İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 4. hâli

Polis Yüksek Öğretim Kanunu

Kanun numarası
4652
Kabul tarihi
25.04.2001
Resmî Gazete
09.05.2001 / 24397
Düstur
5. tertip, cilt 40
Son değişiklik
24.06.2026
Madde sayısı
47

Kaynak: TBMM 21. Dönem S. Sayısı 438 (Esas No: 1/497) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.

Genel gerekçe

Küreselleşen dünyamızda, enformasyon ve iletişim teknolojilerinde meydana gelen hızlı gelişmeler, toplumları ve kurumları değişime zorlamakta, sosyo-kültürel yapımızda, suç ve suçluluk profilinde meydana gelen bu değişmeler, polis eğitim sistemimizi de etkilemektedir.

Güvenlik hizmetlerinde etkinliğin, profesyonelleşmenin ve yüksek kalitede hizmet sunmanın, ancak eğitim kalitesinin yükseltilmesi ile gerçekleştirilebileceği bilinen bir gerçektir.

Polisin modern dünyadaki yeni fonksiyonu değişmektedir. Polis artık hukukçuluğu yanında sosyologtur. Polislik amaç ve değerleri olan ‘güvenlik mühendisliği’ haline gelmiştir.

Polis okullarının öğretim programları üzerinde yapılan detaylı incelemeler ve bilimsel araştırmalarda 9 ay süreli polis okullarındaki eğitimin teori ağırlıklı olduğu, öğretilen bilgilerin davranışa dönüştürülemediği ve istenilen verimin alınamadığı, ideal bir eğitimde olması gereken bilgi, teknik, taktik ve davranış boyutlarından polis okullarındaki eğitimlerde sadece bilgi ve teknik boyutlarının mevcut olduğu, uygulama yeteneği kazandırmaya yönelik taktik ve davranış boyutlarının ise bulunmadığı tespit edilmiştir.

Belirtilen sorunların ortadan kaldırılması ve istenen niteliklerde personelin yetiştirilebilmesi için çağdaş bir polis eğitim sisteminin kurulması hedeflenmiştir. Bu amaçla ilk olarak 9 aylık meslekî temel eğitim veren Polis Okullarının, Polis Akademisine bağlı 2 yıllık önlisans programı uygulayan Polis Yüksekokulları haline getirilmesi, böylece eğitim süresince daha fazla uygulama ve staj yapılmasına imkân sağlanması, daha kaliteli öğretim kadrolarının temin edilmesi bir zaruret halini almıştır.

Türk toplumuna ve Emniyet Teşkilâtının ihtiyaç ve beklentilerine yanıt verebilecek nitelikte polislerin yetiştirilmeleri ve onların insan haklarına saygılı, ancak devlet otoritesini de zaafa uğratmayacak bir yapıda eğitilmeleri için, eğitim hizmetlerinin gelişen bilim ve teknolojiye paralel olarak yapılandırılması ve bu çerçevede polis okullarının Polis Akademisine bağlı Polis Yüksekokulları haline getirilmesi gerekmektedir.

Madde gerekçeleri

Tasarı/teklif madde 1

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

– Polis okullarına daha önce eğitici olarak sadece 3 üncü meslek derecesinde bulunan 2 nci sınıf Emniyet Müdürleri atanabiliyordu. Bu personel ise isteksiz bir şekilde görev yapmaktaydı.

Ancak yasal bir düzenleme olmadığından, kendi imkânları ile yüksek lisans ve doktora yapan bir çok şube müdürü, emniyet amiri, başkomiser ve komiser rütbelerinde eğitici olmaya istekli personel bulunmasına rağmen eğitici olarak polis okullarına atamaları yapılamıyordu. Akademik çalışma yapan istekli personelin Polis Yüksekokullarındaki eğitim seviyesinin yükseltilmesinde çok yararlı çalışmaları olacağı düşünülerek bu fıkra eklenmiştir.

Tasarı/teklif madde 2

→ yürürlükteki madde 33

– Polis Akademisinin nitelikli akademik personelinin, ihtiyaç duyulması durumunda Polis Yüksekokullarında da görevlendirilebilmeleri amacıyla söz konusu değişiklik yapılmıştır.

Tasarı/teklif madde 3

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

– Polis Yükseköğretim Kanununa eklenmesi düşünülen ek 1 inci madde ile; Ülkemizde özellikle son yıllarda artış gösteren örgütlü suçlarla, çıkar amaçlı suç örgütleriyle ve diğer suçlarla mücadelede daha nitelikli, kaliteli ve uzman personel ihtiyacının karşılanması amaçlanmaktadır.

Polise verilen yetkilerin istenilen nitelikte ve insan haklarına uygun olarak kullanılması ve örgütlü suçlarla mücadele edilebilmesinin 9 aylık eğitim ile mümkün olmadığı, mevcut polis okullarının öğretim programları üzerinde yapılan detaylı incelemeler ve bilimsel araştırmalarda eğitimin teori ağırlıklı olduğu, öğretilen bilgilerin davranışa dönüştürülemediği ve istenilen verimin alınamadığı, ideal bir eğitimde olması gereken bazı temel boyutların bulunmadığı tespit edilmiştir.

Belirtilen sorunların ortadan kaldırılması ve istenen niteliklerde personelin yetiştirilebilmesi için çağdaş bir polis eğitim sisteminin kurulması ve bu amaçla ilk olarak 9 aylık meslekî temel eğitim veren polis okullarının, Polis Akademisine bağlı 2 yıllık önlisans programı uygulayan Polis Yüksekokulları haline getirilmesi, böylece eğitim seviyesinde yükselme sağlanması, Polis Yüksekokulları ve Polis akademisinin ders programlarının içeriklerinde birlik sağlanmasına gerek duyulmuştur.

Ek 2 nci madde ile; polis eğitim kurumlarında görev yapan eğitici personel kadrosunun artırılması, istekli ve alanında uzman personelin polis eğitim kurumlarında görev yapması hedeflenmiştir.

Çünkü eğitim bir gönül işidir, istek işidir ve daha da önemlisi uzmanlık işidir. Bilmek başka, öğretmek başkadır. Motivasyonu olmayan, bilse dahi öğretmeyi bilmeyen, teşkilâttan beklentisi olmayan ve idealizmini kaybetmiş personel ile dünyanın en iyi eğitim programları ile dahi olsa verimli bir eğitim yapılması son derece zordur.

Polis okullarındaki eğitici kadronun bir bölümünün isteksiz olması, doğal olarak diğer istekli eğiticileri de olumsuz yönde etkilemektedir. Oysa, Emniyet Teşkilâtının en dinç, dinamik, yapıcı, üretken insanlarının polis okullarında isteyerek çalışmaları gerekmektedir.

Alanlarında uzmanlaşmış kişilere formasyon eğitimi vererek belirli sürelerle polis eğitim kurumlarında çalışmalarının sağlanması ve bunun cazip hale getirilmesi bu konuda yapılması gereken en önemli iş olarak değerlendirilmiştir. Bu sebeple Polis Yüksekokullarındaki eğitici ve idareci kadroya belirtilen imkânların sağlanması bu hizmet sınıfındaki personelin motivasyonlarının artırılmasına imkân vereceğinden bu madde eklenmiştir.

Ek 3 üncü madde ile; Polis Yüksekokullarına akademik personelin atanabilmesi amacıyla yeni kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ilgili bölümüne eklenmiştir.

Ek 4 üncü madde ile, Polis Yüksekokullarına alınacak öğrencilerde aranacak şartlar, yapılacak sınavlarla diğer hususların İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 4

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

– 3087 sayılı Kanuna eklenen ek geçici 1 inci madde ile Polis Yüksekokullarına dönüştürülenler dışındaki polis okullarının hizmet içi eğitim amaçlı olarak kullanılması hususu düzenlenmektedir.

Ek geçici 2 nci madde ile; 1999-2000 eğitim ve öğretim yılında mevcut polis okullarına alınmak üzere 10 000 polis okulu öğrenci adayının bütün işlemleri tamamlanarak polis okullarında eğitim ve öğretime başlamak üzere planlamaları yapılmış olduğundan, 2000-2001 eğitim ve öğretim yılında Polis Yüksekokullarının eğitici kadrosunun ve mevcut alt yapının hazırlanması amacıyla, Polis Yüksekokullarının bu Kanunun yürürlüğe girmesini takip eden bir sonraki dönemde eğitim ve öğretime başlamasına olanak sağlayan bu madde eklenmiştir.

Tasarı/teklif madde 5

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

– 3201 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinde en az 6 ay süreli polis okulu açılacağı belirtildiğinden, polis okullarının ön lisans seviyesinde eğitim ve öğretim veren yüksekokullara dönüştürülmesi ve bu yüksekokulların Polis Akademisine bağlanacağı hükmü getirildiğinden 19 uncu maddenin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkraları yürürlükten kaldırılmaktadır.

Tasarı/teklif madde 6

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

– Yürürlük maddesidir.

Tasarı/teklif madde 7

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

– Yürütme maddesidir.

PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONUNCA KABUL EDİLEN GEREKÇELER GENEL GEREKÇE Polis Akademisi lise eğitiminden sonra Türk Polis Teşkilatının yönetici kademesini yetiştiren 4 yıllık, polis okulları ise dokuz aylık eğitim öğretimden sonra Türk Polis Teşkilatına polis memurları yetiştiren eğitim-öğretim kurumlarıdır.

İçinde bulunduğumuz bilgi toplumunun gereği olarak polislik anlayışında yeni değişmeler, gelişmeler ve dinamikler ortaya çıkmıştır. Bu değişimlere paralel olarak polisin de değişen dünyada yeni görev ve fonksiyonları ortaya çıkmaktadır. Emniyet teşkilatımızın gelişen teknoloji ve buna bağlı olarak ortaya çıkan yeni suç ve suçlu türleri ile mücadele etmesi, alacağı eğitimin de çağın gereklerine uygun olmasıyla doğru orantılıdır. Bugün için sanal ortamlarda gerçekleşen ve elektronik suçluluk diyebileceğimiz örneğin, otomatik banka makinalarıyla, internetle, kredi kartlarıyla işlenen sahtecilik, dolandırıcılık, hırsızlık gibi adi suçlar ya da organize suç örgütlerinin sürekli çeşitlilik gösterdiği ülkemizde suç ve suçlulukla mücadele yöntemlerini geliştirirken gerekli hukuki ve eğitime ilişkin donanımlara Türk Polis Teşkilatı olarak kavuşmak zorunluluğu vardır.

Polis artık hukukçuluğun yanında bir sosyolog gibi davranmalıdır. Polislik günümüzde güvenlik mühendisliği haline gelmiştir. Değişen dünyadaki gelişmelerin takip edilebilmesi, kontrol altına alınarak güvenlik hizmetlerinde etkinliğin, profesyonelleşmenin ve yüksek kalitede hizmet sunmanın ancak eğitimin kalitesinin artırılması ile mümkün olacağı kesindir.

Ülkelerdeki demokratik gelişmelere paralel olarak polisin görevlerinde de hem nitelik hem de nicelik olarak artışlar meydana gelmektedir. Toplumsal kalkınmaya katkı sağlayan demokratik gelişmelerin sürecini hızlandıran, milletimizin arzuladığı bir polis teşkilatı için polisin eğitiminin yapısal değişikliklere tabi tutulması artık kaçınılmaz hal almıştır.

Diğer gelişmiş ülkelere bakıldığında polisin temel eğitiminin ortalama iki yıllık bir sürede tamamlandığı görülmektedir.

Avrupa Birliğine uyum sürecinde olan Türk Polis Teşkilatı’nın dünyadaki değişimlerin gerisinde kalması düşünülemez. Bu bağlamda, dokuz aylık eğitim veren mevcut polis okullarındaki eğitim-öğretim süresi iki yıla çıkarılarak 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun da gereklerine ve genel çerçevesine uygun olarak -ki Anayasanın 132 nci maddesi kendi yüksek öğretim mevzuatımıza olanak tanımaktadır- polis akademisine bağlanması öngörülmüştür. Böylece polis okullarımızdaki eğitim akademik ağırlıklı duruma getirilerek daha fazla uygulama yapmak suretiyle sınıfta verilen bilgi ve beceriler sınıf duvarlarını aşarak gerçek yaşam içerisine oturtularak gücünü otoritesinden değil, saygınlığından alan 21 inci yüzyılın polisleri yetiştirilecektir.

Türk milleti ve emniyet teşkilatının ihtiyaç ve beklentilerine cevap verebilecek, insan haklarına saygılı, Atatürk İlke ve İnkılapları doğrultusunda Türk polislerinin üniversitel bir yapıya kavuşan Polis Akademisinde yetiştirilmesi amaçlanmıştır. Yurt içinde ve dışında meydana gelen sosyal, kültürel ve mesleki değişimleri takip ve kontrol altına alabilen polis yöneticilerinin akademik ve mesleki çalışmaları için polis enstitütileri kurulması amaçlanmıştır.

Tüm bu genel gerekçelerin ışığında, polis memurlarımız akademiye bağlı olan polis meslek yüksek okullarında alacakları iki yıllık eğitimle uyumlu uygulamalar içerisinde olacaklardır.

Akademimiz lisans, Enstitümüz ise lisansüstü eğitim-öğretimden sorumlu olarak örneğin kriminoloji, güvenlik gibi özel ve teknik bilgi ve beceri isteyen işlenmemiş konuları, polislik mesleğiyle de ilgili olduğu için uzmanlık konuları haline dönüştüren bilimsel özerkliğe sahip yüksek öğretim kurumları haline dönüştürülmüştür.

Türk polis eğitiminin temel hedefi;

2000’li yıllarda hizmetlerin yürütülmesinde insan haklarına saygının, çağdaşlığın, hoşgörünün, standart davranış modelleri ile standart uygulama süreçlerinin hâkim olduğu etkili ve verimli bir hizmet anlayışının yerleşmesi amacıyla eğitim biliminin temel esasları çerçevesinde pratiğe dayalı bir eğitim modelinin geliştirilmesidir.

MADDE GEREKÇELERİ