İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 4. hâli

Başarılı Sporculara Aylık Bağlanması ile Devlet Sporcusu Unvanı Verilmesi Hakkında Kanun

Kanun numarası
5774
Kabul tarihi
24.06.2008
Resmî Gazete
09.07.2008 / 26931
Düstur
5. tertip, cilt 47
Son değişiklik
04.07.2019
Madde sayısı
18

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 254 (Esas No: 2/68) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.

Genel gerekçe

Spor faaliyetleri günümüzde geniş kitleleri etkileyen, uluslararası ilişkileri geliştirerek Dünya barışına katkıda bulunan evrensel bir faaliyet alanıdır. Dünya genelinde ve ülkemizde hızlı bir gelişim süreci yaşanmaktadır. İnsan haklarına verilen değerle birlikte sanat ve spor bugün toplumların aynası olarak kabul edilmektedir. Bedenen ve ruhen iyi yetişmiş genç bir nüfus ülkemizin her alanda rekabet gücünü artıracaktır.

Anayasanın “Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler” başlıklı Üçüncü Bölümünde yer alan “Gençliğin korunması” başlıklı 58 inci maddesinde, “Devlet, istiklal ve Cumhuriyetimizin emanet edildiği gençlerin müspet ilmin ışığında, Atatürk ilke ve inkılâpları doğrultusunda ve Devletin ülkesi ve milliyetiyle bölünmez bütünlüğünü ortadan kaldırmayı amaç edinen görüşlere karşı yetişme ve gelişmelerini sağlayıcı tedbirleri alır.” hükmü yer almıştır.

Aynı bölümde yer alan “Sporun geliştirilmesi” başlıklı 59 uncu maddede ise “Devlet, her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır, sporun kitlelere yayılmasını teşvik eder. Devlet başarılı sporcuyu korur.” hükmüne yer verilmiştir.

Esasen sporun geliştirilmesi ve kitlelere yayılmasının, gençliğin Anayasanın 58 inci maddesinde sayılan tehlikelerden korunması hususunda başvurulacak en etkili ve yararlı yöntem olduğu da açıktır.

Mezkûr Anayasa hükümleri uyarınca Devlet; sporun kitlelere yayılmasını teşvik etmek, her yaştaki yurttaşlarımızın fizik, moral güç ve yeteneklerini geliştiren beden eğitimini ülke geneline yaygınlaştırmak, sporun bir yaşam biçimi olarak benimsenmesini sağlamak ve gençlerimizin serbest zamanlarını ülke yararı doğrultusunda değerlendirmelerine ilişkin hizmetleri yürütmek amacıyla, tedbirler almakla yükümlüdür.

Olimpiyat Oyunları, Dünya ve Avrupa şampiyonaları gibi önemli ve büyük spor organizasyonlarında başarı kazanan üst düzey performans sporcularının; faal sporculuk dönemlerinde, söz konusu başarıları kazanabilmek için yapmak zorunda oldukları sportif çalışmalar, çoğu zaman öğrenim hayatı ve çalışma hayatını aksatabilmekte ve bu durum faal sporculuk döneminin sona ermesi ile birlikte söz konusu sporcuların maddi yönden zor durumda kalmalarına sebep olmakta; zaman içinde söz konusu başarıların unutulması da sporcuları manevi yönden yıpratmakta ve yeni nesillerde spor yapma azmini olumsuz etkilemektedir.

Kanun Teklifinde belirtilen uluslararası spor organizasyonlarında başarı kazanan ve toplumda sevgi ve saygı gören milli sporcuların, kendilerine, ailelerine aylık bağlanması ve tedavi yardımı verilmesi suretiyle maddi ve Devlet Sporcusu unvanı verilmek suretiyle manevi yönden Devlet tarafından takdir edildiğini görmek, spora başlama yaşındaki çocuklara ve gençlere örnek teşkil ve spora teşvik edecektir.

Ayrıca bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 2012 Olimpiyat Oyunlarına kadar geçen süre içerisinde, ilk ve orta öğretim öğrencileri arasından Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından her yıl seçilecek 1000 öğrencinin, Olimpiyatlara ülkemiz adına katılacak sporcu olarak yetiştirilmesi, bu sporcuların iaşe, ibate ve öğrenim giderlerinin Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından karşılanarak, bu sporculara 16 yaşını doldurmamış işçiler için tespit edilen asgari ücret oranında her ay ücret ödenerek, sportif alanda daha iyi yetişmeleri amaçlanmıştır.

Madde gerekçeleri

Tasarı/teklif madde 1

→ yürürlükteki madde 1

Türk vatandaşlarından; uluslararası düzeyde üstün başarı kazanmış sporculara ve bunların ölümü halinde bakmakla yükümlü oldukları aile fertlerine ve ferdi veya takım halinde Olimpiyat ve Dünya şampiyonu olmuş sporcuların Milli takım teknik direktör ve antrenörlerine aylık bağlanması ve uluslararası düzeyde üstün başarı kazanmış sporculara "Devlet Sporcusu" unvanı verilerek bu başarılarının taltif edilmesi suretiyle Türk vatandaşlarının spora özendirilmesinin amaçlandığı belirtilmiştir.

Tasarı/teklif madde 2

→ yürürlükteki madde 2

Bu Kanunun, müsabakaların yapıldığı dönem itibariyle Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) tarafından olimpik veya parolimpik spor dalları içinde kabul edilmiş spor dallarının büyükler kategorisinde, Olimpiyat oyunlarında, Dünya ve Avrupa şampiyonalarında ferdi ya da takım halinde birinci, ikinci ve üçüncü olan sporcular ile bunların ölümü halinde bakmakla yükümlü oldukları aile fertlerini ve Olimpiyat ve Dünya Şampiyonalarında ferdi ya da takım halinde şampiyon olan sporcuların Milli takım teknik direktör ve antrenörlerini kapsadığı belirtilmiştir.

Tasarı/teklif madde 3

→ yürürlükteki madde 3

Bu Kanun kapsamına giren sporcular ile Olimpiyat ve Dünya şampiyonu olmuş sporcuların Milli takım antrenör ve teknik direktörlerinin, daha sonra ömür boyu hak mahrumiyeti cezası almadıkları ve şampiyonluklarının doping dahil herhangi bir sebeple geçersiz olarak kabul edilmediği Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından belgelendirilecek olanlara; Maliye Bakanlığına yazılı olarak müracaatları halinde ve 40 yaşını doldurdukları tarihten başlatılmak üzere Bakanlar Kurulu kararı ile "Sporcu Şeref Aylığı" adı altında aylık bağlanır. Bu sporculardan, "Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik" hükümleri çerçevesinde alacakları sağlık kurulu raporu neticesinde özür durumuna göre tüm vücut fonksiyonlarının en az %/40'ını kaybetmiş olduğunu belgeleyenlere, 40 yaşını doldurmaları beklenmeksizin aylık bağlanacağı belirtilmiştir.

Sporcu Şeref Aylığının bir aylık tutarının, aylık ödeme dönemi itibariyle Olimpiyat şampiyonları için 26000 gösterge rakamının, Olimpiyat ikincileri için 25000 gösterge rakamının, Olimpiyat üçüncüleri için 24000 gösterge rakamının, Dünya Şampiyonları için 24000 gösterge rakamının, Dünya ikincileri için 23000 gösterge rakamının Dünya üçüncüleri için 22000 gösterge rakamının, Avrupa şampiyonları için 22000 gösterge rakamının, Avrupa ikincileri için 21000 gösterge rakamının ve Avrupa üçüncüleri için 20000 gösterge rakamının Olimpiyat ve Dünya şampiyonu olmuş sporcuların Milli takım antrenör ve teknik direktörlerinin ise bu sporculara göre belirlenecek gösterge rakamının, Devlet memuru aylıklarının hesabında kullanılmakta olan aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak olan miktar olduğu belirtilmiştir.

Sporcu, teknik direktör ve antrenörlerin bu Kanun kapsamında belirtilen derecelerden birden fazlasına sahip olmaları halinde, kendilerine sadece sahip oldukları derecelerden, en yüksek derecenin gösterge rakamı karşılığı olan maaş bağlanacağı, belirtilmiştir.

Tasarı/teklif madde 4

→ yürürlükteki madde 4

Bu Kanunun 3 üncü maddesine göre Sporcu Şeref Aylığı almakta iken ölenler ile 3 üncü maddede belirtilen diğer şartları haiz olmakla birlikte 40 yaşını doldurmamış olmaları sebebiyle henüz aylık bağlanmaksızın ölenlerin; 17.7.1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre dul aylığı bağlanması şartlarını haiz olan eşlerine bu şartları haiz olmaya devam ettikleri müddetçe, aylık bağlanan eşin ölümü halinde ise yine 17.7.1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre yetim aylığı bağlanması şartlarını haiz çocuklarına bu şartları haiz olmaya devam ettikleri müddetçe aylık bağlanacağı, eş veya çocuklara bağlanacak aylıkların ödenmesine, hak sahiplerinin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına yazılı talepleri üzerine ve ölüm tarihini izleyen aybaşından itibaren başlanacağı düzenlenmiştir.

Eşe bağlanacak aylık tutarı 4800 gösterge rakamının, çocuklara bağlanacak aylık tutarı 3600 gösterge rakamının Devlet memuru aylıklarının hesabında kullanılmakta olan aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak olan miktardır. Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan gelir veya aylık bağlanmadığı gibi, zorunlu olarak sosyal güvenlik kurumlarından birine tabi olmayı gerektiren bir işte de çalışmadığını belgelemek suretiyle yazılı talepte bulunan hak sahibi eşin aylığı ise; yazılı talebinin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının kayıtlarına geçtiği tarihi takip eden aydan geçerli olmak kaydıyla, 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan 30 günlük net asgari ücret tutarının eşler için % 75'i esas alınmak suretiyle hesaplanacak miktar üzerinden ödeneceği belirtilmiştir.

Aylığa müstahak birden fazla çocuk olması halinde, yukarıda belirtilen yönteme göre yapılacak hesaplama neticesinde bulunacak tutar çocuklar arasında eşit olarak paylaştırılır. Evlenmesi sebebiyle bu Kanuna göre bağlanmış aylıkları kesilmiş olan eşlerden tekrar dul kalanlara, birinci fıkrada belirtilen şartları haiz olmalarının yanı sıra sonradan evlendikleri eşlerinden dolayı dul aylığına hak kazanamamış olmaları kaydıyla aylıkları yeniden bağlanacağı belirtilmiştir.

Bu Kanun hükümlerine göre eş ve çocuklara bağlanacak aylıkların, ölen sporcunun ödemiş olduğu prim veya kesenekler karşılığında sosyal güvenlik kurumları tarafından bağlanacak aylık ya da gelirlere hak kazanılmasında veya aylık ya da gelirlerin miktarının hesabında dikkate alınmayacağı belirtilmiştir.

Tasarı/teklif madde 5

→ yürürlükteki madde 5

Aylıkların ödenme zamanı, vergi muafiyeti ve haczedilemeyeceğine ilişkin düzenleme yapılmıştır.

Tasarı/teklif madde 6

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Bu Kanunun 3 üncü ve 4 üncü maddesi uyarınca aylık bağlanmış olanlardan, çalışmakta oldukları iş ya da sosyal güvenlik kurumlarından bağlanmış olan gelir veya aylıkları sebebiyle tedavi yardımından ya da hastalık sigortasından yararlanmaya hak kazanamamış olanların; resmi sağlık kurum ve kuruluşlarında görecekleri tedavilere ilişkin giderler ile ilaç giderleri, 8.6.1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre aylık bağlanmış olanların tedavi yardımından yararlanmasına ilişkin usul ve esaslar ile birim fiyatlar çerçevesinde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından karşılanacağı düzenlenmiştir.

Bu Kanun uyarınca aylık bağlanmış olanların eş ve çocuklarının da, 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre aylık bağlanmış olanların eş ve çocuklarının tedavi yardımından yararlanmasına ilişkin şartlar çerçevesinde birinci fıkra ile düzenlenen haklardan yararlanacağı düzenlenmiştir.

Tasarı/teklif madde 7

→ yürürlükteki madde 6

Bu Kanun gereğince ödenecek aylıklar ve karşılanacak tedavi ve ilaç giderleri sebebiyle Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından yapılan ödemelerin, faturası karşılığında Hazineden tahsil edileceği düzenlenmiştir.

Tasarı/teklif madde 8

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Devlet Sporcusu olacak sporcuların, Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) tarafından kabul edilen olimpik ve parolimpik spor dallarının büyükler kategorisinde; sahip olmaları gereken dereceler belirtilmiştir.

Devlet Sporcusu olacak sporcuların ömür boyu hak mahrumiyeti veya doping suçundan dolayı ceza almamış olmaları gerektiği belirtilmiştir.

Tasarı/teklif madde 9

→ yürürlükteki madde 7

Devlet Sporcuları Seçici Kurulunun kimlerden oluşacağı, Kurulun Başkanı ve sekretarya hizmetleri ile ilgili düzenlemeye yer verilmiştir.

Tasarı/teklif madde 10

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Seçici Kurulun çalışma usulü, spor dallarına göre verilecek unvan sayısı, Devlet Sporcusu olmak üzere aday belirlenmesi ve bununla ilgili sürecin Spordan Sorumlu Devlet Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelik ile belirlenmesi öngörülmüştür.

Devlet Sporcusu seçilen adaylara, Devlet Sporcusu unvanı ve buna ilişkin berat verilmesinin usulü belirtilmiştir.

Tasarı/teklif madde 11

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Devlet Sporcusu unvanı verileceklerde kamu kurum ve kuruluşlarında görevli olma şartı aranmayacağı ancak, kamu kurum ve kuruluşlarında görevli olmayan Devlet sporcularının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer mevzuattaki konuya ilişkin mali ve sosyal haklardan yararlanamayacağı belirtilmiştir.

Devlet Sporcusu seçilenler VIP salonlarını kullanabilme ve devlet törenlerinde protokolde ağırlanma haklarından faydalanacağı ve bu unvanı sadece manevi olarak kullanacakları belirtilmiştir.

Tasarı/teklif madde 12

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Devlet Sporcusu unvanının geri alınmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.

Tasarı/teklif madde 13

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten 2012 Olimpiyat Oyunlarına kadar geçen süre içerisinde, ilk ve orta öğretim öğrencileri arasından Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından her yıl seçilecek 1000 öğrencinin, sporcu olarak yetiştirileceği düzenlenmiştir.

Yetiştirilecek sporcuların iaşe, ibate ve öğrenim giderleri Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından karşılanacaktır. Ayrıca bu sporculara 16 yaşını doldurmamış işçiler için tespit edilen asgari ücret oranında her ay ücret ödeneceği belirlenmiştir.

Sporcuların tespiti, iaşe, ibate ve öğrenim giderlerinin karşılanması ile ücret ödenmesine ilişkin usul ve esasların Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirleneceği öngörülmüştür.

Tasarı/teklif madde 14

→ yürürlükteki madde 8

Bu Kanunla yürürlükten kaldırılan 11.10.1983 tarihli ve 2913 sayılı Dünya Olimpiyat ve Avrupa Şampiyonluğu Kazanmış Sporculara ve Bunların Ailelerine Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna ve aynı Kanuna göre aylık bağlanmış olanlara yapılmış olan atıfların, bu Kanuna ve bu Kanuna göre aylık bağlanmış olanlara yapılmış sayılacağı belirtilmiştir.

Tasarı/teklif madde 15

→ yürürlükteki madde 10

11.10.1983 tarihli ve 2913 sayılı Dünya Olimpiyat ve Avrupa Şampiyonluğu Kazanmış Sporculara ve Bunların Ailelerine Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun yürürlükten kaldırılması öngörülmüştür.

Tasarı/teklif geçici madde 1

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Kanunun yayımlanmasından önce, Kanunda belirtilen başarıları kazanmış olan sporcular ile ölmüş olanların 3 üncü maddede belirtilen şekilde tespit edilecek hak sahiplerinin de Kanunda verilen haklardan yararlanmaları amaçlanmıştır.

Tasarı/teklif madde 16

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Yürürlük maddesidir.