Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

Maddede, bütçe kanunlarında yer alan, ancak 657 sayılı Devlet Memurları Kanununu ilgilendiren hükümler adıgeçen Kanuna taşınmakta ve personel mevzuatı açısından bütünsellik sağlanmakta; diğer yandan, Anayasa Mahkemesinin geçmişte vermiş olduğu değişik iptal kararlarından kaynaklanacak hukuki boşluklar giderilmekte ve ihtiyaç duyulan diğer bazı ilave düzenlemeler yapılmaktadır.

a) 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin "Ortak Hükümler" bölümünün (A) fıkrasının (12) numaralı bendinin (d) alt bendi, 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesiyle Kanuna eklenmiş bulunmaktadır. 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin dayanağı olan 18.5.1994 tarihli ve 3990 sayılı Yetki Kanununun Anayasa Mahkemesinin 5.7.1994 tarihli, E:1994/50, K: 1994/44 sayılı kararıyla iptal edilmiş olması nedeniyle, anılan Mahkemenin 16.4.2003 tarihli, E: 2003/22, K:

2003/34 sayılı Kararıyla yukarıda belirtilen düzenleme de iptal edilmiştir.

Ancak, iptal hükmünün doğuracağı hukuksal boşluğun kamu yararını ihlal edici nitelikte görülmesi nedeniyle söz konusu Kararın Resmî Gazetede yayımlanmasından başlayarak 1 yıl sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırılmıştır.

16.7.2003 tarihli ve 25170 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan anılan iptal hükmünün 16.7.2004 tarihinde yürürlüğe gireceği göz önüne alınarak iptal kararından kaynaklanacak hukuksal boşluğun giderilmesi amacıyla bu madde ile 657 sayılı Kanunda gerekli düzenleme yapılmaktadır. Anayasa Mahkemesinin hükmü iptal nedeni, hükmün özüne ilişkin olmayıp yetki kanunu ile ilgili bulunduğundan, iptal edilen hüküm ile Tasarıdaki hüküm arasında herhangi bir farklılık bulunmamaktadır.

b) Devlet tarafından sadece Bakanlar Kurulunca belirlenen kontenjan dahilinde gönderilenlere anılan Kanunun 79 uncu madde çerçevesinde ödeme yapılmaktadır. Kontenjan haricinde gidenler, yurt dışı eğitimlerine ilişkin finansmanlarını, kendileri veya sağladıkları burslarla sağlamakta olup bunlara anılan madde çerçevesinde bir ödeme yapılmamaktadır. Ayrıca, bu şekilde yurt dışına gideceklerden, gitmeden önce kendilerince sağlanan burs miktarı ile anılan madde çerçevesinde öngörülen miktar arasındaki farkı istemeyeceklerine ilişkin yazılı taahhüt de alınmaktadır. Ancak, bu şekilde yurt dışına gidenler, gittikten sonra bilahare dava açmakta, Kanunda "kontenjan" ile ilgili hüküm olmadığı hususunu dayanak göstermektedirler. Diğer bir deyişle, bunların yararlandıkları burs ile gittikleri ülkelerde sürekli görevle bulunan ve dokuzuncu derecenin birinci kademesinden aylık alan meslek memurlarına ödenmekte olan yurt dışı aylığının 2/3’ü arasındaki fark talep edilmekte ve yargı kararları ile bu fark kendilerine ödenmektedir. Bu durum ise, ilgili idarenin yapmış olduğu harcama programının dışına çıkılmasına neden olmakta ve Hazine zararına yol açmaktadır.

Bu madde ile, halihazırda ilgili yönetmelikte yer alan kontenjan ibaresi Kanuna taşınarak bu konudaki hukuki boşluk giderilmektedir.

c) Yurt dışına gönderilecek Devlet memurlarının kurumlar itibarıyla sayılarının, bütçe ödenekleri ile bağlantısının kurulabilmesi ve gider politikaları açısından değerlendirilmesi amacıyla, Maliye Bakanlığının uygun görüşünün alınması suretiyle Devlet Personel Başkanlığının önerisi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenmesi öngörülmektedir.

d) Uygulamada karşılaşılan sorunların giderilmesi ve saymanların devir sürelerinin günün koşullarına uygun olarak belirlenmesi amacıyla 657 sayılı Kanunun 171 inci maddesi yeniden düzenlenmektedir. Uzun yıllardır bütçe kanunlarında yer alan hüküm böylece ilgili kanununa taşınmaktadır.

e) 657 sayılı Kanunun tedavi yardımına ilişkin 209 uncu maddesine, tedavi ücretleri ve muhtelif iyileştirme araç bedellerinin kurumlarınca ödenecek kısmı ve buna ilişkin esas ve usullerin Sağlık Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca tespit edileceğine ilişkin hüküm konulmakta ve bu alandaki hukuki boşluk giderilmektedir.

f) 657 sayılı Kanunun Ek 36 ncı maddesine yapılan ekleme ile Bakanlıklararası Kültür Komisyonu tarafından yurt dışında görevlendirilen öğretmen ve din görevlisi gibi görevlilere yapılan ödemelerden herhangi bir vergi kesintisi yapılmaması öngörülmektedir. Yapılan düzenleme ile, uzun yıllardan beri net olarak yapılmakta olan ödemeler için uygulamaya açıklık getirilmektedir.

g) Fıkra ile, kamu kurum ve kuruluşları tarafından yetiştirilmek amacıyla lisansüstü eğitimi için yurt dışına öğrenci, araştırma görevlisi ve kamu görevlilerinin gönderilmesine standart getirilmesi ve bu imkanın etkili bir şekilde kullanılması amaçlanmakta; buna ilişkin genel esas ve usuller belirlenmektedir.

h) 657 sayılı Kanunun 78 inci maddesine göre yurt dışına gönderilen memurlardan mecburi hizmetlerini yerine getirmeyenlere yapılmış olan her türlü masraflar aynı Kanunun 79 uncu maddesine göre iki katı olarak geri alınırken, 1/8/1996 tarihli ve 4160 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle 657 sayılı Kanuna eklenen ek 34 üncü madde ile bu durumda olanlara döviz cinsinden yapılmış masrafların tahsil edilmesinde iki katı uygulamasından vazgeçilerek aynı döviz miktarı üzerinden tahsiline imkan sağlanmıştır. Ancak, ek 34 üncü maddenin yürürlük tarihinden önce yurt dışına gönderilip de, kefalet senedindeki her türlü masrafların iki katı olarak tahsil edileceğine dair yer alan hükümler nedeniyle 1996 yılından önce yurt dışına gidenlerin aleyhine uygulamalar ortaya çıkmıştır. Geçici 34 üncü madde ile, 1996 yılından sonra yurtdışına gönderilenlerle 1996 yılından önce yurt dışına gönderilenler arasında paralellik sağlanması amaçlanmıştır.

ı) 657 sayılı Kanuna ekli (I) Sayılı Cetvelin "V -Avukatlık Hizmetleri Sınıfı" başlıklı bölümü, 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesiyle Kanuna eklenmiş bulunmaktadır. Söz konusu bölümün 1 inci dereceli avukatlar için uygulanan 3000 ek gösterge rakamı, Anayasa Mahkemesinin 14.11.2003 tarihli ve 25289 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 11.9.2003 tarihli ve Esas No: 2003/77, Karar No:

2003/81 sayılı Kararı; 3 üncü dereceli avukatlar için uygulanan 1600 ek gösterge rakamı ise, Mahkemenin 20.2.2004 tarihli ve 25379 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 27.1.2004 tarihli ve Esas No: 2004/6, Karar No: 2004/5 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir. İptal kararlarının bir yıl sonra yürürlüğe gireceği dikkate alınarak herhangi bir hukuksal boşluğun ortaya çıkmaması açısından ilgili kanununda düzenleme yapılmaktadır. Anayasa Mahkemesinin hükmü iptal nedeni, hükmün özüne ilişkin olmayıp yetki kanunu ile ilgili bulunduğundan, iptal edilen hüküm ile Tasarıdaki hüküm arasında herhangi bir farklılık bulunmamaktadır.

a) Üniversitelerde kısmi statüde görev yapan profesör ve doçentlere yapılan ödemeler yeniden düzenlenmekte ve bu husustaki tereddütler açıklığa kavuşturulmaktadır. Söz konusu hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken ilgili kanununa taşınmaktadır.

b) Yükseköğretim kurumlarının yeterli öğretim elemanına sahip olmamaları halinde, Öğretim programlarının yürütülmesinde herhangi bir sıkıntı ile karşılaşmalarının önlenmesi amacıyla diğer şehirlerdeki yükseköğretim kurumlarından gelen öğretim elemanlarına geçici görev yolluğu ve iki kat ek ders ücreti verilmesi öngörülmektedir. Söz konusu hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken ilgili kanununa taşınmaktadır.

c) Üniversiteler tarafından elde edilen gelirlerden, özel gelir ve ödenek kaydedilen tutarların bir kısmının, başarılı ve gelir düzeyi düşük öğrencilerin kitap ve kırtasiye ile beslenme yardımı ödemelerinde kullanılmasına imkan tanınmaktadır. Ayrıca, kısmi zamanlı olarak çalıştırılacak öğrenciler hakkında, 4857 sayılı Kanun ile 506 sayılı Kanunun hangi hükümlerinin uygulanacağı belirtilmektedir. Söz konusu hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken asıl kanununa taşınmaktadır.

d) Üniversitelerin döner sermaye gelirlerinden yapılacak ödemelere ilişkin bazı oranlar ve ödeme şartları emsalleri de dikkate alınarak yeniden tanzim edilmekte, ayrıca rektör ve rektör yardımcılarına, katkılarına bakılmaksızın döner sermaye gelirlerinden pay almaları imkanı sağlanmakta; ancak bu şekilde aylık olarak ödenebilecek tutara sınır getirilmektedir. Diğer taraftan, döner sermaye gelirlerinin belirli bir tutarının araç, gereç, bilimsel araştırma ihtiyaçları yanında devam etmekte olan projelerin tamamlanmasına yönelik inşaat işleri ile her türlü bakım ve onarım için harcanması öngörülmektedir. Söz konusu hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken ilgili mevzuatına taşınmaktadır.

e) Fıkra, yaz okullarına katılacak öğrencilerden alınacak öğretim ücretini belirlemekte; bunun belirlenmesine ilişkin esas ve usullere yer vermekte; bazı öğrenciler ve araştırma görevlileri için istisna getirmekte; yaz okulu gelirlerinin kullanımına ilişkin düzenlemeler yapmakta ve yaz okullarında görevlendirilen öğretim elemanlarına ödenecek ders ve sınav ücretleri ile ilgili esaslar öngörmektedir.

Ayrıca, bazı alanlarda ikinci öğretim kapsamında tezsiz yüksek lisans programlarının açılması, öğrencilerden alınacak öğretim ücretleri ile öğretim üyelerine ödenecek ek ders ücretlerinin Yükseköğretim Kurulunca belirleneceği esası getirilmektedir. Söz konusu hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken ilgili kanununa taşınmaktadır.

f) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 36 ncı maddesinde kısmi statüde çalışanların tazminat, yan ödeme, herhangi bir ek ücret ve döner sermaye gelirlerinden ücret ve ödenek alamayacakları hükme bağlanmıştır. Ancak, bu hüküm uyarınca kısmi statüde çalışan profesörlere makam tazminatı ödenmemekte iken açılan idari davalar sonucunda idare mahkemelerince kısmi statüde çalışan profesörlere makam tazminatı ödenmesi gerektiğine hükmedilmiş ve Danıştay bu kararlar aleyhine yapılan temyiz ve karar düzeltme taleplerini reddetmiştir. Maliye Bakanlığının, söz konusu yargı kararları üzerine görüş değişikliğine giderek kısmi statüde çalışan profesörlere de makam tazminatı ödenmesi gerektiğini bildirmesinden sonra uygulama bu yönde devam ederken Sayıştay 6. Dairesince söz konusu personelin herhangi bir tazminat ve bu arada makam ve görev tazminatı almalarının mümkün olmadığına karar verilmiştir. Bunun üzerine, 4.3.2004 tarihli ve 5103 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile 5027 sayılı 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 49 uncu maddesine eklenen (v) bendinde, bu statüde istihdam edilenlere 15.3.2004 tarihinden sonra yapılacak makam ve görev tazminatı ödemeleri yeniden düzenlenmiş, ancak bu tarihten önceki dönem için yapılan ödemeler konusundaki sorunlar çözümlenememiştir. Bu düzenleme ile, tereddütleri ve farklı uygulamaları gidermek, geçmişte yargı kararları üzerine ödenmiş olan makam ve görev tazminatlarının geri alınarak ilgililerin zor durumda bırakılmalarını önlemek suretiyle güvenlerinin zedelenmemesini sağlamak ve geri alınan ödemelerin iadesi ile 15.1.2003 tarihinden sonraki dönem için varsa hiç yapılmamış olan ödemelerin gerçekleştirilmesi suretiyle adaletin tesisi amaçlanmaktadır.

Ayrıca, Üniversitelerde yaşanan diğer bir problemin çözülmesi konusunda yeni bir düzenlemeye yer verilmektedir. 2547 sayılı Kanunun 33 üncü maddesine göre lisansüstü eğitim-öğretim amacıyla yurt dışına gönderilenler ile 35 inci maddesine göre yurt içinde, başka bir üniversiteye lisansüstü eğitim-öğretim amacıyla gönderilenlerden, öğrenimlerini tamamlayamamaları nedeniyle kadroları ile ilişikleri kesilenlere, eğitimin herhangi bir aşamasında her ne sebeple olursa olsun Türkiye'ye çağrılmış olanlara, yurt içindeki başka bir üniversitede kalmaları gereken süre içerisinde öğrenimlerini tamamlayamamaları nedeniyle kadroları ile ilişikleri kesilenlere, atanma niteliklerini kaybetmemiş olmaları kaydıyla yeni bir imkan daha tanınmaktadır. Bunların, belli bir süre içerisinde müracaat etmeleri şartıyla, Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği yükseköğretim kurumlarındaki durumlarına uygun öğretim elemanı kadrolarından birisine sınav şartı aranmaksızın ve açıktan atamaya ilişkin sınırlamalara tabi tutulmaksızın atanmaları sağlanmakta ve böylece mecburi hizmet yükümlülüklerini yerine getirmeleri imkanı verilmektedir.

Diğer yandan, bu veya benzeri durumda olanların mecburi hizmetleri, buna ilişkin takibat ve tahsilatlarla ilgili hükümlere yer verilerek bu konudaki hukuki boşlukların giderilmesi sağlanmakta, bu alandaki farklı uygulamalar yerine genel bir uygulama getirilmektedir.

a) Emekli olduktan sonra makam veya yüksek hâkimlik tazminatı ödenmesi, Emekli Sandığı Kanununun ek 68 inci maddesinde belirli koşullara bağlanmıştır. Anılan maddenin dördüncü fıkrasında, tazminat ödenmeyecek durumlar düzenlenmiştir. Buna göre emeklilerin yeniden kamuda görev almaları halinde söz konusu tazminatları kesilmektedir. Özellikle eğitim alanındaki ihtiyaçlar nedeniyle bu konuda birkaç yıldır bütçe kanunlarına hüküm konularak, eğitim alanına istisna getirilmiştir. Yapılan düzenleme ile eğitim alanında görev yapanlara tazminat ödenmesi imkanı sağlanmakta ve asıl kanundaki yerinde düzenleme yapılmaktadır.

b) Emekli Sandığı Genel Müdürlüğüne, sağlık kurum ve kuruluşları ile Maliye Bakanlığınca belirlenen birim fiyatlarının altında tedavi ücretleri ve iyileştirme araç bedelleri üzerinden anlaşma yapabilmesi yetkisi verilmektedir.

a) 237 sayılı Taşıt Kanununun 10 uncu maddesinde yapılan değişiklikle kamu idarelerinin taşıt alımına disiplin getirilmekte; ayrıca, Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki mali işbirliği kapsamında alınacak taşıtlar ile Başbakanlık hizmetlerinde kullanılacak hibe taşıtların ediniminde istisnai bir yöntem getirilerek uygulamanın kolaylaştırılması sağlanmaktadır. Söz konusu hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken asıl kanununa taşınmaktadır.

b) Anayasanın 158 inci maddesi ile Uyuşmazlık Mahkemesinin yüksek mahkemeler arasında yer aldığı hususu ve halihazırda uygulamada karşılaşılan sorunlar dikkate alınarak Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının emrine ve zatına binek otomobili verilmesi sağlanmaktadır.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun ek 13 üncü maddesinin (4) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan personel ibaresi memurlar şeklinde değiştirilerek kapsam konusundaki tereddütler giderilmekte, maddede yer alan "teşkilatında çalıştırılan personele, bütçe kanunları uyarınca yaptırılan fazla mesaiye ilave olarak"' ibaresi, bütçe kanunlarında böyle bir ödeme olmadığı için metinden çıkarılmakta, personel arasında adalet sağlanabilmesi için bu ödemeden mahsup edilecek diğer ödemeler sayılmak suretiyle konuya açıklık getirilmekte ve bu konuda davaların kaybına neden olan hukuki boşluklar ortadan kaldırılmaktadır.

492 sayılı Harçlar Kanununun 81 inci maddesi, harçlarla birlikte harca tabi işlemlerdeki zaruri giderlerin karşılığının peşin olarak tahsiline imkan tanımaktadır.

Yabancı ülkelerde yaşayan birçok Türk vatandaşı olması nedeniyle tek bir sabit tarife belirlenememekte olup, her ülkeye göre posta hizmetlerinin tarifesi farklılık göstermektedir. Uygulamayı kolaylaştırmak amacıyla, tarifenin Dışişleri ve Maliye bakanlıklarınca birlikte belirlenmesi öngörülmektedir.

Bazı durumlarda, posta giderinin kesin tutarı belli olmamakta, bu tutar konsoloslukların yapmış olduğu yazışmalara göre zaman içerisinde kesinleşmektedir. Bu nedenle, tahsil edilen paralar emanet niteliğindedir. Posta giderinin kesinleşmesinden sonra kalan tutarların küçük tutarlar olması nedeniyle ilgilileri tarafından genellikle talep edilmemekte ve bu tutarlar uzun yıllar emanet hesaplarında beklemektedir.

İlgilileri tarafından söz konusu mali yıl sonuna kadar talep edilmeyen veya ilgililerine iade edilmeyen tutarların Hazineye gelir kaydedilmesi öngörülmektedir.

a) 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 10 uncu maddesinde yapılan değişiklikle, özel finans kurumlarınca verilen süresiz teminat mektuplarının da bu Kanun kapsamında teminat olarak kabul edilmesi öngörülerek teminat alınacak belgelerin sayısı artırılmakta ve Devlet iç borçlanma senetlerinin hangi değerler üzerinden teminat olarak kabul edileceği belirlenmektedir. Söz konusu hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken ilgili mevzuatına taşınmaktadır.

b) Maddede sayılan kişi ve kuruluşların Devlete ait olan ve 6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçlarına karşılık olarak, mülkiyeti bu idarelere ait olan ve üzerinde herhangi bir takyidat bulunmayan gayrimenkullerinin genel ve katma bütçeli kamu idarelerince ihtiyaç duyulması halinde Maliye Bakanlığınca satın alınması imkanı getirilmektedir. Söz konusu hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken ilgili kanununa taşınmaktadır.

Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idareler bütçelerinden kamu iktisadi teşebbüs1erine yapılacak iktisadi transferler ve yardımların, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununa göre istisnadan yararlanmasına ilişkin olan söz konusu hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken asıl kanununa taşımaktadır.

Tasfiye idaresince yapılmakta olan, genel bütçeye ait olup hizmet dışı kalmış olan taşınır mal satışlarında, geçici teminatın düşüklüğü bazı problemlere neden olmaktadır. Gerçek alıcılar yerine ihaleyi daha düşük bedelle almak isteyenler, teminatlarını yakmak suretiyle satışı kendi lehlerine engelleme gayreti içine girebilmektedirler. Teminat oranları yükseltilerek gerçek alıcıların ihaleye iştirakleri amaçlanmakta olup başka amaçlarla teminat yakma gayretlerinin önüne geçilmesi hedeflenmektedir.

Diğer taraftan Devlet İhale Kanununun 26 ncı maddesinde yapılan değişiklikle, özel finans kurumlarınca verilen süresiz teminat mektuplarının da bu Kanun kapsamında teminat olarak alınması kabul edilmekte; böylece, teminata konu olabilecek belgelerin kapsamı genişletilmekte ve Devlet iç borçlanma senetlerinin hangi değerler üzerinden teminat olarak kabul edileceği düzenlenmektedir. Söz konusu hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken ilgili kanununa taşınmaktadır.

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen sosyal tesislerin daha verimli ve bütçe disiplinine uygun bir şekilde işletilmesi, sağlık harcamalarının etkinleştirilmesi ve sağlıklı bir şekilde izlenmesi amacıyla Maliye Bakanlığına verilen yetkilere açıklık getirilmektedir. Söz konusu hükümler, bütçe kanunundan ilgili mevzuatına taşınmaktadır.

b) İlaç kullanımında tasarruf sağlanması ve kötüye kullanımların önlenmesi amacıyla Maliye Bakanlığına ilaç katılım paylarının maaştan kesilmesine karar verme yetkisi verilmektedir. Söz konusu hüküm, bütçe kanunundan ilgili mevzuatına taşınmaktadır.

c) Maliye Bakanlığı Yüksek Eğitim Merkezinde mesleki konularda ders vermek üzere görevlendirilen Bakanlık personeli ile Bakanlık dışındaki görevlilere yapılacak ders ve sınav ücreti ödemeleri yeniden düzenlenmektedir.

Sağlık Bakanlığınca gerçekleştirilen ruhsatlandırma gibi bazı hizmetler karşılığında alınan bedellerin kullanımına ilişkin olan ve daha önce bütçe kanununda yer alan hüküm, bilahare 4969 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi ile asıl mevzuatı olan 13.12.1983 tarihli ve 181 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye taşınmıştır. Ancak, hükmün uygulanma süresine ilişkin kısıtlama nedeniyle, 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 49 uncu maddesinin (1) bendi ile uygulama 2004 yılı sonuna kadar uzatılmıştır. Yapılan yeni düzenleme ile süreye ilişkin kısıtlamanın kaldırılması sağlanmaktadır.

27.6.1963 tarihli ve 261 sayılı Kanun uyarınca ihracatı geliştirmek amacıyla sağlanan teşvikler kapsamında geri verilecek paraların kesin olarak veya avans suretiyle ödenmesinin esas ve usulleri ile yapılacak inceleme sonunda fazla ödendiği tespit olunan veya zamanında mahsup olunmayan tutarların takip ve tahsili hakkındaki söz konusu hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken ilgili kanununa taşınmaktadır.

Kefalet Sandığına ilişkin hak ve alacaklardan; zaruri ya da mücbir sebeplerle takip ve tahsil imkânı kalmayanlar ile takip ve tahsil masraflarının asıl miktarı geçtiği tespit edilenlerin kayıtlardan çıkarılmasını düzenleyen hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken asıl mevzuatına taşınmaktadır.

a) 2004 mali yılından itibaren analitik bütçe sınıflandırmasına geçiş ile birlikte, bütçe kanunu ile kesinhesap kanunlarının içeriği ve boyutu değişiklik göstermiştir.

Kesinhesap kanunu tasarısının dördüncü düzeyde hazırlanması, tasarının boyutunu önemli ölçüde artıracak ve uygulamada birtakım sorunlara yol açabilecektir.

Bütçe kanunlarının ikinci düzeyde oylandığı hususu da dikkate alınarak kesinhesap kanun tasarılarının ekonomik sınıflandırmanın ikinci düzeyinde hazırlanması sağlanmaktadır.

b) 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 11 inci maddesinin (d) bendinde yedek ödenekten yapılacak aktarmalarda Hazine Müsteşarlığı bütçesinin (05) ve (08) ekonomik sınıflandırma kodunda yer alan tertipleri hariç tutulmuş olup, bu tertiplere yedek ödenekten aktarma yapılması gerektiğinden ilgili ibare madde metninden çıkarılmaktadır.

c) 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 17 nci maddesinin (a) bendinin 10 uncu fıkrasında değişiklik yapılarak aynı kuruluş bütçesi içinde fonksiyonel ve ekonomik sınıflandırma ayırımına bakılmaksızın veya kuruluşların bütçelerinden Maliye Bakanlığı yedek ödenek tertiplerine aktarma yapmaya Maliye Bakanına yetki verilmektedir. Ayrıca yedek ödenekten yapılacak aktarmalara getirilen miktar sınırlamaları analitik bütçe uygulamasının ilk yılı olması nedeniyle ödenek ihtiyacı olan tertiplere aktarma yapmayı engellediğinden ve kuruluşların hizmetlerinin aksamasına neden olduğundan bu aktarma sınırlamalarının bulunduğu 17 nci maddenin (c) ve (d) bentleri yürürlükten kaldırılmaktadır.

d) Kamu kurum ve kuruluşlarına bütçe kanunu ile tahsis edilen 40.000 adet kadronun 2004 yılı ihtiyaçlarının giderilmesi hususunda yetersiz kaldığı görülmektedir. Bu bağlamda üniversitelerin araştırma görevlisi kadrolarına olan ihtiyaçlarının had safhada olduğu gözlemlenmiştir. Dolayısıyla araştırma görevlisi kadrolarının 40.000 kadro sınırlamasının kapsamı dışında tutulmasının bilimsel araştırma ihtiyaçları ve eğitim politikalarının gerekleri açısından daha yararlı olacağı değerlendirildiğinden söz konusu yasal düzenlemenin yapılması ihtiyacı ortaya çıkmış bulunmaktadır.

e) Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğünün, 6326 sayılı Petrol Kanununun 78 inci maddesi gereğince Devlet hissesi ödediği dikkate alınarak bu kapsamda alım satımını yaptığı ham petrolden elde ettiği hasılat 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 36 ncı maddesi uyarınca alınan pay kapsamından çıkarılmaktadır.

f) Özelleştirme sonrası mevcut işçilerden iş sözleşmesi feshedilerek işsiz kalan personelin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/C maddesi çerçevesinde geçici personel statüsünde istihdam edilmesi amaçlanmış bu suretle Devletin ihtiyaç duyduğu yardımcı hizmetler alanındaki ara personel ihtiyacı da karşılanmış olacaktır. 2004 yılında istihdam edilecek bu nitelikteki geçici personel ile Millî Eğitim Bakanlığında çalışan usta öğreticilerin aylıkları için ihtiyaç duyulan ödenek ihtiyacı veya eksikliğinin giderilmesi amacıyla söz konusu değişiklik yapılmaktadır.

g) 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 49 uncu maddesinin (ö) bendine 2003 yılında Gümrük Müsteşarlığı bütçesine özel ödenek kaydedilen ödeneklerden Bayındırlık ve İskân Bakanlığı bütçesine aktarılıp harcanamayan tutarların devren özel gelir ve ödenek kaydedilmesine ilişkin Maliye Bakanına yetki veren bir bent eklenmektedir Bu bent ile 2003 yılında başlamış olan yatırımların tamamlanması amaçlanmaktadır

27.11.1994 tarihinden itibaren özelleştirme programındaki kuruluşlarda çalışmakta iken iş akitleri feshedildiği için kamu kurum ve kuruluşlarında geçici personel statüsünde istihdam edilen kişilere ödenecek özlük haklarının 31 Aralık 2004 tarihine kadar Özelleştirme Fonundan karşılanması öngörülerek 2004 bütçesine herhangi bir yük getirmesi önlenmektedir.

4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu çerçevesinde ödenmekte olan ikramiyelerin hesabında esas alınacak katsayıya açıklık getirilmekte ve söz konusu hüküm, bütçe kanunundan asıl mevzuatına taşınmaktadır. Diğer taraftan, bu ödemelerin hangi kurum bütçesinden yapılacağına ilişkin mevcut tereddütleri ortadan kaldıracak düzenleme yapılmaktadır.

Türkiye İhracat Kredi Bankası AŞ.'nin bir önceki yıla ait kâr paylarından Hazineye isabet eden tutarın, Hazineden olan politik risk alacaklarına mahsup edilmesini düzenleyen hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken asıl kanununa taşınmaktadır.

Üniversitelerde gerçekleştirilen ikinci öğretim kapsamında; öğretim elemanlarına ödenecek ek ders ve sınav ücretleri ile personele ödenecek fazla çalışma ücretlerinin toplamına bir sınır getirilerek bu konudaki eksiklik ortadan kaldırılmaktadır.

Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi, 27.1.2000 tarihli ve 4502 sayılı Kanun ile 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamı dışına çıkarılmıştır. Ancak, kuruluşa, anılan Kanun Hükmünde Kararname kapsamında bir KİT olarak faaliyetlerini sürdürürken, 18/9/1998 tarihli ve 98/11776 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bayrak Radyo ve Televizyon Kurumuna Türksat 1-C uydusu üzerinden yayın yapması için band tahsis edilmesi görevi verilmiş ve tahsis edilen bandın yıllık kira ücretinin Hazinece karşılanması öngörülmüştür.

Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketine verilen görev halen devam ettiği için görev zararı alacakları oluşmakta ve söz konusu görev zararlarının mahsup edilebilmesini sağlayacak düzenlemeye ihtiyaç duyulmaktadır. Söz konusu ihtiyacı karşılayacak hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken ilgili kanununa taşınmaktadır

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 49 uncu maddesi uyarınca işsizlik sigortasının gerektirdiği ödemeler ile hizmet ve yönetim giderlerini karşılamak üzere sigortalılar tarafından % 2, işverenler tarafından % 3 ve Devlet katkısı olarak % 2 oranında işsizlik sigortası primi ödenmesi gerekmektedir.

Ancak, 2001 yılında yaşanan ekonomik kriz sonrasında ülke ekonomisinin yeniden canlanma sürecine girmesinde büyük önem taşıyan reel sektörün desteklenmesi amacıyla, 2002 yılında İşsizlik Sigortası Fonu katkı payı oranlarının birer puan düşürülmesine karar verilmiş ve anılan düzenleme 2002 Mali Yılı Bütçe Kanunu ile gerçekleştirilmiştir. Anılan düzenlemeye 2003 ve 2004 Yılı Bütçe Kanunlarında da yer verilmiştir. İşgücü maliyetlerindeki prim yükünün düşürülmesi suretiyle reel sektörün desteklenmesi amacıyla, anılan düzenleme sürekli hale getirilmekte ve asıl mevzuatına taşınmaktadır

1.6.2000 tarihli ve 4572 sayılı Kanunda gerekli değişiklik yapılarak, Tarım Satış Kooperatif ve Birliklerinin bazı borçları ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş.

tarafından kullandırılan ve Hazine kaynağına dönüşen kredilerin tasfiyesi ve terkinine ilişkin hususlar düzenlenmekte, ayrıca anılan Kooperatif ve Birliklerinin bazı banka borçları ve bunların Hazine tarafından üstlenilmesi ve tasfiyesine ilişkin hususlar da hüküm altına alınmaktadır. Böylece, yıllardır bütçe kanunlarında yer alan düzenlemelerin asıl mevzuatına taşınması sağlanmaktadır.

a) 15.11.2000 tarihli ve 4603 sayılı Kanunda yapılan değişiklik ile; Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Anonim Şirketi ve/veya Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi tarafından devir alınacak taahhütler ile aktifler arasındaki menfi farkın Hazinece ödenmesi, bunların devir bilançoları esas alınarak kesinleştirilmesi, taahhütlerden nakde dönüşenlerin nasıl ödeneceği, Bankaların kâr paylarından Hazineye isabet eden tutarlar ile mahsubu gibi hususlar hüküm altına alınmakta ve bütçe kanunlarında yer alan düzenlemelerin asıl yerine taşınması sağlanmaktadır.

b) Anılan Kanunda yapılan diğer bir değişiklik ise, söz konusu devirden dolayı T.C. Ziraat Bankası bilançosunda görünen alacakların özelleştirme süreci başlayana kadar karşılık ayrılarak giderilmesini ve bu karşılıkların ayrıldıkları yıla ait kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak kabul edilmesini öngörmektedir.

c) Anılan Kanuna eklenen geçici madde ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve T. Halk Bankası A.Ş.'nin ve T.C.

Ziraat Bankası aracılığıyla Tarım Kredi Kooperatiflerinin avans olarak tasfiyesi yapılan görev zararı ve/veya gelir kayıplarının kesin tespitini teminen yapılacak nihai inceleme sonuçlarına göre Hazinece yapılacak ödemelere ilişkin hususlar düzenlenmekte, Bankaların kâr paylarından Hazineye isabet eden tutarları, Hazineden olan görev zararı veya gelir kaybı alacaklarına mahsup etme yetkisi verilmektedir. Böylece, söz konusu hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken ilgili kanununa taşınmaktadır.

28.3.2002 tarihli ve 4749 sayılı Kanununda gerekli değişiklikler yapılarak, para piyasası nakit işlemleri ile Devlet dış borçları ile ilgili kredi anlaşmalarında öngörülen bütün ödeme ve işlemlerin vergi ve harçlardan istisna tutulmasına ilişkin hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken ilgili kanununa taşınmaktadır.

233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 36 ncı maddesinin 4 üncü bendinde, "Yukarıdaki indirimler yapıldıktan sonra kalan kâr, müesseselerde teşekküle, teşekküllerde ise ödenmemiş sermayeye mahsup edildikten sonra bakiyesi Hazineye devredilir.” hükmü yer almaktadır. Kamu iktisadi teşebbüslerinin yıllık yatırım ve finansman programı anılan Kanun Hükmünde Kararname gereği Hazine ve DPT Müsteşarlığı tarafından müştereken hazırlanmakta, toplam KİT sistemi için bir finansman dengesi bulunmakta, bu çerçevede kuruluşların temettü ödeme politikası belirlenmekte ve genel bütçeyle bağlantı kurulmaktadır. Anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin ilgili maddesinin şu andaki haliyle uygulanması halinde, kuruluş kârları otomatik olarak ödenmemiş sermayeye mahsup edilebilmekte veya kuruluşlara bırakılmakta, bu durum genel bütçenin gelir gider dengesinin sağlanmasını ve kuruluşların nakit dengesini güç duruma sokmaktadır. Bu kapsamda, anılan Kararname maddesi, her yıl bütçe kanunlarında uygulanmayacak hükümler arasında sayılmakta ve "Kamu iktisadi teşebbüslerinin kârları" başlığı altında yeniden düzenlenmektedir. Yapılan düzenleme ile, her yıl bütçe kanunlarına konulan bu hükümler, ilgili mevzuatına taşınmaktadır.

Aynı şekilde Bütçe Kanunlarında uzun yıllardır yer alan bu konudaki diğer bazı hususlar da asıl mevzuatına taşınmaktadır. Bu hükümler; anılan kuruluşların Hazineye isabet eden kârlarının nasıl ödeneceği, KİT'lerin yatırım ve finansman programının daha etkin uygulanması ve takibi açısından, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın, bazı tedbirleri alma ve uygulama konusunda yetkili olacağı gibi hususları içermektedir.

Bilindiği üzere, KİT'lerin yatırım ve finansman programı ile belirlenen finansman dengelerinin sağlanması, hesaplarının daha düzenli bir hale getirilmesi ve borç-alacak ilişkilerinin temizlenmesini teminen her yıl mahsup işlemi yapılmaktadır.

Yapılan mahsup işlemlerinin yasal dayanağı anılan Kanun Hükmünde Kararnamede yer almadığından bunu sağlayacak hüküm de her yıl bütçe kanunlarına konulmuştur. Yapılan düzenleme ile bu hüküm de ilgili mevzuatına taşınmaktadır.

22.1.2004 tarihli ve 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanunun geçici 1 inci maddesinde yer alan "Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde" ibaresi, uygulamadan kaynaklanan zorunluluklar ve mahkemelerin iş yoğunluğu dikkate alınarak "31.12.2005 tarihine kadar" ibaresi ile değiştirilmektedir.

Ayrıca, anılan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulan dernek ve vakıfların kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili almış oldukları isimler ile tüzük ve senetlerindeki kamu görevlilerinin unvanlarını kullanma hakları saklı tutulmaktadır.

Madde kapsamında yer alan kurum ve kuruluşların kendi bütçeleri veya tasarrufları altında bulunan bütün kaynaklarının T.C. Merkez Bankası veya muhabiri olan bankalar nezdindeki bir hesaba yatırmaları ve ödemelerini bu hesaptan yapmaları esası getirilerek kamu kaynaklarının kullanımında etkinlik sağlanması amaçlanmaktadır.

Buna uymayan yöneticiler ve saymanlar hakkında şahsi ve müteselsil sorumluluk getirilmesi de bu maddenin uygulanmasını güçlendirici bir nitelik taşımaktadır. Diğer taraftan, bu maddeye aykırı bir şekilde elde edilen nemaların da genel bütçe geliri olarak kaydedilmesi yönünde yaptırım öngörülmektedir.

Ayrıca, maddenin uygulanması ile ilgili esas ve usulleri belirlemeye, kaynaklar, kurumlar ve bankalar itibarıyla istisnalar getirmeye Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan ile Maliye Bakanının müşterek teklifi üzerine Başbakan yetkili kılınmaktadır.

Sağlık harcamalarının etkinleştirilmesi amacıyla, tedavi kurum veya kuruluşlarına yapılacak ödemelerin tetkiki amacıyla Maliye Bakanlığınca belirlenecek saymanlıklarda Sağlık Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatında tabip ve eczacı kadrolarında çalışan personelin, bu personelin bulunmadığı durumlarda ise diğer kamu kurum ve kuruluşlarında bu unvanlarda çalışan personelin asli görevlerinin yanında talep üzerine Sağlık Bakanlığının izni ile Maliye Bakanlığınca görevlendirilmesi imkânı getirilmekte; söz konusu tetkikin yapılacağı saymanlıkların, görevlendirilecek personelin sayıları ve ücretleri ile bunların çalışma usul ve esaslarının Maliye Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığınca müştereken belirlenmesi öngörülmektedir.

Üniversitelerin proje çalışmalarına öncülük etmelerini sağlamak ve 5018 sayılı Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan idarelerin giderek artan ihtiyacını karşılamak amacıyla yeni bir düzenleme yapılmaktadır. Buna göre, Avrupa Birliği ve diğer uluslararası kuruluşlarla ya da konsorsiyumlarla yürütülen projelerle ilgili olarak üniversite veya anılan kuruluşlarca proje karşılığı temin edilen tutarların, ilgili idarelerin bütçelerine gelir kaydedilmeksizin özel hesaplarda izlemesi imkânı getirilmektedir. Proje süresi ile sınırlı olmak kaydıyla, proje kapsamında ve projeye ilişkin hizmetlerde görev alan memurlar ile diğer kamu görevlilerine ve hizmetinden yararlanılacak diğer kişilere proje sözleşmesinde belirlenen ücretler de dahil olmak üzere projeye yönelik yapılacak her türlü harcamaların, proje sözleşmesinde yer alan hükümler çerçevesinde, proje kaynaklarından gerçekleştirilmesi mümkün olacaktır. Böylece, başta üniversiteler olmak üzere anılan projeleri üstlenme yolundaki girişimlere çok büyük engel teşkil eden aksaklıklar ortadan kaldırılmakta ve yeni imkânların yolu açılmış olmaktadır.

a) Birkaç yıldır bütçe kanunlarında yer alan ve bütçe disiplini açısından önemli olan hüküm ilgili kanununa taşınmaktadır. 18.6.1992 tarihli ve 3816 sayılı Kanunun 9 uncu maddesindeki "en geç 15 gün içerisinde, ödeme emri beklenmeksizin" ibaresi madde metninden çıkarılmakta ve anılan maddenin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılarak, yeşil kart ödemelerinde ödeneksiz harcama yapılması imkanı ortadan kaldırılmaktadır.

b) 4.3.1997 tarihli ve 570 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesi yürürlükten kaldırılarak bu alandaki bir aksaklık giderilmekte, dengesizlik yaratan ilave puan ödemesi kaldırılmaktadır. Böylece Gümrük Müsteşarlığındaki ödeme limiti de diğer kurumlardakine eşit hale getirilmiş olmaktadır.

c) 26.5.1927 tarihli ve 1050 sayılı Kanunun ek 9 uncu maddesi yürürlükten kaldırılarak, bu Kanunun geçici birinci maddesi ile yapılan düzenlemenin uygulanması sağlanmaktadır.

d) 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununda yer alan bazı maddelerin yayımı tarihinde yürürlüğe girmeleri öngörüldüğünden hukuki sorun ortaya çıkmaması açısından ilgili maddelerin yürürlükten kaldırılması sağlanmaktadır.

Madde, etkin bir bütçe politikasının izlenmesi ve kaynak kullanımında etkinliğin sağlanması amacıyla döner sermayeli işletmelerin aylık gayrisafi hasılatından kesinti yapılması imkânı getirmekte, süresinde yatırılmaması halinde yaptırım uygulanmasını öngörmekte ve döner sermaye işletmelerinin birleştirilmesi, devredilmesi ve tasfiye edilmesi konusunda Maliye Bakanına yetki vermektedir.

Uzun yıllardan beri bütçe kanunlarında yer alan anılan düzenlemenin bütçe kanunu yerine ayrı bir kanunda düzenlenmesi sağlanmaktadır. Buna göre; irtifak hakkı verilen özel iskelelerden alınan nispi kira bedelleri, Ulaştırma Bakanlığı Demiryolları, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü tarafından, konsolide bütçe dışındaki kurum ve kuruluşlar ile özel ve tüzel kişiler adına yapılacak bazı hizmetler karşılığı alınacak bedeller ile telekomünikasyon hizmeti veren işletmecilerden lisans ve ruhsat ücretleri üzerinden tahsil edilecek tutarların, hangi şartlarda bütçe geliri, özel gelir ve özel ödenek kaydedileceği, bunların nasıl ve hangi hizmetlerde kullanılacağı ve devrine ilişkin hususlar hüküm altına alınmaktadır.

Ayrıca, 10.8.1993 tarihli ve 491 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek 8 inci madde gereğince tahsil edilen ve saymanlık hesabına yatırılan payın ne kadarının bütçeye gelir kaydedileceği ile Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğünün, yerli ve yabancı alıcılara verdiği hizmetler karşılığı elde ettiği tutarların özel hesapta tutulması, bu hesabın kullanılması, özel gelir ve özel ödenek kaydı ile devri gibi diğer hususlar da düzenlenmektedir.

Elçilik ve konsolosluklarda yapılacak konsolosluk işlemleri için zorunlu gider olarak posta ve haberleşme masrafları karşılığı tahsil edilen miktarlardan harcanmayan kısımların değerlendirilmesi amacıyla Dışişleri Bakanlığı bütçesinde açılacak tertiplere özel ödenek kaydetme ve devir yetkisi verilerek uzun yıllardır süren aksaklık giderilmektedir.

Mevzuatı gereği alınarak saymanlıklara teslim edilen, ancak çeşitli nedenlerle iade edilemediğinden veya gelir kaydedilemediğinden saymanlık hesaplarında bugüne kadar devredilerek gelen eski yıllara ait teminat mektuplarının tasfiyesi amaçlanmaktadır.

Yürürlük maddesidir.

Yürütme maddesidir.

Plan ve