İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 4. hâli

Şeker Kanunu

Kanun numarası
4634
Kabul tarihi
04.04.2001
Resmî Gazete
19.04.2001 / 24378
Düstur
5. tertip, cilt 40
Son değişiklik
11.06.2026
Madde sayısı
23

Metin içindeki değişiklik notlarından ve dipnotlardan derlenmiştir. Toplam 40 kayıt.

  1. 11 Haziran 2026

    • Değiştirildi Madde 2 geçmişi 7584 sayılı Kanun, md. 18
      Değişikliğin gerekçesi

      Madde ile 4/4/2001 tarihli ve 4634 sayılı Şeker Kanununun 2 nci maddesinde değişiklik yapılması öngörülmektedir. Stratejik bir ürün olan şekerin arz güvenliğinin korunması, tarımsal üretimin en önemli kaynakları olan toprak ve suyun etkin, verimli ve ekonomik kullanılması suretiyle pancar tarımında sürdürülebilirliğin sağlanması; şeker pancarı üretiminin sözleşmeli olarak, disiplin içerisinde ve münavebe sistemine uygun şekilde yürütülmesine bağlıdır. Şeker şirketlerinin hammadde temin etmeleri gereken ekim alanlarının sınırlarının net olarak belirlenmesi ve bu sahanın dışından hammadde temin etmemeleri için Kanunda yer alan ancak tanımlanmamış olan ekim alanı ifadesine açıklık getirilmesi ve bu sayede konu ile ilgili çıkabilecek ihtilafların önlenmesi amaçlanmaktadır.

    • Eklendi Madde 2 geçmişi 7584 sayılı Kanun, md. 18
      Değişikliğin gerekçesi

      Madde ile 4/4/2001 tarihli ve 4634 sayılı Şeker Kanununun 2 nci maddesinde değişiklik yapılması öngörülmektedir. Stratejik bir ürün olan şekerin arz güvenliğinin korunması, tarımsal üretimin en önemli kaynakları olan toprak ve suyun etkin, verimli ve ekonomik kullanılması suretiyle pancar tarımında sürdürülebilirliğin sağlanması; şeker pancarı üretiminin sözleşmeli olarak, disiplin içerisinde ve münavebe sistemine uygun şekilde yürütülmesine bağlıdır. Şeker şirketlerinin hammadde temin etmeleri gereken ekim alanlarının sınırlarının net olarak belirlenmesi ve bu sahanın dışından hammadde temin etmemeleri için Kanunda yer alan ancak tanımlanmamış olan ekim alanı ifadesine açıklık getirilmesi ve bu sayede konu ile ilgili çıkabilecek ihtilafların önlenmesi amaçlanmaktadır.

    • Eklendi Madde 2 geçmişi 7584 sayılı Kanun, md. 18
      Değişikliğin gerekçesi

      Madde ile 4/4/2001 tarihli ve 4634 sayılı Şeker Kanununun 2 nci maddesinde değişiklik yapılması öngörülmektedir. Stratejik bir ürün olan şekerin arz güvenliğinin korunması, tarımsal üretimin en önemli kaynakları olan toprak ve suyun etkin, verimli ve ekonomik kullanılması suretiyle pancar tarımında sürdürülebilirliğin sağlanması; şeker pancarı üretiminin sözleşmeli olarak, disiplin içerisinde ve münavebe sistemine uygun şekilde yürütülmesine bağlıdır. Şeker şirketlerinin hammadde temin etmeleri gereken ekim alanlarının sınırlarının net olarak belirlenmesi ve bu sahanın dışından hammadde temin etmemeleri için Kanunda yer alan ancak tanımlanmamış olan ekim alanı ifadesine açıklık getirilmesi ve bu sayede konu ile ilgili çıkabilecek ihtilafların önlenmesi amaçlanmaktadır.

    • Değiştirildi Madde 5 geçmişi 7584 sayılı Kanun, md. 19
      Değişikliğin gerekçesi

      Madde ile 4634 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Şeker, Cumhurbaşkanlığınca belirlenen kotalar çerçevesinde fabrikalar tarafından üretilen bir gıda maddesi olup sakaroz kökenli şekerin hammaddesi şeker pancarı bitkisidir. Şeker pancarı bitkisinin esas itibarıyla ekilme sebebi sözleşmeli üretim kapsamında şeker fabrikalarının hammaddesinin tedarikidir.

      Bunun dışında hayvan yemi için de ekilmesi söz konusu olsa da şeker üretiminden elde edilen ve yan ürün olan posanın da aynı amaca hizmet etmesi nedeniyle ekonomik bir ekim nedeni değildir.

      Dolayısıyla şeker pancarının başka kullanım alanlarının olmaması sadece şeker hammaddesi için ekilmesi nedeniyle Tarım ve Orman Bakanlığının fabrikalar için belirlediği ekim alanlarında sadece sözleşmeye dayalı ekim yapılması kaynakların etkin, etkili ve ekonomik kullanılmasını sağlayacaktır.

      Aksi halde hem üretim planlaması zorlaşmakta, hem ülke ihtiyacının üzerinde üretim yapılarak su ve diğer kaynakların israf edilmesi söz konusu olmakta hem de fabrikaların kendi ekim alanlarının dışından sözleşme olmadan ekilmiş şeker pancarlarını alarak hammadde olarak kullanması nedeniyle yüksek nakliye bedelleri sonucu şekerin maliyeti artmakta ve dolayısıyla piyasa fiyatları artmaktadır.

      Düzenleme ile sözleşmesiz şeker pancarı ekiminin önlenmesi amaçlanmaktadır.

      Şirketlerin, diğer şirket veya fabrikaların pancar ekim sahalarından izinsiz ve kontrolsüz bir şekilde pancar temin etmelerinin önlenmesi ve pancar üretiminin kontrol ve denetimini sağlamak; pancar tarımının sürdürülebilirliği, toprak ve su kaynaklarının etkin kullanımı, münavebenin korunması, şeker arz güvenliği ve şeker piyasasının istikrarı için oldukça önemlidir. 4634 sayılı Şeker Kanununa dayanılarak çıkarılan Şeker ve Hammaddeleri Yönetmeliğinin ‘Ekim Alanı Devri ve Ekim Alanı Dışı Hammadde Talebi’ başlıklı 8. maddesinin 7/a fıkrasında kendi ekim alanından yeterli hammadde temin edemeyen şirketlerin, diğer şirketlerden pancar temin edebilmesi ile ilgili hükümler bulunmakta ancak buna ilişkin düzenleme Kanunda yer almamaktadır. İlgili hükümler söz konusu yönetmelikteki kendi ekim alanından yeterli hammadde temin edemeyen şirketlerin, diğer şirketlerden pancar temin edebilmesine ilişkin hükümler ile yapılmakta olan denetimlere hukuki dayanak oluşturması amacıyla eklenmiştir. Bu hükümlerin eklenmesinde ekim sahaları birbirine sınır olan fabrikalarda ekim alanı devri ile ilgili üreticilerden gelen talepler de dikkate alınmıştır.

      Ayrıca şeker pancarı üretimi sözleşmeli üretim modeli çerçevesinde yürütülmekte olup üreticinin geliri, teslim edilen pancarın net ağırlığı ve polar (şeker oranı) değerine bağlı olarak belirlenmektedir.

      Fire oranı ve polar tespitinde yapılabilecek kasıtlı veya sistematik usulsüzlükler, üreticinin hak kaybına uğramasına ve sektörde güven ortamının zedelenmesine neden olmaktadır.

      Mevcut mevzuatta fire ve polar tespitine ilişkin teknik düzenlemeler bulunmakla birlikte, bu işlemlerde kasıtlı usulsüzlük yapılması hâlinde uygulanacak açık ve caydırıcı bir idari yaptırım düzenlemesi bulunmamaktadır.

      Bu düzenleme ile;

      • Fire ve polar analizlerinde şeffaflık sağlanması, • Üretici haklarının korunması, • Özel ve kamu tüm şeker fabrikaları için eşit ve caydırıcı yaptırım mekanizması oluşturulması, • Sektörde güven ve sürdürülebilirliğin güçlendirilmesi amaçlanmaktadır.

    • Eklendi Madde 11 geçmişi (fıkra) 7584 sayılı Kanun, md. 20

      11/6/2026 tarihli ve 7584 sayılı Kanunun 20 nci maddesiyle 1/1/2027 tarihinde yürürlüğe girmek üzere maddeye bu fıkradan sonra gelmek üzere fıkralar eklenmiştir. Söz konusu düzenleme, yürürlüğe girdiği tarihte Mevzuat Bilgi Sistemine işlenecek olup mezkur düzenlemeyi görmek için 27/4/2021 tarihli ve 31467 sayılı Resmî Gazete’ye bakınız.

      Değişikliğin gerekçesi

      Madde ile 4634 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde değişiklik yapılmaktadır.

      Sözleşmesiz şeker pancarı ekilemeyeceği 5 inci maddeye eklenen hüküm ile düzenlenmiş olmakla birlikte Kanunda bu kapsamda bir yaptırım bulunmaması eklenen maddenin etkinliğini azaltmaktadır.

      Getirilen sözleşmesiz pancar ekiminin önlenmesine ilişkin hükme uymayanlara yaptırım olarak eklenen bent ile gerçek ve tüzel kişilerin sözleşme yapmadan pancar ekimi yapmalarını önlemek için idari para cezası öngörülmüştür.

      Şirketlerin, diğer şirket veya fabrikaların pancar ekim sahalarından izinsiz ve kontrolsüz bir şekilde pancar temin etmelerinin önlenmesi ve pancar üretiminin kontrol ve denetimini sağlamak; pancar tarımının sürdürülebilirliği, toprak ve su kaynaklarının etkin kullanımı, münavebenin korunması, şeker arz güvenliği ve şeker piyasasının istikrarı için oldukça önemlidir. Bu kapsamda şirketlerin kendi ekim alanları dışından Bakanlık izni ve denetimi olmaksızın pancar temin edemeyecekleri 5 inci maddeye eklenen hükümler ile düzenlenmiş olmakla birlikte Kanunda bu kapsamda bir yaptırım bulunmaması eklenen maddenin etkinliğini azaltmaktadır. Caydıncı idari para cezaları uygulamak suretiyle pancardan şeker üreten şirketlerin hammadde temini için Bakanlığın izni ve denetimi olmaksızın kendi ekim alanları dışından pancar teminini önlemek amacıyla idari para cezasına ilişkin hükümler eklenmektedir.

  2. 5 Nisan 2023

    • İptal edildi Madde 2/A geçmişi (fıkra) Anayasa Mahkemesi kararı (E.2020/103 K.2023/68)

      Anayasa Mahkemesinin 5/4/2023 Tarihli ve E: 2020/103, K: 2023/68 Sayılı Kararı bu fıkrada yer alan “suretlerini alabilir,” ve “her türlü teknolojik imkândan yararlanabilir.” ibareleri iptal edilmiştir.

  3. 28 Ekim 2020

    • Eklendi Madde 2/A geçmişi (fıkra) 7255 sayılı Kanun, md. 9
      Değişikliğin gerekçesi

      Madde ile 4634 sayılı Kanunun 2/A maddesinde değişiklik yapılarak şeker piyasası faaliyetlerine yönelik denetimin etkinliğinin artırılması amaçlanmaktadır. Yapılan düzenlemeye göre şirket ve fabrikalar dışında kalan ve şeker piyasasında faaliyet göstererek şekeri hammadde olarak kullanan veya ticaretini yapan gerçek ve tüzel kişiler nezdinde de denetim yapılabilecektir.

    • Değiştirildi Madde 11 geçmişi (fıkra) 7255 sayılı Kanun, md. 10
      Değişikliğin gerekçesi

      Madde ile, 4634 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde değişiklik yapılarak; Tarım ve Orman Bakanlığının şirket ve fabrikalar ile piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan ve satan gerçek ve tüzel kişiler nezdinde yaptığı inceleme, araştırma ve denetim görevi sırasında; istenen bilgilerin yanlış, eksik veya yanıltıcı olarak verildiğinin saptanması veya hiç bilgi verilmemesi ya da yerinde inceleme ve denetim imkânının verilmemesi hallerinde uygulanacak idari para cezalarının belirlenmesi amaçlanmaktadır.

    • Değiştirildi Madde 2/A geçmişi (bent) 7255 sayılı Kanun, md. 9
      Eski ifade
      araştırma
      Yeni ifade
      inceleme, araştırma
      Değişikliğin gerekçesi

      Madde ile 4634 sayılı Kanunun 2/A maddesinde değişiklik yapılarak şeker piyasası faaliyetlerine yönelik denetimin etkinliğinin artırılması amaçlanmaktadır. Yapılan düzenlemeye göre şirket ve fabrikalar dışında kalan ve şeker piyasasında faaliyet göstererek şekeri hammadde olarak kullanan veya ticaretini yapan gerçek ve tüzel kişiler nezdinde de denetim yapılabilecektir.

  4. 2 Temmuz 2018

  5. 21 Mart 2018

  6. 20 Kasım 2017

    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 2 geçmişi 696 sayılı KHK, md. 69 · 7079 sayılı Kanunla aynen kabul
    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 2 geçmişi 696 sayılı KHK, md. 69 · 7079 sayılı Kanunla aynen kabul
    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 2 geçmişi 696 sayılı KHK, md. 69 · 7079 sayılı Kanunla aynen kabul
    • Eklendi Madde 2/A geçmişi 696 sayılı KHK, md. 70 · 7079 sayılı Kanunla aynen kabul
    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 7 geçmişi 696 sayılı KHK, md. 74 · 7079 sayılı Kanunla aynen kabul
    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 8 geçmişi 696 sayılı KHK, md. 74 · 7079 sayılı Kanunla aynen kabul
    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 9 geçmişi 696 sayılı KHK, md. 74 · 7079 sayılı Kanunla aynen kabul
    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 10 geçmişi 696 sayılı KHK, md. 74 · 7079 sayılı Kanunla aynen kabul
    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 11 geçmişi (sekizinci fıkra) 696 sayılı KHK, md. 74 · 7079 sayılı Kanunla aynen kabul
    • Değiştirildi Madde 12 geçmişi 696 sayılı KHK, md. 71 · 7079 sayılı Kanunla aynen kabul
    • Eklendi Ek Madde 1 geçmişi 696 sayılı KHK, md. 72 · 7079 sayılı Kanunla aynen kabul
    • Eklendi Geçici Madde 9 geçmişi 696 sayılı KHK, md. 73 · 7079 sayılı Kanunla aynen kabul
    • Eklendi Geçici Madde 10 geçmişi 696 sayılı KHK, md. 73 · 7079 sayılı Kanunla aynen kabul
    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 15 geçmişi 696 sayılı KHK, md. 74 · 7079 sayılı Kanunla aynen kabul
    • Değiştirildi Genel (madde başlığı) 696 sayılı KHK, md. 70
      Eski ifade
      Kota ve Fiyat Tespiti ile Şeker Ticareti
    • Değiştirildi Madde 3 geçmişi (fıkra) 696 sayılı KHK, md. 74
      Eski ifade
      Kurumun
      Yeni ifade
      Bakanlığın
    • Değiştirildi Madde 6 geçmişi (madde) 696 sayılı KHK, md. 74
      Eski ifade
      Müsteşarlığa
      Yeni ifade
      Ekonomi Bakanlığına
    • Değiştirildi Madde 11 geçmişi (madde) 696 sayılı KHK, md. 74
      Eski ifade
      Kurulca
      Yeni ifade
      Bakanlıkça

  7. 2 Temmuz 2012

  8. 2 Mayıs 2008

  9. 23 Ocak 2008

    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 11 geçmişi (dokuzuncu fıkra) 5728 sayılı Kanun, md. 578
    • Yürürlükten kaldırıldı Madde 11 geçmişi (onbirinci fıkra) 5728 sayılı Kanun, md. 578