Kaynak: TBMM 22. Dönem S. Sayısı 1340 (Esas No: 1/1284) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Ülkemizde, karşılığı nakit olmak üzere şans oyunları tertip etme yetkisi çeşitli kanunlarla üç ayrı kurum ve kuruluşa verilmiş bulunmaktadır. Bunlar; Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüdür.
İlgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı at yarışları yapma ve bu yarışlar üzerinde memleketin neresinde olursa olsun müşterek bahisler tertip etme hak ve salahiyetini (21 Kasım 1993 tarihinden itibaren 20 yıl süreyle) Türkiye Jokey Kulübüne, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü ise futbol müsabakalarında müşterek bahisler tertibi ve yürütülmesi hak ve yetkisini Spor Toto Teşkilat Müdürlüğüne devretmişlerdir.
Mevcut uygulamaya göre şans oyunları hasılatı üzerinden;
- Hazineye; katma değer vergisi, şans oyunları vergisi ve belediye eğlence vergisi ödenmekte, - Savunma Sanayii Destekleme Fonuna, Tanıtma Fonuna, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna, Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kuruluna muhtelif mevzuatla belirlenen oranlarda kaynak aktarımı yapılmakta, - Oyunları tertip eden kurum ve kuruluşlara kendi mevzuatlarıyla belirlenen oranda pay verilmektedir.
Şans oyunu hasılatı üzerinden alınan vergiler ile çeşitli kurum ve kuruluşlara yapılan aktarımların zamanla artırılmasından dolayı iştirakçilere ödenen ikramiyeler giderek azalmıştır. Bu durum şans oyunlarına olan talebin hiç bir verginin ve denetimin söz konusu olmadığı internet ve benzeri sanal ortamlar üzerinden çoğu yurt dışı orijinli olarak oynatılan kumar ve benzeri türdeki illegal oyunlara yönelmesine yol açmıştır.
Öte yandan, şans oyunu hasılatı üzerinden alınan vergiler ile çeşitli kurum ve kuruluşlara kaynak aktarımını düzenleyen çeşitli kanunlar farklı zamanlarda yürürlüğe girdiğinden, gerek söz konusu vergi ve aktarımların matrahları gerekse bu matrahlara uygulanan oran veya maktu tutarlar bunları tertip eden kurum ve kuruluşlara göre farklılık arz ettiği gibi, aynı kurum tarafından düzenlenen oyun türlerine göre de değişiklik göstermektedir.
Yine, mevzuattaki düzenlemelerden dolayı bazı oyun hasılatları üzerinden bu vergiler alınmamakta veya aktarımlar yapılmamaktadır.
Bunun yanı sıra, kurum ve kuruluşların düzenledikleri şans oyunlarından iştirakçilere ödeyecekleri ikramiye tutarı veya oranını belirleyen yasal bir düzenleme bulunmadığından, kurum ve kuruluşlarca oyun türleri itibarıyla farklı oranlarda ikramiye verilebilmekte, bu durum oyun hasılatından kamuya aktarılan kaynak tutarlarını etkilediği gibi, kurum ve kuruluşlar arasında haksız rekabete de yol açmaktadır.
Yapılan bu düzenlemelerle;
- Kamuya doğrudan ve dolaylı olarak aktarım yapılmasına ilişkin çeşitli mevzuat hükümlerine son verilerek, vergilendirme ve kaynak aktarımının tek bir çatı altında konsolide edilmesi, - Şans oyunları hasılatının aynı matrah tanımları üzerinden vergilendirme ve kaynak aktarımına tâbi tutularak dağınık ve oldukça karmaşık yöntem ve hesaplama şekillerine son verilerek kolay anlaşılabilir, yeni ve tek bir hesaplama metodu geliştirilmesi ve böylece uygulamada yeknesaklığın sağlanması, - Şans oyunu hasılatı üzerinden alınan oldukça yüksek vergiler ile kaynak aktarım oranlarının daha aşağı seviyelere çekilerek talihlilere daha fazla tutarda ikramiye verilmek suretiyle illegal oyunlara yönelmiş olan talebin yasal şans oyunlarına yönlendirilmesi, - Dağıtılacak ikramiye tutarlarındaki artış sayesinde şans oyunlarına olan talebin mevcudun üzerine çıkartılarak kamuya daha fazla tutarda kaynak aktarımının sağlanması, - Şans oyunu hasılatından ödenebilecek ikramiye oranı ile yapılacak giderlerin sınırlandırılması suretiyle, kurum ve kuruluşların kamuya aktaracakları kaynakların güvence altına alınması ve rasyonel bir yönetimin teşvik edilmesi, amaçlanmıştır.
Böylece uygulamada kolaylık ve basitlik; şans oyunları hasılatından aktarılacak vergi, fon ve payların dengeli bir düzeyde belirlenmesi suretiyle hizmet sunan kurum ve kuruluşların etkinliği ve verimliliğinin artırılması;
kamuya intikal eden kaynakların sürdürülebilir bir şekilde güvenceye bağlanması sağlanmış olacaktır.
Madde ile, Türkiye’de üç ayrı kurum ve kuruluş tarafından tertip edilen şans oyunları hasılatı üzerinden alınan vergiler ile çeşitli kurum ve kuruluşlara yapılan kaynak aktarımlarının tek bir kanunda toplanarak mevcut dağınıklık ve karmaşıklığa son verilmesi suretiyle uygulamada yeknesaklığın sağlanması amaçlanmıştır.
Madde ile, Kanunun kapsamı belirlenmiştir. Buna göre, At Yarışları Hakkında Kanun, Futbol Müsabakalarında Müşterek Bahisler Tertibi Hakkında Kanun ile Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca tertip edilen şans oyunları ile bu oyunları tertip eden kurum ve kuruluşların, bu hak ve yetkinin ilgili mevzuat çerçevesinde devri durumunda ise devralan kurum, kuruluş ve özel hukuk tüzel kişilerinin kapsama dahil olduğu hükme bağlanmıştır.
Madde ile, herhangi bir anlam karışıklığına yol açmamak amacıyla bu Kanunda geçen temel kavramlar tanımlanmaktadır:
İlgili kurum veya kuruluşlar ibaresinden Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğü, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca at yarışlarına dayalı müşterek bahisleri tertip etme hak ve yetkisinin devredildiği Türkiye Jokey Kulübü ile Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce futbola dayalı müşterek bahisleri tertip etme hak ve yetkisinin devredildiği Spor Toto Teşkilat Müdürlüğünün anlaşılması gerekmektedir.
Bu Kanuna tâbi kurum ve kuruluşların yetkisinde bulunan şans oyunu lisansının veya işletim hakkının mevzuat hükümleri çerçevesinde başka kurum, kuruluş ve özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi halinde ise devralan kuruluşların da ilgili kurum veya kuruluşlar tanımı içerisinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
Şans oyunları tertip etme hak veya yetkisine sahip kurumların, şans oyunları sisteminin işletimi ve benzeri hizmetlerinin hizmet alımı suretiyle gördürülmesi halinde, hizmeti ifa eden üçüncü kişilerin ilgili kurum veya kuruluş kapsamında değerlendirilmemesi gerekmektedir.
Madde ile, şans oyunları hasılatı üzerinden verilebilecek ikramiyenin yıllık ortalamasının üst sınırı, aynı döneme ilişkin hasılatın % 59’u (bu tutar brüt hasılatın yaklaşık % 50’sine tekabül etmektedir.) ile sınırlandırılmıştır. Bununla, hem kurum ve kuruluşlar arasında haksız rekabetin, hem de kamuya aktarılacak kaynakların azaltılmasına yol açacak şekilde ikramiye verilmesinin önlenmesi amaçlanmıştır.
Yıllık ikramiye ortalamaları bu sınırlar içerisinde kalmak kaydıyla ilgili kurum ve kuruluşlar, tertip ettikleri şans oyunları için farklı ikramiye oranları belirleyebileceklerdir.
Madde ile, ilgili kurum ve kuruluşların, her türlü yatırım ve işletme giderlerine sınırlama getirilerek bir yandan kamu paylarının düzenli bir şekilde aktarılması sağlanırken diğer yandan da kaynaklarının etkin ve verimli bir şekilde kullanılması amaçlanmıştır. Ayrıca belirlenen oranı artırma, eksiltme veya kurum ve kuruluşlar itibarıyla farklı oranlar belirleme hususunda Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır. Öte yandan kurum ve kuruluşlara bu oranı aşmama konusunda gerekli tedbirleri alma ve uygulama yükümlülüğü getirilmiş, bütçelerinin bu esasa göre hazırlanacağı hükme bağlanmıştır.
Madde ile, şans oyunları hasılatı üzerinden ödenecek olan şans oyunları vergisinin dönemi, mükellefleri, matrahı ve oranları ile ödeme süresine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Ayrıca, biletin tutarı veya kolon adedi üzerinden nispi ve/veya maktu şans oyunları vergisi alınması uygulamasına son verilerek verginin, hasılat üzerinden alınması hükme bağlanmıştır. Bunun yanı sıra Bakanlar Kurulu belirlenen şans oyunları vergisi oranlarını günün koşullarına göre bir katına kadar artırma veya yarısına kadar indirme konusunda yetkili kılınmıştır.
Madde ile ayrıca, kurumların şans oyunları tertip etme hak ve yetkilerini kendi mevzuat hükümleri çerçevesinde devretmeleri durumunda, şans oyunları vergisinin mükellefinin devralan kurum, kuruluş veya özel hukuk tüzel kişilerinin olacağı açıkça hükme bağlanmıştır.
Şans oyunları tertip etme hak veya yetkisine sahip kurumların, şans oyunları sisteminin işletimi ve benzeri hizmetlerinin hizmet alımı suretiyle gördürülmesi halinde, hizmeti ifa eden üçüncü kişilerin şans oyunları vergisinin mükellefi olamayacağı ise tabiidir.
Madde ile, ilgili kurum ve kuruluşlarca bir takvim yılının üçer aylık dönemleri itibarıyla hesaplanan kamu paylarının, izleyen ikinci ayın 15 inci günü mesai bitimine kadar Bakanlık merkez muhasebe birimi hesabına yatırılarak genel bütçeye gelir kaydedilmesi ve yıllık kamu payı tahmini dikkate alınmak suretiyle Savunma Sanayii Destekleme Fonu, Tanıtma Fonu, Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna aktarılmak üzere Bakanlık bütçesine ödenek konulması, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumunun yılı bütçesine ödenek ayrılırken bu payların dikkate alınması hükme bağlanmıştır.
Ayrıca, kamuya aktarılan kaynakların paylaşımında disiplini sağlamak amacıyla, hasılattan yapılacak kesinti ve pay aktarımlarının sadece bu Kanunda değişiklik yapılmak suretiyle düzenlenebileceği öngörülmüştür.
Madde ile, bir önceki takvim yılına ait kesin hesap ve mali tabloların çıkarılması üzerine, ödenmesi gereken kamu payları ile ödenen tutarlar arasında fark olması halinde, mutabakatın ne şekilde sağlanacağı hususları düzenlenmiştir.
Madde ile, şans oyunlarını tertip eden kurum ve kuruluşların şans oyunları üzerinden alınan vergiler ile kamu paylarına ilişkin sorumlulukları düzenlenerek, süresi içerisinde ödenmeyen vergi ve/veya kamu paylarının 21/07/1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanuna göre gecikme zammı da uygulanmak suretiyle takip ve tahsil edileceği hükme bağlanmıştır.
Madde ile, bu Kanunun yürürlüğe girmesini müteakiben, katma değer vergisi ve şans oyunları vergisi ile çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarına aktarılacak kaynak tutarlarının hesaplanmasında ve ödenmesinde, herhangi bir sorun ve karmaşa yaşanmaması için gerekli değişiklikler yapılmıştır.
Madde ile, bu Kanunun yürürlüğe girmesiyle, uygulamada yeknesaklığın sağlanması, mükerrer vergilendirme ve kaynak aktarımlarına meydan verilmemesi amacıyla, mevzuatın, şans oyunları hasılatı üzerinden vergi alınması ve kaynak aktarımını düzenleyen ilgili maddeleri yürürlükten kaldırılmış ve diğer kanun ve kanun hükmünde kararnameler ile bunlara dayanılarak çıkarılan mevzuatın bu Kanuna aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.
Kanunun 5 inci maddesi ile ilgili kurum ve kuruluşların, her türlü yatırım ve işletme giderlerine sınırlama getirilerek bir yandan kamu paylarının düzenli bir şekilde aktarılması sağlanırken diğer yandan da kaynaklarının etkin ve verimli bir şekilde kullanılması amaçlanmıştır. Belirlenen oranı artırma, eksiltme veya kurum ve kuruluşlar itibarıyla farklı oranlar belirleme hususunda Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır.
İlgili kurum ve kuruluşlar itibarıyla uygulanacak harcama üst limitlerinin Bakanlar Kurulu kararıyla belirleneceği tarihe kadar uygulanacak oranlar, ilgili kurum ve kuruluşların 2003-2005 yılları mali tabloları analiz edilerek belirlenmiş olup, bu suretle uygulamaya yön verilmektedir.
Madde ile, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenmiş futbola dayalı müşterek bahis sisteminin ve risk yönetim merkezinin kurdurulması ve işlettirilmesi ile ilgili sözleşmelere binaen ödenen payların 5 inci maddede belirtilen giderlerin sınırlandırılmasına ilişkin orana dahil olduğu hususu açıkça düzenlenmiştir.
Madde ile, Kanunun 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında sayılan kurumlara 2007 yılında yapılacak ödemelerin, Maliye Bakanlığı bütçesinin ilgili tertibine konulan ödenekten karşılanması öngörülmüştür.
Spor Toto Teşkilat Müdürlüğü tarafından tertip edilen “İddaa” adlı müşterek bahis oyunu, gerek düzenlenme amacı gerekse oyunun yapısı ve oynanma şekli açısından, 6802 Sayılı Gider Vergileri Kanununun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan oyunlarla aynı mahiyette olan bir oyundur. Maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan oyunlar, kolon başına belirlenen maktu vergi tutarı tahsil edilmek suretiyle şans oyunları vergisine tâbi tutulmaktadır. Maddede yapılan düzenleme ile aynı mahiyette olan “iddaa” adlı oyunun da 40 ıncı maddenin birinci fıkrasının (d) bendi çerçevesinde oransal bazda vergilendirilmesi yerine, aynı fıkranın (a) bendi kapsamında maktu bazda vergilendirilmesi sağlanmaktadır. “İddaa” adlı oyunun tertiplendiği dönemlerde hesaplanacak şans oyunları vergisi, anılan 40 ıncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendi için aynı dönemlerde yürürlükte olan maktu vergi tutarları dikkate alınarak belirlenecektir.
Yürürlük maddesidir.
Yürütme maddesidir.
