Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 112 (Esas No: 1/492) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Anayasanın 47 nci maddesinin dördüncü fıkrasında, Devlet, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişileri tarafından yürütülen yatırım ve hizmetlerden hangilerinin özel hukuk sözleşmeleri ile gerçek veya tüzel kişilere yaptırılabileceği veya devredilebileceğinin kanunla belirlenebileceği hükme bağlanmıştır.
3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin (i) bendi uyarınca, ülkemizde futbol ve diğer spor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarını düzenlemek, düzenletmek ve yönetmek yetki ve görevi Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne aittir. Genel Müdürlük, söz konusu yetki ve görevini 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 2 nci maddesi uyarınca Spor Toto Teşkilat Başkanlığı eliyle kullanmaktadır.
Spor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarını düzenleme işi uzmanlık, ileri teknoloji ve yüksek maddî kaynak gerektiren bir iş olup, söz konusu iş ve hizmetlerin bütçe imkanları ve kamunun bugünkü teknolojik imkanları ile yapılması mümkün değildir. Hasılattan pay verilmesi modeli olarak nitelendirilen ve oynatılan oyunlardan yükleniciye belli bir pay yüzdesi verilmesini öngören bu özel finansman modeli sayesinde kamunun büyük bir finansal yükten kurtulması sağlanacaktır.
Spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli bahis oyunlarının (İddaa ve benzeri) oynatılması ve ülkemizde yasa dışı olarak internet üzerinden bahis oynatan şirketler ile rekabet edilebilmesi, bahis oranlarının söz konusu şirketler tarafından belirlenen oranlara eşit veya çok yakın bir oranda belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Kısa süre içerisinde tüm dünyadaki iştirakçiler tarafından en çok tercih edilen oyun hâline gelen sabit ihtimalli bahis oyunlarının esas unsuru, kazanılacak ikramiyeyi belirleyen bahis oranlarıdır. İnternet üzerinden yasa dışı şekilde faaliyet gösteren ve hasılatı üzerinden vergi dâhil hiçbir kesintisi bulunmayan yasa dışı organizasyonların en cazip tarafı bahis oranlarının yüksek tutulması suretiyle iştirakçilere verilen yüksek ikramiyedir.
Öte yandan, spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli bahis oyunlarının oynatılması ve oyunlardan elde edilen hasılatın istenen seviyede olmasının sağlanması hususu da, dağıtılan ikramiye miktarı ile doğru orantılıdır. Dağıtılan ikramiye miktarı arttıkça elde edilecek hasılat miktarı da artacaktır. Söz konusu oyunlarda dağıtılacak ikramiye miktarının önceden bilinmesi fiilen mümkün olmayıp, iştirakçiler, bahislerini oyunu düzenleyen kuruma karşı oynamaktadır. Ayrıca, tüm dünyada internet ortamında yasa dışı olarak faaliyet gösteren bahis şirketleri ile rekabet edilebilmesi, bahis oranlarının söz konusu şirketlerce belirlenen oranlara göre rekabetçi olması ile mümkündür. İnternet üzerinden oynatılan sabit ihtimalli bahis oyunlarında dağıtılan ikramiyenin ortalama oranı hasılatın yüzde doksanına tekabül etmektedir.
14/3/2007 tarihli ve 5602 sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, İdarenin ikramiye olarak verebileceği maksimum ikramiye oranı hasılattan katma değer vergisi düşüldükten sonra kalan tutarın yıllık ortalama yüzde ellidokuzudur. Söz konusu oranın üzerindeki ikramiye riskinin kamunun işleyişi ve yapısı dikkate alındığında kamu tarafından üstlenilmesi mümkün olmadığından, yıllık ortalama yüzde ellidokuzun üzerindeki ikramiye riskinin özel hukuk kuralları ile yönetilen özel hukuk tüzel kişilerine verilmesi zorunluluk arz etmektedir. Tasarı ile iştirakçilere dağıtılacak ikramiye riski, İdare ile özel hukuk tüzel kişileri arasında paylaştırılmaktadır.
Yine, oyunlara ilişkin merkezî sistemin kurulması ve işletilmesi ile bu sistemle bağlantılı çalışacak risk yönetim merkezi kurulması ve işletilmesi hususları uzmanlık, ileri teknoloji ve yüksek finansman gerektiren iş ve hizmetler olduğundan, özel sektöre verilmesi zorunluluk arz etmektedir.
Belirtilen nedenlerle, spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarının yürütülmesinde rekabet edebilir ve günün şartlarına en uygun modeli, anılan oyunların yürütülmesine yönelik iş ve hizmetlerin, hasılattan pay verilmesi suretiyle özel hukuk tüzel kişilerine gördürülmesi sağlayacaktır.
Söz konusu oyunların oynatılmasının özel hukuk tüzel kişilerine yaptırılabileceği 7258 sayılı Kanunda belirtilmiş ise de bu özel hukuk tüzel kişisinin hangi esaslara göre belirleneceği ve yapılacak ihalenin esas ve usullerinin herhangi bir kanunî dayanağı bulunmadığından, belirtilen hususların da kanunla düzenlenmesi büyük önem arz etmektedir. Diğer taraftan, 5583 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin birinci fıkrasının verdiği yetkiye dayanılarak yapılan sözleşmenin süresinin 1/3/2008 tarihinde dolacak olması nedeniyle, yeni bir kanunî düzenleme ihtiyacı ortaya çıkmış ve belirtilen gerekçelerle bu Tasarı hazırlanmıştır.
Madde ile; uzmanlık, ileri teknoloji ve yüksek maddî kaynak gerektiren spor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarını düzenleme işine ilişkin merkezi bahis sistemi ve risk yönetim merkezinin kurulması ve işletilmesi ile baş bayilik iş ve hizmetlerinin Spor Toto Teşkilat Başkanlığınca özel hukuk tüzel kişilerine yaptırılması ve bu amaçla yapılacak ihalenin esas ve usullerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Madde ile, Kanun metninde geçen bazı kavramlar tanımlanmıştır.
Madde ile, bu Kanun kapsamında özel hukuk tüzel kişilerine yaptırılacak iş ve hizmetler maddeler halinde belirtilmiştir.
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından mülkiyeti İdareye ait olarak kurdurulan ve işletilmesi yükleniciye bırakılmış olan oyunların elektronik ortamlar ve terminaller üzerinden oynatılmasını sağlayan Merkezi Bahis Sistemi, kurulduğu dönemde teknolojinin son imkânlarına sahip olmasına karşın, planlanan yeni çalışmaların getirdiği ek ihtiyaçlar ve gelişen donanım ve yazılım teknolojilerinin imkânlarından yararlanılabilmesi amacı ile kamu yararı ve ihtiyaçları göz önüne alınarak ihale edilecek işin kapsamına merkezî sistemin kurulması da dahil edilmiştir.
İhalede rekabet, eşitlik ve şeffaflığın sağlanması açısından ihaleye iştirak edeceklerin kendi merkezî sistemini kurması ve işletmesini temin edebilmesi de bu sayede sağlanmış olmaktadır. Mevcut merkezî sistem ise arşiv amaçlı olarak kullanılacaktır.
Madde ile ayrıca, sabit ihtimalli bahis oyunlarında İdare tarafından dağıtılan ikramiye tutarının oyun planına göre dağıtılması gereken ikramiye tutarının üzerinde olması halinde aradaki farkın karşılanması yükümlülüğü yükleniciye verilmiştir. Dağıtılacak haftalık ikramiyenin taahhüt edilen oranın üzerinde gerçekleşmesi hâlinde bu tutarın yüklenici tarafından karşılanması, ancak, izleyen haftalarda haftalık ikramiyenin taahhüt edilen ikramiyenin altında gerçekleşmesi durumunda, yükleniciye daha önceki haftalarda ödediği ikramiye aşım tutarlarını karşılamak üzere, idarenin ikramiye hesabında önceki haftalardan kalan artı bakiye tutarı kadar ödeme yapılacağından ve bu işlem sözleşme süresince haftalık olarak tekrarlanacağından, sözleşme süresinin sonunda kesin hesap çıkarılarak hesabın artı bakiyede bulunması halinde bu tutarın İdareye ait olacağı, eksi basiyede bulunması hâlinde ise bu tutarın yükleniciye ait olacağı hususları belirlenmiştir.
Madde ile, ihalede esas alınacak temel ilkelerin neler olduğu belirtilmiştir.
Madde ile, ihale komisyonunun oluşumu, komisyon üyelerinin nitelikleri, komisyonun karar alma usulü düzenlenmiştir.
Madde ile, ihaleye çıkılması aşamasında, tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılacak olan ve ihale konusu edilecek işin yaklaşık oranının belirlenmesi zorunluluğu ve bu oranın belirlenmesi usulü ile bunun isteklilere açıklanamayacağı hususu düzenlenmiştir.
Madde ile, yapılacak ihalede kullanılacak yeterlik kriterleri ile bunlara ait esaslar ve iş deneyim belgesi ile ilgili hususlar düzenlenmiştir.
Madde ile, ihaleye katılamayacak olanlar ihale edilecek işin niteliği göz önüne alınarak düzenlenmiştir.
Madde ile, ortak girişim hâlinde teklif vermeyle ilgili hususlar düzenlenmiştir.
Madde ile, altı yüklenicilerle ilgili hususlar düzenlenmiştir.
Madde ile, ihale esnasında yapılması yasak olan fiil ve davranışlar belirlenmiştir.
Madde ile, yapılacak ihaleye ait ilana ilişkin esaslar ve bu bağlamda ilan metninde bulunması zorunlu hususlar düzenlenmiştir.
Madde ile, şartnamelere ilişkin esaslar ve şartnamelerde bulunması zorunlu hususlar düzenlenmiştir.
Madde ile, ihale dokümanının alınması, dokümanda değişiklik ve zeyilname düzenlenmesi ile isteklilerin dokümanla ilgili açıklamada bulunabilmesine ilişkin esaslar belirlenmiştir.
Madde ile, bu Kanun kapsamındaki iş ve hizmetlerin özel hukuk tüzel kişilerine yaptırılması amacıyla yapılacak ihalede tekliflerin hazırlanması ve sunulmasına ilişkin esaslar düzenlenmiştir.
Madde ile, geçici ve kesin teminat alınmasına ilişkin esaslar ve teminat olarak kabul edilebilecek değerler, teminatların alınması ve iadesi ile ilgili hususlar düzenlenmiştir.
Madde ile, bu Kanun kapsamındaki iş ve hizmetlerin özel hukuk tüzel kişilerine yaptırılması amacıyla yapılacak ihalede tekliflerin alınması ve açılmasına ilişkin esaslar düzenlenmiştir.
Madde ile, bu Kanun kapsamındaki iş ve hizmetlerin özel hukuk tüzel kişilerine yaptırılması amacıyla yapılacak ihalede tekliflerin değerlendirilmesi, uygun teklifin seçilmesi, ihalenin onaylanması ve iptaline ilişkin esaslar düzenlenmiştir.
Madde ile, kesinleşen ihale kararının bildirimine ilişkin esaslar düzenlenmiştir.
Madde ile, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalanmasına davet edilmesi hususu düzenlenmiştir.
Madde ile, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme yapılmasındaki görev ve sorumluluğu ile sözleşmeyi imzalamamasının sonuçları düzenlemiş ayrıca böyle bir durumda ihalede ikinci olarak belirlenen teklifle sözleşme imzalanabilmesinin şartları belirlenmiştir.
Madde ile, sözleşme yapılması aşamasında İdarenin görev ve sorumlulukları düzenlenmiştir.
Madde ile, imzalanacak sözleşmede yer alması zorunlu hususlar ile sözleşmenin niteliği, tarafların hak ve yükümlülüklerinin eşit olduğu hususları düzenlenmiştir.
Madde ile, imzalanacak sözleşme esnasında yasaklanan davranışlar düzenlenmiştir.
Madde ile, sözleşmenin uygulanması aşamasında mücbir sebep olarak kabul edilebilecek durumlar belirlenmiştir.
Madde ile, ihale konusu edilecek iş ve hizmetler ile ilgili olarak İdarenin denetim yetkisi düzenlenmiştir.
Madde ile, ihale konusu iş kapsamındaki fikrî ve sınaî hakların esasları düzenlenmiştir.
Madde ile, bu Kanun kapsamında yapılacak ihale sonucunda imzalanacak sözleşmelerin feshedilmesi hâlinde oyunların devamlılığının sağlanabilmesi ve kamu zararı doğmaması için açılacak yeni ihale sonuçlandırılıp işe yeni yüklenicinin başlamasına kadar İdarenin doğrudan temin yöntemiyle seçeceği özel hukuk kişileriyle en fazla bir yıllık sözleşme yapabileceği düzenlenmiştir.
Madde ile, bu Kanunda belirtilen tebligat ve tebliğ edilmiş sayılma dışındaki tebligata ilişkin hususlarda Tebligat Kanununun uygulanacağı düzenlenmiştir.
Madde ile, bu Kanuna göre yapılacak ihale kapsamında yükleniciye verilecek payın 14/3/2007 tarihli ve 5602 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin uygulanmasında yatırım ve işletme giderleri sınırlamasına ilişkin orana dahil olduğu ve Kanunda tanımlanan müşterek bahis oyunları ve sabit ihtimalli bahis oyunlarının 5602 sayılı Kanunun uygulanmasında müşterek bahis sayılacağı hükme bağlanmıştır.
Madde ile, Kanunun uygulanmasıyla ilgili yönetmelik çıkarılması ihtiyacı doğduğunda İdareye bu konuda düzenleme yapabilme yetkisi tanınmaktadır.
Madde ile, bu Kanun kapsamındaki iş ve hizmetlerin özel hukuk tüzel kişilerine yaptırılması amacıyla yapılacak ihalenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa tabi olmadığı belirtilmiştir. Ancak 4734 ve 4735 sayılı kanunlardaki ihalelerden yasaklama ve cezalandırmaya ilişkin hükümlerin bu Kanun açısından da uygulanacağı belirtilmiştir. Ayrıca, maddede bu Kanunun yürürlüğe girmesi ile uygulama imkânı kalmayacak olan 5583 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin ikinci fıkrasının yürürlükten kaldırılması öngörülmektedir.
Madde ile; İdarece 5583 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca yapılan ihale sonucunda imzalanan 15/3/2007 tarihli “futbola dayalı sabit ihtimalli bahis oyunlarının risk yönetim merkezi kurdurulması ve işletmeciliği baş bayiliği verilmesine” ilişkin sözleşme ile merkezi sistemin kurulması ve işletilmesine ilişkin 30/7/2002 tarihli sözleşmenin, bu Kanuna göre yapılacak ihale sonucunda imzalanacak sözleşme konusu iş ve hizmetlerin yüklenici tarafından fiilen başlatılmasına kadar hukukî geçerliliğini sürdüreceği düzenlenmiştir.
İdarenin spor müsabakaları üzerine düzenlediği sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarından sağladığı yaklaşık haftalık hasılat tutarı elli milyon Yeni Türk Lirası tutarında olup, söz konusu hasılattan katma değer vergisi, şans oyunları vergisi ve damga vergisi olarak Devlete, isim hakkı olarak oyun programlarında yer alan spor kulüplerine, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü, Savunma Sanayii Destekleme Fonu, Tanıtma Fonu, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü gibi kamu kurum ve kuruluşlarına pay verilmektedir.
İsim hakkı gelirleri naklen yayın gelirleri ile birlikte Türkiye liglerinde yer alan futbol kulüplerinin en büyük gelir kaynağını oluşturmaktadır. 2005-2006 futbol sezonu başlangıcından itibaren futbol kulüplerimizin bütçelerinin ana kaynağını isim hakkı gelirleri oluşturmaya başlamış ve kulüpler, transfer, altyapı ve deplasman giderleri için anılan isim hakkı gelirlerini planlayarak borçlanmışlardır. Özellikle Türkiye Futbol Federasyonu 1 inci, 2 nci ve 3 üncü futbol liglerinde yer alan birçok futbol kulübü İddaa oyunundan aldıkları isim hakkıyla ayakta durmaya çalışmaktadır.
Söz konusu oyunun durdurulması halinde yukarıda sayılan tüm kamusal katkı ve yararların ortadan kalkması kaçınılmazdır. Bu madde ile yukarıda anılan 15/3/2007 ve 20/7/2002 tarihli sözleşmelerin gerçekleştirilecek ihale sonucunda imzalanacak sözleşme konusu iş ve hizmetlerin yüklenici tarafından fiilen başlatılmasına kadar hukukî geçerliliğini sürdürmesi ve devamı sağlanmakta ve yukarıda anılan kamusal hizmet, katkı ve yararların kesintiye uğramadan devam etmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca, oyunların kesintiye uğraması hâlinde iştirakçiler Türkiye’de yasadışı olarak faaliyet gösteren bahis şirketlerine yönelecek, ülkemiz ekonomi ve sporunu desteklemesi gereken kaynak, yasa dışı şirketler aracılığıyla yurt dışına aktarılacaktır.
İhale konusu işlerin niteliği gereği sözleşmenin imzalanmasını müteakip hemen işe başlanması mümkün olmadığından, daha önceki yasal düzenlemede bu durum için öngörülen altı ay içerisinde fiilen işe başlama hususunun bu Kanuna göre yapılacak ihaleden sonra imzalanacak sözleşmede de uygulanması amaçlanmıştır.
Yürürlük maddesidir.
Yürütme maddesidir.
