Bankacılık İşlemleri Yapma ve Mevduat Kabul Etme İzni Kaldırılan Türkiye İmar Bankası Türk Anonim Şirketince Devlet İç Borçlanma Senedi Satışı Adı Altında Toplanan Tutarların Ödenmesi Hakkında Kanun

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun 3/7/2003 tarihli ve 1085 sayılı Kararı ile bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izni kaldırılan Türkiye İmar Bankası Türk Anonim Şirketi tarafından, Banka bünyesinde karşılığında Devlet iç borçlanma senedi bulunmamasına rağmen ikincil piyasada Devlet iç borçlanma senedi satışı adı altında toplanan tutarlara ilişkin ödemelerin ilgililerin başvurusu üzerine yapılacağı, ödemelere kaynak sağlanması için Hazine Müsteşarlığınca özel tertip Devlet iç borçlanma senedi ihraç edileceği ve ödemenin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu aracılığıyla yapılacağı hükme bağlanmaktadır.

Ödemelerde; hak sahipliğinin tespitinde Müflis Türkiye İmar Bankası Türk Anonim Şirketinin kayıtlarının esas alınması, hak sahiplerinden talep toplanması, talep toplamanın şekli ve süresi, hak sahipliğinin ispatında aranacak belgeler, ödemeye aracı olacak bankanın tespiti, defaten yapılacak ödemenin şekli ve süresi, uygulanacak faiz oranı ile faizin başlangıç tarihi, hak sahiplerine yapılacak ödeme nedeniyle istenebilecek ibraname ve diğer belgelerin içeriği ile ödemelere ilişkin diğer usul ve esasların Bakanlar Kurulunca belirlenmesi öngörülmüştür.

Madde ile ayrıca, yapılacak ödemelerde, Türkiye İmar Bankası Türk Anonim Şirketine Devlet iç borçlanma senedi alımı amacıyla yatırılan tutarları ifade eden işlem tutarlarının esas alınması hükme bağlanmaktadır.

Madde ile, Devlet iç borçlanma senedi alımı amacıyla Türkiye İmar Bankası Türk Anonim Şirketine yatırılan tutarlar nedeniyle idari yargı mercilerinde açılan davalar hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanması öngörülmektedir.

Devlet iç borçlanma senedi alımı amacıyla Türkiye İmar Bankası Türk Anonim Şirketine yatırılan tutarlar nedeniyle idari yargı mercilerinde açılmış olan davalara ilişkin mahkeme kararlarının, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra icra takibine konu edilmesi hâlinde, vekâlet ücretinin maktu olarak hesaplanması öngörülmektedir.

Diğer taraftan, mahkeme kararlarında veya icra takip sürecinde ilgili idareler lehine hükmolunan her türlü alacağın Kanuna göre yapılacak ödemelerden mahsup yoluyla tahsil edilerek ilgili kurumların hesaplarına aktarılması düzenlenmektedir.

Madde ile, hak sahibi olmadığı anlaşılanlara, Türkiye İmar Bankası Türk Anonim Şirketinin bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izninin kaldırıldığı tarihten sonra karşılıksız Devlet iç borçlanma senedi aldığı tespit edilenlere, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunca bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izni kaldırılan Türkiye İmar Bankası Türk Anonim Şirketi ortakları ile bunların ana, baba, eş ve çocukları ile bankanın yönetim kurulu ve kredi komitesi başkan ve üyeleri, genel müdür ve yardımcıları, imzaları bankayı ilzam eden memurları ile şube müdürleri veya bunlar adına hareket eden kişilerce alınan veya bu kişilerin ayrı ayrı veya birlikte doğrudan veya dolaylı olarak yönetim ve denetimine sahip oldukları kuruluşlarca alınan, Türkiye İmar Bankası Türk Anonim Şirketinin personelinin kurmuş olduğu munzam veya yardımlaşma sandık ve vakıflarca alınan karşılıksız Devlet iç borçlanma senetlerine ilişkin olarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunca herhangi bir ödeme yapılmaması hükme bağlanmaktadır.

Diğer taraftan, Türkiye İmar Bankası Türk Anonim Şirketinden Devlet iç borçlanma senedi almamasına rağmen, sahte olarak düzenlediği veya sahte olduğunu bildiği belgeleri ibraz eden, ettiren veya kendisine ya da bir başkasına ödeme yapılmasını talep eden kişilere, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde, dört seneden sekiz seneye kadar hapis cezası verilmesi öngörülmektedir.

Madde ile ayrıca, kendilerine veya gösterdikleri yahut hak sahibi kıldıkları kişilere ödeme yapıldıktan sonra ikinci fıkrada yazılı fiilleri işledikleri ortaya çıkan kişilere, yukarıda yazılı cezanın yanı sıra onbin güne kadar adli para cezası verilmesi düzenlenmektedir.

Madde ile, Türkiye İmar Bankası Türk Anonim Şirketinin bankacılık yapma ve mevduat kabul etme izninin kaldırıldığı tarihten önce gerçekleştirilen fiiller nedeniyle, Kanun hükümlerine göre ödeme yapılmasına veya ödeme yapılacak olmasına sebebiyet veren Türkiye İmar Bankası Türk Anonim Şirketinin yönetim kurulu ve kredi komitesi başkan ve üyeleri ile genel müdür, genel müdür yardımcıları, imzaları bankayı ilzam eden memurları ve şube müdürleri ile yönetim ve denetimini doğrudan veya dolaylı olarak tek başına veya birlikte elinde bulunduran ortaklarının, kendilerine, eşlerine ve çocuklarına ait bankalar ve banka dışı mali kurumlar ile diğer gerçek ve tüzel kişiler nezdindeki, kiralık kasa mevcutları da dâhil olmak üzere, hak ve alacakların dondurulmasına, her türlü mal, hak ve alacakların üzerindeki tasarruf yetkisinin tamamen veya kısmen kaldırılmasına, mal, kıymetli evrak, nakit ve diğer değerlerin zaptına, bunların bir tevdi mahalline yatırılmasına ve hak ve alacakların üzerine diğer tedbirlerin konulmasına, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun talebi üzerine ilgili bankanın merkezinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimi, yargılama sırasında ise mahkeme tarafından karar verilebilmesi, ayrıca, Kanun kapsamında yapılacak ödemelerin Hazine adına Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından takip ve tahsil edilmesi öngörülmektedir.

Kanun uyarınca yapılacak inceleme ve denetlemeler sonucunda;

hak sahiplerine yapılan ödemelerde, hak sahibinin beyanının aksine bir durumun ve/veya ilgiliye fazladan veya haksız bir ödeme yapıldığının tespiti hâlinde, fazladan veya haksız ödenen meblağın, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca ödenen kişiden tahsil edilmesi düzenlenmektedir.

Ayrıca, Kanun gereğince ihraç edilecek olan özel tertip Devlet iç borçlanma senetleri ile bu senetler kullanılmak suretiyle yapılacak ödemelere ilişkin işlemler ve kâğıtların damga vergisi ve harçtan müstesna olması hükme bağlanmaktadır.

Madde ile, Hazine Müsteşarlığınca, Kanun kapsamında Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından yapılacak yargılama ve vekalet ücreti dâhil her türlü ödemenin gerçekleştirilebilmesi amacıyla, ilgili mali yıl bütçesinde ödenek ayrılmış olması şartına bağlı olmaksızın özel tertip Devlet iç borçlanma senedi ihraç edilmesine olanak sağlanmıştır.

Kanun uyarınca yapılacak faiz ödemelerinin, 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun uygulanması bakımından mevduat faizi addolunması, ödeme tarihi itibarıyla tahakkuk etmiş sayılması ve aynı Kanunun geçici 67 nci maddesi uyarınca %15 oranında gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması hükme bağlanmaktadır.

Yürürlük maddesidir.

Yürütme maddesidir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Bazı kanunlarda değişiklik yapılması ve Bankalar Kanunu hükümlerine istinaden bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izni kaldırılan Türkiye İmar Bankası T.A.Ş. hakkında tesis edilecek bazı işlemler hakkında kanuna bir fıkra eklenmesine dair kanun teklifimiz ve gerekçesi ekte sunulmuştur.

Gereğini arz ederiz.

Saygılarımızla.

Ahmet Ersin Mustafa Özyurt Özlem Çerçioğlu İzmir Bursa Aydın Hüseyin Ekmekçioğlu Kemal Sağ R. Kerim Özkan Antalya Adana Burdur Orhan Ziya Diren Erdal Karademir M. Mesut Özakcan Tokat İzmir Aydın Abdürrezzak Erten Kemal Demirel Osman Kaptan İzmir Bursa Antalya Muharrem Kılıç Mehmet Parlakyiğit Ahmet Yılmazkaya Malatya Kahramanmaraş Gaziantep Orhan Eraslan Feridun Ayvazoğlu Erol Tınastepe Niğde Çorum Erzincan Muharrem Toprak Ersoy Bulut Hüseyin Özcan İzmir Mersin Mersin Osman Coşkunoğlu Mehmet Tomanbay Osman Özcan Uşak Ankara Antalya M. Vedat Melik Vahit Çekmez Tuncay Ercenk Şanlıurfa Mersin Antalya Canan Arıtman N. Gaye Erbatur İzmir Adana GEREKÇE Kamuoyunda Hazine Bonosu olarak bilinen, Devlet iç borçlanma senetleri, birincil piyasada Hazine Müsteşarlığınca, ihraç edilmekte ise de, ikincil piyasalarda da, alım-satım işlemlerine konu olabilmektedir.

Devlet iç borçlanma senetlerinin bedelleri senedin aslını ibraz eden yatırımcıya, T.C. Merkez Bankası ve T.C. Ziraat Bankası aracılığı ile ödenmektedir.

Senedin aslı yerine, ikincil piyasa işlemi sonucu, düzenlenen belge veya makbuza sahip olan yatırımcılar ise alacaklarını, belge veya makbuzu aldıkları banka veya aracı kurumdan tahsil etmektedir.

Bankalar Kanununun 14/3 maddesi uyarınca, Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulunun 3.7.2003 tarih ve 1085 sayılı kararı ile, Bankacılık yapma ve mevduat kabul etme izni kaldırılan Türkiye İmar Bankası T.A.Ş. ile ilgili olarak yapılan incelemelerde, bünyesinde bulunmamasına rağmen, Bankanın ikincil piyasada, yatırımcılara Devlet iç borçlanma senedi adı altında, makbuz düzenleyerek karşılıksız satış yapıldığı anlaşılmıştır.

Bankalar, yasalara göre kurulmuş olan ve Devletin denetim ve düzenlemesini yaptığı kurumlardır. Bankadan, makbuz mukabili Devlet iç borçlanma senedi olan vatandaşların, bunun karşılığının olup olmadığını bilmesi mümkün değildir. Devletin Bankaları ve işlemlerini denetlemek ve gözetmekle görevli resmi ve özerk kurumları vardır. Bu resmi ve özerk kurumlar, hem Bankaları denetlemek ve hem de mevduat sahiplerinin haklarını korumakla yükümlüdürler.

İmar Bankası, söz konusu Devlet iç borçlanma senetlerini gizlice değil, ülke genelinde ilanlarla ve yazılı ve görsel basında, büyük ve ciddi reklamlar yaparak satmıştır. Bankaları denetlemekle sorumlu olan Devletin kurumları ise, satılan Devlet iç borçlanma senetlerinin karşılığının olmadığını bildikleri halde, duruma müdahale etmemiş ve görevlerini yapmamışlardır.

Esasen SPK’nın bu Bankanın Devlet iç borçlanma senedi alım-satımına aracılık etmesini, 1990 yılında yasaklamasına karşın, İMKB’nin işlemleri kaydetmeyi sürdürdüğü, Hükümetin İmar Bankası olayını incelemek ve değerlendirmekle görevlendirdiği, yabancı uzmanların raporunda da tespit edilmiştir.

Dolayısıyla, İmar Bankasından Devlet iç borçlanma senedi satın aldığını sanan vatandaşlar, Devletin resmi ve özerk kurumlarının görevlerini yapmaması ve bunun sonucu olarak vatandaşların korumasız bırakılmaları sonucu mağdur olmuşlardır. Bu mağduriyetin giderilmemesi, Devlete ve onun kurumlarına olan güveni sarsar.

Bu kanun teklifi ile, Türkiye İmar Bankası T.A.Ş. bünyesinde, karşılığı bulunmayan, Devlet iç borçlanma senetlerini, Bankaca düzenlenen makbuz karşılığında satın almış olan yatırımcıların mağduriyetlerinin giderilmesini teminen, bu tutarların 3/7/2003 tarihinde Resmi Gazetede ilan edilen, Devlet iç borçlanma senetlerinin günlük değerleri esas alınarak hesaplanacak tutar üzerinden, 31/7/2003 tarih ve 4969 sayılı kanunun geçici 2/1 maddesi uyarınca, mevduat ödenmesinde izlenecek usul ve esaslara göre, ödeme yapılması imkanı getirilmektedir.

İZMİR MİLLETVEKİLİ AHMET ERSİN VE 27 MİLLETVEKİLİNİN TEKLİFİ BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI VE BANKALAR KANUNU HÜKÜMLERİNE İSTİNADEN BANKACILIK İŞLEMLERİ YAPMA VE MEVDUAT KABUL ETME İZNİ KALDIRILAN TÜRKİYE İMAR BANKASI T.A.Ş. HAKKINDA TESİS EDİLECEK BAZI İŞLEMLER HAKKINDAKİ KANUNA BİR FIKRA EKLENMESİNE