Kaynak: TBMM 21. Dönem S. Sayısı 651 (Esas No: 1/836) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Ülkemizde enerji ihtiyacının her geçen gün arttığı ve dünya konjonktüründeki değişimlerin ülkemiz lehine yeni imkânlar oluşturduğu dikkate alınarak bu konuda bazı yeni düzenlemelerin yapılması büyük önem arz etmektedir.
Doğal gazın ithalatından dağıtım ve kullanımına kadar hizmet veren kişi ve kuruluşların belirlenmesi, uyacakları hükümlerin tespiti ve yetkilendirilmesi ile denetlenmeleri konularında yasal düzenleme yapmak amacıyla bu Tasarı hazırlanmıştır.
Doğal gaz sektöründeki tüm faaliyetleri düzenleyecek ve gerekli önlemleri geciktirmeden yürürlüğe koyacak ve sektörün herhangi bir tıkanıklığa uğramadan faaliyette bulunmasını sağlayacak bir kurum oluşturmaya çalışılmıştır. Böylece, doğal gazın yeni teknolojilere uygun güvenli, sürekli ve ülke yararları ile liberal sistemin gereklerine uygun dağıtımı ve kullanımı amaçlanmıştır.
Ülkemizde çok yeni olan bu konu hakkında 3378 sayılı Yetki Kanununa istinaden, 1990 yılında 397 sayılı Doğal Gazın Kullanımı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname çıkarılmıştır. Bu KanunHükmünde Kararname ile ülkemizde doğal gazın ithali, satışı ve ülke içinde dağıtımı yetkisi tamamen BOTAŞ’a verilmiştir.
Ancak, serbest piyasa ekonomisi, prensiplerini yerleştirmek, liberal ekonominin icaplarından olan tekelleri kaldırma hedefleri doğrultusunda, doğal gaz piyasasında tam rekabetin sağlanabilmesi için 397 sayılı Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılarak doğal gazın iletimi yanında ithali, dağıtımı ve satışına ilişkin hususlar da Kanun kapsamına alınmıştır.
Ülkemizde doğal gaz dağıtımı ile ilgili yeterli alt yapının olmadığı, bu yatırımların önemli ölçüde iç ve dış kaynağa ihtiyaç gösterdiği ve kamunun sınırlı kaynak yapısı içinde bu tür büyük yatırımların realize edilmesinin en azından kısa vadede mümkün olamayacağı bir gerçektir.
Bu tür enerji kaynaklarının, bölüşümü ve boru hatları ile taşınmasının belli başlı ülkeler arasında ciddi bir yarış ortamı yarattığı ve bu yarışın giderek ülkeler arası bir güç ve refah göstergesine dönüştüğü bir dönemde, ülkemizin de bu avantaja sahip olmasında büyük yarar görülmektedir.
Doğal gazın ithalatında kamu tekelini benimseyen 397 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, serbest ekonomik sistemin özüne ters düşen bir takım kısıtlamaları da ihtiva etmektedir.
Diğer taraftan, Uzun Vadeli Strateji ve Sekizinci Beş Yıllık (2001-2005) Kalkınma Planının Onaylandığına ilişkin TBMM Kararının Enerji başlığını taşıyan bölümünde de “başta elektrik ve doğal gaz alt sektörleri olmak üzere enerji kaynaklarının üretiminden tüketimine kadar her aşamada, özel kesimin en üst düzeyde yatırım ve işletme faaliyetlerine katılımı için gerekli yasal ve kurumsal değişikliklerin yapılması sağlanmalıdır.” hükmü yer almaktadır.
Bu nedenle, doğal gazın günün koşullarına uygun olarak, sektörün büyük bir hızla değişen piyasa ihtiyaçlarını karşılayacak, uluslararası entegrasyonun gereklerini yerine getirerek verimlilik, rekabet ve şeffaflığı sağlayacak şekilde yeniden yapılandırılmasına ilişkin olarak hazırlanan bu Tasarı ile;
Doğal Gaz Piyasası Düzenleme Kurumunun teşekkülü ve etkin biçimde çalışmaya başlaması, Doğal gaz piyasasında temin, iletim ve dağıtım faaliyetlerinin düzenlenmesi, Mevzuatın ve uygulamanın Avrupa Birliği düzenlemeleri ile uyumlu hale getirilmesi, hedeflenmiştir.
Bir çok yatırımcının Türkiye’de yatırım yapma olanaklarını araştırdığı, ancak, faaliyete geçmek için piyasaların denetlenmesini ve bu kapsamda hazırlanan ve yükümlülüklerinin açıkça belirlenmesini beklediği bilinmektedir.
Halkımızın refah seviyesini artırmak için özellikle sanayicilerimizin serbest dolaşıma tâbi ürünlerinin rekabet gücünü artıracak nitelikte, güvenilir ve ekonomik yeni enerji kaynakları sağlamanın ve bunların istikrarlı bir piyasa içerisinde sunumunun son derece önemli olduğu muhakkaktır.
Bu Tasarının kanunlaşmasıyla birlikte doğal gaz sektöründeki alt yapı yatırımlarının yerli ve yabancı özel yatırımcılar tarafından hızla tamamlanması imkânı yaratılmış olacak ve enerji darboğazları ile karşılaşılması önlenmiş olacaktır.
– Madde ile, doğal gazı kaliteli, sürekli ve ucuz bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunmak ve malî açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir doğal gaz piyasası oluşturarak, piyasada bağımsız bir denetimin sağlanması Kanunun amacı olarak belirlenmektedir.
– Madde ile, doğal gazın ithali, ihracı, iletimi, dağıtımı, depolanması, ticareti ve Doğal Gaz Piyasası Düzenleme Kurumunun kurulması ile çalışma usul ve esasları düzenlenmektedir.
– Madde ile, Kanunda geçen bazı ibarelerin tanımları yapılmaktadır.
– Madde ile, doğal gaz piyasası faaliyetleri içinde yer alan lisans, sertifika, şehir içi dağıtım sisteminin ihale ve işleyişine ilişkin usul ve esaslar ile gerektiğinde diğer konularda Kurumun yönetmelikler çıkarma yetkisi düzenlenmektedir.
– Madde ile, doğal gaz piyasa faaliyetlerinin lisans veya sertifika alınmadan yürütülemeyeceği piyasada faaliyet gösterecek özel hukuk tüzel kişilerinin anonim veya limited şirket olarak kurulması gerektiği hususları düzenlenmiştir. Ayrıca;
(a) bendinde, doğal gazın ithal yoluyla temin edilmesi halinde, yurt içinde toptan satış şirketlerine veya ihracatçı şirketlere satış sözleşmesi ile devredilebileceği gibi tüketicilere de serbestçe pazarlanabileceği ve ithalatçı şirketlerin lisans alma koşullarına ait hususlar, (b) bendinde, doğal gazın arama ve üretiminin 6326 sayılı Petrol Kanununa tâbi olacağı belirtilmektedir. Üretim şirketlerinin ürettikleri gazı lisans almak kaydı ile toptan satış şirketleri veya serbest tüketicilere satabilecekleri ve bu satış miktarının, ulusal tüketimin yüzde yirmisini geçemeyeceği, (c) bendinde, tüm iletim şirketlerinin, doğal gazın taşınması ve sistemin işlemesi için gerekli ayarlama ve diğer her türlü hizmetlerin yerine getirilmesinden sorumlu oldukları ve gaz temininin emniyetli güvenli ve verimli bir biçimde ve en az maliyet ile gerçekleştirilmesine yönelik her türlü tedbirlerin alınmasının gerekliliği ve sisteme giriş koşulları, iletim şirketlerinin transit taşımacılık yapabilecekleri de nazara alınarak iletim kapasitelerini artıracak şekilde yatırım programlarını hazırlamaları gerektiği, (d) bendinde, sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) sıvı olarak LNG tesislerinde veya gaz olarak yer altı ve yer üstü tesislerinde depolanabilmesi için Kurumdan lisans alınması gerektiği, depolama lisansı alma koşulları, 6326 sayılı Kanuna göre işletme ruhsatnamesine sahip şirketlerin, üretim sahasında doğal gazın bitmesi sonucu, bu yatakları depolama amaçlı kullanmak istedikleri takdirde Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün onayı ile işletme ruhsatnamesinin depolama lisansına dönüştürülebileceği ve depolama şirketlerinin vereceği hizmetlerde yansız davranması gerektiği, (e) bendinde, toptan satış şirketlerinin serbest tüketicilere yaptıkları toptan satış faaliyeti için Kurumdan lisans almaları gerektiği, ithalatçı lisansı almış olan tüzel kişilerin bu lisans ile toptan satış yapabilecekleri, ancak dağıtım şirketlerine gaz satışı yapan tüzel kişilerin, Kurum tarafından öngörülecek süre içerisinde, bu müşterilere gerekli depolama hizmetlerini sunmak için depolama şirketleri ile kira sözleşmesi yaparak mevsimsel maksimum doğal gaz çekişlerini karşılayacak miktarda lisans başlangıcından itibaren beş yıl içerisinde gerekli tedbirleri alması gerektiği, doğal gaz satışı yapan tüzel kişilerin Kurum tarafından belirlenecek süre içerisinde beklenen talebi karşılayacabilecek taşıma, depolama ve balans kapasitelerine sahip olmalarını ve toptan satış şirketlerinin doğal gaz ithalatı yapabilmek için ithalatçı lisansı almaları gerektiği ve lisans koşulları, (f) bendinde, ithal edilmiş veya yurt içinde üretilmiş doğal gazı yurt dışına ihraç etmek isteyen tüzel kişilerin, Kurumdan ihracat lisansı almaları gerektiği ve lisans alma koşulları, (g) bendinde, şehir içi doğal gaz dağıtım hizmetlerinin Kurum tarafından açılacak ihaleyi kazanan şirkete mülkiyeti ile birlikte Kurumca belirlenecek bir süre için dağıtım lisansı verileceği, Lisans süresinin şehrin gelişmişlik düzeyi, tüketim kapasitesi ve kullanıcı sayısı dikkate alınarak belirleneceği, dağıtım lisansı alan şirketin tasarrufunda bulunan şebekeyi başka bir tüzel kişiye satabileceği, ancak satın alan tüzel kişinin de dağıtım faaliyeti yapabilmesi için Kurumdan lisans alması gerektiği, aksi takdirde satışın gerçekleşmeyeceği, dağıtım faaliyetlerinin bir kamu hizmeti olduğu, dağıtım lisansı sahibi şirketin lisans süresinin nihayet bulması ve yeni lisans dönemi için aynı lisans sahibinin hizmete devam etme konusunda Kuruma başvurması halinde, başvurunun lisans sahibinin ekonomik ve teknik gücü, hizmet kalitesi ve abonelerin memnuniyeti hususlarının dikkate alarak değerlendirilmesi sonucunda yeniden lisans verilebileceği, lisans süresinin yeni dönem için uzatılması durumunda ise, Kurumun ilgili şehir için ihale açacağı, ihaleyi kazanan dağıtım şirketine dağıtım lisansı verileceği ve mevcut işletmenin mülkiyet satışının yeni lisans sahibine yapılacağı ve tahsil edilen bedelin eski lisans sahibine ödeneceği, ayrıca, dağıtım lisansı olan tüzel kişilerin ilgili şehirdeki belediyelerin sermaye koyma şartı aranmaksızın yüzde on nispetinde dağıtım şirketine ortak olmaya davet etme zorunlulukları ve belediye hisselerinin hiçbir şekilde yüzde onu geçemeyecekleri ile dağıtım şirketlerinin, sorumlulukları altındaki tüketicileri, talebi halinde sisteme bağlamak zorunda oldukları ve bu bağlantının teknik olarak uygun olması gerektiği, ayrıca dağıtım şirketlerinin, yurt çapında sadece iki şehirde lisans sahibi olabileceklerine ait hususları, bu sayının şehirlerin gelişmişlik seviyesi dikkate alınarak Kurum tarafından artırılabileceği, (h) bendinde ise, doğal gazın kuyubaşı, ulusal iletim şebekesi veya şehir içi dağıtım sisteminden satın alınıp, sıkıştırılması ve basınçlı kaplara doldurulması, sıkıştırılmış haldeki doğal gazın şehirler arasında özel vasıtalarla taşınması ve iletim şebekelerinin ulaşamadığı yerlerde basıncın düşürülerek satılması faaliyelerini yapacak tüzel kişilerin bu faaliyetler için Kurumdan lisans almalarının şart olduğu ve bu faaliyeti yapacak tüzel kişilerin lisans almak için yapacakları faaliyet kapsamında yer alacak tesis ve ekipmanların da uluslararası standartlarda, emniyetli ve güvenli olacağının garanti edilmesi gerektiği hususları, düzenlenmiştir.
– Madde ile, doğal gaz piyasasında faaliyet gösterecek ithalat, ihracat, depolama, dağıtım, toptan satış şirketleri ile serbest tüketicilerin, Kurumdan sertifika almış şirketler ile yapım ve hizmet sözleşmesi imzalayabilecekleri, iç tesisat ve servis hatları ile ilgili sertifikaların Kurum adına dağıtım şirketleri tarafından verileceği ve Kurumun yapım ve hizmet şirketlerini denetleyeceği düzenlenmektedir.
Ayrıca sistemle ilgili fizibilite etüd, proje, yapım, müşavirlik, kontrol ve denetleme, servis bakım, onarım ve malzeme temini gibi hizmetleri yapacak olanların da yapacakları faaliyetler için, Kurumdan sertifika almaları gerektiği hususu düzenlenmiştir.
– Madde ile, lisans veya sertifikaların genel esasları ile sona erme şekilleri düzenlenmiştir.
– Maddenin (a) fıkrasında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunda öngörülen hususların doğal gaz piyasasında faaliyet gösterecek tüzel kişilere de uygulanacağı, üretim şirketleri hariç hiçbir tüzel kişinin yıllık ulusal doğal gaz tüketiminin yüzde yirmisinden fazlasını diğer bir tüzel kişi veya kullanıcıya satamayacakları hususları, (b) bendinde doğal gaz piyasasında faaliyet gösteren tüzel kişilerin birbirlerine ve Kuruma bilgi verme yükümlülükleri ve hassas bilgilerin gizliliği, bu bilgilerin menfaat amacıyla kullanılamaya-cağı ve istismar edilemeyeceği hususları, (c) bendinde, doğal gaz piyasasında birden fazla konuda faaliyet gösteren tüzel kişilerin muhasebe kayıtlarını ayırmak zorunda oldukları, (d) bendinde ise; şehir içi doğal gaz dağıtım şirketlerinin rekabeti engellememeleri açısından satın alacakları doğal gazın en fazla yüzde ellisinin tek satıcıdan almalarının esas olduğu, ancak piyasanın gelişmişlik durumu ve ucuz gaz temin hususları dikkate alınarak Kurum tarafından bu oranın artırılabileceği veya azaltılabileceği hususları, düzenlenmektedir.
– Maddenin (a) bendinde, serbest tüketicilerin belirlenmesi, (b) bendinde ise kapasitenin veya kamuya hizmet yükümlülükleri veya mevcut sözleşme hükümleri nedeniyle meydana gelen ciddi ekonomik güçlükler yüzünden sisteme girişin kabul edilmediği durumlardaki esaslar düzenlenmektedir.
– Madde ile, kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve malî özerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek üzere Doğal Gaz Piyasası Düzenleme Kurumunun kurulması, Kurumun bu Kanundan kaynaklanan görev ve yetkilerini yerine getirirken, hiçbir kurum, kuruluş veya organdan emir ve talimat almayacağı, Kurumun uygun gördüğü yerlerde bölge teşkilâtı kurulabileceği gibi hususlar düzenlenmiştir.
– Madde ile, Kurulun oluşumu, Kurul Başkan ve üyelerinin nitelikleri, görev süreleri, atama usul ve esasları ile Kurulun ve Başkanlığın görevleri düzenlenmektedir.
– Madde ile, Kurul üyeliği ile bağdaşmayan hususlar, Kurul üyelerinin ve kurum personelinin, Kurum ile ilgili gizlilik taşıyan bilgileri görevlerinden ayrıldıktan sonra da açıklayamayacakları ve kendilerinin veya başkalarının menfaatine kullanamayacakları, Kurul üyelerinin süreleri dolmadan hangi şartlarda BakanlarKurulu tarafından görevlerine son verileceği gibi hususlar düzenlenmektedir.
– Madde ile, Kurul üyelerinin yemin şekli ve mal beyanında bulunma usulleri düzenlenmiştir.
– Madde ile, Kurulun çalışma şekli, toplantı usul ve nisabı, Kurulun onay vereceği durumlar, yıllık rapor ile Kurumun hesaplarının Sayıştay denetimine tâbi olacağı hususları düzenlenmektedir.
– Madde ile, Kurumun teşkilâtı, Kurum hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin idarî hizmet sözleşmesi ile sözleşmeli olarak istihdam edilen personel eliyle yürüteceği Kurum personelinin ücret ve malî hakları dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi olacağı, Kurulun ihtiyaca uygun kuruluş ve kadro statülerini düzenlemekte serbest olduğu, kadroların ihdası ve iptalinin Kurulca yapılacağı belirtilmektedir.
Ayrıca, Kurul Başkanı ve Kurul üyeliklerine atananlar ile diğer Kurum personelinin, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa tâbi olduğu, Kurul Başkanı ve üyeliklerine atananların Kurulda görev yaptıkları sürece eski görevleri ile olan ilişkilerinin kesileceği, Kurum personelinin ücret ve diğer malî haklarına dair hususlar düzenlenmiştir.
– Madde ile, Kurumun gelirlerinin, katılma payı, lisans, sertifika, onay ve vize işleri üzerinden alınacak bedeller ile hibe, yayın ve sair gelirlerden oluştuğu, ayrıca Kurumun mal varlıklarının Devlet malı sayılıp haczedilemeyeceği hususları düzenlenmiştir.
– Madde ile, Kurul tarafından, bilgi istenmesi veya yerinde incelenmesi halinde, istenen bilgilerin yanlış, eksik veya yanıltıcı olarak verilmesi, lisans veya sertifikada öngörülen hususları etkileyecek şartlardaki değişikliklerin Kurula bildirilmemesi gibi durumlarda öngörülen cezaların tahsil edileceği ve gerektiğinde ayrıca lisans ve sertifikaların iptal edileceği, verilecek para cezasının Kurum tarafından 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edileceğine dair düzenleme yapılmıştır.
– Madde ile, Kurulun, kendisine intikal eden ihbar veya şikâyetler üzerine, doğrudan doğruya soruşturma açtırabileceği gibi, soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti amacıyla bir ön araştırma da yaptırabileceği öngörülmektedir.
Doğal gaz piyasa faaliyetlerinin hızlı, sürekli ve daha etkin bir şekilde düzenlenmesi ve denetlenmesi için böyle bir düzenlemeye ihtiyaç duyulmuştur.
Ön araştırma ve soruşturmada takip edilecek usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
Doğal gaz piyasa faaliyetlerinin acele işlerden olması ve ülke genelini ilgilendirmesi nedeniyle, Kurul kararına karşı açılacak davaların süratle yürütülmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca, doğal gazın depolanması ve iletimine ilişkin belgeler 1954 yılından bu yana 6326 sayılı Petrol Kanununa göre verilmekte ve ilk derece mahkemesi olarak da Danıştay görevlendirilmiş bulunmaktadır. Bu nedenle aynı hükme paralel olarak bu Kanunda da söz konusu düzenleme yapılmıştır.
– Madde ile, maddenin 1 inci bendinde, bağlantı tarifelerinin, ilgili bağlantı anlaşmalarına dahil edilecek olan ve iletim sistemi veya bir dağıtım sistemine bağlantı için eşit durumda olan serbest tüketiciler arasında ayırım yapılmamasını esas alan hüküm ve şartlar, 2 nci bendinde, iletim ve depolama tarifelerinde iletim ve sevkiyat kontrolüne ait hizmet bedellerini, depolama, kira bedellerine ait tarife limitlerini Kurumun belirleyeceği, bu limitler dahilinde tüzel kişilerce hazırlanan tarifenin Kurumca hangi tarihlerde ve nasıl onaylanacağı; transit taşıma tarifesinin uluslararası rekabet koşulları da dikkate alınarak Kurum tarafından belirleneceği, 3 üncü bendinde, Kurumun, doğal gaz alımı ve satımı tarifelerinde esas olacak unsurları belirleyeceği, tüzel kişilerin doğal gaz alım satımındaki satış fiyatlarının bu esaslar dahilinde serbestçe belirleneceği, 4 üncü bendinde, dağıtım şirketinin dağıtım yetkisi almak için girdiği ihalede verdiği teklifte yer alan, doğal gaz, birim hizmet ve birim yatırım bedellerinden oluşan perakende satış fiyatları ve tarife esaslarının Kurum ile dağıtım şirketi arasında imzalanacak lisans sözleşmelerinde yer alacağı hususları düzenlenmektedir.
5 inci bendinde ise; bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 397 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede ithal ve yerli doğal gazın ithal ve satışından Akaryakıt Fiyat İstikrar Fonunun alınmayacağına dair hüküm bulunması nedeniyle, doğal gaz piyasasındaki fiyat istikrarının bozulmaması amacıyla aynı hüküm bu Kanun kapsamına da alınmış bulunmaktadır.
– Madde ile, maddenin (a) bendinde; Kanunda öngörülen faaliyetlerin gerektirmesi halinde, kamulaştırmanın yapılabileceği, bu konuda, Kurulca verilecek lüzum kararlarının kamu yararı yerine geçeceği, kamulaştırma yapılan taşınmazın mülkiyetinin Hazine’ye kullanma hakkının ise kamulaştırma bedelini ödeyecek tüzel kişiye ait olacağı belirtilmektedir.
(b) bendinde, kamuya ait araziler üzerinde, bedeli ilgili tüzel kişi tarafından ödenmek şartıyla, mülkiyetin gayri ayni hak tesis edilebileceği gibi söz konusu arazilerin kiralanmasına da imkân sağlanmıştır.
(c) bendinde, Kurum tarafından bu Kanuna göre yapılacak tebligatların 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılacağı düzenlenmiştir.
(d) bendinde, Kurumun para, evrak ve mallarının Devlet malı hükmünde olduğu ve bunlar üzerinde suç işleyen Kurul Başkanı ve üyeleri ile Kurum personelinin Devlet memurları gibi cezalandırılacağı düzenlenmiştir.
(e), (f) ve (g) bentlerinde ise bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 397 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye, 3194 sayılı İmar Kanununa, 1580 sayılı Belediye Kanununa, 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanuna ve BOTAŞ’ın alacakları ile ilgili olarak da 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna atıfta bulunulduğundan, uygulamada bir boşluk doğmaması amacıyla bu Kanun kapsamına alınmıştır.
– Maddenin (a) bendinde, 2886 sayılı Devletİhale Kanununun 64 üncü maddesinin birinci fıkrasında “Kiraya verilecek taşınır ve taşınmaz malların kira süresi, on yıldan çok olamaz. Turistik tesis kurulacak yerlerin ve turistik tesislerin on yıldan fazla süre ile kiraya verilmesi mümkündür.” denmektedir.
Ancak, doğal gaz piyasa faaliyetlerinin kesintisiz ve etkin bir şekilde yürütülebilmesi için, anılan fıkranın değiştirilerek, ihtiyaca uygun olarak doğal gazın iletim, dağıtım ve depolanması gibi hususlara uzun süreli kiralama imkânı sağlanması amacı ile “doğal gaz iletim, dağıtım ve depolama tesis ve şebekelerinin ihtiyacı olan arazilerin” ibaresi fıkraya ilave edilmiştir.
(b) bendinde, doğal gazın nakledilmesi ve depolanmasına ilişkin belgeler 6326 sayılı Petrol Kanununa göre Petrol İşleri GenelMüdürlüğü tarafından verilmektedir. Ancak, söz konusu belgeler, bundan böyle, bu Kanuna göre, Kurum tarafından verileceğinden, herhangi bir yetki kargaşasına meydan vermemek için 6326 sayılı Petrol Kanununun bu Kanuna aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı hususu düzenlenmiştir.
(c) bendinde, 397 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlükten kaldırıldığı belirtilmekte, ancak hazırlık dönemi olan 12 aylık süre içerisinde BOTAŞ’ın hak, görev ve yetkilerinin devamı sağlanarak doğal gaz faaliyetlerinin aksamadan devam ettirilmesi amaçlanmaktadır.
(d) bendinde ise, Kurumun 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 6245 sayılı Harcırah Kanununa tâbi olmadığı, Kurumun gelirleri ile ilgili olarak yapılacak bütün işlemlerin de vergi, resim ve harçlardan muaf olacağı hususu düzenlenmiştir.
– (A) bendinde, doğal gaz sektöründe sürdürülen yeniden yapılanma çalışmalarının en önemli unsuru bu Kanunla kurulan ve teşkilâtlandırılan Doğal Gaz Piyasası Düzenleme Kurumu ve Kurumun karar organının Kurul olduğu, Tasarının kanunlaşmasını takiben Kurul üyelerinin ivedilikle atanması ve bu Kanun uyarınca öngörülen düzenleme ve denetim görevine bir an önce başlanmasının önem arz ettiği, Diğer taraftan Kurul üyelerinin, Kanunun yürürlüğe girmesini müteakip üç ay içinde atanması gerektiği, İlk atanan üyelerin ne şekilde yenileneceği ve devamlılığın temini için ilk altı yıllık süre boyunca görev yapacağı, Diğer taraftan, herhangi bir müdahaleyi önlemek açısından Kurum personelinin Kurul tarafından atanmasının temin edilmesi, (b) bendinde ise, bu Kanunla öngörülen yeni piyasa yapısı için gerekli tüm hazırlıkların “hazırlık dönemi” olarak ifade edileceği ve kazanılmış hakların devamı için, Kanunun yürürlüğe girmesini takip eden azami yirmidört aylık süre zarfında Kuruma müracaat edilmesi gerektiği, Ayrıca, Kurumun mevzuatını hazırlayıncaya kadar geçecek süre içerisinde BOTAŞ’ın uluslararası anlaşmalardan doğan satınalma garantilerinden dolayı zarara uğramaması için, doğal gaz tüketiminin artırılması, ileride Kurum tarafından yapılacak şehiriçi doğal gaz dağıtım ihalelerinin zaman kaybetmeden yapılabilmesine imkân sağlanması amacıyla Bakanlığın ihale işlemleri için BOTAŞ’ı görevlendirmesi ve ihaleyi kazanan firma ile Bakanlık arasında imzalanacak sözleşmelerin Bakanlar Kurulunca onaylandıktan sonra yürürlüğe girebileceği ve söz konusu sözleşmenin bilahare Kurumun onayından geçerek mevzuata uyumlu hale getirilmesi hususları düzenlenmiştir.
– BOTAŞ’ın bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra doğal gaz alım sözleşmesi yapamayacağı, bu tarihten itibaren 2009 yılına kadar toplam yıllık ithalat miktarını yıllık ulusal tüketimin % 20’sine ulaşıncaya kadar mevcut doğal gaz alım veya satış sözleşmelerini kısmî veya bütün olarak tüm hak ve yükümlülükleri ile birlikte diğer ithalat şirketlerine ihale yoluyla devredeceği, İhaleyi kazanan tüzel kişinin BOTAŞ’tan alacağı devir muvafakatı ile satıcıyla sözleşme devri yapmak için girişimde bulunacağı satıcı ile sözleşme devri yapmanın mümkün olmaması halinde, ilgili tüzel kişinin BOTAŞ’ın tüm yurt dışı yükümlülüklerini almak ve bu yükümlülüklerden BOTAŞ’ın uğrayacağı tüm zarar ve ziyanları karşılamaları taahhüdü ile BOTAŞ’ın yurt dışında aldığı doğal gazı yurt içinde söz konusu tüzel kişiye devir yapabileceği belirtilmektedir.
İhale konusu olan doğal gaz miktarlarının satış yoluyla devri halinde, BOTAŞ’ın uluslararası anlaşmalardan doğan mükellefiyeti devam edeceği için, ithalatçı şirketler tarafından söz konusu mükellefiyetlerin yerine getirilememesinden dolayı BOTAŞ’ın bir zarara uğraması durumunda BOTAŞ’ın uğrayacağı zararları devralan ithalatçı şirkete rücu etme hakkının olduğu düzenlenmiştir.
Ayrıca, Kanunun yürürlüğe girmesi ile BOTAŞ’ın yaptığı ithalatın ulusal tüketimin % 20’si oranına gelinceye kadar yeni sözleşme yapma imkânı kaldırılmaktadır. BOTAŞ’ın bu orana düşünceye kadar halihazırda yapmış olduğu sözleşmelere istinaden doğal gaz ithalatı yapılırken, BOTAŞ’tan devralınan sözleşmeler dışında BOTAŞ’ın mevcut sözleşmelerinin varolduğu ülkeler dışında diğer ülkelerden yapılacak ithalat için yapılacak müracaatlarda, Kurumun piyasada rekabet ortamının oluşturulması, mevcut sözleşmelerden doğan yükümlülükleri ve ihracat bağlantılarını dikkate alarak bir değerlendirme yaparak, ithalat lisansı verebileceği hususları düzenlenmiştir. BOTAŞ’ın mevcut sözleşmelerinin bulunduğu ülkelerden yeni gaz alım sözleşmelerinin ilgili sözleşmeler sona ermedikçe yapılamayacağı da düzenlemektedir.
– Eskişehir ve Bursa şehiriçi doğal gaz dağıtım işletmelerinin varlıkları ile birlikte özelleştirilmesi hususunu Bakanlığın bu Kanunun yürürlüğe girmesini müteakiben iki ay içerisinde Özelleştirme İdaresine bildireceği, ilgili şehirdeki işletmelerin özelleştirme işlemlerinin Kurumun Özelleştirme İdaresine bildireceği usul ve esaslar çerçevesinde yapılması gerektiği ve bu nedenlerle Kurumun hazırlık döneminden sonraki altı aylık sürede Özelleştirme İdaresi tarafından yapılacak ihale sonucu ihaleyi kazanan dağıtım şirketlerinin Kurumundan ilgili şehir için dağıtım lisansı almasına bağlı olarak işletmelerin devrinin yapılabileceği, lisans alamayan şirkete ihaleyi kazansa da devir yapılmasının mümkün olmayacağı hususları düzenlenmektedir.
Ayrıca Ankara, İstanbul ve İzmit şehirlerinden dağıtım faaliyeti yapan belediye veya belediye şirketlerinin bu faaliyetlerine bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce yatırım amaçlı almış oldukları Hazine garantili dış kredi borçlarının ödenme sürelerinin sonuna kadar devam edebilecekleri, bu süreler içinde veya ödemeleri bu süreleri aşan yeni kredi alamayacakları, kredi ödemeleri sonunda işletmeleri Kuruma yeni dağıtım lisans sahibini belirlemek üzere devredecekleri, Kurumun ihaleyi yaparak ilgili şehrin dağıtımını yapacak tüzel kişiyi belirledikten sonra, lisans verdiği tüzel kişiden sözkonusu şehirde mevcut işlemlerin mülkiyet bedellerini ilgili belediye veya belediye şirketi namı hesabına tahsil edeceği belirtilmektedir.
Diğer taraftan kredi borçları nedeniyle faaliyetine devam eden belediye şirketlerinin dağıtım faaliyetlerini bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 24 ay içerisinde Kurumla yapacağı dağıtım lisansı hükümlerine göre yapacağı hususları da düzenlenmiştir.
MADDE 22. – Yürürlük maddesidir.
MADDE 23. – Yürütme maddesidir.
Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabiî Kaynaklar
