İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 1. hâli

Bazı Kanunlardaki Cezaların İdari Para Cezasına Dönüştürülmesine Dair Kanun

Kanun numarası
4854
Kabul tarihi
24.04.2003
Resmî Gazete
06.05.2003 / 25100
Düstur
5. tertip, cilt 42
Son değişiklik
—
Madde sayısı
10

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 118 (Esas No: 1/545) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.

Genel gerekçe

Bu Tasarı ile;

- 2.1.1924 tarihli ve 394 sayılı Hafta Tatili Hakkında Kanun, - 4.2.1924 tarihli ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu, - 19.4.1926 tarihli ve 815 sayılı Türkiye Sahillerinde Nakliyatı Bahriye (Kabotaj) ve Limanlarla Kara Suları Dahilinde İcrayı Sanat ve Ticaret Hakkında Kanun, - 10.6.1926 tarihli ve 927 sayılı Sıcak ve Soğuk Maden Sularının İstismarı ile Kaplıcalar Tesisatı Hakkında Kanun, - 2.3.1927 tarihli ve 984 sayılı Ecza Ticarethaneleriyle Sanat ve Ziraat İşlerinde Kullanılan Zehirli ve Müessir Kimyevi Maddelerin Satıldığı Dükkânlara Mahsus Kanun, - 19.3.1927 tarihli ve 992 sayılı Serirî Taharriyat ve Tahlilât Yapılan ve Maslî Teamüller Aranılan Umuma Mahsus Bakteriyoloji ve Kimya Laboratuvarları Kanunu, - 11.4.1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, - 14.5.1928 tarihli ve 1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbî Müstahzarlar Kanunu, - 24.4.1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumî Hıfzıssıhha Kanunu, - 24.5.1933 tarihli ve 2219 sayılı Hususî Hastaneler Kanunu, - 21.6.1934 tarihli ve 2527 sayılı Basma Yazı ve Resimleri Derleme Kanunu, - 27.1.1936 tarihli ve 2903 sayılı Pamuk Islahı Kanunu, - 19.4.1937 tarihli ve 3153 sayılı Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun, - 5.7.1939 tarihli ve 3670 sayılı Millî Piyango Teşkiline Dair Kanun, - 30.12.1940 tarihli ve 3958 sayılı Gözlükçülük Hakkında Kanun, - 2.3.1950 tarihli ve 5584 sayılı Posta Kanunu, - 15.7.1950 tarihli ve 5683 sayılı Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun, - 13.6.1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun, - 23.1.1953 tarihli ve 6023 sayılı Türk Tabipleri Birliği Kanunu, - 18.12.1953 tarihli ve 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun, - 25.2.1954 tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu, - 2.3.1954 tarihli ve 6301 sayılı Öğle Dinlenmesi Kanunu, - 9.3.1954 tarihli ve 6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun, - 17.4.1957 tarihli ve 6948 sayılı Sanayi Sicili Kanunu, - 9.6.1958 tarihli ve 7126 sayılı Sivil Savunma Kanunu, - 4.1.1960 tarihli ve 7402 sayılı Sıtmanın İmhası Hakkında Kanun, - 6.5.1960 tarihli ve 7472 sayılı Ziraat Yüksek Mühendisliği Hakkında Kanun, - 16.12.1960 tarihli ve 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun, - 5.1.1961 tarihli ve 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, - 21.8.1963 tarihli ve 308 sayılı Tohumlukların Tescil,Kontrol ve Sertifikasyonu Hakkında Kanun, - 20.4.1967 tarihli ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu, - 6.6.1972 tarihli ve 1593 sayılı Erişme Kontrollu Karayolları Kanunu, - 29.5.1973 tarihli ve 1734 sayılı Yem Kanunu, - 16.6.1983 tarihli ve 2841 sayılı Zorunlu İlköğrenim Çağı Dışında Kalmış Okuma-Yazma Bilmeyen Vatandaşların, Okur-Yazar Duruma Getirilmesi veya Bunlara İlkokul Düzeyinde Eğitim-Öğretim Yaptırılması Hakkında Kanun, - 16.6.1983 tarihli ve 2844 sayılı Fındık Üretiminin Planlanması ve Dikim Alanlarının Belirlenmesi Hakkında Kanun, - 23.6.1983 tarihli ve 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu, - 25.7.1983 tarihli ve 2866 sayılı Öğrencilerle İlgili Bazı Basılı Evrakın Millî Eğitim Bakanlığınca Hazırlanması, Bastırılması ve Satılması Hakkında Kanun, - 6.10.1983 tarihli ve 2908 sayılı Dernekler Kanunu, - 14.10.1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu, - 4.12.1984 tarihli ve 3092 sayılı Çay Kanunu, - 7.6.1985 tarihli ve 3224 sayılı Türk Diş Hekimleri Birliği Kanunu ile - 8.5.1986 tarihli ve 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu, değiştirilerek, bu kanunlardaki hürriyeti bağlayıcı ceza ve para cezalarının idarî mahiyette para cezasına dönüştürülmesi esası benimsenmektedir.

Yukarıda belirtilen ve tarihleri farklı bulunan özel kanunlar gereğince mahkemeler tarafından sanıklara verilen hürriyeti bağlayıcı cezalar genellikle 13.7.1965 tarihli ve 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanunun 4 üncü maddesi gereğince para cezasına çevrilmektedir.

1.3.1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 119 uncu maddesine göre, sırf para cezaları ile üç ayı geçmeyen hürriyeti bağlayıcı cezalar, 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinde gösterilen asgarî had üzerinden paraya çevrilerek tespit olunan miktar ödendiği takdirde kamu davası açılmamakta, ödeme emrinin tebliğine rağmen bu miktarların ödenmemesi üzerine kamu davası açıldığında ise mahkemece sanıklar ile tutanak düzenleyen görevliler duruşmaya çağrılarak dinlenmekte ve bu nedenle zaman kaybına neden olunmaktadır.

Uygulamada ortaya çıkan ceza dengesizliğini gidermek, eyleme uygun ceza prensibini gerçekleştirmek, hürriyeti bağlayıcı cezayı para cezasına çevirmedeki adaletsizliği ortadan kaldırmak ve bu çevirme işlemi nedeniyle cezaların kaybolan etkinliğini yeniden kazandırmak, ayrıca cezaların infazında kolaylık ve sürat sağlamak amacıyla hazırlanan 28.7.1999 tarihli ve 4421 sayılı Türk Ceza Kanunu ile Cezaların İnfazı Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla getirilen esasa dayanılarak para cezalarının, Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılması ilkesi doğrultusunda yeniden düzenlenen para cezaları miktarları dikkate alınarak, yukarıda belirtilen özel kanunlardaki kamusal para cezaları idarî para cezasına dönüştürülmüştür. Ayrıca yapılan değişiklikte idarî para cezalarını verecek merci belirtildiği gibi ilgililerin itiraz hakları ve bu hakların kullanımına ilişkin esas ve usullere de açıklık getirilmektedir.

Tasarıyla, Devlet hizmetlerinin ve adaletin hızlandırılmasını, süratli, verimli ve ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak, mahkemelerin iş yükünü azaltmak ve görevlilerin zaman ve emek kaybını önlemek amacıyla özel kanunlardaki kamusal para cezaları ile para cezasına çevrilebilen hürriyeti bağlayıcı cezalar, idarî para cezasına dönüştürülmektedir.

Madde gerekçeleri

Tasarı/teklif madde 1

→ yürürlükteki madde 1

- Devlet hizmetlerinin ve adaletin hızlandırılmasını, sür’atli, verimli ve ekonomik bir şekilde yürütülmesini sağlamak, mahkemelerin iş yükünü azaltmak ve görevlilerin zaman ve emek kaybını önlemek amacıyla hazırlanan Tasarının bu maddesiyle, genel gerekçede adları, tarihleri ve sayıları belirtilen toplam kırkiki kanundaki kamusal para cezaları ile para cezasına çevrilebilen hürriyeti bağlayıcı cezalar, idarî mahiyette para cezasına dönüştürülmekte ve ceza miktarları da günümüzün ekonomik koşullarına uygun bir duruma getirilmektedir.

Tasarı/teklif madde 2

→ yürürlükteki ek madde 1

- Madde ile, Deniz İş Kanununa bir madde eklenmektedir. Bu madde ile, hem Kanundaki boşluk doldurulmakta, hem de uygulamaya açıklık getirilmektedir. İdarî mahiyette olan bu para cezasını verme yetkisinin, geminin bağlama limanının bulunduğu yer Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bölge müdürüne verilmesi, konunun içeriğine uygun görülmüştür. Getirilen hüküm ile, 51 inci maddenin son fıkrası hariç olmak üzere, bu Kanundan doğan uyuşmazlıkların geminin bağlama limanının bulunduğu yer yetkili idare mahkemesinde görülmesi esası benimsenmektedir.

Tasarı/teklif madde 3

→ yürürlükteki madde 3

- Yardım Toplama Kanununun 29 uncu maddesine iki fıkra eklenmekte ve maddenin bir ve ikinci fıkralarında yazılı para cezalarını verme yetkisi o yerin en büyük mülkî amirine bırakılmaktadır. Ayrıca, bu para cezalarına ilişkin kararların ilgilisine Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edileceği, verilen cezalara karşı yetkili idare mahkemesinde itiraz edilebileceği, itirazın cezanın uygulanmasını durdurmayacağı, itirazın zaruret olmayan hallerde evrak üzerinde incelenerek en kısa sürede sonuçlandırılacağı ve itiraz üzerine verilen kararların kesin olduğu ilkesi getirilmektedir. Bu Kanun hükümlerine aykırı davranış sonucu izinsiz toplanan mal ve paraya cezalar kesinleşinceye kadar idare tarafından elkonulacağı, para cezasının kesinleşmesinden sonra elkonulan mal ve paraların müsaderesine sulh ceza mahkemesince karar verileceği madde ile hüküm altına alınmaktadır.

Tasarı/teklif madde 4

→ yürürlükteki madde 4

- Madde ile, Türk Sivil Havacılık Kanununun 145 inci maddesine iki fıkra eklenerek, Kanunun 143, 144 ve 145 inci maddelerinde yazılı olan idarî para cezalarını verme yetkisi Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürüne bırakılmakta ve bu cezalara ilişkin kararların ilgilisine Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edileceği, cezalara karşı yetkili idare mahkemesine itiraz edilebileceği, itiraz üzerine verilen kararın kesin olacağı, itirazın zaruret olmayan hallerde evrak üzerinde incelenerek en kısa sürede sonuçlandırılacağı ve itirazın para cezasının uygulanmasını durdurmayacağı ilkesi getirilmektedir.

Madde ile, eklenen ikinci fıkrada, Kanunun 18, 19 ve 25 inci maddelerine aykırı davranış sonucu elde edilen paraya, verilen idarî para cezasına ilişkin kararların kesinleşmesine kadar idare tarafından elkonulacağı, para cezasının kesinleşmesinden sonra elkonulan paranın müsaderesine sulh ceza mahkemesince karar verileceği hüküm altına alınarak, bu konu hakkındaki esas ve usuller gösterilmektedir.

Tasarı/teklif madde 5

→ yürürlükteki madde 5

- Madde ile, belirtilen kanunlardaki kamusal para cezaları ile para cezasına çevrilebilen hürriyeti bağlayıcı cezalar idarî mahiyette para cezalarına dönüştürüldüğünden, bu cezaları verecek merci, bu cezaların ilgilisine tebliği, cezaya itirazın nasıl ve ne şekilde yapılacağı, itirazın cezanın uygulanmasına etkisi ve cezanın tahsil usulünün gösterilmesi gerekmektedir. Bu amaçla değiştirilen kanunların sistematik açıdan uygun olan maddelerine, usul hükmü içeren fıkra eklenmektedir.

Getirilen bu usul hükmü ile, idarî para cezalarının o yerin en büyük mülkî amiri tarafından verileceği, bu cezaların ilgilisine Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edileceği, cezaya tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebileceği, itirazın cezanın yerine getirilmesini durdurmayacağı, itirazın zaruret olmayan hallerde evrak üzerinde incelenerek en kısa sürede sonuçlandırılacağı ve itiraz üzerine verilen hükümlerin kesin olduğu ile verilen idarî para cezalarının Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edileceği esası benimsenmektedir.

Tasarı/teklif madde 6

→ yürürlükteki madde 6

- Madde ile, genel gerekçede belirtilen nedenlerle kamusal para cezaları ile para cezasına çevrilebilen hürriyeti bağlayıcı cezalar, idarî mahiyette para cezasına dönüştürülerek söz konusu cezaların idare tarafından verilmesi ve bu cezalara karşı yapılacak itirazların yetkili idare mahkemesinde görülmesi esası benimsendiğinden, bu kanunlardaki davaların adliye mahkemelerinde görülmesiyle ilgili usule ilişkin hükümler yürürlükten kaldırılmaktadır.

Tasarı/teklif geçici madde 1

→ yürürlükteki geçici madde 1

- Anayasanın 38 inci maddesinin birinci fıkrasında, işlendiği zamanda yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı kimsenin cezalandırılamayacağı ve kimseye suç işlendiği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemeyeceği hükmü yer almakta olup, Türk Ceza Kanununun 2 nci maddesinde de, bir cürüm veya kabahatin işlendiği zamandaki kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunun hükümleri birbirinden farklı ise failin lehinde olan kanunun uygulanacağı hükme bağlanarak sanık lehine uygulama ilkesi belirtilmiş ve bu ilke genel uygulama olmakla birlikte, kanunun uygulanmasında duraksamalara neden olunmaması için geçici madde düzenlenmiştir.