İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 3. hâli

Savunma Sanayii Güvenliği Kanunu

Kanun numarası
5202
Kabul tarihi
29.06.2004
Resmî Gazete
03.07.2004 / 25511
Düstur
5. tertip, cilt 43
Son değişiklik
12.06.2024
Madde sayısı
16
Madde 1

Amaç

Bu Kanunun amacı, savunma sanayii kapsamında yapılan anlaşmalarda yer verilen ve doğrudan satın alma, müşterek proje programlarına katılım, teşvik veya yatırım yolu ile tedarik edilecek veya savunma sanayii, teknoloji ve teçhizatı sahasında araştırma, geliştirme, imalat ve montaj yapan gerçek ve tüzel kişilerle bu konularda çalışan şahıslara ait her türlü gizlilik dereceli bilgi, belge, proje, malzeme ve hizmetlerin ve bunlarla ilgili yerlerin güvenliğinin ve korunmasının sağlanmasıdır.

Madde gerekçesi

- Savunma sanayiinde gizlilik dereceli her türlü bilgi, belge, proje ve malzemelerin bulunduğu ve bu hizmetlerin yürütüldüğü yerlerin güvenliğinin ve korunmasının sağlanmasının amaçlandığı belirtilmektedir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 464 · tasarı/teklifin madde 1 gerekçesi

Madde 2

Kapsam

Bu Kanun, savunma sanayiine ait gizlilik dereceli her türlü anlaşma ile bilgi, belge, proje, malzeme veya hizmetlerin alımını, satımını, üretimini, araştırma ve geliştirmesini, muhafazasını ve depolanmasını yapacak veya yaptıracak bütün kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişileri ve bunların faaliyet gösterecekleri tesisler ile 26 Haziran 2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununa göre kurulan tesisleri kapsar.

Türk Silahlı Kuvvetleri kadro ve kuruluşlarında bulunan askerî tesisler ile personeli bu Kanunun kapsamı dışındadır. Ancak, askeri tesislerde gerçekleştirilen savunma sanayii projelerinde bu Kanunda belirtilen sanayi güvenliği esasları ve kontrolü uygulanır.

NATO’yu ilgilendiren iş ve projelere ait güvenlik işlemleri, sorumlu makam olan Kuzey Atlantik Andlaşması Merkez Kurulu Başkanlığı tarafından, NATO güvenlik esas ve usulleri çerçevesinde Millî Savunma Bakanlığı ile koordineli olarak yürütülür.

Madde gerekçesi

- Kanunun konu, kişi, yer bakımından uygulama alanı belirtilmekte, tüm kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişileri ve bunların faaliyet gösterecekleri tesisleri kapsadığı hükme bağlanarak, gelişen savunma sanayii alanında hizmet verecek olan bütün sanayi kesimi Kanun kapsamına dahil edilmektedir.

Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde bulunan askeri tesisler ile bunların personeli ise ayrı mevzuata tabi olduğundan, bu Kanun kapsamı dışında bırakılmaktadır. Ancak, bu tesislerde gerçekleştirilecek savunma sanayii projeleri için, savunma sanayii faaliyetlerinin tek elden takip edilmesinin sağlanması amacıyla istisna getirilerek bu projeler Kanun kapsamına alınmaktadır.

NATO ile ilgili iş ve projelerde, güvenlik işlemlerinin Kuzey Atlantik Andlaşması Merkez Kurulu Başkanlığı tarafından yürütülmesi öngörülmektedir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 464 · tasarı/teklifin madde 2 gerekçesi

Madde 3

Tanımlar

Bu Kanunda geçen;

a) Gizlilik derecesi; bilmesi gereken kişiler dışındakilere açıklanması veya verilmesi milli güvenlik ve ülke menfaatleri bakımından sakıncalı görülen bilgi, belge ve malzemenin, önem derecelerine göre "çok gizli", "gizli", "özel" ve "hizmete özel" şeklinde sınıflandırılmasını ve adlandırılmasını,

b) Gizlilik dereceli bilgi, belge ve malzeme; kriptografik ve atomal bilgi ve malzeme de dahil olmak üzere, gizlilik dereceli içeriğe sahip her türlü kaydı, yazılı ve sözlü haberleşme ortamını, mesajları, belgeleri ve silah, mühimmat, araç ve gereç gibi her çeşit malzeme ile bunların parça ve kısımlarını, yazılım ve donanımları,

c) Gizlilik dereceli proje; savunma ihtiyacı olan ve gizlilik dereceli bilgi ihtiva eden her türlü harp silah, araç ve gereçleri ile bunların önemli ve kritik alt sistemlerinin ve parçalarının alımını ve satımını, her tip üretim faaliyeti ile araştırmasını ve geliştirmesini, bunlarla ilgili hizmet ve alt yapı tesis ve faaliyetlerini kapsayan çalışmaların bütününü,

d) Bilmesi gereken kişi; gizlilik dereceli bir bilgiyi, belgeyi, projeyi veya malzemeyi, ancak görevi gereği öğrenme ve kullanma sorumluluğu bulunan ve gerekli gizlilik derecesini haiz “Kişi Güvenlik Belgesi”ne sahip kişiyi,

e) Kişi Güvenlik Belgesi; gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzemeye nüfuz edebilmeyi veya bunların bulunduğu yer ve tesislere giriş iznini sağlayan belgeyi,

f) Tesis Güvenlik Belgesi; bir tesiste bulunan veya bulunabilecek gizlilik dereceli bilgi, belge, proje ve malzemenin fiziki güvenliklerinin sağlanması için, tesisin bulunduğu yer ve çevre şartları ile maruz kalabileceği dış ve iç tehditler göz önüne alınarak projelendirilmiş olan koruma önlemlerinin uygun bulunduğunu belirten belgeyi,

g) Savunma Sanayii Milli Güvenlik Makamı (Makam); Millî Savunma Bakanlığını,

ifade eder.

Madde gerekçesi

- Kanun metninde geçen gizlilik derecesi, gizlilik dereceli bilgi, belge ve malzeme, gizlilik dereceli proje, bilmesi gereken kişi, kişi güvenlik belgesi, tesis güvenlik belgesi ve Makamın tanımları yapılmaktadır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 464 · tasarı/teklifin madde 3 gerekçesi

Madde 4

Makam

Makam, görevini yerine getirmek için, aşağıdaki esaslar dahilinde diğer kamu kurum ve kuruluşları ile işbirliği ve koordinasyonda bulunur:

a) Bu Kanun kapsamındaki müracaatlar, doğrudan doğruya ve yazılı olarak Makama yapılır.

b) Gereken güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Makamın talebi üzerine, mevzuata uygun olarak Millî İstihbarat Teşkilâtı Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü veya Mahalli Mülki İdare Amirlikleri tarafından yaptırılır. Sonuç Makama bildirilir.

c) Makam, müracaatın kapsam ve niteliğine göre İçişleri Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı ile ihtiyaç duyulan diğer ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerini alır.

d) Savunma sanayii güvenliği faaliyetlerinin merkezî olarak izlenebilmesini teminen, Kuzey Atlantik Andlaşması Merkez Kurulu Başkanlığı tarafından, NATO projeleri kapsamındaki savunma sanayii güvenlik faaliyetleri hakkında Makama bilgi verilir.

e) Savunma sanayii güvenliği kapsamında faaliyet gösteren kuruluşlar, kendi tesisleri için hazırlayacakları özel savunma sanayii güvenliği yönetmeliğini, Makama onaylattıktan sonra uygulamaya koyarlar.

Madde gerekçesi

- Bu Madde ile, Makama verilen görevin yerine getirilmesine ilişkin olarak mevzuat çerçevesinde diğer kamu kurum ve kuruluşları ile yapılacak işbirliği ve koordinasyon şeklinin esasları belirtilmektedir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 464 · tasarı/teklifin madde 4 gerekçesi

Madde 5

Gizlilik derecelerinin belirlenmesi

Savunma sanayii ile ilgili bilgi, belge, malzeme ve projelere gizlilik derecesinin verilmesi, işaretlenmesi, aktarılması, muhafazası, derecesinin değiştirilmesi, açıklanması ile bu konulardaki eğitime ilişkin esas ve usuller, Çok Uluslu Sanayii Güvenliği Çalışma Grubunun onaylanmış kararları ve ülkelerle imzalanmış savunma sanayii işbirliği anlaşmaları dikkate alınarak, yönetmelikle belirlenir.

Madde gerekçesi

- Savunma sanayii projelerinde gizlilik derecesinin verilmesi, işaretlenmesi, aktarılması, muhafazası, değiştirilmesi, açıklanması ile bu konulardaki eğitime ilişkin esas ve usullerin, uluslararası hukuk kuralları ve anlaşmalar gözönüne alınarak yönetmelikle belirleneceği ifade edilmektedir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 464 · tasarı/teklifin madde 5 gerekçesi

Madde 6

Gizlilik dereceli bilgilerin verilmesi

Makamdan; gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzemeye nüfuzu gerektiren savunma sanayii konuları ile ilgisi olan her kişi için "Kişi Güvenlik Belgesi" ve projenin uygulanacağı tesis veya yer için de "Tesis Güvenlik Belgesi" alınması zorunludur.

Bu belgeler temin edilmeden, ilgililere, gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzeme açıklanamaz ve verilemez; bunların bulunduğu yerlere ve tesislere girilemez; gizlilik dereceli bilgi ihtiva eden anlaşma, sözleşme veya alt sözleşme çalışmalarına ve uygulamalarına iştirak edilemez.

Askeri personel hakkında gerekli gizlilik derecesi ve soruşturması için Genelkurmay Başkanlığı ile koordinede bulunulur.

Kişi Güvenlik Belgesine sahip kişilerin, yürüttükleri projeler ile ilgili gizlilik dereceli bilgilere nüfuz etmelerine ilişkin esas ve usuller yönetmelikte belirtilir.

Madde gerekçesi

- Savunma sanayii güvenliğini temin etmek için gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzemeyi kullanacak olan kişiler ile bunların bulundukları tesislerin güvenilir olması gerekmektedir. Bu sebeple, bilmesi gereken kişi için "Kişi Güvenlik Belgesi", projenin uygulanacağı tesis veya yer için de "Tesis Güvenlik Belgesi" alınması zorunluluğu getirilerek, bu belgeler alınmadan herhangi bir kişi veya kuruluşa gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzemenin verilmemesi amaçlanmaktadır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 464 · tasarı/teklifin madde 6 gerekçesi

Madde 7

Satış ve devir yetkisi

Gizlilik dereceli bilgi, belge, proje ve malzemenin anlaşmalarda belirlenenlerin dışındaki ülke ve kişilere veya yurt içinde açıklanması veya satışı veya devri, aşağıda belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır :

a) Yurt dışından, herhangi bir anlaşma dahilinde temin edilmiş ise, anlaşmada yer alan hükümler geçerlidir.

b) Yurt içinde geliştirme ve üretilme durumunda, Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Patlayıcı Madde Üreten Sanayi Kuruluşlarının Denetimi Hakkında Kanun kapsamında işlem yapılır.

c) NATO projelerinde, anlaşmada yer alan hükümler uygulanır.

Madde gerekçesi

- Bu madde ile gizlilik dereceli bilgi, belge, proje ve malzemenin yurt dışında ve yurt içinde satış ve devrinin belirtilen esaslar çerçevesinde yapılması hükmü getirilerek, ilgili anlaşmalar ve 3763 sayılı Kanun ile bir paralellik sağlanmıştır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 464 · tasarı/teklifin madde 7 gerekçesi

Madde 8

Tesis fiziki koruma önlemleri

Bu Kanun kapsamında faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişiler, 10.6.2004 tarihli ve 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun hükümlerine göre, tesislerinde gerekli fizikî koruma önlemlerini almak zorundadır.

Tesisin bulunduğu yer, çevre, iklim şartları, üretim şekli ve maruz kalacağı tehlikelerin niteliği ile teknolojik etkenler dikkate alınarak, ilave fizikî koruma önlemlerinin alınması Makam tarafından istenebilir.

Madde gerekçesi

- Kanun kapsamında faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişilerin 2495 sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre fizikî koruma önlemlerini almalarının zorunlu olduğu belirtilmektedir.

Ayrıca, tesis yeri, çevre şartları, üretim şekli, maruz kalacağı tehlikelerin niteliği, teknolojik gelişmeler gibi mevcut veya önceden belirlenemeyen, ancak tesis koruma sistemlerinin projelendirilmelerini önemli ölçüde etkileyebilen unsurların da dikkate alınması zarureti bulunduğundan, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamına ilave fizikî koruma önlemlerini aldırtma yetkisi verilmektedir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 464 · tasarı/teklifin madde 8 gerekçesi

Madde 9

Taşıma sırasında alınacak fiziki koruma önlemleri

Gizlilik dereceli bilgi, belge veya malzemenin taşınması sırasında alınacak fizikî koruma önlemlerine ve kurye hizmetine ilişkin genel esaslar, yönetmelikte belirtilir.

Gizlilik dereceli bilgi, belge veya malzemenin taşınması sırasında güvenliklerinin ve korunmalarının sağlanması için gereken fizikî koruma önlemlerinin gönderici ve alıcı tarafından alınması veya aldırtılması zorunludur. Bu önlemleri ihtiva eden taşıma planları önceden hazırlanarak Makamın onayına sunulur. Bu onay alınmadan herhangi bir taşıma yapılamaz.

Madde gerekçesi

- Bu maddede, gizlilik dereceli bilgi, belge veya malzemenin, taşınması sırasında herhangi bir şekilde bilmesi gerekmeyen kişilerin eline geçmemesi veya tahrip edilmelerinin önlenmesi için alıcı ve göndericinin sorumluluklarının bulunduğu belirtilmektedir. Yapılacak taşıma planlarının Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamınca uygun bulunduğu takdirde uygulamaya konulabilmesi ve konunun genel esaslarının ayrıca çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenmesi de öngörülmektedir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 464 · tasarı/teklifin madde 9 gerekçesi

Madde 10

Ziyaretler

Türk vatandaşlarının veya yabancı kişilerin, bu Kanun kapsamında faaliyet gösteren tesislerin gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzeme bulunduran kısımlarına yapacakları ziyaretler için, Makama, makul bir süre öncesinden başvurulur ve ziyaret, izin alındıktan sonra gerçekleştirilebilir.

Yurt içi ve yurt dışı ziyaretler ile ilgili ayrıntılı esaslar yönetmelikte belirtilir.

Madde gerekçesi

- Yerli veya yabancı kişilerin Kanun kapsamında faaliyet gösteren tesislere yapacakları ziyaretlerde, özellikle tesisin gizlilik dereceli bilgi, belge, proje veya malzeme ihtiva eden kısımlarının kötü niyetli kişilerce görülüp, tetkik edilerek, güvenliğin ihlal edilmesini engellemek için, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamından izin alınması şartı getirilmektedir. Bu madde uygulanırken proje ile ilgili müteaddit ziyaretler için Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamının mevcut uluslararası uygulamaları da dikkate alarak, uygun çözümler öngörebileceği ve konuya ilişkin diğer hususların yönetmeliklerle düzenlenebileceği değerlendirilmektedir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 464 · tasarı/teklifin madde 10 gerekçesi

Madde 11

Güvenlik denetlemeleri

2 değişiklik

(Değişik fıkra:12/6/2024-7517/39 md.) Bu Kanun ve ilgili mevzuatta yer alan şartları sağladığı belirlenen tesislere, “Tesis Güvenlik Belgesi” verilir. Tesis Güvenlik Belgesi verilen tesisler; uygulamakla zorunlu bulundukları savunma sanayii güvenliği esaslarına yönelik olarak, Makam tarafından asgari yılda bir defa denetlenir.

NATO projelerinin gerçekleştirildiği tesisler için denetlemelere, Kuzey Atlantik Andlaşması Merkez Kurulu Başkanlığından da yetkili personelin katılması talep edilir.[1]

Askeri tesislerdeki savunma sanayii güvenlik denetlemesi, yukarıda belirtilen esasların dışındadır. (Değişik ikinci cümle: 15/8/2017-KHK-694/135 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/130 md.) Bu tesisler Makam tarafından oluşturulan heyetler tarafından denetlenir.

5188 sayılı Kanunun uygulanması ile ilgili olarak İçişleri Bakanlığına tanınan denetim yetkisi saklıdır.

Madde gerekçesi

- Kanunda öngörülen güvenlik önlemlerinin denetimi düzenlenmekte ve denetimin bir heyet tarafından yapılması hükme bağlanmaktadır.

Ayrıca, Savunma Sanayii Millî Güvenlik Makamınca yapılacak denetimlerin, İçişleri Bakanlığının 2495 sayılı Kanuna istinaden yapacağı denetimlere engel olmayacağı açıklığa kavuşturulmaktadır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 464 · tasarı/teklifin madde 11 gerekçesi

Madde 12

Ceza hükümleri

8 inci maddede belirtilen fiziki koruma önlemlerini almayanlar hakkında, 5188 sayılı Kanunun 19 ve 20 nci maddelerinde öngörülen ceza hükümleri uygulanır.

6 ncı ve 9 uncu madde hükümlerine aykırı davrananlar ile 10 uncu maddede belirtilen izni almadan ziyaret yaptıranlar, eylemleri başka bir suç teşkil etmediği takdirde altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Madde gerekçesi

- Bu maddede, Kanun kapsamındaki hükümlere aykırı hareket edenlere ilişkin müeyyideler belirtilmiştir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 464 · tasarı/teklifin madde 12 gerekçesi

Madde 13

Yönetmelik

Bu Kanunun uygulanmasına ilişkin esas ve usuller, Millî Savunma Bakanlığı tarafından, Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenir.

Madde gerekçesi

- Kanunun uygulanmasına ilişkin esas ve usullerin Millî Savunma Bakanlığınca bir yıl içerisinde çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği açıklanmaktadır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 464 · tasarı/teklifin madde 13 gerekçesi

Geçici Maddeler

Geçici Madde 1

Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce faaliyete geçmiş bulunan savunma sanayii kuruluşları hakkında, yürürlük tarihinden itibaren bir yıl sonra bu Kanun hükümleri uygulanır.

Madde gerekçesi

- Daha önce faaliyete geçen savunma sanayii kuruluşları hakkında Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl sonra, bu Kanun hükümlerinin uygulanması öngörülmekte ve böylece bu kuruluşlara bir yıllık intibak süresi sağlanmaktadır.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 464 · tasarı/teklifin geçici madde 1 gerekçesi

Madde 15

Yürütme

Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

5202 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA

ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE

GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTERİR LİSTE

Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası 5202 Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri Yürürlüğe Giriş Tarihi
KHK/694 11 25/8/2017
7078 11 8/3/2018
7517 11 28/6/2024
Madde gerekçesi

- Yürütme maddesidir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 464 · tasarı/teklifin madde 15 gerekçesi

Dipnotlar

  1. [1]12/6/2024 tarihli ve 7517 sayılı Kanunun 39 uncu maddesi ile bu fıkrada yer alan “heyete” ibaresi “denetlemelere” şeklinde değiştirilmiştir.