İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 4. hâli

Tarım Sigortaları Kanunu

Kanun numarası
5363
Kabul tarihi
14.06.2005
Resmî Gazete
21.06.2005 / 25852
Düstur
5. tertip, cilt 44
Son değişiklik
02.07.2018
Madde sayısı
21

Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 879 (Esas No: 1/865) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.

Genel gerekçe

Tarımda, kuraklık, don, sel, dolu gibi risklerin doğal afete dönüşmemesi için gelişmiş ülkeler bu riskleri devletin, tarımın ve çiftçinin üzerinden alacak şekilde risk transfer sistemlerini kurmuşlardır. Kısaca "tarım sigortası" olarak tanımlanan bu risk transfer sistemleri içinde tarımdaki malların (bitkisel ürünler, hayvanlar, makineler, tesisler ve barınaklar) ve canların (çiftçi ve diğer çalışanların yaşamı) güvence altına alınması hedeflenmektedir.

Uygulamada özellikle bitkisel ürünler ile çiftlik hayvanları ile ilgili risklerin transferini konu alan çalışmalar tarım sigortaları olarak tanımlanmaktadır. Dünyada Crop Insurance olarak bilinen bitkisel ürün sigortaları ürünlerin tek riske (dolu tehlikesine) karşı sigorta edilmesiyle başlamış, daha sonra diğer riskler (don, kuraklık, sel) sigorta teminatına alınarak ürünlerin birden fazla risk karşısında güvence altına alınması sağlanmıştır.

Dolu, bölgesel etkili bir risk olduğu için çiftçiler de küçük primler ödeyerek dolu sigortası yaptırabilmekte ve bu riski sigorta şirketleri tek başlarına üstlenebilmektedirler. Ancak kuraklık, don, sel gibi risklerin hasarları çok büyük olduğu için primleri de yüksektir. Bu nedenle birden çok riskin sigortalandığı ülkelerde çiftçinin sigorta yaptırabilmesi için devlet ürün sigortası primini desteklemekte ve bu uygulama "Tarımda Devlet Destekli Ürün Sigortası" olarak tanımlanmaktadır.

Ülkemizde çiftçilerimizin bu riskler karşısında uğrayacağı zararları telafi etmek ve çiftçilerimize yardımcı olmak üzere, 1948 yılında 5254 sayılı Muhtaç Çiftçilere Ödünç Tohumluk Verilmesi Hakkında Kanun ve 1977 yılında 2090 sayılı Tabiî Afetlerden Zarar Gören Çiftçilere Yapılacak Yardımlar Hakkında Kanun yürürlüğe konulmuş ancak, yetersiz doğal afet yardımları sorunu çözemediği gibi afetler sonucu ertelenen çiftçi borçları her yıl Devlete büyük görev zararları halinde geri dönmüştür.

Üreticilerimizin, riskler karşısında mağduriyetlerinin giderilmesi ve bu tür risklere karşı çözüm yolunun daha akıcı bir şekilde işlemesi için, Türkiye'ye uygun tarım sigortaları sistemlerinin kurulması yönündeki Dünya MPCI ve AB uygulamalarına yönelik araştırmalar sonrasında, geleneksel ürün sigortaları ve AB'de en başarılı uygulama olan havuz modeli (Agroseguro) örnek alınarak bu Tasarı hazırlanmıştır.

Madde gerekçeleri

Tasarı/teklif madde 1

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile Kanunun amacı;

üreticilere, bitkisel ürünler ve çiftlik hayvanları için doğal afetler ve risklere karşı sigorta teminatı sağlanması, tarım sigortalarını geliştirmek üzere Devlet tarafından prim desteği ile hasar fazlası desteği verilmesi ve tarım sigortası uygulamalarının usul ve esaslarının belirlenmesi olarak öngörülmektedir. Burada temel amaç, tarım sektörünün istikrarlı gelişimine katkı sağlanmasıdır. Tarımın geliştirilmesi ve Devletin üzerindeki risklerin paylaşılması, kıt kaynakların yönlendirilmesinin yanısıra Devletin yükünü hafifletecek şekilde riskin başka hedeflere transferine imkan yaratacaktır.

Tasarı/teklif madde 4

→ yürürlükteki madde 4

Sigorta şirketlerinin çiftçiden aldıkları primlerin ve Devletin sağlayacağı prim desteklemelerinin Havuzda toplanması ve hasarların bu Havuzdan ödenmesi öngörülmektedir. Bu suretle sigorta şirketlerinin tek başlarına üstlenemedikleri riskleri, birlikte üstlenebilmeleri ve sağlanan yüksek reasürans kapasiteleri ile risklerin transferine imkan tanınması amaçlanmaktadır.

Ayrıca, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek esaslar çerçevesinde, bu konuda uzman, ülke genelinde yaygın ve yeterli teşkilata sahip bir sigorta şirketine, Havuzun işletilmesinin dönüşümlü olarak verilmesi hüküm altına alınmaktadır.

Tasarı/teklif madde 5

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Tarımdaki doğal risklerin sigorta teminatları içerisine alınabilmesi için yeterli finans gücünün yanısıra teknik bir çalışmanın ve alt yapının hazırlanması gerekmektedir. Bu durum farklı yıllarda bazı risklerin veya ürünlerin teminat alınmasını gerektirebilir.Bu nedenle madde ile Bakanlar Kuruluna risklerin bir arada veya ayrı ayrı teminat alınması hususunda yetki tanınmaktadır.

Tasarı/teklif madde 6

→ yürürlükteki madde 8

Madde ile Kanunun uygulanmasında öngörülen hizmetleri yerine getirmek üzere Havuzun ihtiyaç duyacağı gelir ve giderlerine açıklık getirilmektedir.

Havuzun maddi kaynakları içerisinde en önemli kalem olarak sigorta şirketlerinin Havuza devrettiği pirimler ile Devletin pirim desteği yer almaktadır. Hasarların havuzdan doğrudan çiftçiye ödenmesi nedeni ile hasar ödemeleri de en önemli harcama kalemini oluşturmaktadır.

Tasarı/teklif madde 8

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Üreticinin risklerinin; sigorta şirketlerince aynı bilgileri içeren ve kendileri tarafından düzenlenen sigorta poliçesi ile teminat altına alındığı belgelenir. Havuza katılmakla yükümlü sigorta şirketlerinin ve Havuzdaki risklerin bir kısmını üstlenecek olan reasürans şirketlerinin katılım oranları, Devletin katılım oranlarında etkili olacaktır. Madde her yıl bu oranların ve katılım şekillerinin belirlenmesi esaslarını ortaya koymaktadır.

Tasarı/teklif madde 9

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Gelişmiş ülke örneklerinde görüldüğü gibi; sistemin sağlıklı yürütülebilmesi için Tarım ve Köyişleri Bakanlığının görev ve yetkileri belirlenmiştir.

Tasarı/teklif madde 10

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Tarım risklerinin büyük bölümü gerçekleştiğinde doğal afet yaratacak özelliktedir. Bu özellikleri nedeni ile bu risklerin sigorta edilmesi yüksek pirim ve devlet desteği gerektirdiği gibi yurt içinde bu riskleri paylaşacak yeterli kapasite bulunmadığından uluslararası reasürans piyasasından teminat alınması da söz konusu olabilecektir. Bu nedenle, madde ile üstlenilmiş olunan rizikonun transferine imkan tanınmaktadır.

Tasarı/teklif madde 11

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Özellikle kuraklık riskinin giderek Dünya genelinde büyük zararlar vermesi üzerine bu riskin sigorta edilebilmesi için gerekli reasürans katılımı yetersiz düzeyde olabilmekte veya hiç sağlanamayabilmektedir. Madde bu durumda uygulanacak olan hasar fazlası desteğine açıklık getirmektedir.

Tasarı/teklif madde 12

→ yürürlükteki madde 17

Madde, Kanun kapsamındaki sigortaları yaptırmayan gerçek ve tüzel kişilerin, 2090 sayılı Kanundan istifade edemeyeceğini öngörmektedir.

Tasarı/teklif madde 13

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Denetimin hangi kurum tarafından yapılacağına açıklık getirilmektedir.

Tasarı/teklif madde 14

→ yürürlükteki madde 18

Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmeliklerin çıkarılmasında yetkili olan kurumlar ve yönetmeliklerin çıkarılma süreleri hüküm altına alınmaktadır.

Tasarı/teklif madde 15

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Yürürlük maddesidir.

Tasarı/teklif madde 16

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Yürütme maddesidir.