Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 509 (Esas No: 2/294) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
30.12.1940 tarihli ve 3958 sayılı Gözlükçülük Hakkında Kanun, 1941 yılında yürürlüğe girmiştir.
Yaklaşık altmış üç yıldır yürürlükte olan bu Kanunun uygulanması sırasında Kanunun gelişen şartlara uygun hale getirilmemesinden kaynaklanan bazı sorunlarla karşılaşıldığı gözlemlenmiş ve bu sebeple, mezkûr Kanunun günün şartlarına uygun hale getirilmesi amacıyla Optisyenlik Hakkında Kanun adıyla yeniden ele alınması gerekli olmuştur.
1993 yılına kadar Sağlık Bakanlığının açtığı dörder aylık kurslar ile gözlükçülük eğitimi verilmesi yoluna gidilmiş ve bu kurslar neticesinde başarılı olanlara gözlükçülük ruhsatnamesi verilmiştir. Düzenlenen bu kurslarda, o günün tıbbî ve teknik imkânlarına uygun eğitim amaçlanmıştır. Ancak, Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra bilimsel ve teknolojik alanlarda meydana gelen büyük gelişmeler, sağlık ile ilgili bir çok alanlarda olduğu gibi, göz sağlığı alanında da kendini göstermiş; bunun tabiî bir uzantısı olarak genelde göz sağlığında, özelde de fennî gözlükçülük alanında önemli mesafeler kat edilmiştir.
Belirtilen sebeplerden dolayı, diğer mesleklerden tamamen bağımsız bir meslek haline gelmesi gereken gözlükçülük mesleğine yeni mensupların kazandırılmasının, mevcut Kanun ile öngörülen ve uygulana gelmiş bulunan oldukça kısa süreli kurslar ile sağlanması yerine, günün şartlarına, değişen tekniklere, eğitim ve öğretim sistemine göre daha uzun ve sistemli yüksek okul eğitimine dayandırılmasının uygun olacağı sonucuna varılmıştır.
Optisyenlik eğitimi, en az ön lisans eğitimi tarzında verilir ise optisyenlik mesleğinin günümüzün gelişen şartlarına uygun olarak icra edilmesi ve mesleğin ileride meydana gelecek gelişmelere de açık tutulması amacına hizmet edilmiş olacaktır. Halen beş üniversite (Eskişehir, Muğla, İzmir, Sivas, Samsun illerindeki) bünyesinde bulunan ve iki yıllık eğitim ve öğretim veren Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulları Optisyenlik Programı, bu alandaki eğitime örnek olarak gösterilebilir.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten bugüne kadar, sağlık alanındaki insan gücü bakımından ülkemizde meydana gelen gelişmelere bağlı olarak, optisyenlik mesleğini icra etmeye yetkili olanlar ile ilgili bazı değişiklikler yapılması da zorunluluk arz etmiştir.
Ayrıca gözlükçülüğün;
uluslararası kabul gören şekilde optisyenlik olarak yeniden tanımlanması;
optisyenlik mesleğinin bu güne kadar Sağlık Bakanlığınca verilen gözlükçülük ruhsatnamesine sahip kişiler ve üniversitelerin Optisyenlik Bölümü mezunu diplomalı optisyenler tarafından icra edilmesi; ve bu alandaki faaliyetleri disipline etmeye yönelik cezaî hükümlerde yeni düzenlemelerde bulunulması gerekli görülmüştür.
Halkın göz sağlığını koruma bakımından optisyenlik alanındaki hizmetin kalitesini arttırmak maksadını taşıyan bu düzenlemelerle, uygulamada görülen bazı sorunlar ve tereddütler ortadan kalkacak, günümüz şartlarına yeterli cevap vermeyen mevcut mevzuat yerine, güncelleştirilmiş yeni mevzuat ile optisyenlik alanında daha sağlıklı ve nitelikli hizmet sunulması gerçekleştirilecektir.
Tasarı, yukarıda belirtilen gerekçelerle hazırlanmıştır.
- Madde ile; Kanunun amacı belirtilmiş olup, optisyen unvanının kullanılması, optisyenlik mesleğinin icra edilmesi ve optisyenlik müessesesinin açılması ve işletilmesiyle ilgili usul ve esasları fertlerin ve toplumun sağlığını korumak üzere hazırlandığı ifade edilmiştir.
- Madde ile; Kanunun kapsamı belirlenmiş olup, optisyenlik mesleğini icra etme yetkisini haiz kişiler ile optisyenlik müessesesinin sahip ve işletenleri ile bunların faaliyetlerini kapsadığı ifade edilmiştir.
- Madde ile; Kanun metni içinde geçen ve tanımlanması gerekli görülen bazı ifadeler açık olarak belirtilerek tanımlanmıştır. Bu Kanun ile optisyen ifadesinin tanımlanmasına ihtiyaç duyulmuş olup optisyenlik; optisyenlik alanında en az ön lisans seviyesinde mesleki eğitim ve öğretim veren yüksekokul mezunu kişi olarak tanımlanmıştır.
Bunun yanında gözlükçülük ruhsatnamesi, optisyenlik müessesesi ruhsatnamesi ve mesul müdür kavramlarına açıklık getirilmiştir.
- Madde ile; optisyenlik mesleğinin özü açıklanmış ve bu mesleği icra edecek kişilerin sahip olması gereken niteliklerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Ayrıca, eğitim ve öğretim şartı ile ilgili olarak yapılan düzenlemeye paralel olarak yurt dışında görülen eğitim ve öğretimin denklik işlemlerinin yapılmış olması gerektiği düzenlenmektedir.
- Göz hastalıkları uzmanı tabiplerin bu meslekle ilgili tüm bilgi, birikim ve donanıma sahip oldukları gözönüne alınarak istedikleri takdirde tabiplik mesleğini icra etmemek şartıyla optisyenlik müessesesini açıp işletebileceğine dair hüküm getirilmiştir.
- Madde ile; uygulamada, optisyenlerin “bilgisayarlı göz muayenesi” adıyla bilinen muayeneleri yapmak sureti ile tabiplerin yetki sahasına giren işlemlere kalkıştıkları görülmekte olduğundan; optisyenlik mesleği ile bağdaşmayan bu uygulamanın da açıkça yasak olduğunun belirtilmesi için, bu maddeye “otorefraktometre ve keratometre gibi bilgisayarlı aletler ile olanlar da dahil olmak üzere” ibaresiyle optisyenlerin bu nevi göz ve görme muayene ve testlerini de yapamayacakları veya bu işlere yarayan her türlü aletleri ve cihazları bulundurmalarının yasak olduğu vurgulanmaktadır.
Optisyenlik uygulamalarının neler olduğunun sayma suretiyle belirlenerek mesleklerinin kapsamı ortaya konmuştur.
Maddenin dördüncü fıkrası, optisyenlerin müesseselerinde optisyenlikten başka iş yapmalarını ve müesseselerini muayenehane gibi kullandırmalarını yasak faaliyetlerden olarak göstermektedir.
- Madde ile; optisyenlik müesseselerinin kimler tarafından ne şekilde açılabileceği belirtilmiş olup, bu müesseselerin ticarî olarak açılan birçok kuruluş gibi, aynı zamanda bazı sağlık kuruluşlarında da olduğu gibi gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılıp işletilebileceği öngörülmüştür.
Maddenin ikinci paragrafı ile, optisyenlik müessesesi ruhsatnamelerinin, yetki genişliği, bürokrasinin azaltılması, hizmetin daha etkin ve verimli olarak yerine getirilebilmesi amacıyla ilin en yüksek sağlık idaresince düzenlenebilmesine olanak tanınmaktadır.
- Madde ile; optisyenlik müessesesinde optisyen unvanına sahip bir mesul müdür bulunması gerektiği ve mesul müdürün çalışma şartları tanımlanmıştır.
Optisyenlik müessesesinde bizzat optisyen unvanına sahip kişinin mesul müdür olarak işin başında olması ve bu mesleğin bizzat optisyen tarafından yapılabileceği belirtilmektedir.
Bir optisyenlik müessesesinde mesul müdür olan ve mesleği bizzat icra eden optisyenin aynı zamanda başka bir optisyenlik müessesesinde de mesleğini icra etmesi uygun olmayacağından dolayı tek bir optisyenlik müessesesinde mesul müdürlük görevini yapması gerektiği yönünde hüküm getirilmiştir.
- Madde ile; optisyenlik mesleğinin gereklerine ve olması gereken meslekî inisiyatifine uygun olacak şekilde "optisyenin mesleğini icra ettiği müessesede bizzat bulunması esastır" hükmü ile, mesleğin bizzat optisyen tarafından yapılabileceği belirtilmektedir.
Yine, tabiplik ve optisyenlik mesleğinin kötüye kullanılması ve haksız rekabet şeklinde ortaya çıkan ve uygulamada sıkça karşılaşılan durumları önlemek için, maddeye optisyenler ve göz hastalıkları uzmanı tabiplerin, vergi mükellefiyetleri ayrı olsa bile, aynı mekânda veya iç giriş kapıları veya iç bağlantıları bulunan müesseselerde birlikte mesleklerini icra edemeyecekleri ve sağlık kurum ve kuruluşları bünyesinde veya binasının içinde de optisyenlik müessesesi açılamayacağını öngören bir fıkra maddeye eklenmektedir.
- Madde ile; optisyenlik müessesesine sahip ve optisyenlik mesleğini icra etmekte olan kişinin, mesleğinin geçici olarak tatilini gerektiren durumlarda mesul müdür ile ticarî faaliyetin sürdürülmesine imkân tanıyan hükümler, ilgililerin mağduriyetine ve sosyoekonomik kayıplara sebep olmaması amacıyla mes'ûl müdür ile ticarî faaliyetin sürdürülmesine imkân tanıyan hükümler getirilmiştir.
Yine kişinin mağduriyetinin önlenmesi amaçlanarak ölümü halinde müessesesinin kapatılmadan yeni bir mesul müdür tayin edilebilmesi için iki aylık bir süre öngörülmüştür.
- Madde ile; söz konusu mesleğin farklı farklı isimler altında anılması ve kavram kargaşasına neden olmamak ve belli bir standardı sağlayabilmek amacıyla sadece optisyen unvanının kullanılması hükmü getirilmiştir.
Yine kişileri ve toplumu yanıltıcı, paniğe sevk edici, yanlış yönlendirici, benzer nitelikteki müesseseler arasında haksız rekabete yol açıcı davranışlarda bulunulmaması amacıyla gerçeğe uymayan reklam yapmalarının yasaklanması yoluna gidilmiştir.
- Madde ile; kayıtların sağlıklı gerçekleştirilmesinin sağlanması amaçlanmakta olup, bu amaçla reçete ve sahiplerinin isimlerinin kayıtlarının tutulması için mahallin en yüksek sağlık idaresince tasdikli bir defter tutma zorunluluğu getirilmektedir.
- Madde ile; denetimlerin daha kolay ve sağlıklı gerçekleştirilmesinin sağlanması amaçlanmakta ve optisyen olmayanların optisyenlik yapmalarını engellemek maksadıyla, faturalarda gözlükçü ruhsatnamesinin/optisyenlik diplomasının tarih ve sayısının belirtilmesi mecburiyeti getirilmektedir.
- Madde ile; bu Kanuna göre optisyenlik yapma ve optisyen unvanını kullanma hakkı bulunmadığı halde optisyenlik mesleğini yapan veya bu unvanı kendi çıkarı için kullanılmasının önlenilmesi amacıyla düzenlemeye gidilmiştir.
- Madde ile; Kanuna aykırı fiiller için malî müeyyide tatbik edilmek suretiyle uygulamada etkinlik, süratlilik ve cezada caydırıcılık sağlanması ve mahkemelerin işlerinin azaltılması faydalı olacağından, hürriyeti bağlayıcı cezalar yerine her yıl yeniden değerleme oranına göre artan idari para cezaları getirilmektedir.
Fiillerin ağırlığına ve niteliğine göre farklı miktarlarda idari para cezaları getirilerek suç ve cezaların orantılılığı ve rasyonelliğinin sağlanması amaçlanmaktadır.
- Madde ile; bu Kanunda bulunmayan sair hususların Yönetmelikle düzenleneceği ve bu Yönetmeliğin çıkarılma zamanı belirtilmektedir.
- Madde ile; daha önceki mevcut bulunan benzer konuları düzenleyen 3958 sayılı Gözlükçülük Hakkında Kanun'a ihtiyaç kalmadığından yürürlükten kaldırılması belirtilmiştir.
- Madde ile; 3958 sayılı Kanunda gözlükçünün eğitim ve öğrenim şartı mesleğin icra ediliş şekli ile ilgili olarak önemli değişikliklere gidilmekte olduğundan, Kanuna bazı geçici hükümlerinin konulması gerekli görülmekte olup; geçici madde hükmü bu düzenlemelerden önce verilmiş gözlükçülük, ruhsatnamelerinin geçerliliğini ve sahiplerinin mesleklerini optisyen olarak icraya devam edebileceklerini, yani bu konuda müktesep haklarının bulunduğunu vurgulamaktadır.
- Madde ile; 3958 sayılı Kanuna göre gözlükçülük ruhsatnamesini haiz olup aynı mekânda eczacılık ve/veya saatçilik faaliyetlerini bir arada yürütenlerin müktesep haklarının korunması amaçlanmıştır.
- Yürürlük maddesidir.
Yürütme maddesidir.
T.C.
Başbakanlık 2.4.2004 Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü Sayı : B.02.0.KKG.0.10/101-161/1514 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Sağlık Bakanlığınca hazırlanan ve Başkanlığınıza arzı Bakanlar Kurulunca 5.3.2004 tarihinde kararlaştırılan “Gözlükçülük Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı” ile gerekçesi ilişikte gönderilmiştir.
Gereğini arz ederim.
Recep Tayyip Erdoğan Başbakan GENEL GEREKÇE 30/12/1940 tarihli ve 3958 sayılı Gözlükçülük Hakkında Kanun, 1941 yılında yürürlüğe girmiştir. Uzun süredir yürürlükte olan bu Kanunun uygulanması sırasında Kanunun gelişen şartlara uygun hale getirilmemesinden kaynaklanan bazı problemler ile karşılaşıldığı gözlemlenmiş ve bu sebeple, mezkur Kanunun günün şartlarına uygun düşmeyen bazı maddelerinin değiştirilmesi ve güncelleştirilmesi gerekli olmuştur.
1993 yılına kadar Sağlık Bakanlığının açtığı dört aylık kurslar ile gözlükçülük eğitimi verilmesi yoluna gidilmiş ve bu kurslar neticesinde başarılı olanlara Fenni Gözlükçülük Ruhsatnamesi verilmiştir. Düzenlenen bu kurslarda, o günün tıbbi ve teknik imkanlarına uygun eğitim verilmesi amaçlanmıştır. Ancak, Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra bilimsel ve teknolojik alanlarda meydana gelen gelişmeler, sağlık ile ilgili bir çok alanda olduğu gibi, göz sağlığı alanında da kendini göstermiş; bunun tabii bir uzantısı olarak genelde göz sağlığında, özelde de fenni gözlükçülük alanında önemli mesafeler kat edilmiştir Belirtilen sebeplerden dolayı, gözlükçülük mesleğine yeni mensupların kazandırılmasının, mevcut Kanun ile öngörülen ve uygulana gelmiş bulunan oldukça kısa süreli kurslar ile sağlanması yerine, günün şartlarına, değişen tekniklere, eğitim ve öğretim sistemine göre daha uzun ve sistemli yüksek okul eğitimine dayandırılmasının uygun olacağı sonucuna varılmıştır.
Gözlükçülük eğitimi, en az ön lisans eğitimi tarzında verilir ise gözlükçülük mesleğinin günümüzün gelişen şartlarına uygun olarak icra edilmesi ve mesleğin ileride meydana gelecek gelişmelere de açık tutulması amacına hizmet edilmiş olacaktır. Halen bazı üniversiteler bünyesinde bulunan ve iki yıllık eğitim ve öğretim veren Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulları Optisyenlik Programı, bu alandaki eğitime örnek olarak gösterilebilir. 1992 yılında açılan bu okullar 1994 yılından itibaren mezun vermiş ve eğitimli ve kalifiye olmalarına rağmen bu mezunlara gözlükçülük ruhsatnameleri verilememiştir.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten bugüne kadar, sağlık alanındaki insan gücü bakımından ülkemizde meydana gelen gelişmelere bağlı olarak, fenni gözlükçülük mesleğini icra etmeye yetkili olanlar ile ilgili olarak eğitimi ön planda tutmak amacıyla gözlükçülük faaliyetinin münhasıran optisyenlik konusunda en az ön lisans seviyesinde meslekî eğitim ve öğretim veren yüksek okul diplomasına sahip olanlara tanınması ve buna paralel bazı değişiklikler yapılması zorunluluk arz etmiştir.
Tasarı, yukarıda belirtilen gerekçelerle hazırlanmıştır.
MADDE GEREKÇELERİ
