Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu

- 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile 2925 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olan sigortalıların sosyal güvenliklerini sağlamak ve diğer kanunlarda verilen görevleri yapmak amacıyla kurulmuş olan Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü sigortalı, aylık alanlar ve bağımlıları ile birlikte ülkemiz nüfusunun yaklaşık yarısını sosyal güvenlik kapsamına almakta, bu nüfusu sosyal sigorta risklerine karşı korumakta ve sağlık hizmeti sunmaktadır. Kurumun verdiği hizmetlerin nitelik ve nicelikleri dikkate alındığında idarî yapısının yetersiz kaldığı açıktır. Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünün idarî yapısı yeniden düzenlenmiş, Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı ihdas edilmiştir.

Başkanlık, kamu kurumu tüzel kişisidir.

Mevcut yapıdaki özel hukuk hükümlerine tabi tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu, malî ve idarî bakımdan özerk olması hükümleri aynen korunmuştur. Bu amaçlara ulaşmak için primli sisteme dayalı sosyal güvenlik kuruluşlarını bir arada toplamak üzere kurulan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlı Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili kuruluşu olarak tanımlanmıştır.

- Kanunda geçen deyimler tanımlanmıştır.

- Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığının organları tanımlanmıştır.

- Sosyal Sigortalar Kurumu ülke nüfusunun ve çalışan kesimin büyük bir kısmını kapsadığı, aldığı kararlar ve yaptığı faaliyetler dolayısı ile sigortalıları etkilediği gibi ülkenin makro ekonomik ve sosyal dengelerini etkilediğinden, mevcut yapıda olduğu gibi Genel Kurul, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yanında ilgili Bakanlık ve işçi, işveren ve kurumdan aylık alanlar kesimleri ayrıca Yüksek Öğretim Kurulunu temsil eden kişilerden oluşturulmuştur. Ayrıca, Kurum çalışanlarının temsil edilmesi bu tasarı ile sağlanmıştır. Yine bu tasarı ile işçi, işveren temsilcilerinin mevcut yapıdan farklı olarak, işçi temsilcisinin en fazla üyeye sahip ilk üç işçi sendikaları konfederasyonu ile işveren temsilcisinin en fazla üyeye sahip işveren sendikası konfederasyonu tarafından temsilci belirlenmesi, ayrıca yurt dışında çalışan Türk işçilerinin Bakanlıkça seçilecek iki kişi ile temsili ve böylece Sosyal Güvenlik konusuna katılımlarının sağlanması yoluna gidilmiştir.

- Mevcut yapıdaki gibi Genel Kurulun ne zaman toplanacağı, toplantı yeter sayısı belirtilmiştir.

- Genel Kurulun görevleri tanımlanmıştır.

- Sosyal Sigortalar Kurumunun, sosyal güvenlik ve makro ekonomik açıdan özelliği nedeni ile Yönetim Kurulunun ilgili kesimlerin temsilcilerinden oluşması sağlanmıştır.

Bu arada önemli ve etkin bir görev olması nedeniyle atanacak ve seçilecek görevlilerin asgari nitelikleri belirlenmiştir. Ayrıca, idarî ve malî bakımdan özerkliği sağlamak üzere Yönetim Kurulu üyelerinin görev süreleri, atanmaları, üyeliğin sona ermesi ve yönetimde etkin bir rol alacağı beklenen finansman ve aktüerya daire başkanı ile birlikte mal beyanları ile Kurumu zarara uğrattıklarında yapılacak işlemler belirtilmiştir.

- Yönetim Kurulunun mevcut yapıdaki görevleri yanında yeni görevler eklenmiştir.

Özellikle, SSK Sağlık İşleri Genel Müdürlüğü ile SSK Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğünün kendi bütçeleri içinde aktarmalar yapılabileceği hükmü getirilerek, sağlık ve sigorta hesaplarının ayrıştırılmasının sağlanması amaçlanmıştır.

Kurum gelirlerinin karşılıkların değerlendirilmesi esaslarına göre işletilmesini izlemek, malî yapısını uluslararası muhasebe ve aktüerya esaslarına göre bağımsız denetim kuruluşlarına denetletmek, yetkilerinin yanı sıra idarenin hizmetin süratli bir şekilde sunumunu teminen her yıl Maliye Bakanlığınca belirlenen yeniden değerleme oranında 2000 yılı baz alınarak 50 milyar Türk Lirasından fazla olan sözleşmelere karar vermek yetkisi verilmiştir. İdare bedeli elli milyar TL'nin altında olan işlemler için Yönetim Kuruluna danışmadan işlem yapabilecektir.

Finansman ve aktüeryal dengelerle ilgili bilgileri yılda en az bir kere kamuoyuna açıklayarak yönetimde şeffaflık, her yıl Maliye Bakanlığınca belirlenecek değerleme oranına göre artırılacak şekilde, Kuruma 2000 yılında 10 milyar TL ve daha fazla borcu olanların ilan edilmesi sağlanmıştır.

Gerektiğinde danışmanlık, müşavirlik ve benzeri hizmetlerinin satın alınması ve Başkanlıkta veya Başkanlık adına çalıştırılacak yerli ve yabancı uzmanlarla şirketlerin sözleşme projelerinin, sözleşme şartları ile ücretlerini belirleme, ayrıca bilgi ve ihtisasına ihtiyaç duyulan kişilerin sözleşme ile çalıştırılması imkânı sağlanmıştır. Başkanlıkta kadrolu çalışan memurlara iki ikramiye verilmesi öngörülmüştür. Mevcut yapıda personele verilen iki ikramiye bu Yasa ile de korunmuştur.

Yönetim Kurulu üyelerinin ücret ve yollukları düzenlenmiştir.

- Maddede Başkanlığın nasıl oluştuğu düzenlenmiştir.

Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü, Başkanlık şeklinde yeniden örgütlenmiş, Sosyal Sigortalar Kurumu Sigorta Genel Müdürlüğü ve Sosyal Sigortalar Kurumu Sağlık İşleri Genel Müdürlüğü kurularak, sağlık ve sigorta hizmet ve işlemleri birbirlerinden ayrılmıştır. Toplam nüfusun yaklaşık yarısına, sahip olduğu sağlık tesisleri ve dışarıdan sağlık hizmeti satın alma yoluyla sağlık hizmeti veren Sosyal Sigortalar Kurumu bu hizmetleri Genel Müdürlük bünyesinde esas olarak bir daire başkanlığı ile yürütürken, sağlık hizmetlerini yeni kurulan SSK Sağlık İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde yürütmesi öngörülmüştür. SSK Sigorta Genel Müdürlüğünün ise bünyesinden sağlık ile ilgili birimler ayrıştırılarak sadece sigortacılık faaliyetlerini yürütmesi öngörülmüştür.

Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanın atanma usulü ve nitelikleri düzenlenmiş, görev, yetki ve sorumlulukları, görevden alınma usulü ve görevden alınma, çekilme, uzaklaştırma veya açığa alınma hallerinde vekil atanma esasları belirlenmiştir. Başkan, Başkanlığın bütün işlerini Yönetim Kurulunun gözetimi altında ilgili kanunlar hükümlerine göre yürütür ve Kurumu mahkemelerle, adalet ve idare makamlarına, gerçek ve tüzel kişilere karşı temsil eder. Yönetim Kurulunun yetkisi altında kalan ve Genel Müdürlükler ile taşra teşkilâtının harcama sınırlarını belirlemekle görevlendirilmiştir.

- Başkana bağlı denetim ve danışma birimleri, Teftiş Kurulu Başkanlığı, Hukuk Müşavirliği, Sigorta Teftiş Kurulu Başkanlığı, Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Daire Başkanlığı olarak sayılmıştır.

Sosyal Sigortalar Kurumunun tüm merkez ve taşra birimleri ile Başkanlığa ve Genel Müdürlüklere bağlı idarî ve sağlık tesis ve işletmeleri ve diğer tüzel kişilerin idarî, malî, hesabî, hukukî ve teknik işleri ile personeli hakkında, ayrıca 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile bu Kanununun verdiği yetkiye dayanarak kendileri ile sözleşme yapılmış şahıslar veya tüzel kişiliği haiz kuruluşlar hakkında teftiş, inceleme, soruşturma ve araştırma yapmakla görevli Teftiş Kurulu Başkanlığının mevcut görevleri Kanuna işlenmiş, ayrıca yapılan teftiş, inceleme, soruşturma ve araştırmalar hakkında sistem analizi yapmak ve idareye yön vererek, ileri çalışmalarda ışık tutmak amacıyla genel bir değerlendirme raporu tanzim edilmesi hükme bağlanmıştır.

Hukuk Müşavirliğinin mevcut görevleri sayılmıştır.

Sosyal Sigorta mevzuatının işyerlerinde işverenlerce ve sigortalılarca uygulanmasını teftiş, kontrol, denetleme ve inceleme görevlerini yapmak amacıyla ihdas edilen Sigorta Teftiş Kurulu Başkanlığının mevcut görevleri kanuna işlenmiş yine bu görevleri ile ilgili olarak düzenlenen raporlar sonucunda mevzuatın en fazla aksayan yönleri, uygulanabilirlikleri konusunda genel bir değerlendirme raporu tanzim edilmesi görevleri arasında sayılmıştır.

Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Daire Başkanlığı doğrudan Başkana bağlı yardımcı hizmet birimi olarak düzenlenmiştir. Daire Başkanlığı, Başkanlığın bünyesindeki her iki Genel Müdürlüğün ihtiyaçlarını gözeterek hizmet verecektir. Başkanlığa sosyal sigortalar ve sağlık alanında araştırmalar yapmak, uluslararası kuruluşlara üyelikten doğan işleri yürütmek, sağlık tesislerinin kurulması, işletilmesi ve kapatılması hakkında fizibilite çalışmaları yapmak görevleri verilmiştir.

- Finansman ve Aktüerya Daire Başkanlığı ve Savunma Uzmanlığı ana ve yardımcı hizmet birimleri olarak düzenlenmiş, işlevleri itibariyle doğrudan Başkana bağlanmışlardır.

Finansman ve Aktüerya Daire Başkanlığının görevleri düzenlenmiştir. Daire Başkanlığına, Kurumun varlıklarını ve kaynaklarını etkin bir şekilde, bu Kanunda ve çıkarılacak yönetmelikte belirtilen "Kurum gelirlerinin değerlendirilmesi" esasları dahilinde değerlendirmek, gelir ve gider dengelerini gözeterek kısa, orta ve uzun vadeli projeksiyonlar yapmak, kurumun demografik ve finansman yönünden aktüeryal esaslara göre projeksiyonlarını yapmak görevleri verilmiştir.

Daire Başkanlığı, her iki Genel Müdürlüğün de ihtiyaçlarını gözeterek, doğrudan Başkana bağlı olarak hizmet verecektir.

Sosyal Sigortalar Kurumunun her iki Genel Müdürlüğü dahil bütün savunma hizmetlerini yürütecek Savunma Uzmanlığının görevleri sayılmıştır.

- Sosyal Sigortalar Kurumu içinde sigorta işlem ve hizmetlerini yürütmek amacıyla Sigorta Genel Müdürlüğü kurularak, teşkilât yapısı belirlenmiş, Genel Müdür ve Genel Müdür yardımcılarının görev ve yetkileri tanımlanmıştır.

- Sağlık ve sigorta hizmetlerini ayırmak amacıyla, mevcut yapıda bulunan daire başkanlıklarından sağlık hizmetleri ile ilgili görevler ayıklanarak ana hizmetlerle ilgili daire başkanlıkları bu maddede sayılmış, Sigorta Primleri Takip ve Tahsilat Dairesi Başkanlığının, Tahsisler Dairesi Başkanlığının, Kısa Vadeli Sigorta Kolları Dairesi Başkanlığının, Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığının, Yurtdışı İşçi Hizmetleri Dairesi Başkanlığının görevleri belirtilmiştir.

- Sağlık ve sigorta hizmetlerini ayırmak amacına yönelik olarak mevcut yapıda bulunan daire başkanlıklarından sağlık hizmetleri ile ilgili görevler ayıklanarak yardımcı hizmetlerle ilgili daire başkanlıkları bu maddede sayılmış, Personel ve Eğitim Dairesi Başkanlığının görevleri Sosyal Sigortalar Kurumu Sağlık İşleri Genel Müdürlüğü hariç bütün personeli kapsayacak şekilde, Muhasebe ve Malî İşler Dairesi Başkanlığının Sağlık İşleri Genel Müdürlüğü Muhasebe ve Malî İşler Dairesi Başkanlığınca hazırlanacak bütçe, bilanço, gelir-gider tablolarını da dikkate alarak Sosyal Sigortalar Kurumu ve Sigorta Genel Müdürlüğü için görevleri tanımlanmıştır.

Kadroyu imkân nispetinde dar tutmak ve benzer görevleri yapan birimleri bir araya getirmek amacıyla, İnşaat ve Taşınmaz Mallar Dairesi Başkanlığı ihdas edilmiş, Sosyal Sigortalar Kurumu Sağlık İşleri Genel Müdürlüğü hariç bütün Kurumu kapsayacak görevleri belirtilmiştir.

Yine kadroyu imkân nispetinde dar tutmak ve benzer görevleri yapan birimleri bir araya getirmek amacıyla, Satınalma, Malzeme ve İdarî İşler Dairesi Başkanlığı ihdas edilip, görevli sayılmıştır.

Arşiv Dairesi Başkanlığının görevleri belirtilmiştir.

- Sosyal Sigortalar Kurumu içinde sağlık işlem ve hizmetlerini yürütmek amacıyla Sağlık İşleri Genel Müdürlüğü kurularak, teşkilât yapısı belirlenmiş, Genel Müdür ve Genel Müdür Yardımcılarının görev ve yetkileri tanımlanmıştır.

- Sosyal Sigortalar Kurumu, ülke nüfusunun yarısından fazlasına, kendi sağlık tesislerinde 44 binin üzerinde sağlık personeli ile hizmet verdiği ve bu hizmetleri oldukça teknik bilgi ve ihtisas gerektirdiği halde, mevcut yapıda bir ana hizmet daire başkanlığı ve sigorta hizmetlerini yürüten daire başkanlıklarına dağılmış görevlerle yürütmekte olduğundan, çıkan sorunların aşılması ancak kadroyu imkân nispetinde dar tutmak ve benzeri görevleri yapan birimleri bir araya getirmek amacıyla ihdas edilen ana hizmet birimleri ile ilgili yeni daire başkanlıkları bu maddede sayılmıştır.

Tedavi Hizmetleri Dairesi Başkanlığının, Tıbbî Donanım, İlaç ve Eczacılık Dairesi Başkanlığının, Sağlık Tesisleri İşletmesi Daire Başkanlığının, Sağlık ve Maluliyet İşlemleri Dairesi Başkanlığının, Sağlık Hizmetleri Satınalma Dairesi Başkanlığının, Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığının görevleri belirtilmiştir.

- Sosyal Sigortalar Kurumunda sigorta ve sağlık hizmetlerini idarî yönden ayırmakla birlikte, maliyetlerin tam olarak çıkarılabilmesi, yapılan işlerde uzmanlaşmaya gidilmesi amacıyla, yardımcı hizmet birimleri de ayrı olarak Sağlık İşleri Genel Müdürlüğü altında ihdas edilmiş, bu maddede isimleri sayılmış, Personel ve Eğitim Dairesi Başkanlığının, Muhasebe ve Malî İşler Dairesi Başkanlığının, İnşaat ve Taşınmaz Mallar Dairesi Başkanlığının, Malzeme ve Satınalma Dairesi Başkanlığının, Halkla İlişkiler, Arşiv ve İdarî İşler Dairesi Başkanlığının görevleri sayılmıştır.

- Mevcut yapıda da bulunan Sosyal Sigortalar Kurumunun taşrada hizmet ve işlemlerini yürütecek taşra teşkilâtı sayılmıştır.

- Sosyal Sigortalar Kurumunun sağlık hizmetlerini daha çağdaş, etkin ve verimli sunulabilmesi, hizmetin sunumunda ihtiyaçların yerinden tespit ve karşılanması, sağlık tesisleri yöneticilerinin malî ve idarî sorumluluğa sahip şekilde ve yöneticiler ile çalışanların, hizmet sunulan kesimin memnuniyeti esasına dayalı, performans ve verimliliklerinin ölçülebildiği bir sağlık tesisi yapısına kavuşturmak amacıyla, Kurumun kendisine bağlı, kamu tüzel kişiliği, idarî ve malî özerkliği haiz, Sağlık İşletmesi Müdürü hariç diğer personelinin 1475 sayılı İş Kanunu ile özel hukuk hükümlerine tabi olduğu sağlık işletmeleri kurulması sağlanmıştır.

Kurumun sağlık hizmeti vermekle yükümlü olduğundan hareketle, Başkanlığa bağlı, kurulması ve kapatılması kararı yine Başkanlıkça verilen, Başkanlığın işletme hakkının devamı niteliğinde hizmet veren kamu tüzel kişiliğini haiz sağlık işletmelerinin kurulmasına imkân tanınmıştır.

Ayrıca, belirli bir süre sonra Kuruma devredilmek üzere özel ve tüzel kişiler eliyle Sağlık İşletmelerinin kurulması ya da yenilenmesi kapsama alınmıştır.

- 4792 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan hüküm 503 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ortadan kaldırılmış, daha sonra bu Kararname Anayasa Mahkemesinin 6.10.1993 tarih E.1993/34, K.1993/33 sayılı Kararıyla iptal edilmiş ise de bu Kanun Hükmünde Kararname yerine çıkarılan 1.12.1993 tarih 3917 sayılı Kanunda Kurum personelinin aylıklarının ödenmesi konusunda bir düzenleme getirilmediğinden, Kurum personeline ödenecek aylıklara esas olacak, 3659 sayılı Kanun ve dolayısıyla 657 sayılı Kanun ile bağı kopmuş, Ek Geçici 9 ve Ek Geçici 21 inci maddede yer alan hükümler ile bağ kalmamıştır.

Bu nedenle Kurum Personel Kanunu çıkıncaya kadar, söz konusu maddelerde yer alan hükümlere göre yürütülen ve Kurumda çalışan memurlara ilişkin işlemler yeniden yasal dayanağa kavuşturulmuştur. 4792 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin birinci fıkrasının yürürlükten kaldırıldığı 14.9.1993 tarihinden itibaren mevcut yasal boşluk bu şekilde doldurulmuştur.

Maddede personel statüsü tanımlanmıştır. Kurum memurları, Kurumun hizmetlerinin gerektirdiği görevlere sürekli vazife yapmak üzere atanan ve kadro karşılığı çalıştırılan kişilerden oluşturulmuştur. Kurum memurları hakkında eskiden de olduğu gibi Devlet Memurları Kanununun 3659 ve 2847 sayılı Kanunlar ile bunların ek ve değişikliklerine tabi kurumların personel statüsünü tayin ve tespit eden Ek Geçici 9 uncu madde ve bu kapsama girecek personele yapılacak ödemeleri düzenleyen Ek Geçici 21 inci madde ile ilişkilendirilmiştir. Yine önceden olduğu gibi Kurum memurları sosyal güvenlikleri konusunda T.C. Emekli Sandığı Kanununa, ayrıca Harcırah Kanunu hükümlerine tabi kılınmış, Yönetim Kurulu Üyeleri dahil Türk Ceza Kanunu yönünden Devlet Memuru sayılmıştır. 4792 sayılı Kanuna göre Kurum memurlarının Memurin Muhakematı yasasına tabi olmaması dikkate alınarak, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkındaki Kanun hükümleri de uygulama dışı bırakılarak daha etkin ve çabuk yargılanmaları temin edilmiştir. Kurum borçlularının açıklanması ile ilgili Yönetim Kuruluna verilen yetki dışında bu hususlarda sır ve bilgilerin ifşası halinde 6183 sayılı Kanunun 107 nci maddesi hükümlerinin uygulanması konusu düzenlenmiştir.

Yönetim Kurulunun kararı ile özel bilgi ve ihtisası gerektiren, daimi kadro ile yapılamayan veya yapılması güçlük arz eden diğer hizmetler için sözleşmeli personel çalıştırma imkânı getirilmektedir. Maddede Kurum Personel Kanunu çıkıncaya kadar Kurum Personelinin hak ve yükümlülükleri ile çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle düzenlenmesi hüküm altına alınmıştır.

Yönetim giderlerinden karşılanmak üzere Başkanlıkta sadece kadrolu çalışan memur personele iki ikramiye ve yapılacak fazla mesai karşılığında ücret ödenmesi, en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş olan Kurum memurlarından uygun görülenlerin master veya sertifika programlarına katılmaları imkânı sağlanmıştır. Halen uygulamada mevcut olan, Kurum memurlarına ek ödeme verilmesi hususu korunmuş ve bir tavan getirilmiştir.

Maddede Kurum kadrolarının tespiti, ihdası, iptali ile kadrolara ilişkin diğer hususlar hakkında 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerinin uygulanması sağlanmıştır. Bu amaçla Kanun teklifine ekli Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığına ait merkez ve Sosyal Sigortalar Kurumu Sigorta Genel Müdürlüğü ile Sağlık İşleri Müdürlüğüne ait kadrolar ihdas edilmiş, Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğüne ait bazı kadrolar da iptal edilmiştir.

- Maddede Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığının kadrolarına atanacak personelin atanma usul ve şartları belirlenmiştir. 23.6.1981 tarihli ve 2477 sayılı "23.4.1981 tarih ve 2451 sayılı Kanunun Kapsamı Dışında Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usulüne İlişkin Kanun" hükümleri dikkate alınarak Teftiş Kurulu Başkanları ile 1 inci Hukuk Müşavirliğine atanacakların kendi kurul ve müşavirliklerinde 12 yıl çalışma zorunluluğu getirilmekle Kurul ve Müşavirliklerin etkin ve amaca yönelik çalıştırılmaları temin edilmeye çalışılmıştır. Bu kadrolar ile Daire Başkanlarının müşterek kararname ile atanmaları şartı getirilmiştir. Kurumun Genel Müdür ve Genel Müdür Yardımcılarının da müşterek kararname ile atanması sağlanmıştır. Bunların dışındaki 1-4 dereceli personelin atanmasının Başkanın teklifi Yönetim Kurulunun kararı ile, diğer derecelerdeki personelden Başkana doğrudan bağlı birimlerdekilerin Başkan, Sigorta ve Sağlık İşleri Genel Müdürlüğündekilerin ise ilgili Genel Müdürün teklifi üzerine Başkan tarafından atanması öngörülmüştür.

Maddenin (c) fıkrasında Daire Başkanlıklarına atanacaklarda 4 yıllık yüksek okul mezunu olmak ve 5 yılı Kurumda olmak üzere 10 yılı fiili hizmet zorunluluğu getirilerek konularında uzman kişilerin bu kadrolara atanabilmesi sağlanmıştır. Özellik gösteren Finansman ve Aktüerya Daire Başkanlığına atanacaklarda ise fiili hizmetin Kurumda geçmesi şartı kaldırılarak dışarıdan uzman kişilerin Kurumda istihdamına olanak sağlanmıştır. Maddenin (d) fıkrasında ise uzmanlık kadrolarına ilişkin giriş sınavlarındaki şartlar belirlenmiştir. Maddenin (e) fıkrasında ise bir önceki fıkrada belirlenen uzmanlık kadrolarına ilişkin yeterlik sınavları şartları ile bu personelin eğitim amacıyla yurt dışına gönderilme usul ve esasları tespit edilmiştir. Ayrıca Kurumda Bilgisayar Mühendisi, Çözümleyici ve Programcı kadrolarına atanacakların atanma usul ve şartlarının yönetmelik ile belirlenmesi imkânı sağlanmıştır.

- Bütçeye ilişkin olarak düzenlenen bu madde ile üç yılda bir yapılacak Genel Kurulun toplanma tarihinden en geç iki ay önce, bu Kanunun 4 üncü maddesinde genel kurul taraflarına Başkanlıkça, Başkanlığın bilançosu, gelir gider tabloları ile tahmini bütçesinin gönderilmesi sağlanarak, Genel Kurulun görüş bildirmesi imkânı tanınmıştır.

- Madde metninde Kurumun gelirleri sayılmış yine bu yasa ile kaldırılan 4792 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununun 19 uncu maddesinde sayılmış bulunan gelirlere ilave olarak bu madde ile bu gelirlerin nemalandırılmasından elde edilecek gelirlerin de Kurum geliri olarak kabul edilmesi öngörülmüştür. Kuruma ait gayrimenkul kira gelirleri ile süresi içinde ödenmeyen her türlü gelirlerin Kurum alacağına dönüşerek 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 80 inci maddesinde yazılan gecikme zammı uygulaması kaldırılan yasadaki şekliyle bu yasaya konulmuştur. Ek olarak, süresinde ödenmeyen Kurum alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanunun uygulanması getirilerek önceden sadece prim alacaklarına uygulanan bu yasa tüm Kurum gelirleri yönünden yaygınlaştırılarak zamanında ödenmeyen Kurum alacaklarının tahsiline etkinlik kazandırılması amaçlanmıştır.

- Kurumun uyguladığı kanunlardan elde ettiği her türlü gelirlerin, riskin dağıtılması ilkesi ve iyi niyet kurallarına göre Kurum lehine en yüksek getiriyi sağlayacak şekilde yönetilmesi esası getirilmiştir. İleriye yönelik olarak, gelecek zaman dilimi içerisinde piyasa şartlarının nasıl bir gelişme göstereceğinin bugünden söyleme imkânsızlığı dikkate alınarak; Kurum gelirleri ve zorunlu ödemeler için bulundurulması gereken nakit ve benzeri varlıkların değerlendirilmesine ilişkin usul ve esasların Yönetmelik ile belirlenmesi yoluna gidilmiştir. Bu esaslar;

Bakanlık, Kurum, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, T.C. Merkez Bankası ve Sermaye Kurulu Piyasası Başkanlığının müştereken hazırlayacakları ve Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenecektir.

- Maddede sosyal sigorta sağlık tesisleri, genel yönetim giderleri, faiz giderleri ve diğer giderler olarak Kurumun giderleri belirlenmiştir. Maddenin son fıkrasında ise Kurumun 4447 sayılı Kanun ile dengelerine oturtulmaya çalışılan aktüer hesaplarını bozacak borçlanma ve gider artırıcı herhangi bir yasal düzenleme yapılırken bu düzenlemenin Kuruma getireceği malî yükü karşılayacak kaynağın gösterilmesi zorunlu hale getirilmiştir.

- Bu maddede Kurumda ihdas edilen Sosyal Sigorta Uzman Yardımcısı ve uzmanlarının yeni ihdas edilen Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanının, görev unvanı değişen Başkanlık Müfettişlerinin emsallerine uygun ödemeler yapılmasını teminen, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Zam ve Tazminatlar başlıklı ek maddesine, aynı Kanuna ekli I sayılı Ek gösterge cetveline ve IV sayılı makam tazminatı cetveline ve 36 ncı maddesinin ortak hükümler bölümüne unvan ilaveleri yapılmıştır. Ayrıca maddenin son iki fıkrasında da 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname eki kadro cetvellerinde geçen Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü ibaresi Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı olarak değiştirilmiş, bu tasarıya ekli cetveller ile kadro iptali gerçekleştirilmiştir.

- Bu Kanunla kaldırılan 4792 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununun 21 inci maddesindeki düzenleme, bu maddeye taşınarak Kurumun ticaret ve işlem anlaşmalarından dolayı iflas hükümlerinin yürümeyeceği, Kurum alacaklarının Devlet alacağı derecesinde imtiyazlı olduğu, Kurumun mallarının Türk Ceza Kanunu uygulanmasında Devlet malı sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Yine 4792 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunun 22 ve 23 üncü maddelerindeki hükümler paralelinde bu maddede düzenleme yapılarak Kurumun Muhasebe-i Umumiye, Devlet İhale Kanununa ve Sayıştayın vize, tescil ve denetimine tabi olmadığı, Kurumun her türlü dava ve işlemlerinin ilgili mahkeme ve makamlarda acele derecesinde sonuçlandırılacağı madde kapsamına alınmıştır.

Mevcut Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünün denetlendiği biçimde Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığının da Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu tarafından denetlenmesi bu madde ile öngörülmüştür.

Maddede Sosyal Sigortalar Kanunu, Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu ve diğer kanunlarda geçen Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü ibaresi Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı olarak değiştirilerek ileride ortaya çıkması muhtemel hukukî sorunların önüne geçilmeye çalışılmıştır.

Madde ile Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığına yetki devri müessesesi yeniden düzenlenmiş, dikey örgüt yapısı yerine yatay, uzmanlığa dayalı, yetkileri her birimde devretme imkânı, aynı oranda da sorumluluk yüklenmiş bir yapı tercih edilerek Kuruma dinamik karar alma imkânı tanınmıştır. Yetki devrinin yazılı ve açık biçimde yapılması yetki devrinin devreden amirin sorumluluğunu kaldırmayacağı İdare Hukuku genel prensiplerine uygun olarak madde metnine işlenmiştir. Bu yetki devrine istisna getirilerek Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığına doğrudan bağlı, Başkanlık Teftiş Kurulu, Hukuk Müşavirliği, Sigorta Teftiş Kurulu ile Finansman ve Aktüerya Dairesi Başkanlığına, Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Daire Başkanlığına ait Başkanlık yetkilerinin daha alt kademelere devredilmesi engellenmiştir.

Bu Kanun tasarısı ile yürürlükten kaldırılacak olan 4792 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununun Ek Madde 1'e paralel bir düzenleme yapılarak sigortalılara sigorta kanunlarının uygulanması dolayısıyla verilecek raporların resmî rapor mahiyetinde sayılacağı bu madde ile hüküm altına alınmıştır.

Bu madde ile her yıl yeniden değerleme oranında miktarı artırılacak olan ve 2000 yılı için belirlenen bedeli 50 milyar lira ve daha üstü ihalelere ilişkin ilanların Resmî Gazete'de yayımlanması zorunluluğu getirilerek, şeffaflık ve katılımın artırılması amaçlanmıştır.

- Kurumun taşınır ve taşınmaz malları ile bunlardan elde edilen hak ve menfaatlere ilişkin hükümler madde metnine işlenmiştir. Bu tasarı ile yürürlükten kaldırılan 4792 sayılı Sosyal Sigortalar Kurulu Kanununun 24 üncü maddesinde sayılan muafiyetler ile Geçici 7 nci maddenin son fıkrasında ve Geçici 9 uncu maddenin (f) fıkrasında yazılı muafiyetler paralelinde madde düzenlenmiştir.

- Bu Kanun tasarısı ile yürürlükten kaldırılan 4792 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununa 4228 sayılı Kanunla eklenen Geçici Madde 9'da yapılan düzenleme bu tasarının bu maddesine işlenerek Kurum gayrî menkullerinin satış usul ve esasları düzenlenmiştir.

- Bu madde ile bu Kanunun çeşitli maddelerinde düzenlenmesi öngörülen Yönetmeliklerin Kanunun yayımı tarihinden itibaren iki yıl içinde hazırlanarak yürürlüğe konulması hüküm altına alınmakla beraber Başkanlığın merkez teşkilâtındaki Genel Müdürlüklere bağlı ana ve yardımcı hizmet birimleri ile daire başkanlıklarının görevleri tek bir çalışma yönetmeliği ile düzenlenmesi esası getirilerek bütünlük sağlanmaya çalışılmıştır.

- Geçiş sürecinde, bu Kanun ile kadro ve görev unvanları değişmeyenler, değişenler ile iptal edilenlerin eşit şekilde her türlü müktesep malî ve sosyal haklarını korumak, durumlarına uygun işlerde istihdamlarını sağlamak, Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığına devredilen kadrolardan, Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünün Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Danışma ve Denetim Birimleri Kurul Başkanları, Birinci Hukuk Müşaviri ve Daire Başkanına ait kadrolardan aynı unvanları taşıyanlar ile aynı nitelikteki hizmetlerin ifasına yönelik kadrolar şahsa bağlı kadrolar olarak belirtilip, ek IV sayılı listede bu kadrolara yer verilmiş, şahsa bağlı hale getirilen bu kadrolar 190 sayılı Kanun Hükmünde kararname eki III sayılı listenin Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı bölümüne eklenmiş, boşalmaları halinde genel hükümlere göre iptal edilmiş sayılacağı hükme bağlanarak, söz konusu kadrolarda bulunan kişilerin bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren otomatik atanmış kabul edilmesini sağlamak amacıyla bu madde düzenlenmiştir.

- Geçiş sürecinde hizmet yürütümünde görevli, yetkili ve sorumlu birimleri belirterek, hizmetlerin aksamamasının temini amacıyla bu madde düzenlenmiştir.

- Geçiş sürecinde hizmetlerin yürütümünde uyulacak mevzuatın belirlenmesi amacıyla bu madde hazırlanmıştır. Ayrıca 24 üncü maddesinde belirtilen yönetmelik çıkarılıncaya kadar geçecek süre içerisinde Kurum gelirlerinin değerlendirilmesi konusunda halen mevcut uygulamaların devamına imkân sağlanmıştır.

- Bu Kanunla Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünün hukukî yapısı değiştiği için mevcut taşınır ve taşınmaz mallar ile hakların otomatik olarak Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığına devredilmesi sağlanmıştır.

- Kurumun gelirlerini değerlendirecek, aktüeryal esaslara dayalı kısa, orta ve uzun vadeli projeksiyonlar yapacak olan, Finansman ve Aktüerya Daire Başkanlığında gerektiğinde özel bilgi ve ihtisas gerektiren alanlarda deneyimli personel sağlanması hükme bağlanmıştır.

- Kurumun hizmetlerini yerine getirmek amacıyla mevcut yapıdan farklı olarak, yeni ihdas edilen yarışma sınavı ile alınan sosyal sigorta uzman yardımcılığı için, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Kurumda en az üç yıl fiili hizmeti olup, eğitim durumları ve diğer koşulları taşıyan personelin değerlendirilmesi amacıyla bu madde düzenlenmiştir.

- Bu Yasanın 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasında belirtildiği gibi, Kurum çalışanlarının en fazla kayıtlı olduğu ilk üç kamu görevlileri sendikalarınca Başkanlık personeli arasından seçilecek dört temsilcinin Genel Kurulda Kurum çalışanlarını temsil etmesi düzenlenmiş, ancak henüz Kamu Görevlileri Sendikaları Kanun Tasarısı yasalaşmamıştır. Kurula katılacak Başkanlık personelinin Kamu Görevlileri Sendikaları Kanun Tasarısı yasalaşıncaya kadar Bakan tarafından belirlenmesi sağlanmıştır.

- Düzenlenen madde metni ile cezaevi ve ıslahevi içindeki atölyelerde çalışan mahkumların sigortalı olması şartı getirilerek, hem mahkûmların hem de aile bireylerinin sosyal güvenlik sistemine alınması sağlanmıştır.

- Bu maddede 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 8 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında yapılan düzenleme ile işyerinin miras yolu ile intikali halinde miras ve veraset ve intikal vergisi hukukundan doğan gecikmeler sebebiyle meydana gelen sıkışıklık giderilerek Medenî Kanun ile diğer yasalardaki hükümler paralelinde olmak üzere işyerini miras yolu ile devralan işverene işyeri bildirgesi vermesi için üç aylık süre tanınmıştır.

- Askerlik borçlanması bedelinin iki sene yerine borçlanma talep tarihinden itibaren üç ay içinde Kuruma ödenmesi öngörülerek, Kurumun geç ödemeden kaynaklanan zararının giderilmesi amaçlanmıştır.

- Bu tasarıyla 506 sayılı Kanunun 79 uncu maddesine "resen tahakkuk" madde başlığı ile 79/A maddesi ilave edilmekle, yine bu tasarıyla kaldırılan 4792 sayılı Kanunun 3917 sayılı Kanunla eklenen 5 inci maddesindeki asgari işçilik miktarının tespiti, Kurumca resen tahakkuk ettirilerek tebliğ edilecek prim borçları ve sigorta müfettişlerinin bu tespitleri yaparken yardım alacakları kamu kişi ve kuruluşları ile ilgili düzenleme bu maddeye aynen taşınmıştır.

- 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu esas olarak çalışma hayatında karşılaşılan risklere karşı sigortalıları korumak amacıyla düzenlenmesine rağmen, özelikle çalışanların istekleri dışında çalışma hayatından ayrılmak zorunda kalmaları nedeniyle çalışamayacak duruma girip sigorta primlerinin yatırılmaması dolayısıyla, uzun vadeli sigorta kollarından yararlanamamaktadır. Bu kişilerin uzun vadeli sigorta kollarından yararlanmaları, ancak zorunlu sigortalılıktan da kaçışı önleyecek bir yapıyı getirmek için isteğe bağlı sigortalılık, esas amacına uygun olarak yeniden hazırlanmıştır. Yine isteğe bağlı sigortalılıkta, sadece uzun vadeli sigorta kolları için % 20 oranında prim ödendiği halde, emeklilik sırasında sağlık yardımlarından yararlandırılmaktadır. Bu nedenle isteğe bağlı sigortalılar için, isteğe bağlı sigorta prim oranı % 20'den 1.1.2001 tarihine kadar % 25'e bu tarihten sonrası için de % 30'a çıkarılmıştır.

- Maddede topluluk sigortasında uygulanacak prim oranları ve primlerin ödenmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.

- Durum değişikliği hallerinde, gelir veya aylık miktarlarının değişikliğin olduğu tarihi izleyen ay başı yerine, ödeme dönemi başından geçerli olmak üzere hesaplanmasını sağlamak için teknik yönden düzenlenmiştir.

- Düzenlenen bu madde metni ile 506 sayılı Kanunun 129 uncu maddesinde düzenlenen Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun etkin ve hızlı çalışması amaçlanmıştır. Madde ile işveren temsilcisi genel cerrahi uzmanı üye beyin cerrahı uzmanı olarak, işçi kuruluşu tarafından seçilecek dahiliye uzmanının da kardiyoloji uzmanı olarak değiştirilmesi öngörülmüştür. Bu değişiklikle genel cerrahi uzmanı ile ilgili olarak ayda bir dosya üzerinde karar verilmekte iken, beyin cerrahisi ile ilgili ayda ortalama 50 - 100 dosya çözüme kavuşturulacaktır. Yine ayda ortalama 100 civarında kardiyoloji uzmanı ile ilgili dosya bu değişiklikle daha kısa süre içerisinde Kurulda görüşülerek sonuçlandırılacaktır.

- Bu madde ile 506 sayılı Kanunun 140 ıncı maddesinin (b), (c) ve (d) fıkraları değiştirilmiş, (e) fıkrasında düzenleme yapılmaksızın (g) fıkrası, (f) fıkrasında düzenleme yapılmaksızın (h) fıkrası olarak değiştirilmiş, maddeye yeni düzenlenen (e) ve (f) fıkraları ile ikinci paragrafına bir cümle ilave edilmiştir. Yapılan bu değişiklikle 506 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen sigortalı işe giriş bildirgesi verilmeyen her bir sigortalı için bir asgari ücret tutarında idarî para cezası verilmesi hükmü korunurken kaçak yabancı işçi sorununa çözüm amacıyla tespit edilen işçinin yabancı uyruklu olması halinde verilecek ceza iki katına çıkarılmıştır. (c) fıkrası ise mevcut yasa maddesindeki şekli ile aynen alınmış, (d) ve (e) fıkrasında, yapılan yazılı ihtara rağmen mücbir sebep olmaksızın işyeri kayıtlarını Kuruma ibraz etmeyenler ile Kuruma ibraz etmekle birlikte ilgili yönetmelikte usul ve esaslara uygun olarak düzenlemediği anlaşılan işverenler arasında fark yaratılmıştır. Bu düzenleme ile kayıtları hiç ibraz etmeyen işverenlere daha fazla kayıt ibraz etmekle birlikte usul eksikliği bulunan işverenlere ise hiç ibraz etmeyenlerin yarısı miktarında idarî para cezası düzenlenerek adalet sağlanmıştır. Ancak (d) ve (e) fıkralarına göre alınacak idarî para cezası tutarı arasında eşitlik sağlanması amacıyla maddenin ikinci paragrafına bir cümle ilave edilmiştir. 506 sayılı Yasanın 140 ıncı maddesine eklenen (f) fıkrası ile bir ayda 30 günden az işçi çalıştıran işverenlerin 4 ayda bir Kuruma verecekleri prim bordrolarına ekleyecekleri gerekçe bilgilerini içeren belgelerin verilmemesi halinde de aylık asgari ücretin iki katı tutarında idarî para cezası uygulanması getirilmiştir.

-

- 4447 sayılı Kanunda katsayı esasına dayalı gösterge sisteminin uygulamadan kaldırılması ile, iş kazası ve meslek hastalığı sonucu hak kazanılan gelirlerin hangi aya ait olduğu hususunda düzenleme yapılmamıştır. Oysa 4447 sayılı Kanunla uzun vadeli sigorta kolları için hesaplanan aylıkların hangi aya ait olduğu Geçici 82 nci madde ile düzenlenmiştir. Böylece iş kazası ve meslek hastalıkları sigortasından hesaplanan gelirlerin, gelir başlangıç tarihlerinden itibaren aylık tüketici fiyatları indeksindeki artış oranları kadar artırılarak güncelleştirilmesinin sağlanması amaçlanmıştır.

- İş kazaları ve meslek hastalıkları ile hastalık ve analık sigortalarından alt kazanç üzerinden ödenek alan sigortalıların günlük kazançların alt sınırında yapılacak yükseltmelerde, ödeneğin yükseltilmemesi ilgililerin mağduriyetlerine sebep olmaktadır. Bu mağduriyetin giderilmesi bakımından bu madde düzenlenmiştir.

- 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa geçici maddeler eklenmiştir.

- 506 sayılı Kanunun 4447 sayılı Kanunla değiştirilen 8 ve 9 uncu maddesinin, Kanunun yayım tarihi itibariyle yürürlüğe girmesi nedeniyle idarî para cezası uygulanan işverenlerin mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla düzenlenmiştir.

- Bu madde ile bu Kanunun yürürlüğe gireceği tarihten sonra 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ile 1512 sayılı Noterlik Kanuna tabi olup kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanların Sosyal Sigortalar Kurumu yerine sosyal güvenlik bakımından 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununa tabi olmaları sağlanmak istenmiştir.

- 4447 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi ile Kuruma tahsis edilen sağlık personeli kadrolarına doğal afet bölgelerinde de atama yapılabilmesi için bu madde düzenlenmiştir.

- Maddede 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkındaki Kanunun hizmetlerin ihyası ile ilgili 5 inci maddesinin (a) fıkrasının 2 nci bendinde yer alan kendileri veya hak sahipleri tarafından "aldıkları günden yatıracakları güne kadar hesaplanacak % 5 faizi ile birlikte aldıkları Kuruma yatırmaları" hükmü değiştirilmiş, "kendileri veya hak sahipleri tarafından aldıkları Kuruma o Kurumun kendi mevzuatına göre hesaplanan tutarını ödemeleri" şartı getirilmiştir. Bu düzenleme ile bu Kanun tasarısının 82 nci maddesinde düzenlenen tasfiye edilen hizmetlerin ihyası ile ilgili asgari günlük kazanç üzerinden borçlanma, talep tarihinden itibaren 3 ay içinde ödeme yapma ve T.C. Emekli Sandığı ve Bağ-Kur uygulamalarına paralellik sağlamak amacıyla ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 6 ay sonra tatbikatta dikkate alınma gibi düzenlemelere işlerlik kazandırılmıştır.

- Bu madde ile yürürlükten kaldırılan hükümler düzenlenmiştir. 4792 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu yürürlükten kaldırılırken aynı Kanuna 3917 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi ile eklenen Geçici Madde 7 hükmü yürürlükte bırakılarak Kurumun devrettiği gayri menkuller ile ilgili düzenlemeler korunmuştur. Ayrıca 506 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin I inci fıkrasının I bendinde sigortalı sayılmayan ceza ve ıslah evlerindeki atölyelerde çalıştırılan mahkumların sigortalı sayılmaları bu Tasarının 67 nci maddesi ile düzenlendiğinden yürürlükten kaldırılması uygun bulunmuştur. Diğer taraftan yabancı uyrukluların malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olmaları yazılı istek şartına tabi iken 506 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin II fıkrasının (A) bendi yürürlükten kaldırılmış, böylece ikili ve çok taraflı sosyal güvenlik sözleşmeleri ile Avrupa Sosyal Şartı hükümlerine uygun olarak bütün sigorta kollarına tabi olmaları imkân dahilinde alınmıştır. Diğer Kanunların bu Kanuna aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı yolunda düzenleme yapılmıştır.

- Yürürlük maddesidir.

- Yürütme maddesidir.