimlerinin terfi ve tecziyeleri hakkındaki 1702 saydı Kanunun değişik 3 ncü maddesinin değiştirilmesi hakkında kanun teklifi