Evrensel Hizmet Kanunu

Kamu hizmetlerinden herkesin yararlanma hakkı vardır ve vatandaşlar bu haktan ekonomik ve mali gerekçeler nedeniyle mahrum bırakılmamalıdır. Bu genel ilke gözetildiğinde, işletmecilerin bu gerekçelerle yatırım yapmaktan kaçındıkları coğrafi alanlara da hizmetlerin götürülmesi gerekmektedir. Bu gerekliliğin sağlanması ve kaynaklarının oluşturulması Devletin görevleri arasındadır. Bu nedenle, madde ile evrensel hizmet niteliği bulunan hizmetlerin, sağlanması, yürütülmesi ve bu yükümlülüğün yerine getirilmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi Tasarının amacı olarak düzenlenmiştir.

Madde ile, Tasarıda kullanılan bazı terimlerin tanımları verilmek suretiyle açıklık sağlanmıştır.

"İlkeler" başlığını taşıyan bu madde ile evrensel hizmetin sağlanmasında ve yapılacak düzenlemelerde; ülke sınırları içerisinde yaşayan herkesin bölge ve yaşadığı yer ayrımı gözetilmeksizin bu hizmetlerden karşılanabilir ve makul fiyatlar seviyesinde ve önceden belirlenmiş hizmet kalitesi standartlarında yararlanabileceği, düşük gelirliler ile özürlüler ve sosyal desteğe ihtiyacı olan gruplar için uygun fiyatlandırma ve teknolojik seçeneklerin uygulanabilmesine yönelik tedbirlerin alınacağı vurgulanarak, hizmetlerin sunulmasında ve ulaşılmasında devamlılık sağlanacağı belirtilmiştir.

Madde ile, işletmeciler için Kanunda evrensel hizmet olarak nitelenen hizmetleri sunma yükümlülüğü öngörülmekte ayrıca, imtiyaz ve görev sözleşmeleri ile ruhsat ve genel izinlerde her ne ad altında olursa olsun 3 üncü maddede belirtilen ilkelere aykırı düzenleme yapılamayacağı hükme bağlanmaktadır.

Madde ile, bugün için evrensel hizmet kapsamında bulunan hizmetler belirlenmiştir. Kamu hizmeti niteliği taşıyan ve tüm tüketicilerin yararlanması esasına göre, sabit telefon hizmetleri, ankesörlü telefon hizmetleri, basılı ve elektronik ortamda sunulacak telefon rehber hizmetleri, acil yardım çağrıları, internet hizmetleri, kıyı koruma ve seyir güvenliğine ilişkin haberleşme ve deniz yolcu taşıma hizmetleri evrensel hizmet kapsamında bulunmaktadır. Ancak, elektronik haberleşme hizmetlerinin zaman içerisinde gelişip çeşitlenmesi ve yeni nesil hizmetlerin de ortaya çıkması nedeniyle, sosyal, kültürel, ekonomik ve teknolojik şartlar da gözetilerek, Kurumun ve işletmecilerin de görüşleri alınmak suretiyle en fazla üç yılda bir maddede sayılan hizmetlerde, Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca değişiklik yapılabileceği gibi başka hizmetlerin de evrensel hizmet olarak belirlenebileceği ifade edilmiştir.

Avrupa Birliği düzenlemelerine de uygun olarak, işletmecilerin ekonomik olmadığı gerekçesiyle hizmet sunmadıkları bölgelerde, evrensel hizmet sağlama yükümlülüğü olan işletmecilerin katlanmak zorunda oldukları mali külfetin paylaştırılması sonucu ortaya çıkacak hizmetin net maliyetinin karşılanmasını teminen, toplanması öngörülen katkı payları belirlenmiştir.

Ödemekle yükümlü kılınan mükelleflerin bu meblağları öncelikle Bakanlığa bildireceği ve bu meblağların Kanunda belirtilen süre içerisinde Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına ödeneceğine ve bütçeye "Evrensel Hizmet Gelirleri" adı altında gelir kaydedileceğine dair hüküm düzenlenmiştir. Evrensel hizmetin net maliyetinin karşılanması için Bakanlık bütçesine evrensel hizmet gelirleri tahmini kadar her yıl ödeneğin konulacağı, ayrıca evrensel hizmet için ödenek ihtiyacı evrensel hizmet gelirleri tahmininden fazla olması halinde yeterli ödeneğin Bakanlık bütçesine konulacağı, bu amaçla konulacak ödeneğin münhasıran bu Kanun ile Bakanlığa verilen görevlerin yerine getirilmesi için kullanılacağı, evrensel hizmet gelirlerinin tahsili ve giderlerinin yapılmasına ilişkin usul ve esasların Bakanlık ve Maliye Bakanlığınca müştereken hazırlanacağı ve ayrıca ödenmeyen katkı paylarının takip ve tahsili ile süresinde ödenmeyen katkı payları için gecikme zammının ne şekilde uygulanacağı ve Bakanlar Kurulunun katkı payı oranlarını artırıp eksiltebileceğine dair düzenleme yapılmıştır.

Madde ile, evrensel hizmetin net maliyetinin nasıl hesaplanacağı hükme bağlanmış, bu hesaplama yapılırken Bakanlığın, işletmecilerin evrensel hizmet yükümlüsü olması dolayısıyla elde edeceği faydaları da göz önüne alarak değerlendirme yapabileceğine dair hüküm getirilmiştir.

3348 sayılı Ulaştırma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda, Devletin ulaştırma ve haberleşme hedef ve politikalarının tespiti ve uygulanması ile ulaştırma ve haberleşme hizmetlerine ilişkin temel prensip ve politikayı tespit etmek Bakanlığın temel görevleri arasında düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye paralel olarak, evrensel hizmetin yürütülmesini sağlayacak esasları tespit etmek, uygulanmasını takip etmek ve net maliyet hesabını onaylamak yetkilerinin Bakanlıkça yürütülmesi gerekliliği kaçınılmazdır. Bakanlığın bu iş ve işlemleri yürütürken ülkenin, ekonomik, kültürel, sosyal ve teknolojik imkân ve şartlarını dikkate alacağı hükme bağlanmıştır.

Bakanlığın merkez birimlerinden olan Haberleşme Genel Müdürlüğünün görevleri 3348 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi ile düzenlenmiştir. Bunlardan yetkilendirme ve denetlemeye ilişkin 13 üncü maddenin (g) fıkrası, 12.5.2001 tarihli ve 4673 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Bu değişiklikten sonra bu birimin görevi, kısaca posta ve telekomünikasyon iş ve hizmetlerine ilişkin esas ve prensipleri tespit etmek, uygulanmasını takip etmek ve denetlemek olarak sayılabilir. Evrensel hizmetin sağlanması ve buna ilişkin işlerin Haberleşme Genel Müdürlüğünce yürütülmesi uygun olacaktır.

Madde ile, Haberleşme Genel Müdürlüğüne, evrensel hizmetin sağlanmasına yönelik olarak verilen görevler ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Madde ile Kurum, ilgili kanunların verdiği yetkiler çerçevesinde işletmeciler tarafından sağlanacak evrensel hizmetin kalitesini ve standartlarını denetlemek ve buna ilişkin usul esasları yapmakla görevlendirilmiştir.

406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanununun 1 inci maddesinde yer alan Türk Telekomun asgari hizmet yükümlülüğü ile ilgili hüküm ve "asgari hizmet" tanımı, Kanunda daha ayrıntılı ve özel bir düzenleme getirilmesi nedeniyle çelişkiye sebebiyet verilmemesini teminen metinden çıkarılmış; bu Kanunla getirilen düzenlemelere paralel olarak 406 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan "asgari" ibaresi "evrensel" şeklinde değiştirilmiş ve 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi yeniden düzenlenmiştir.

Madde ile, Ulaştırma Bakanlığına verilmiş olan görevlerin etkili ve verimli bir şekilde yerine getirilmesi amacıyla ve Haberleşme Genel Müdürlüğünde kullanılmak üzere, ekli (I) sayılı listede belirtilen kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı cetvelin Ulaştırma Bakanlığına ilişkin bölümüne eklenmesi öngörülmüştür. Böylece nitelikli eleman temin edilmesi ile istikrarlı bir teşkilat birimi kurulmuş olacaktır.

Madde ile, Kanunun yürürlük tarihinden önce evrensel hizmeti sağlamakla yükümlü işletmecilerin mevcut imtiyaz ve görev sözleşmeleri ile ruhsat ve genel izinlerinde yer alan 3 üncü maddede belirtilen ilkelere aykırı düzenlemelerin en geç bir yıl içerisinde Kurum tarafından bu Kanuna uygun hale getirilmesi öngörülmüştür.

Haberleşme Genel Müdürlüğünün 73 kişilik kadrosu mevcuttur. Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra 2005 yılı için bu kadrolarda unvan değişikliği yapılmak suretiyle mevcut kadrolar revize edilerek, daha verimli bir çalışma grubunun oluşturulması sağlanacağından bu madde düzenlenmiştir.

Yürürlük maddesidir.

Yürütme maddesidir.