Yurt dışına çıkış harcı
7 değişiklik(1) (Değişik:28/3/2013-6455/52 md.) Yurt dışına çıkış yapan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarından çıkış başına 500 (1000)[1] Türk lirası harç alınır. (Ek cümleler:28/7/2024-7524/51 md.) Bu harç, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu suretle hesaplanan harç tutarının 10 Türk lirasına kadarki kesirleri dikkate alınmaz. Şu kadar ki, bu kapsamda hesaplanan harcın uygulandığı yılın ocak ayının onuncu günü sonuna kadar yapılan yurt dışına çıkışlarda, bir önceki yılın sonu itibarıyla geçerli tutar üzerinden yapılmış harç ödemeleri için fark ikmal edilmez. Cumhurbaşkanı, bu fıkrada yer alan harcı veya bu harcın yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle belirlenmiş olan tutarını üç katına kadar artırmaya veya sıfıra kadar indirmeye yetkilidir.[2][3][4]
(2) Yurt dışına çıkış harcının mükellefi, yurt dışına çıkış yapan kişilerdir.
(3) (Değişik: 28/3/2013-6455/52 md.) Çıkış tarihi itibarıyla yurt dışında oturma izni bulunanlar, 7 yaşını doldurmamış olanlar, pasavan ve benzeri belgelerle çıkış yapanlar, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine kimlik belgesiyle çıkış yapanlar ile yurt dışına ticari amaçla sefer yapan kara, deniz, hava ve demiryolu toplu taşıma ve yük taşıma araçlarının mürettebatı (…)[5] yurt dışına çıkış harcı alınmaz.
(4) Harcın beyan ve ödenmesinden sorumlu tutulan gerçek ve tüzel kişiler, tahsil ettikleri harcı gelir veya kurumlar vergisi bakımından bağlı oldukları vergi dairesine bir beyanname ile bildirmek ve üç gün içinde ödemekle yükümlüdürler.
(5) Bu Kanun hükümlerine göre ödenen harç, katma değer vergisi matrahının hesabında dikkate alınmaz.
(6) Gelir İdaresi Başkanlığı; harcın tahsilat şeklini belirlemeye, harca tabi işlemlere taraf olanları harcın ödenmesinden sorumlu tutmaya, harca ilişkin beyan dönemlerini tahsilat tutarına bağlı olarak, onbeş günlük, aylık veya üçer aylık dönemler itibarıyla tespit etmeye, harcın iadesi ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
(7) (Değişik:17/7/2019-7186/20 md.) Bu madde uyarınca alınan harcın çıkış başına 15 Türk lirası (Cumhurbaşkanınca 15 Türk lirasından düşük bir miktar belirlenmesi hâlinde belirlenen miktar) 2/3/1984 tarihli ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun 2 nci maddesinin (f) bendine göre Toplu Konut İdaresine aktarılır, kalan miktar genel bütçeye gelir kaydedilir.
Madde gerekçesi
Madde ile yurt dışına çıkış harcının mükellefi ve bu harçtan muaf olanlar ile harcın beyan ve ödenmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmektedir.
Buna göre, Türkiye Cumhuriyeti pasaportu ile yurt dışına çıkış yapanlar, söz konusu harcın mükellefi olup harç tutarı her bir çıkış için 15 YTL olarak belirlenmektedir.
Yurt dışına başka ülke pasaportu ile çıkış yapanların ya da çifte pasaport sahibi olanlardan yabancı ülke pasaportu ile yurt dışına çıkış yapanların harç ödeme mükellefiyetleri bulunmamaktadır.
4705 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre yurt dışına çıkış harcından muaf tutulacakların Bakanlar Kurulunca belirlenmesi ilkesi yerine, bu harçtan muaf tutulacaklar maddede açıkça belirlenmiş ve 7 yaşını doldurmamış olanlar ve iş, ticaret, eğitim gibi amaçlarla son bir yılda altı aydan fazla yurt dışında ikamet edenler ile yurt dışına ticari amaçla sefer yapan; kara, deniz, hava ve demiryolu toplu taşıma araçları ve kamyon, tır, çekici gibi yük taşıma araçlarının mürettebatı yurt dışına çıkış harcının kapsamı dışına çıkartılmıştır.
Maddede esas olarak iki tür harç ödeme yöntemi belirlenmiştir. Bunlar, toplu taşıma araçları ile yurt dışına çıkış yapanlarda bu seyahate ilişkin biletin düzenlendiği anda söz konusu harcın ödenmesi ve bilet düzenlenmeyen durumlarda harcın Gelir İdaresi Başkanlığının belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde makbuz mukabili tahsil edilmesidir.
Yine madde ile, Türkiye Cumhuriyeti pasaportuna sahip kişiler adına yurt dışına seyahat bileti düzenleyen gerçek ya da tüzel kişilerin, biletin düzenlendiği anda söz konusu harcı bilet üzerinde ayrıca göstermek suretiyle tahsil etmeleri ve bağlı oldukları vergi dairelerine Kanunda belirtilen sürelerde yatırmaları öngörülmekte; bilet bedeliyle birlikte tahsil edilen harç tutarı, katma değer vergisine ilişkin matrahın tespitinde dikkate alınmayarak mükerrer vergilemenin önlenmesi sağlanmaktadır.
Yabancı ülkelere yapılan seyahatlere ilişkin biletlerin yurt dışında düzenlenmesi durumunda, Türkiye Cumhuriyeti pasaportu ile yurt dışına çıkış yapacaklara ilişkin biletle birlikte harcın tahsil ve ödenmesine ilişkin sorumluluğun taşımayı yapan firmalara ait olduğu hükme bağlanmaktadır. Bununla birlikte, harca tabi işlemlere taraf olanların harcın ödenmesinden sorumlu tutulması, harca ilişkin beyan dönemlerinin, tahsilat tutarına bağlı olarak aylık ya da üçer aylık dönemler itibarıyla tespit edilmesi ile Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esasların belirlenmesi konularında Gelir İdaresi Başkanlığına yetki verilmektedir.
Biletin çıkış yapılmadan önce iptal edilmesi durumunda ise, tahsil edilen harcın Gelir İdaresi Başkanlığının belirleyeceği usul ve esaslar dahilinde ilgiliye iade edilmesi öngörülmektedir.
Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1347 · tasarı/teklifin madde 1 gerekçesi