İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 3. hâli

Kültür Yatırımları ve Girişimlerini Teşvik Kanunu

Kanun numarası
5225
Kabul tarihi
14.07.2004
Resmî Gazete
21.07.2004 / 25529
Düstur
5. tertip, cilt 43
Son değişiklik
02.07.2018
Madde sayısı
18

Kaynak: TBMM S. Sayısı 644 · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.

Genel gerekçe

Ekonomik ve teknolojik küreselleşme bireyleri, toplumları ve ülkeleri kimliklerini tanıtmak ve farklılıklarını gösterme arayışına sürüklemektedir. Bu da, kültüre yönelik ihtiyacı ve kültürün önemini giderek arttırmakta ve her toplum kendi kültür potansiyeline yönelmektedir. Yaşadığımız dönemin düşünsel ve felsefi bir yansıması olan, tarihsel süreçleri geçmişle geleceğin diyalogu olarak gören bilgi toplumunun varoluş ve gelişim süreçleri de, yapısı itibariyle kültürel gelişimin sağlanması ve kültürel mirasın korunması ile birebir örtüşmektedir.

Kültür ve tarih mirasımız, kültür varlıklarımız ve değerlerimiz hepimizin ortak malıdır. Her köşesinde bir uygarlık kalıntısı bulunduran ve her yöresinde ayn bir kültür zenginliği yaşayan Anadolu, bu uygarlıkların maddi ve manevi değerlerini bünyesinde barındırmaktadır. Bu kültür var lıklarımızın ve değerlerimizin, tarihsel ve kültürel gelişimin esaslı bir unsuru olduğu göz ardı edilemez.

Halk tarafından yaratılan ve toplumsal yaşam sürecinin kültürel ürünlerinden oluşan somut ol mayan kültür mirasımız ile kültürel koruma ve kullanma dengesi içerisinde hak ettiği değere ulaş mayı bekleyen kültür varlıklarımıza yönelik yatınm ve girişim süreçlerinin desteklenmesine yeni bir dinamizm kazandırılması kaçınılmaz hale gelmiştir.

Bununla birlikte; bireysel ve toplumsal kültür gereksinimlerinin çağın gerekleri doğrultusunda karşılanabilmesi, her türlü sanatsal ve kültürel değerlerin üretimine katkı sağlanması ve vatandaşlanmızın kültürel iletişim ve etkileşim imkânlarının güçlendirilmesi için kültür merkezleri ile diğer kültürel mekanlara yönelik yatırım ve girişimleri desteklemek de kültürel gelişimin olmazsa olmazı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bu kültür potansiyelinin, korunması, yaşatılması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla kül tür politikalannın gözden geçirilmesi, daha etkin ve daha verimli yeni yaklaşım ve stratejilerin geliştirilmesi gerekmektedir.

Nitekim Anayasanın, "Tarih, kültür ve tabiat varlıklannın korunması" başlıklı 62 nci mad desinde Devlete; tarih, kültür ve tabiat varlıklannın ve değerlerinin korunmasının sağlanması amacıyla destekleyici ve teşvik edici tedbirleri alma görevi verilmiş ve bu kapsamda hak sahiplerine yapılacak yardımlar ve tanınacak muafiyetlerin kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Aynca, "Planlama" başlıklı 166 ncı maddesinde de; sosyal ve kültürel kalkınmayı planlamak da Dev letin görevleri arasında sayılmıştır.

Dolayısıyla bu Kanun, Devletin kültür varlıklannın korunması ve yaşatılması ilkeleri çer çevesinde yatınmcılann, girişimcilerin, bu işe gönül verenlerin önünü açacak, onlan yönlendirecek, destekleyecek ve teşvik edecek yasal ve idari düzenlemeleri yapması gerekliliğinden hareketle, kül tür yatınmlan ve kültür girişimlerinin teşvik edilmesine yönelik olarak hazırlanmıştır.

Madde gerekçeleri

Tasarı/teklif madde 1

→ yürürlükteki madde 1

- Kanunun kültürel varlıklan ve değerleri koruyan, korurken kullanan, kullanırken yaşatan ve gelecek nesillere aktaran sürdürülebilir bir kültür anlayışı çerçevesinde; somut olmayan kültürel miras ve kültür varlıklannın korunmasına, bireysel ve toplumsal kültür gereksinimlerinin karşılanmasına, kültürel iletişim ve etkileşim olanaklannın güçlendirilmesine yönelik kültür yatınmı ve kültür girişimlerinin teşvik edilmesi amacıyla hazırlandığı ifade edilmektedir.

Tasarı/teklif madde 2

→ yürürlükteki madde 2

- Kanunun, amaca yönelik hedeflerin gerçekleşmesini sağlamak üzere hangi hüküm leri kapsadığı ve hangi alanlarda düzenleme yaptığı açıklanmaktadır.

Tasarı/teklif madde 4

→ yürürlükteki madde 4

- Bu Kanunda belirtilen kültür yatınmı veya girişimi kapsamındaki teşvik veya in dirime konu olacak faaliyetler sayılmaktadır.

Tasarı/teklif madde 5

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Teşvike konu faaliyetlerin hangi teşvik unsurlanyla destekleneceği düzenlenmek tedir.

Tasarı/teklif madde 6

→ yürürlükteki madde 5

- Teşvik unsurlanndan taşınmaz mal tahsisi kapsamında taşınmazlann Bakanlığa tah sisi ile bunlann yatınmcı veya girişimcilere tahsisi hususlannda hükümler öngörülmekte ve uy gulamaya dönük diğer usul ve esaslann yönetmelikle düzenleneceği belirtilmektedir.

Tasarı/teklif madde 7

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Taşınmaz mal tahsisi konusunda bürokratik işlemleri azaltmak amacıyla, il özel idareleri ile belediyelere de mülkiyeti veya tasarruf yetkisi kendilerinde olan taşınmaz mallan Bakanlığın uygun görüşüyle tahsis yapabilme imkanı tanınmaktadır.

Tasarı/teklif madde 8

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Yatınmcı ve girişimcilerin desteklenmesi kapsamında, teşvik unsurlarından gelir vergisi stopajı indiriminin usul ve esasları düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 9

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Yatınmcı ve girişimcilerin desteklenmesi kapsamında, teşvik unsurlanndan sigorta pirimi işveren paylannda indirimin usul ve esaslan düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 10

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Yatırımcı ve girişimcilerin sabit giderlerinin azaltılması amacıyla, su bedeli in dirimi ve enerji desteği öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 11

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

İhtiyaç duymaları halinde kültür yatırımcı ve girişimcilerine yabancı uzman per sonel ve sanatçı çalıştırabilme olanağı getirilmektedir.

Tasarı/teklif madde 12

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Belgeli yatırım ve girişimlerin faaliyetlerinin kültür amaçlı olduğu dikkate alınarak, hizmet sürekliliğinin sağlanması için resmi tatil ve hafta sonlarında da çalışabilme imkanı getirilmektedir.

Tasarı/teklif madde 13

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Kanunun 8,9 ve 10 uncu maddelerinde yer alan teşvik unsurlarının uygulanmasın da, yöresel gelişim farklılıkları ile faaliyetin yapıldığı yerin tescilli taşınmaz kültür varlığı olması çerçevesinde, farklı oranlar belirlenmesine olanak tanımak amacıyla, bu oranların tespitinde Bakan lar Kuruluna yetki verilmektedir.

Tasarı/teklif madde 14

→ yürürlükteki madde 6

- Teşvik uygulanmasından yararlanma usul ve esaslarının, Bakanlığın koordinatör lüğünde ilgili Bakanlıklar ile Hazine ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlıklannca müştereken tespit edileceği düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 15

→ yürürlükteki madde 7

- Kültür yatırımı belgesi veya kültür girişimi belgesi verilmesi, teşvik unsurlarından yaralanabilmek için belge alınmasının gerekliliği, yatırım sürecinin mücbir sebepler dışında Bakan lıkça belirlenen sürede tamamlanmasının zorunlu olduğu ve belgelendirme işlemlerinin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği hususları düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 16

→ yürürlükteki madde 8

- İlgili kamu kuruluşlarına, kültür merkezlerinin altyapı ihtiyaçlarını öncelikle tamamlama zorunluluğu getirilmektedir.

Tasarı/teklif madde 17

→ yürürlükteki madde 9

- Bakanlıkça verilen belgelerin usulsüz kullanımını engellemek amacıyla, belgeli yatırım ve girişimlerin belgelendirmeye esas unsur, özellik ve niteliklerindeki değişiklikler için Bakanlıktan izin alma zorunluluğu, uygulamada kolaylık sağlamak üzere, kültür merkezlerinin bütünlüğünün bozulmaması ve bilgi verilmesi kaydıyla esaslı unsur olmayan birimlerin kiraya verilmesinin izne tabi olmadığı ve uygulamanın takibi için yatırımcı ve girişimcilerin yıllık faaliyet raporlarını, bir sonraki yılın Ocak ayı içerisinde Bakanlığa bildirmekle yükümlü olduğu düzenlen mektedir.

Tasarı/teklif madde 18

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Teşvik uygulamasının devamlılığını sağlamak amacıyla belgeli yatırım ve girişim leri Bakanlığın izniyle devralanlara da teşvik hükümlerinden yararlanabilme olanağı sağlanmaktadır.

Tasarı/teklif madde 19

→ yürürlükteki madde 10

- Teşvik uygulamalarının istismarını önlemek, yerinde ve amacına uygun kul lanımını sağlamak üzere, faaliyete mücbir sebeplerle ya da işin niteliği gereği son verilmesi halleri hariç, yatırım aşamasında yararlandıkları istisna, muafiyet ve hakların parasal tutarını geri ödeme yükümlülüğü getirilmektedir.

Tasarı/teklif madde 20

→ yürürlükteki madde 11

- Belgeli yatırım ve girişimleri denetlemeye ve kültür merkezlerinde belgelen dirmeye esas bölümler ile diğer bölümler arasında farklı oranlar belirlemeye Bakanlığın yetkili ol duğu, Bakanlığın denetleme işlemlerini kendi personeliyle yapabileceği gibi, ihtiyaç halinde denet lemeye esas hususların tespitini uzman kişilere de yaptırabileceği ve bunlara ilişkin hususların yönetmeliklerle düzenleneceği belirtilmektedir.

Madde 2 1 .- Belgeli yatınm ve girişimlere Kanunla getirilen uygulamanın takibi kapsamında, mevzuattaki hükümler saklı kalmak kaydıyla uyarma, para ve belge iptali cezalannın verileceği düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 22

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Kanunla getirilen uygulamanın takibi kapsamında, belgeli yatırım ve girişimlere hangi hallerde uyarma cezası verileceği düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 23

→ yürürlükteki madde 12

- Kanunla getirilen uygulamanın takibi kapsamında, belgeli yatırım ve girişimlere hangi hallerde ve hangi miktarlarda para cezası verileceği düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 24

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Belgelerin hangi hallerde iptal edileceği düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 25

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Uyarma ve para cezalarına itiraz edilmesine yönelik hükümler öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 26

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Madde ile kültür ve sanat alanında yapılan ve gider gösterilebilecek yardım ve bağışlann kapsamı genişletilmek suretiyle, madde metninde sayılan tüm sponsorluk harcamaları ile yardım ve bağışlann tamamının 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa göre gider sayılmasının sağlan ması amaçlanmıştır.

Bu çerçevede, sadece kamu kurum ve kuruluşlan adına kayıtlı olanlar değil, özel mülkiyete konu sivil mimarlık örneği olan tescilli taşınmazların da, bakımı, onarımı, restore edilmesi ve yaşatılması için ve bu amaçla sadece kamu kurum ve kuruluşlanna yapılan yardım ve bağışlar değil gerçek ve tüzel kişilerce yapılan harcamalann da gider sayılacağı düzenlenmiştir.

Ayrıca, bu alanlardaki faaliyetlerin kamu kurum ve kuruluşlan tarafından değil de diğer kişiler tarafından gerçekleştirilmesi durumunda, yapılan faaliyetin Bakanlıkça desteklenmesi veya destek lenmesinin uygun görülmesi şartıyla, bu faaliyetler için gerçek ve tüzel kişilerin yaptığı sponsorluk harcamalan ile yardım ve bağışlann da gider sayılması imkanı getirilmiştir.

Tasarı/teklif madde 27

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Madde ile kültür ve sanat alanında yapılan ve madde metninde sayılan tüm spon sorluk harcamalan ile yardım ve bağışların tamamının 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununa göre gider sayılmasının sağlanması amaçlanmıştır.

Bu çerçevede, sadece kamu kurum ve kuruluşlan adına kayıtlı olanlar değil, özel mülkiyete konu sivil mimarlık örneği olan tescilli taşınmazlann da, bakımı, onanmı, restore edilmesi ve yaşatılması için ve bu amaçla sadece kamu kurum ve kuruluşlanna yapılan yardım ve bağışlar değil gerçek ve tüzel kişilerce yapılan harcamalann da gider sayılacağı düzenlenmiştir.

Ayrıca, bu alanlardaki faaliyetlerin kamu kurum ve kuruluşlan tarafından değil de diğer kişiler tarafından gerçekleştirilmesi durumunda, yapılan faaliyetin Bakanlıkça desteklenmesi veya destek lenmesinin uygun görülmesi şartıyla, bu faaliyetler için gerçek ve tüzel kişilerin yaptığı sponsorluk harcamaları ile yardım ve bağışlann da gider sayılması imkanı getirilmiştir.

Tasarı/teklif madde 28

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Kanunla kültür yatınmı ve girişimlerinin belgelendirilmesi ve denetlenmesi uy gulaması getirilmekte olup, buna ilişkin görev ve yetkilerin de Bakanlığa verildiğine ilişkin düzen leme öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 29

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

-. Kanunla kültür merkezlerinin sınıflandırması, belgelendirilmesi ve denetlenmesi uygulaması getirilmekte olup, buna ilişkin görev ve yetkilerin de Bakanlığa verildiğine ilişkin düzenleme öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 30

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Kanunla somut olmayan kültürel mirasa yönelik faaliyetlerin desteklenmesi de öngörül düğünden bu konunun Bakanlığın görevleri arasında sayılmasına ve ilgili birimin görev alanına yönelik uygulamadan kaynaklanan bazı eksikliklerin giderilmesine yönelik düzenlemeler getirilmektedir.

Tasarı/teklif madde 31

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesinin sermayesinin artınlması öngörülmektedir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (S. Sayısı : 644}

Tasarı/teklif madde 32

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Kanunun amacı doğrultusunda, Bakanlık döner sermayesinin gelirlerinin kullanım amaçlan arasına kültür ve turizm yatırımlarının altyapı hizmetlerini yapma hususunun da eklen diğine yönelik hüküm getirilmektedir.

Tasarı/teklif madde 33

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Bakanlık döner sermayesinin gelirleri arasına her türlü altyapı katılım payları ile elde edilecek gelirler de eklenmektedir.

Tasarı/teklif madde 34

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Uygulamada karşılaşılan tereddütlerin giderilmesi amaçlanmaktadır.

Tasarı/teklif madde 35

→ yürürlükteki madde 15

- Yönetmeliklerin, Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde çıkanlacağı düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif geçici madde 1

→ yürürlükteki geçici madde 1

- Halen inşaatı devam etmekte olan kültür merkezlerinin Kanun kapsamında tahsisinin Bakanlıkça uygun görülmesi halinde, tahsisin yapılabilmesi amacına dönük olarak, ihale sözleşmesinin feshedilerek, tasfiye koşullannın uygulanabileceği düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 36

→ yürürlükteki madde 16

- Kanunun 8, 9 ve 10 uncu maddelerinin yayımı izleyen aybaşında, atıf yapılan Kanunun yürürlük tarihi dikkate alınarak 6 ncı maddesinin (b) bendinin 1.1.2005 tarihinde, diğer maddelerinin ise yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği hükme bağlanmıştır.

Tasarı/teklif madde 37

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

- Yürütme maddesidir.