İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 17. hâli

Elektronik Haberleşme Kanunu (EHK)

Kanun numarası
5809
Kabul tarihi
05.11.2008
Resmî Gazete
10.11.2008 / 27050 (mükerrer)
Düstur
5. tertip, cilt 48
Son değişiklik
24.07.2026
Madde sayısı
78

Birinci Kısım

Genel Hükümler

Birinci Bölüm

Amaç, Kapsam ve Tanımlar

Madde 1

Amaç

(1) Bu Kanunun amacı; elektronik haberleşme sektöründe düzenleme ve denetleme yoluyla etkin rekabetin tesisi, tüketici haklarının gözetilmesi, ülke genelinde hizmetlerin yaygınlaştırılması, kaynakların etkin ve verimli kullanılması, haberleşme alt yapı, şebeke ve hizmet alanında teknolojik gelişimin ve yeni yatırımların teşvik edilmesi ve bunlara ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.

Madde gerekçesi

Madde ile Kanunun amacı belirlenmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 1 gerekçesi

Madde 2

Kapsam

2 değişiklik

(1) Elektronik haberleşme hizmetlerinin yürütülmesi ve elektronik haberleşme alt yapı ve şebekesinin tesisi ve işletilmesi ile her türlü elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerinin imali, ithali, satışı, kurulması, işletilmesi, frekans dahil kıt kaynakların planlaması ve tahsisi ile bu konulara ilişkin düzenleme, yetkilendirme, denetleme ve uzlaştırma faaliyetlerinin yürütülmesi bu Kanuna tabidir.

(2) Millî güvenlik ve kamu düzeni ile olağanüstü hal, (…)[1] seferberlik, savaş hallerinde ve doğal afet durumlarında elektronik haberleşme hizmetlerinin sağlanmasına ilişkin özel kanunların ve 16/7/1965 tarihli ve 697 sayılı Ulaştırma ve Haberleşme Hizmetlerinin Olağanüstü Hallerde ve Savaşta Ne Suretle Yürütüleceğine Dair Kanun, 9/4/1987 tarihli ve 3348 sayılı Ulaştırma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, 16/6/2005 tarihli ve 5369 sayılı Evrensel Hizmetin Sağlanması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, 3/7/2005 tarihli ve 5397 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun hükümleri saklıdır.

(3) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığı ve kuruluş kanunları ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev sahaları ile ilgili konularda olmak üzere Dışişleri Bakanlığı, Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı, Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğünün elektronik haberleşme cihaz, sistem ve şebekeleri ile bedeli bu kurumlar tarafından ödenerek işletmeciler tarafından kurulan veya kurulacak elektronik haberleşme cihaz, sistem ve şebekeleri hakkında 36 ncı ve 39 uncu maddeler hariç, bu Kanun hükümleri uygulanmaz.[2]

Madde gerekçesi

Madde ile Kanunun kapsamı belirlenmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 2 gerekçesi

Madde 3

Tanımlar ve kısaltmalar

3 değişiklik

(1) Bu Kanunda geçen;

a) Abone: Bir işletmeci ile elektronik haberleşme hizmetinin sunumuna yönelik olarak yapılan bir sözleşmeye taraf olan gerçek ya da tüzel kişiyi,

b) Abonelik sözleşmesi: İşletmeci ile abone arasında akdedilen ve işletmecinin bir bedel karşılığında dönemsel ya da sürekli olarak bir hizmeti yerine getirmeyi veya mal teminini üstlendiği ya da her ikisini birden kapsayan sözleşmeyi,

c) Abone kimlik ve iletişim bilgileri: İşletmeci tarafından aboneye tahsis edilen özel bilgileri,

ç) Adres taşınabilirliği: Abonenin numarasını değiştirmeden bulunduğu adresi değiştirmesini,

d) Ana elektronik haberleşme şebekesi: Kamu kullanımına açık elektronik haberleşme hizmetlerinin üzerinden yürütüldüğü, belirli noktalar arasında elektronik haberleşme sağlayan transmisyon alt yapısı ve anahtarlama ekipmanları da dahil olmak üzere erişim ve iletim sistemleri şebekesini,

e) Arabağlantı: Bir işletmecinin kullanıcılarının aynı veya diğer bir işletmecinin kullanıcılarıyla irtibatının veya başka bir işletmeci tarafından sunulan hizmetlere erişiminin sağlanmasını teminen, aynı veya farklı bir işletmeci tarafından kullanılan elektronik haberleşme şebekelerinin birbirlerine fiziksel ve mantıksal olarak bağlantısını,

f) Arabağlantı yükümlüsü: Arabağlantı sağlama yükümlülüğü getirilen işletmeciyi,

g) Bakanlık: Ulaştırma Bakanlığını,

ğ) Dağıtıcı: Cihazın satış ve/veya tedarik zincirinde yer alan ve faaliyetleri cihazın özelliklerini etkilemeyen gerçek veya tüzel kişiyi,

h) Elektronik haberleşme: Elektriksel işaretlere dönüştürülebilen her türlü işaret, sembol, ses, görüntü ve verinin kablo, telsiz, optik, elektrik, manyetik, elektromanyetik, elektrokimyasal, elektromekanik ve diğer iletim sistemleri vasıtasıyla iletilmesini, gönderilmesini ve alınmasını,

ı) Elektronik haberleşme alt yapısı: Elektronik haberleşmenin, üzerinden veya aracılığıyla gerçekleştirildiği anahtarlama ekipmanları, donanım ve yazılımlar, terminaller ve hatlar da dahil olmak üzere her türlü şebeke birimlerini, ilgili tesisleri ve bunların bütünleyici parçalarını,

i) Elektronik haberleşme alt yapısı işletimi: İlgili alt yapıya ilişkin gerekli elektronik haberleşme tesislerinin kurulması, kurdurulması, kiralanması veya herhangi bir surette temin edilmesiyle bu tesisin diğer işletmecilerin veya talep eden gerçek veya tüzel kişilerin kullanımına sunulmasını,

j) Elektronik haberleşme hizmeti: Elektronik haberleşme tanımına giren faaliyetlerin bir kısmının veya tamamının hizmet olarak sunulmasını,

k) Elektronik haberleşme şebekesi: Bir veya daha fazla nokta arasında elektronik haberleşmeyi sağlamak için bu noktalar arası bağlantıyı teşkil eden anahtarlama ekipmanları ve hatlar da dahil olmak üzere her türlü iletim sistemleri ağını,

l) Elektronik haberleşme sektörü: Elektronik haberleşme hizmeti verilmesi, elektronik haberleşme şebekesi sağlanması, elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerine yönelik üretim, ithal, satış ve bakım-onarım hizmetlerinin yürütülmesi ile ilgili sektörü,

m) Elektronik haberleşme şebekesi sağlanması: Elektronik haberleşme şebekesi kurulması, işletilmesi, kullanıma sunulması ve kontrolünü,

n) Elektronik kimlik bilgisi: Elektronik haberleşme cihazlarına tek ve benzersiz olarak tahsis edilmiş kimlik tanımını,

o) Elektromanyetik girişim (Enterferans): İlgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılan her türlü elektronik haberleşmeyi engelleyen, kesinti doğuran veya kalitesini bozan her türlü yayın veya elektromanyetik etkiyi,

ö) Erişim: Bu Kanunda belirtilen koşullarla, elektronik haberleşme şebekesi, alt yapısı ve/veya hizmetlerinin, diğer işletmecilere sunulmasını,

p) Erişim yükümlüsü: Erişim sağlama yükümlülüğü getirilen işletmeciyi,

r) Etkin piyasa gücü: İşletmecinin, ilgili elektronik haberleşme pazarında, tek başına ya da diğer işletmecilerle birlikte, rakiplerinden, kullanıcılarından ve tüketicilerinden fark edilir bir şekilde bağımsız olarak hareket edebilmesine imkan sağlayan ekonomik gücü,

s) Geçiş hakkı: İşletmecilere, elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve alt yapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlar ile kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden, üzerinden geçmeleri için tanınan hakları,

ş) Geçiş hakkı sağlayıcısı: Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere, taşınmaz sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini,

t) Hizmet taşınabilirliği: Abonenin numarasını değiştirmeden aldığı hizmet türünü değiştirmesini,

u) İlgili pazar: Ülkenin tümünde veya bir bölümünde sunulmakta olan belirli bir elektronik haberleşme hizmeti ve onunla yüksek derecede ikame edilebilen diğer elektronik haberleşme hizmetlerinden oluşan pazarı,

ü) İlgili tesisler: İlgili şebeke ve/veya hizmet aracılığıyla hizmetlerin sunulmasını sağlayan ve/veya destekleyen bir elektronik haberleşme şebekesine ve/veya bir elektronik haberleşme hizmetine ilişkin tesisleri,

v) İnternet alan adı: İnternet üzerinde bulunan bilgisayar veya internet sitelerinin adresini belirlemek için kullanılan internet protokol numarasını tanımlayan adları,

y) İnternet alan adı sistemi: Okunması ve akılda tutulması kolay olan ve genelde aranan adres sahipleri ile ilişkilendirilebilen simgesel isimlerle yapılan adreslemede, karşılığı olan internet protokolü numarasını bulan ve kullanıcıya veren sistemi,

z) İşletmeci: Yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten şirketi,

aa) İşletmeci numara taşınabilirliği: Abonenin numarasını değiştirmeden hizmet aldığı işletmeciyi değiştirmesini,

bb) Koşullu erişim sistemi: Radyo ve televizyon yayın sistemlerine abonelik veya başka bir yöntemle önceden izin verilmesi yoluyla koşullu olarak erişimi sağlayan her türlü teknik tedbir ve düzenlemeyi,

cc) Kullanıcı: Aboneliği olup olmamasına bakılmaksızın elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan gerçek veya tüzel kişiyi,

çç) Kullanım hakkı: Frekans, numara, uydu pozisyonu gibi kıt kaynakların kullanılması için verilen hakkı,

dd) Kurul: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulunu,

ee) Kurum: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunu,

ff) MCKS (CEIR): Merkezî mobil cihaz kimlik tanımı veri tabanı sistemini,

gg) MCKT (EIR): Mobil cihaz kimlik tanımı veri tabanını,

ğğ) Numara: Şebeke ve/veya şebeke sonlanma noktasını tanımlayan, söz konusu noktaya ses, veri ve görüntünün yönlendirilmesini sağlayan, kullanıldığı yere göre abone, işletmeci, elektronik haberleşme şebekesi ve/veya hizmeti ile ilişkilendirilebilen bilgiyi içeren harf, rakamlar dizini veya sembolleri,

hh) Numara taşınabilirliği: Abonelerin numarasını değiştirmeden, hizmet aldığı işletmeciyi veya adresini veya aldığı hizmetin türünü değiştirebilmesini,

ıı) Onaylanmış kuruluş: Uygunluk değerlendirme faaliyetinde bulunmak üzere, Kurum tarafından belirlenerek, 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun ve ilgili teknik düzenlemelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yetkilendirilen kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek veya tüzel kişileri,

ii) Radyo ve televizyon yayını: Karasal, kablo, uydu ve diğer ortamlar üzerinden, şifreli veya şifresiz olarak kitle haberleşmesi amacıyla yapılan ve bireysel iletişim hizmetlerini kapsamayan görüntü ve/veya ses iletimini,

jj) Son kullanıcı: Elektronik haberleşme hizmeti ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlamayan gerçek veya tüzel kişileri,

kk) Spektrum: Elektronik haberleşme amacıyla kullanılan, frekansı 9 kHz-3000 GHz arasında olan ve uluslararası düzenleme yapılması halinde 3000 GHz'in üzerindeki frekanslar da dahil olmak üzere elektromanyetik dalgaların frekans aralığını,

ll) Standart: Üzerinde mutabakat sağlanmış olan, kabul edilmiş bir kuruluş tarafından onaylanan, mevcut şartlar altında en uygun seviyede bir düzen kurulmasını amaçlayan, ortak ve tekrar eden kullanımlar için ürünün özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunlarla ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirmesi işlemleri hususlarından biri veya birkaçını belirten ve bu kapsamda uyulması ihtiyari olan düzenlemeyi,

mm) Şebeke sonlanma noktası: Elektronik haberleşme şebekesinde aboneye erişimin sağlandığı fiziksel noktayı, anahtarlama veya yönlendirme ihtiva eden şebekelerde ise abone numarası veya ismi ile ilişkilendirilebilen özel bir şebeke adresiyle tanımlanan noktayı,

nn) Tarife: İşletmecilerin, elektronik haberleşme hizmetinin sunulması karşılığında kullanıcılardan farklı adlar altında alabilecekleri ücretleri içeren cetveli,

oo) Taşıyıcı: Bir çağrının başlatılması, sonlandırılması veya taşınması hizmetlerinin tümünü veya bir kısmını sunan işletmeciyi,

öö) Taşıyıcı ön seçimi: Taşıyıcının, taşıyıcı seçim kodu çevrilmeksizin seçilmesine imkan sağlayacak şekilde önceden seçilmesi yöntemini,

pp) Taşıyıcı seçimi: Taşıyıcının, taşıyıcı seçim kodu çevrilmesi suretiyle seçilmesi yöntemini,

rr) Taşıyıcı seçim kodu: Taşıyıcılara, taşıyıcı seçimi amacıyla Kurumca tahsis edilen kodu,

ss) Telsiz: Aralarında herhangi bir fiziki bağlantı olmaksızın elektromanyetik dalgalar yoluyla açık, kodlu veya kriptolu ses ve veri vermeye, almaya veya yalnızca vermeye veya almaya yarayan sistemleri,

şş) Telsiz kurma ve kullanma izni: Bu Kanun kapsamında kurulacak ve kullanılacak telsiz cihaz ve sistemleri için Kurum tarafından verilen izni,

tt) Telsiz ruhsatnamesi: Bu Kanun kapsamında kurulacak ve kullanılacak telsiz cihaz ve sistemleri için Kurum tarafından verilen ruhsatnameyi,

uu) Tüketici: Elektronik haberleşme hizmetini ticari veya mesleki olmayan amaçlarla kullanan veya talep eden gerçek veya tüzel kişiyi,

üü) Ulusal dolaşım: Bir işletmeciye ait hizmetlerin, teknik uyumluluk şartları saklı kalmak üzere, diğer bir işletmecinin abonelerine ait ekipmanlar üzerinden sunulmasına veya bir diğer sistemin arabağlantısına imkân sağlayan sistemlerarası dolaşımı,

vv) Ulusal numaralandırma planı: Numaraların yapısını tanımlayan, yönlendirme, adresleme, ücretlendirme veya hizmet türüne ilişkin bilgi vermek üzere bölümlere ayrılarak tanımlanabilen numaralandırma planını,

yy) Uyumlaştırılmış Avrupa standardı: Avrupa Topluluğu Resmi Gazetesinde ismi yayımlanan standardı,

zz) Uyumlaştırılmış ulusal standart: Uyumlaştırılmış Avrupa standartlarına uygun olarak Türk Standartları Enstitüsü tarafından uyumlaştırılarak kabul edilen ve Kurum tarafından listeleri tebliğler ile yayımlanan Türk standartlarını,

aaa) Üretici: Elektronik haberleşme cihazı imal eden, ıslah eden veya cihaza adını, ticarî markasını veya ayırt edici işaretini koymak suretiyle kendini üretici olarak tanıtan gerçek veya tüzel kişiyi, üreticinin Ülke dışında olması halinde, üretici tarafından yetkilendirilen temsilciyi ve/veya ithalatçıyı, ayrıca, cihazın satış ve/veya tedarik zincirinde yer alan ve faaliyetleri cihazın güvenliğine ilişkin özelliklerini etkileyen gerçek veya tüzel kişiyi,

bbb) Yerel ağ: Sabit elektronik haberleşme şebekesinde abone tarafındaki şebeke sonlanma noktasını, abonenin bağlı bulunduğu ana dağıtım çatısına veya eşdeğer tesise bağlayan fiziksel devreyi,

ccc) Yetkilendirme: Elektronik haberleşme hizmetlerinin sunulması ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlanmasını teminen şirketlerin, Kurum nezdinde kayıtlanmasını veya kayıtlanmasıyla birlikte bu şirketlere elektronik haberleşme hizmetlerine özel, belirli hak ve yükümlülükler verilmesini,

(ççç) (Ek:13/10/2022-7418/36 md.) Şebekeler üstü hizmet: İnternet erişimine sahip abone ve kullanıcılara, işletmecilerden veya sağlanan internet hizmetinden bağımsız olarak kamuya açık bir yazılım vasıtası ile sunulan; sesli, yazılı, görsel iletişim kapsamındaki kişiler arası elektronik haberleşme hizmetlerini,

(ddd) (Ek:13/10/2022-7418/36 md.) Şebekeler üstü hizmet sağlayıcı: Şebekeler üstü hizmet tanımı kapsamına giren hizmetleri sunan gerçek veya tüzel kişiyi,

(eee) (Ek:24/7/2026-7590/27 md.) Başkanlık: Siber Güvenlik Başkanlığını,

ifade eder.

Madde gerekçesi

Madde ile Kanunda kullanılan bazı ibarelerin tanımlarına yer verilmek suretiyle uygulamada açıklık sağlanması hedeflenmiştir. Bu tanımlar yapılırken, hem teknik açıdan hem de uluslararası uygulamalarda birliği sağlamak üzere Avrupa Birliği mevzuatında yer alan tanımlar ile ITU tanımları dikkate alınmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 3 gerekçesi

Madde 4

İlkeler

2 değişiklik

(1) Her türlü elektronik haberleşme cihaz, sistem ve şebekelerinin kurulması ve işletilmesine müsaade edilmesi, gerekli frekans, numara, uydu pozisyonu ve benzeri kaynak tahsislerinin yapılması ile bunların düzenlenmesi Devletin yetki ve sorumluluğu altındadır. İlgili merciler tarafından elektronik haberleşme hizmetinin sunulmasında ve bu hususta yapılacak düzenlemelerde aşağıdaki ilkeler göz önüne alınır:

a) Serbest ve etkin rekabet ortamının sağlanması ve korunması.

b) Tüketici hak ve menfaatlerinin gözetilmesi.

c) Kalkınma planları ve üst politika metinleri ile Bakanlık tarafından belirlenen stratejilerin gözetilmesi.[3]

ç) Herkesin, makul bir ücret karşılığında elektronik haberleşme şebeke ve hizmetlerinden yararlanmasını sağlayacak uygulamaların teşvik edilmesi.

d) Aksini gerektiren objektif nedenler bulunmadıkça veya toplumdaki ihtiyaç sahibi kesimlere özel, kapsamı açık ve sınırları belirlenmiş kolaylıklar sağlanması halleri dışında, eşit şartlardaki aboneler, kullanıcılar ve işletmeciler arasında ayrım gözetilmemesi ve hizmetlerin benzer konumdaki kişiler tarafından eşit şartlarla ulaşılabilir olması.

e) Bu Kanunda aksi belirtilmedikçe ya da objektif nedenler aksini gerektirmedikçe, niteliksel ve niceliksel devamlılık, düzenlilik, güvenilirlik, verimlilik, açıklık, şeffaflık ve kaynakların verimli kullanılmasının gözetilmesi.

f) Elektronik haberleşme sistemlerinin uluslararası normlara uygun olması.

g) Teknolojik yeniliklerin uygulanması ile araştırma-geliştirme faaliyet ve yatırımlarının teşvik edilmesi.

ğ) Hizmet kalitesi artırımının teşvik edilmesi.

h) Millî güvenlik ile kamu düzeni gereklerine ve acil durum ihtiyaçlarına öncelik verilmesi.

ı) Bu Kanunda, ilgili mevzuatta ve yetkilendirmelerde açıkça belirlenen durumlar haricinde, işletmecilerin, arabağlantı da dahil olmak üzere erişim ücretleri ile hat ve devre kiralarını da kapsayacak biçimde, elektronik haberleşme hizmeti sunulması karşılığı alacakları ücretleri serbestçe belirlemesi.

i) Elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerinin kurulması, kullanılması ve işletilmesinde insan sağlığı, can ve mal güvenliği, çevre ve tüketicinin korunması açısından asgarî uluslararası normların dikkate alınması.

j) Elektronik haberleşme hizmetlerinin sunulmasında ve bu hususlarda yapılacak düzenlemelerde tarafsızlığın sağlanması.

k) Teknolojik yeniliklerin kullanılması da dahil olmak üzere engelli, yaşlı ve sosyal açıdan korunmaya muhtaç diğer kesimlerin özel ihtiyaçlarının dikkate alınması.[4]

l) Bilgi güvenliği ve haberleşme gizliliğinin gözetilmesi.

Madde gerekçesi

Bu maddede, elektronik haberleşme hizmetleri ile ilgili idarî uygulamaya yol göstermesi amacıyla gerekli olan genel esaslara yer verilmektedir. Tarafların elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin işlemlerinde dikkate alacağı ilkeler açıkça belirtilmek suretiyle, uygulamanın genel çerçevesi çizilmiş, böylece kamu hizmeti niteliğinde bulunan bu hizmetlerin verilmesinde uygulanacak ilkeler netleştirilmiştir. Bu düzenleme ile bir taraftan elektronik haberleşme hizmetlerinde serbest rekabetin getireceği yararların sağlanması hedeflenmekte, öte yandan sektörün serbest rekabete açılması ile doğabilecek sorunlar, sektörü düzenleyici makamların müdahale alanı açıkça belirtilmektedir.

Ayrıca, Kanunun belirlediği ilkeler çerçevesinde idarenin takdir hakkı saklı kalmakla birlikte, bu ilkelerin açıkça sayılması, elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin işlemlerin idarî yargı denetimini kolaylaştırıcı niteliktedir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 4 gerekçesi

İkinci Bölüm

Elektronik Haberleşme Sektöründe Yetkili

Madde 5

Bakanlığın görev ve yetkileri

5 değişiklik

(1) Bakanlığın elektronik haberleşme sektörüne ilişkin yetki ve görevleri şunlardır:

a) Numaralandırma, (…)[5] uydu pozisyonu, frekans tahsisi gibi kıt kaynaklara dayalı elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin strateji ve politikaları belirlemek.

b) Elektronik haberleşme sektörünün; serbest rekabet ortamında gelişimini teşvik etmeye ve bilgi toplumuna dönüşümün desteklenmesini sağlamaya yönelik hedef, ilke ve politikaları belirlemek ve bu amaçla teşvik edici tedbirleri almak.

c) Elektronik haberleşme alt yapı, şebeke ve hizmetlerinin; teknik, ekonomik ve sosyal ihtiyaçlara, kamu yararına ve millî güvenlik amaçlarına uygun olarak kurulması, geliştirilmesi ve birbirlerini tamamlayıcı şekilde yürütülmesini sağlamaya yönelik politikaları belirlemek.

ç) Elektronik haberleşme cihazları sanayisinin gelişmesine ilişkin politikaların oluşumuna ve elektronik haberleşme cihazları bakımından yerli üretimi özendirici tedbirleri almaya yönelik politikaları belirlemeye katkıda bulunmak.

d) Ülkemizin üyesi bulunduğu elektronik haberleşme sektörü ile ilgili uluslararası birlik ve kuruluşlar nezdinde 5/5/1969 tarihli ve 1173 sayılı Milletlerarası Münasebetlerin Yürütülmesi ve Koordinasyonu Hakkında Kanun hükümleri saklı kalmak üzere Devleti temsil etmek veya temsile yetkilendirmek, çalışmalara katılım ve kararların uygulanması konusunda koordinasyonu sağlamak.

e) Elektronik haberleşme politikalarının tespiti ve uygulanması amacıyla gerekli araştırmaları yapmak ve yaptırmak.

f) Elektronik haberleşmenin doğal afetler ve olağanüstü haller nedeniyle aksamamasını teminen gerekli tedbirleri almak ve koordinasyonu sağlamak. Haberleşmenin aksaması riskine karşı önceden haberleşmenin kesintisiz bir biçimde sağlanmasına yönelik alternatif haberleşme alt yapısını kurmak, kurdurmak ve ihtiyaç durumunda söz konusu sistemi devreye sokmak.

g) Olağanüstü hal ve savaşta elektronik haberleşme hizmetlerini, 16/7/1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun hükümleri dahilinde planlamak, gerekli işleri yapmak ve yaptırmak.

ğ) Elektronik haberleşme sistemlerinin yerli tasarım ve üretimini, bu amaçla sektöre ilişkin araştırma, geliştirme ve eğitim faaliyetlerini teknik ve maddi destek de dahil olmak üzere teşvik etmek ve Kurumun gelirlerinin % 20’sini aşmamak kaydıyla söz konusu faaliyetlere ilişkin olarak ayıracağı kaynağı belirlemek ve bu kaynağın kullanımına ilişkin gereken düzenlemeleri yaparak bu kaynağı kullandırmak.

h) (Ek: 6/2/2014-6518/102 md.) (Mülga: 12/3/2025-7545/19 md.)

ı) (Ek: 27/3/2015-6639/31 md.) (Değişik: 12/3/2025-7545/19 md.) Bakanlığın yürüttüğü görevler kapsamındaki veri ve sistemlerin barındırılacağı veri merkezleri ve verilerin transferi için gerekli altyapıları kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek, bu merkezlere yönelik politika, strateji ve hedefleri belirlemek, eylem planlarını hazırlamak, eylem planlarını izlemek ve tüm bu faaliyetlere yönelik uygulama usul ve esaslarını belirlemek, kurulum, uygulama ve işletim süreçlerini planlamak, yürütmek ve koordine etmek.

Madde gerekçesi

Bu madde ile; uydu pozisyonu ve ulusal çapta verilecek belirli telsiz frekans bandı kullanımını ihtiva eden, sınırlı sayıda işletmeci tarafından yürütülmesi gereken elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin, yetkilendirme politikası esaslarını, hizmetin başlama zamanını, süresini ve hizmeti sunacak işletmeci sayısını belirlemek yetkisi Ulaştırma Bakanlığına bırakılmıştır. Ulaştırma Bakanlığınca, elektronik haberleşme sektörünün serbest rekabet ortamında gelişimini teşvik etmek ve Türkiye'nin bilgi toplumuna dönüşümünün desteklenmesini sağlamak için hedef, ilke ve politikaların belirlenmesi ve bu amaçla gerektiğinde teşvik edici tedbirlerin alınması amaçlanmıştır. Ayrıca;

- Elektronik haberleşme altyapısı ve hizmetlerinin teknik, ekonomik ve sosyal ihtiyaçlara, kamu yararına ve millî güvenlik amaçlarına uygun olarak kurulması, geliştirilmesi ve birbirlerini tamamlayıcı şekilde yürütülmesini sağlamaya yönelik çalışmaların yapılması ve teşvik edici tedbirlerin alınması, - Elektronik haberleşme cihazları sanayisinin gelişmesine ilişkin politikaların oluşumuna katkıda bulunularak, elektronik haberleşme cihazlarının belli oranlarda yerli üretimini özendirici tedbirleri almaya yönelik politikaların belirlenmesi, - Ucuz, hızlı ve güvenli internet erişiminin sağlanması ve kullanımının yaygınlaştırılması amacına yönelik politikaların belirlenmesi, - 1173 sayılı Milletlerarası Münasebetlerin Yürütülmesi ve Koordinasyonu Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin (1) numaralı fıkrasının ikinci paragrafında yer alan "Statülerinde, üyelerinin ve ortaklarının belli bir bakanlık veya merci vasıtasıyla muamelatta bulunacağı belirtilen milletlerarası kurullarla, bunların temsilcilikleri, temsilcileri ve sair mercileri ile yapılacak temaslar, müzakereler, milletlerarası andlaşmalar, Dışişleri Bakanlığı ve diğer ilgili bakanlıklarla işbirliği dahilinde, sorumlu bakanlık veya merci eliyle yapılır." hükmüyle, uluslararası temsilin bakanlıklar kanalıyla yapılacağı belirlendiğinden; ülkemizin üyesi bulunduğu elektronik haberleşme sektörü ile ilgili uluslararası birlik ve kuruluşlar nezdinde devletin temsil edilmesi, çalışmalara katılım ve kararların uygulanması konusunda koordinasyonun sağlanması, - Elektronik haberleşme politikalarının tespiti ve uygulanması amacıyla gerekli araştırmaların yapılması ve yaptırılması ile olağanüstü hal ve savaşta da 16/7/1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun hükümleri dahilinde yürütülmesi, doğal afetler ve olağanüstü haller nedeniyle elektronik haberleşme hizmetlerinin aksamaması için gerekli tedbirlerin alınması ve koordinasyonun sağlanması, amaçlanmıştır.

Ayrıca, elektronik haberleşme sektörüne yönelik belirlenecek hedef, ilke ve politikalara esas olmak üzere Kurum'dan, işletmecilerden, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden gerekli bilgi ve belgelerin alınması öngörülmüştür.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 5 gerekçesi

Madde 6

Kurumun görev ve yetkileri

2 değişiklik

(1) Kurumun görev ve yetkileri şunlardır:[6]

a) Elektronik haberleşme sektöründe; rekabeti tesis etmeye ve korumaya, rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı uygulamaların giderilmesine yönelik düzenlemeleri yapmak, bu amaçla ilgili pazarlarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere ve gerekli hallerde diğer işletmecilere yükümlülükler getirmek ve mevzuatın öngördüğü tedbirleri almak.

b) Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yapılan düzenlemelere aykırı olarak, elektronik haberleşme sektöründe ortaya çıkan rekabet ihlallerini denetlemek, yaptırım uygulamak, mevzuatın öngördüğü hallerde elektronik haberleşme sektöründe rekabet ihlallerine ilişkin konularda Rekabet Kurumundan görüş almak.

c) Abone, kullanıcı, tüketici ve son kullanıcıların hakları ile kişisel bilgilerin işlenmesi ve gizliliğinin korunmasına ilişkin gerekli düzenlemeleri ve denetlemeleri yapmak.

ç) İşletmeciler ile tüketicileri ilgilendiren Kurul kararlarını gerekçe ve süreçleri ile kamuoyuna açık tutmak.

d) Bu Kanun çerçevesinde gerektiğinde işletmeciler arasında uzlaştırma prosedürünü işletmek, uzlaşma sağlanamadığı takdirde ilgili taraflar arasında aksi kararlaştırılıncaya kadar geçerli olmak üzere gerekli tedbirleri almak.

e) Elektronik haberleşme sektöründeki gelişmeleri takip etmek, sektörün gelişimini teşvik etmek amacıyla gerekli araştırmaları yapmak veya yaptırmak ve bu konularda ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği halinde çalışmak.

f) Bu Kanunun 5 inci maddesinin (a) bendini de göz önünde bulundurarak, elektronik haberleşme hizmetlerinin sunulması ve elektronik haberleşme şebeke ve altyapılarının tesis ve işletilmesi için gerekli olan frekans, uydu pozisyonu ve numaralandırma planlamasını ve tahsisini yapmak.

g) Elektronik haberleşme ile ilgili olarak Bakanlığın strateji ve politikalarını dikkate alarak, yetkilendirme, tarifeler, erişim, geçiş hakkı, numaralandırma, spektrum yönetimi, telsiz cihaz ve sistemlerine kurma ve kullanma izni verilmesi, spektrumun izlenmesi ve denetimi, piyasa gözetimi ve denetimi de dahil gerekli düzenlemeler ile denetlemeleri yapmak.

ğ) Telsiz sistemlerinin belirlenen tekniklere ve usullere uygun olarak kurulmasının ve çalıştırılmasının kontrolünü yapmak, elektromanyetik girişimleri tespit etmek ve giderilmesini sağlamak.

h) İşletmecilerin ticari sırları ile kamuoyuna açıklanabilecek bilgilerinin kapsamını belirlemek, işletmecilerin ticari sırları ile yatırım ve iş planlarının gizliliğini korumak ve bunları adli makamların talepleri dışında muhafaza etmek.

ı) Elektronik haberleşmeyle ilgili olarak, işletmeciler, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden ihtiyaç duyacağı her türlü bilgi ve belgeyi almak ve gerekli kayıtları tutmak, Bakanlık tarafından elektronik haberleşme sektörüne yönelik strateji ve politikaların belirlenmesinde ihtiyaç duyulanları, talebi üzerine Bakanlığa iletmek.

i) Bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uyarınca Bakanlıkça yapılacak düzenlemeler çerçevesinde, elektronik haberleşme sektörüne ilişkin araştırma, geliştirme ve eğitim faaliyetlerine ilişkin olarak, mevcut Kurum gelirlerini göz önünde bulundurarak gelirlerinin % 20’sini aşmamak kaydıyla ayıracağı kaynağı Bakanlığa aktarmak. Bu aktarım, katma değer vergisi ve damga vergisi dahil her türlü vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerden istisnadır.

j) Kullanıcılara ve erişim kapsamında diğer işletmecilere uygulanacak tarifelere, sözleşme hükümlerine, teknik hususlara ve görev alanına giren diğer konulara ilişkin genel kriterler ile uygulama usul ve esaslarını belirlemek, tarifeleri onaylamak, tarifelerin denetlenmesine ilişkin düzenlemeleri yapmak.

k) İşletmeciler tarafından hazırlanan referans erişim tekliflerini onaylamak.

l) Yürütülecek elektronik haberleşme hizmetleri, şebeke ve/veya alt yapısı ile ilgili olarak yapılacak yetkilendirmelere ilişkin hüküm ve şartları belirlemek, uygulanmasını ve yetkilendirmeye uygunluğu denetlemek, bu hususta gereken iş ve işlemleri yürütmek ve mevzuatın öngördüğü tedbirleri almak.

m) Radyo ve televizyon yayıncılığına ilişkin ilgili kanununda belirtilen hükümler saklı kalmak kaydıyla, frekans planlama, tahsis ve tescil işlemlerini, güç ve yayın sürelerini de göz önünde tutarak uluslararası kuruluşlarla işbirliği de yapmak suretiyle yürütmek.

n) Elektronik haberleşme sektöründe kullanılacak her çeşit sistem ve cihazların, uyumlaştırılmış ulusal standartlarını yayımlatmak ve uygulanmasını sağlamak, teknik düzenlemelerini yapmak, piyasa denetimini yapmak ve/veya yaptırmak, bu amaçla laboratuvarlar kurup işletebilmek ve bu laboratuvarlarda verebileceği eğitim ve danışmanlık hizmetleri karşılığında alınacak ücretleri belirlemek.

o) Elektronik haberleşme sektöründe tesis, ölçüm ve bakım-onarım yapacak kuruluşların yetkilendirmesini bu konuda görevli kuruluşlarla koordine etmek.

ö) Elektronik haberleşme sektörüne yönelik pazar analizleri yapmak, ilgili pazarı ve ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmeci veya işletmecileri belirlemek.

p) Elektronik haberleşme sektörü ile ilgili uluslararası birlik ve kuruluşların çalışmalarına katılmak, kararların uygulanmasını takip etmek ve gerekli koordinasyonu sağlamak.

r) Bu Kanunun 46 ncı maddesinde belirtilen ücretlerle ilgili olarak terkin de dahil olmak üzere her türlü usul ve esasları belirlemek, Kurumun yıllık bütçesini, gelir-gider kesin hesabını, yıllık çalışma programını onamak, gerekirse bütçede hesaplar arasında aktarma yapmak veya gelir fazlasını mevzuat çerçevesinde genel bütçeye devretmek.

s) Elektronik haberleşme sektöründe faaliyet gösterenlerin mevzuata uymasını denetlemek ve/veya denetlettirmek, konu ile ilgili usul ve esasları belirlemek, aykırılık halinde mevzuatın öngördüğü işlemleri yapmak ve yaptırımları uygulamak.

ş) Elektronik haberleşme sektörüne yönelik olarak, millî güvenlik, kamu düzeni veya kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi amacıyla mevzuatın öngördüğü tedbirleri almak.

t) Ara bağlantı ve ulusal dolaşım da dahil erişim ile ilgili uygulanacak usul ve esasları belirlemek ve mevzuatın öngördüğü düzenlemeleri yapmak, elektronik haberleşme sağlanması amacıyla imzalanan anlaşmaların rekabeti kısıtlayan, mevzuata ve/veya tüketici menfaatlerine aykırı hükümler içermemesi amacıyla mevzuatın öngördüğü tedbirleri almak.

u) İlgili kanun hükümleri dahilinde, evrensel hizmetlere ilişkin hizmet kalitesi ve standartları da dahil olmak üzere, gerektiğinde her türlü elektronik haberleşme hizmetine yönelik hizmet kalitesi ve standartlarını belirlemek, denetlemek, denetlettirmek ve buna ilişkin usul ve esasları belirlemek.

ü) Elektronik haberleşme sektöründe, bağımsız denetim faaliyetine ilişkin esasları, bağımsız denetleme faaliyetlerinde bulunacak kuruluşların kuruluş şartlarını, çalışma esaslarını ve çalıştıracağı personelin niteliklerini belirlemek.

v) (Ek: 6/2/2014-6518/103 md.) (Mülga:24/7/2026-7590/27 md.)

y) Bu Kanunla verilen görevlere ilişkin yönetmelik, tebliğ ve diğer ikincil düzenlemeleri çıkarmak.

Madde gerekçesi

Bu Kanunla Kurumun; elektronik haberleşme sektörü ile ilgili şikâyetleri inceleme yetkisi açıklığa kavuşturulmakta, şikâyetleri değerlendirme ve denetim işlevlerini gerektiği gibi yerine getirebilmesi için ilgililerden bilgi ve belge toplama yetkisi verilmektedir.

Ayrıca, sektörde yetkilendirme, tarifeler, erişim, geçiş hakkı, numaralandırma, frekans spektrumu yönetimi, onaylanmış kuruluşlar ile ilgili düzenleme ve denetlemeleri yapmak, spektrumun izlenmesi ve denetimi ile piyasa gözetimi ve denetimini gerçekleştirme yetkisi verilmiş ve işlevleri arasına tüketicilerin menfaatlerinin korunması için gerekli tedbirlerin alınması da sağlanmıştır.

Diğer taraftan, Kuruma, elektronik haberleşme sektöründe rekabetin tesis edilmesi, rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı uygulamaların giderilmesi ve rekabetin tesisine yönelik öncül ve ardıl düzenlemeleri yapması, bu amaçla ilgili pazarlarda piyasa analizleri yapması ve bunun sonucunda ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmeci olması halinde, etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere ve gerekli hallerde diğer işletmecilere yükümlülükler getirmesi ve rekabetin tesisi ve korunmasına yönelik her türlü tedbiri alma yetkisi tanınmıştır. Kurum, elektronik haberleşme sektöründe ortaya çıkan rekabet ihlallerini denetlemek, yaptırım uygulamak, gerekli gördüğü hallerde elektronik haberleşme sektörüne ilişkin konularda Rekabet Kurumundan görüş alma yetkisine de sahiptir.

Ayrıca, elektronik haberleşme hizmetlerinin tesis ve işletilmesi için gerekli olan frekans ve uydu pozisyonu ile ilgili olarak 13/4/1994 tarihli ve 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanunda belirtilen hükümler saklı kalmak kaydıyla, frekans planlama, tahsis ve tescil işlemlerini, güç ve yayın sürelerini de göz önünde tutarak uluslararası kuruluşlarla işbirliği de yapmak suretiyle yürütme görevi Kuruma verilmiştir. Bunun yanında numaralandırma tahsisi ve planlaması konularında düzenleme yapılması ve bu konuların uluslararası kuruluşlarla eş güdüm çerçevesinde yürütülmesi, sektörün gelişimini teşvik etmek için gerekli araştırmaların yapılması ve ülkemizin üyesi bulunduğu elektronik haberleşme sektörü ile ilgili uluslararası kuruluşların çalışmalarına katılımın sağlanması esasları getirilmiştir.

Ayrıca Kuruma; gelir ve giderlerinin şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkeleri çerçevesinde yürütülmesi ile görevlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak ikincil düzenlemelerin yapılması yükümlülükleri verilmiştir.

Kurum tarafından yapılmakta olan telsiz cihaz ve sistemlerine kurma ve kullanma izni verilmesi işlemlerine açıklık getirilmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 6 gerekçesi

Madde 7

Rekabetin sağlanması

(1) Kurum, 7/12/1994 tarihli ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, elektronik haberleşme sektöründe rekabete aykırı davranış ve uygulamaları re’sen veya şikâyet üzerine incelemeye, soruşturmaya ve rekabetin tesisine yönelik gerekli gördüğü tedbirleri almaya, görev alanına giren konularda bilgi ve belgelerin sağlanmasını talep etmeye yetkilidir.

(2) Rekabet Kurulu, elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olarak yapacağı inceleme ve tetkiklerde, birleşme ve devralmalara ilişkin olarak vereceği kararlar da dahil olmak üzere elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olarak vereceği tüm kararlarda, öncelikle Kurumun görüşünü ve Kurumun yapmış olduğu düzenleyici işlemleri dikkate alır.

(3) Kurum, yapacağı pazar analizleri sonucu ilgili pazarlarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecileri belirleyebilir. Kurum, etkin rekabet ortamının sağlanması ve korunması amacıyla etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere yükümlülükler getirebilir. Aynı ve/veya farklı pazarlarda etkin piyasa gücüne sahip olan işletmeciler arasında söz konusu yükümlülükler açısından farklılaştırma yapılabilir.

Madde gerekçesi

Elektronik haberleşme sektöründe işletmecilerin rekabetin tesis edilebilmesi ve sürdürülebilmesine engel teşkil edecek uygulamalarına karşı Kurum'un gerekli işlemleri yapabilmesine yönelik zeminin oluşturulması hedeflenmektedir.

Ayrıca, dünya genelindeki düzenlenme yaklaşımlarına paralel olarak, elektronik haberleşme sektörü ile ilgili işlemlerde sektörün kendine has özellikleri ve sürekli gelişen yapısı nedeniyle sektöre özgü düzenleyici kurum olan ve ilgili düzenleme çalışmalarını da yürüten Telekomünikasyon Kurumunun görüşü ve yaptığı işlemler esas alınmak durumundadır. Bu çerçevede, ilgili madde hükmü ile Telekomünikasyon Kurumu ve Rekabet Kurumu arasında yetki karmaşası ve farklı kararların çıkmasının engellenmesi ile sektöre ilişkin yapılan işlemlerde tutarlılığın artırılması ve belirsizliğin asgariye indirilmesi amaçlanmaktadır.

Ayrıca, elektronik haberleşme pazarlarında rekabetin artırılması hedefi doğrultusunda Avrupa Komisyonunun 2002/21/EC sayılı Çerçeve Direktifine göre, ilgili pazarların belirlenmesi düzenleyici kurumların sorumluluğunda bulunmaktadır. Avrupa Komisyonu 11/2/2003 tarihli Tavsiyeleri kapsamında elektronik haberleşme sektöründe perakende ve toptan pazar başlıkları altında toplam 18 adet ilgili pazar belirlemiştir. Bu pazarlar öncül düzenlemelere tâbi tutulabilmekte ve söz konusu pazarlarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere rekabetin artırılması amacıyla benzer ya da farklı yükümlülükler getirilebilmektedir. Zira, ilgili pazarların iktisadi, teknik ve tarihsel karakteristikleri ile etkin piyasa gücüne sahip işletmecilerin piyasadaki koşullar üzerine etki etme imkânları farklılık arz edebilmektedir. Avrupa Birliği mevzuatına uyum ve elektronik haberleşme pazarlarında rekabetin artırılmasına yönelik çerçeveyi belirlemek açısından bu madde düzenlenmiş, Kurumun pazar analizleri yapacağı ve bu analizler sonucunda etkin piyasa gücüne sahip işletmecileri belirleyerek yükümlülük getirebileceği hususu netleştirilmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 7 gerekçesi

İkinci Kısım

Genel Düzenlemeler

Birinci Bölüm

Yetkilendirme

Madde 8

Elektronik haberleşme hizmetlerinin yetkilendirilmesi

(1) Bakanlığın strateji ve politikaları da dikkate alınarak Kurumca yapılacak yetkilendirmeyi müteakip, elektronik haberleşme hizmeti verilebilir ve/veya elektronik haberleşme şebekesi veya alt yapısı kurulup işletilebilir.

(2) İhtiyaç duyulan elektronik haberleşme hizmeti ve/veya şebekesi veya altyapısının öncelikle Kurumca yetkilendirilmiş işletmecilerden karşılanması esastır. Ancak;

a) Bir gerçek veya tüzel kişinin, kendi kullanımındaki taşınmazların dâhilinde ve her bir taşınmazın sınırları dışına taşmayan, münhasıran şahsi veya kurumsal ihtiyaçları için kullanılan ve üçüncü şahıslara herhangi bir elektronik haberleşme hizmeti verilmesinde kullanılmayan, sağlanmasında herhangi bir ticari amaç güdülmeyen ve kamu kullanımına açık olarak sunulmayan,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarının münhasıran verdikleri hizmetler ile ilgili olarak özel kanunları uyarınca kurdukları,

elektronik haberleşme hizmeti ve/veya şebekesi veya altyapısı yetkilendirmeye tabi değildir.

(3) Kurum bu şebeke veya altyapıların bu maddedeki esaslara uygunluğunu ve kullanılan teçhizatın standartlara uygunluğunu denetlemeye ve uygun olmayanların kaldırılmasını sağlamaya ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemeye yetkilidir.

(4) Radyo ve televizyon yayıncılığı ile ilgili Kanun hükümleri saklıdır.

Madde gerekçesi

Elektronik haberleşme pazarında aktör sayısının artırılarak sürdürülebilir rekabetçi bir ortamın oluşturulması, sektörün sağlıklı gelişmesinin sağlanması, yerli ve yabancı yatırımların teşvik edilmesi, ülke kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması, tüketicilere makul ücretler karşılığında ve belirli kaliteyi haiz hizmet sunulmasının sağlanması ve tüketicilerin korunması amacıyla, maddede belirtilen istisnalar dışındaki elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin olarak sektörde faaliyet yürütmek isteyen şirketlerin belirli usul ve esaslar çerçevesinde yetkilendirilmesi gerekmektedir.

Ancak, yetkilendirmeye tâbi olmayan elektronik haberleşme hizmetlerinin belirlenmesinde göz önünde bulundurulacak ilkeler de madde ile tanımlanarak yetkilendirme kapsamına açıklık getirilmiştir. Bu hüküm uyarınca, bir elektronik haberleşme hizmetinin yetkilendirmeye tâbi olup olmadığı Kurumca belirlenirken, halka açık ve ticari olarak sağlanmaması ve yalnızca kişisel ihtiyaçlar için kullanılması ilkesi göz önünde bulundurulacaktır. Bu ilkeyle, AB uygulamalarında öngörülen "kamuya hizmet sunmama" ölçüsü temel alınmaktadır.

Ayrıca bu madde ile kamu kurum ve kuruluşlarının münhasıran verdikleri hizmetlerle ilgili olarak özel kanunları uyarınca kurdukları elektronik haberleşme hizmetleri de bu istisna kapsamında değerlendirilecektir.

Özel kanunlarında bu yönde bir hüküm bulunmayan ancak elektronik haberleşme hizmeti sağlamasında kamu yararı bulunan kurum ve kuruluşların varlığı ile bu kurum ve kuruluşların kişisel elektronik haberleşme sistemi kurma yönündeki başvurularının cevaplanamaması karşısında, madde ile millî güvenlik, kamu yararı, rekabet gibi nedenlerle, bu tür kurum ve kuruluşların Kurum tarafından karar alınmak suretiyle, yetkilendirilmeksizin elektronik haberleşme hizmeti sağlayabilecekleri öngörülmüştür. Bu düzenleme ile, ancak bir şirket kurmak ve yetkilendirme ücretini ödemek suretiyle yetkilendirilecek olan belediyeler gibi kamu kurum ve kuruluşlarının, bu maddede belirtilen koşullarla, Kurum tarafından yetkilendirilmeksizin elektronik haberleşme hizmeti sağlamaları mümkün hale getirilmiştir. Kurum bu konuda karar verirken elektronik haberleşme hizmetlerinin öncelikle işletmecilerden temin edilmesinin sağlanması suretiyle etkin rekabetin korunması ilkesini göz önünde bulunduracaktır.

Bu maddede ayrıca radyo ve televizyon yayıncılığı ile ilgili olmak üzere 13/4/1994 tarihli ve 3984 sayılı Kanun hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 8 gerekçesi

Madde 9

Yetkilendirme usulü

1 değişiklik

(1) Yetkilendirme, bildirim veya kullanım hakkının verilmesi yoluyla yapılır.

(2) Elektronik haberleşme hizmeti sunmak ve/veya şebekesi veya alt yapısı kurup işletmek isteyen şirketler faaliyete başlamadan önce Kurum düzenlemeleri çerçevesinde Kuruma bildirimde bulunurlar.

(3) Kuruma bildirimde bulunan şirketler, sunmak istedikleri elektronik haberleşme hizmeti ve/veya işletmek istedikleri elektronik haberleşme şebekesi veya altyapısı için numara, frekans, uydu pozisyonu gibi kaynak tahsisine ihtiyaç duymuyorlar ise Kurumun belirlediği usul ve esaslara uygun bildirimle birlikte; kaynak tahsisine ihtiyaç duyuyorlar ise Kurumdan kullanım hakkı alınması kaydıyla yetkilendirilirler.

(4) Kurum, kullanım hakkı verilmesinin gerektiği elektronik haberleşme hizmetlerini ve bu hizmetlere ilişkin kullanım hakkı sayısının sınırlandırılmasının gerekip gerekmediğini tespit eder.

(5) Kullanım hakkı sayısının sınırlandırılmasının gerekmediği tespit edilen elektronik haberleşme hizmetleri için usulüne uygun başvuruyu müteakip 30 gün içerisinde Kurumca kullanım hakkı verilir.

(6) Kullanım hakkı sayısı, ancak kaynakların sınırlı sayıda işletmeci tarafından yürütülmesinin gerektiği durumlarda ve kaynakların etkin ve verimli kullanılmasını teminen sınırlandırılabilir. Kullanım hakkı sayısının sınırlandırılması halinde;

a) Uydu pozisyonu ile ulusal çapta verilecek frekans bandı kullanımını ihtiva eden ve sınırlı sayıda işletmeci tarafından yürütülmesi gereken elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin yetkilendirme politikası, hizmetin başlama zamanı, yetkilendirme süresi ve hizmeti sunacak işletmeci sayısı gibi kıstaslar Bakanlık tarafından belirlenir ve yetkilendirme Kurum tarafından yapılır. Ancak, ulusal çapta verilecek frekans bandı kullanımını ihtiva eden ve sınırlı sayıda işletmeci tarafından yürütülmesi gereken elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin ihaleleri Bakanlık gerekli gördüğü hallerde doğrudan kendisi de yapabilir.

b) (a) bendinde belirtilen hususların dışında kalan ve sınırlı sayıda işletmeci tarafından verilecek olan elektronik haberleşme hizmetlerinin yürütülmesine ve/veya elektronik haberleşme şebeke ve alt yapısının tesisi ve işletilmesine ilişkin olarak, gerekli işlemler Kurum tarafından yürütülür.

(7) Kurum, kaynakların etkin kullanımını sağlamak amacıyla Bakanlığın görüşüne başvurarak gerekli tedbirleri alır ve yapılacak ihaleye ilişkin usul ve esasları belirler. Kurum ve yukarıdaki fıkranın (a) bendinde öngörülen hallerde Bakanlık, kullanım hakkı ile ilgili olan ihalelerde 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi değildir.

(8) Kullanım haklarının süresi, yirmibeş yıldan fazla olmamak üzere belirlenir. Bu madde uyarınca belirlenen yetkilendirme süreleri, şebeke ve hizmetin niteliği ile başvuru sahibinin talebi de dikkate alınmak suretiyle tespit edilir.

(9) Kurum, kullanım hakkı verilmesi taleplerini, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu sağlığı ve benzeri kamu yararı gerekleri, tahsis edilmesi gereken kaynakların yetersizliği ve ihale aşamasında belirlenen yeterlik şartlarının sağlanmaması sebepleriyle reddedebilir.

(10) Kullanım hakkı, işletmecinin faaliyetlerinin mevzuata aykırı olması durumunda Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslara göre iptal edilebilir. Kullanım hakkının iptal edildiği hallerde abonelerin menfaatlerini korumak için gerekli tedbirler alınır.

(11) Kurum, kamu güvenliği, kamu sağlığı ve benzeri kamu yararı gereklerinden kaynaklanan sebeplerin tespiti halinde, şirketlerin elektronik haberleşme alanında faaliyete geçmelerini veya elektronik haberleşme sağlamalarını gerektiğinde Bakanlığın görüşünü de alarak engelleyebilir.

(12) Bu madde hükümlerine aykırı olarak elektronik haberleşme tesisi kuran, işleten veya elektronik haberleşme hizmeti verenlerin tesisleri Kurumun talebi üzerine ilgili mülki amirlerce kapatılarak faaliyetlerine son verilir.

(13) Bildirim ve kullanım hakkı ile ilgili usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.

(14) (Ek:13/10/2022-7418/37 md.) Kurum, şebekeler üstü hizmet sunumuna ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmaya, düzenlemelerde öngörülen yükümlülükleri yerine getirmeksizin veya yetkilendirilmeksizin sunulan şebekeler üstü hizmetlerin sunumunun engellenmesini teminen işletmecilere yükümlülük getirilmesi dâhil her türlü tedbiri almaya yetkilidir. Şebekeler üstü hizmet sağlayıcılar, faaliyetlerini Türkiye’de kurdukları anonim şirket ya da limited şirket statüsündeki tam yetkili temsilcileri vasıtası ile Kurumca yapılacak yetkilendirme çerçevesinde yürütürler. Şebekeler üstü hizmet sağlayıcılar, bu Kanun ve Kurumun görev alanı ile ilgili diğer kanunlarda işletmeciler için belirlenen hak ve yükümlülüklerden, şebekeler üstü hizmet sunumunun niteliğine göre Kurumca belirlenecek hak ve yükümlülükler açısından işletmeci olarak kabul edilir.

Madde gerekçesi

Farklı elektronik haberleşme hizmet ve teknolojilerinin yakınsaması, mukayese edilebilen tüm hizmetlerin kullanılan teknolojiye bakılmaksızın benzer şekilde ele alındığı bir yetkilendirme sisteminin oluşturulmasını gerekli kılmaktadır.

Bunun yanı sıra, yeni elektronik haberleşme hizmetlerinin geliştirilmesinin teşvik edilmesini ve pazarda yer alan aktör sayısının artırılarak, tüketicilerin işletmeciler arasında daha sağlıklı seçim yapabilmesini teminen, oluşturulan yetkilendirme sisteminin asgari zorluk derecesini haiz olması gerekmektedir.

Söz konusu hedeflerin en etkin şekilde gerçekleştirilebilmesi için yetkilendirme kategorileri iki aşamaya indirilerek açık bir hale getirilmiştir.

Elektronik haberleşme hizmetlerinin daha yaygın bir şekilde sağlanmasını temin etmek amacıyla, şirketlerin bildirim yoluyla yetkilendirilmesi öngörülmüştür. Böylelikle, bildirim yoluyla yapılan yetkilendirmelerde söz konusu elektronik haberleşme hizmetlerini sunmayı talep eden şirketlerin, Kurum düzenlemeleri çerçevesinde bildirim yapmak suretiyle "işletmeci" sıfatını haiz olması ve yetkilendirme kapsamındaki faaliyetlerine başlama hakkını elde etmesi sağlanmıştır.

Yetkilendirme kapsamındaki ikinci tür ise kullanım hakkı verilmesidir. Kurumca kıt olduğuna karar verilen kaynakların tahsisini ihtiva eden elektronik haberleşme hizmetlerini sunmak isteyen başvuru sahiplerine kullanım hakkı verilmesi öngörülmüştür.

Bakanlığın sektörde politika belirleme görevi paralelinde, sınırlı sayıda işletmeci tarafından ulusal çapta verilecek belirli frekans bandı, numara ve uydu pozisyonu kullanımını ihtiva eden yeni nesil mobil elektronik haberleşme hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin yetkilendirme politikası esaslarını, hizmetin başlama zamanı, süresi, ücreti ve hizmeti sunacak işletmeci sayısı Bakanlık tarafından belirlenecek ve gerekli diğer işlemler Kurum tarafından yürütülecektir.

Yukarda belirtilen kapsamın dışında kalan ve sınırlı sayıda işletmeci tarafından verilecek olan elektronik haberleşme hizmetlerinin yürütülmesine ve/veya elektronik haberleşme şebeke ve altyapısının tesisi ve işletilmesine ilişkin olarak, gerekli işlemler Kurum tarafından yürütülecektir.

Yetkilendirme süreleriyle ilgili olarak, uluslararası uygulamalar da dikkate alınmak suretiyle, verilecek kullanım hakları için 25 (yirmi beş) yıllık bir üst sınır getirilmiştir. Ancak, hizmetin niteliği ile başvuru sahibinin talebi de dikkate alınarak bu sürenin Kurum tarafından belirlenmesi öngörülmüştür.

Ayrıca, - Kullanım hakkı, işletmecinin faaliyetlerinin mevzuata aykırı olması durumunda Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslara göre iptal edilebileceği, kullanım hakkının iptal edildiği hallerde Kurumun, abonelerin menfaatlerini korumak için gerekli gördüğü tedbirleri alabileceği, - Kamu güvenliği, kamu sağlığı ve benzeri kamu yararı gereklerinden kaynaklanan sebeplerle, şirketlerin elektronik haberleşme alanında faaliyete geçmelerinin veya elektronik haberleşme sağlamalarının engellenebileceği, - Madde hükümlerine aykırı olarak elektronik haberleşme tesisi kuran, işleten veya elektronik haberleşme hizmeti verenlerin tesisleri Kurumun talebi üzerine ilgili mülki amirlerce kapatılarak faaliyetlerine son verileceği, öngörülmüştür.

Yine madde ile kullanım hakkı taleplerinin reddi ile kullanım hakkının iptaline yönelik hükümler de düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 9 gerekçesi

Madde 10

Deneme izni

(1) Kurum, elektronik haberleşme hizmetinin verilebilmesi, elektronik haberleşme şebekesi ve altyapısının işletilebilmesi için başvuruda bulunan gerçek ve tüzel kişilere deneme veya gösterim amaçlı geçici izin verebilir. Bununla ilgili usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.

Madde gerekçesi

Bu madde ile gerçek ve tüzel kişilerin geçici olarak deneme veya gösterim amaçlı elektronik haberleşme sistemleri kurma taleplerinin Kurumca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde değerlendirilerek bu sistemlere deneme izni verilmesi öngörülmüştür.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 10 gerekçesi

Madde 11

Yetkilendirme ücreti

3 değişiklik

(1) Yetkilendirme ücreti, idarî ücretler ve kullanım hakkı ücretlerinden oluşur.

(2) Kurum; pazar analizi, düzenlemelerin hazırlanması ve uygulanması, işletmecilerin denetlenmesi, teknik izleme ve denetleme hizmetleri, piyasanın kontrolü, uluslararası işbirliği, uyumlaştırma ve standardizasyon çalışmaları ve diğer faaliyetleri ile her türlü idarî giderlerinden kaynaklanan masraflara katkı amacıyla işletmecinin bir önceki yıl net satışlarının binde beşini geçmemek üzere, uluslararası yükümlülükler de dikkate alınarak işletmecilerden idarî ücret alır. (Ek cümleler: 28/11/2017-7061/97 md.) Ancak yıllık alınan idarî ücret, 10.000 Türk lirası alt sınırından daha az olamaz. Söz konusu alt sınır her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Buna ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.[7]

(3) Tespit edilen usul ve esaslar çerçevesinde belirlenen sürede idarî ücretlerin işletmeciler tarafından ödenmemesi halinde 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde belirlenen usule göre hesaplanacak gecikme zammı oranı kadar faiz uygulanır. İşletmecilerden alınacak idarî ücretlerden süresinde ödenmeyenler Kurumun bildirimi üzerine 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca ilgili vergi dairesi tarafından tahsil edilir ve Kuruma gelir kaydedilir. Kurum, idarî maliyet ve toplanan idarî ücreti gösteren yıllık rapor yayımlar.

(4) Kaynakların kullanım hakkının verilmesine ve söz konusu kaynakların etkin bir şekilde kullanılmasının teminine yönelik olarak kullanım hakkı ücreti alınır.

(5) Kullanım hakkı ücretlerinin asgari değerleri, Kurumun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.[8]

(6) Kullanım hakkı ücretleri, 5369 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla Hazineye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimine yatırılır. Zamanında ödenmeyen kullanım hakkı ücretleri, Kurumun bildirimi üzerine, 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, ilgili vergi dairesince tahsil olunur.

Madde gerekçesi

Bu madde ile yetkilendirme karşılığında işletmecilerden "idarî" ve "kullanım" ücreti olmak üzere iki tür ücret alınması öngörülmüştür. İdarî ücret, Kurumun bu Kanunda belirtilen görevlerini yerine getirirken meydana gelecek masraflarını karşılamak amacıyla alınmaktadır. Böylece, yetkilendirilen tüm işletmecilerden idarî ücret alınabilmesi esası getirilmiştir.

Ayrıca, kendilerine tahsis edilecek kaynakların etkin ve verimli kullanımının teminine yönelik olarak işletmecilerden, "kullanım ücreti" alınması hükmü getirilmiştir. Alınması öngörülen kullanım ücreti, Devlete ait olan bir kaynağın kullanım hakkının devri karşılığında alınacak ücrettir. Bu nedenle, kullanım ücretlerinin hazineye gelir kaydedilmesi esası getirilmiştir.

Bu madde ile ayrıca kullanım ücretlerinin asgari değerinin, Kurumun önerisi ve Bakanlığın teklifi ile Bakanlar Kurulu tarafından belirlenmesi öngörülmüştür.

Yetkilendirme ücretleri, idarî ve kullanım ücretleri adı altında iki türlü tespit edilerek, Kurumun gelirleri ile ilgili şeffaflık ilkesinin benimsenmesi, konuyla ilgili uygulama sürecinin kısaltılması, sektörde güven ortamının sağlanması gerçekleştirilmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 11 gerekçesi

Madde 12

İşletmecilerin hak ve yükümlülükleri

1 değişiklik

(1) İşletmeci, Kurum düzenlemeleri ve yetkilendirmesinde öngörülen şartlara uygun olarak yetkilendirildiği kapsamdaki elektronik haberleşme hizmetini sunma hakkına sahiptir.

(2) Kurum, işletmecilere sektörün ihtiyaçları, uluslararası düzenlemeler, teknolojide meydana gelen gelişmeler gibi hususları gözeterek aşağıdaki hususlar başta olmak üzere, mevzuat doğrultusunda yükümlülükler getirebilir:

a) İdari ücretler.

b) Hizmetlerin birbiriyle uyumlu çalışabilmesi ve şebekelerarası arabağlantının sağlanması.

c) Ulusal numaralandırma planındaki numaralardan son kullanıcılara erişimin sağlanması.

ç) Ortak yerleşim ve tesis paylaşımı.

d) Kişisel veri ve gizliliğin korunması.

e) Tüketicinin korunması.

f) Kuruma bilgi ve belge verilmesi.

g) (Mülga:24/7/2026-7590/27 md.)

ğ) Afet durumlarındaki haberleşmenin kesintisiz devam edebilmesi için gerekli tedbirlerin alınması.

h) Elektronik haberleşme şebekelerinden kaynaklanan elektromanyetik alanlara kamu sağlığını tehdit edecek şekilde maruz kalınmasının engellenmesi ile ilgili önlemlerin bu Kanun çerçevesinde alınması.

ı) Erişim yükümlülükleri.

i) Elektronik haberleşme şebekelerinin bütünlüğünün idame ettirilmesi.

j) İzinsiz erişime karşı şebeke güvenliğinin sağlanması.

k) Hizmet kalitesi de dahil olmak üzere standartlar ve spesifikasyonlara uyumluluk.

l) İlgili mevzuat uyarınca Kurum tarafından istenen hizmetleri yerine getirmek.

(3) Kullanım hakkı verildiği durumlarda, yukarıdakilere ilaveten sektörün ihtiyaçları, uluslararası düzenlemeler, teknolojide meydana gelen gelişmeler gibi hususları gözeterek aşağıdaki hususlar başta olmak üzere, mevzuat doğrultusunda yükümlülükler getirilebilir:

a) Frekans kullanım hakkının verildiği hizmet, şebeke ya da teknoloji türü ile numara kullanım hakkının verildiği hizmetin kapsamı.

b) Frekans ve numaraların etkin ve verimli kullanımı.

c) Elektromanyetik girişimin önlenmesi.

ç) Numara taşınabilirliği.

d) Rehber hizmeti.

e) Yetkilendirme süresi.

f) Hak ve yükümlülüklerin devri.

g) Kullanım hakkı ücretleri.

ğ) İhale sürecinde üstlenilen taahhütler.

h) Frekans ve numara kullanımları ile ilgili uluslararası anlaşmalar çerçevesindeki yükümlülüklere uyulması.

(4) İşletmecilerin hak ve yükümlülükleri ile ilgili usul ve esaslar Kurumca belirlenir.

(5) İşletmeciler, elektronik haberleşme sistemleri üzerinden millî güvenlikle ve 5397 ve 5651 sayılı kanunlar ve ilgili diğer kanunlarda getirilen düzenlemelerle ilgili taleplerin karşılanmasına yönelik teknik alt yapıyı, elektronik haberleşme sistemini hizmete sunmadan önce kurmakla yükümlüdür. Halen elektronik haberleşme hizmeti sunan işletmeciler de; söz konusu teknik alt yapıyı, Kurum tarafından belirlenecek süre içerisinde aynı şartlarla ve tüm harcamaları kendilerine ait olmak üzere kurmakla yükümlüdürler.

Madde gerekçesi

Bu madde ile işletmecinin, yetkilendirildiği kapsamdaki elektronik haberleşme hizmetini, mevzuat ve Kurum düzenlemelerine uygun olarak verme hakkına sahip olacağı, bildirim ve kullanım hakkı ile yetkilendirilen işletmecilere, Kanunda belirtilen hususlarla sınırlı olmamak kaydıyla yükümlülükler getirilebileceği düzenlenmiştir.

Ayrıca, işletmecilerin, elektronik haberleşme sistemleri üzerinden millî güvenlikle ilgili taleplerin karşılanmasına yönelik teknik altyapıyı, elektronik haberleşme sistemini hizmete sokmadan önce kurmakla yükümlü olacağı hükmü getirilmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 12 gerekçesi

İkinci Bölüm

Tarifeler

Madde 13

Tarifelerin düzenlenmesi

(1) Tarife; abonman ücreti, sabit ücret, konuşma ücreti, hat kirası ve benzeri değişik ücret kalemlerinden birisi veya birkaçı olarak tespit edilebilir.

(2) Her türlü elektronik haberleşme hizmetinin sunulması karşılığında uygulanacak tarifeler aşağıdaki hükümlere tabidir:

a) İşletmeciler, uygulayacakları tarifeleri, ilgili mevzuat ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmayacak şekilde serbestçe belirlerler.

b) İşletmecinin ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip olduğunun belirlenmesi halinde Kurum, tarifelerin onaylanması, izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin yöntemleri ve tarifelerin alt ve üst sınırları ile bunların uygulama usul ve esaslarını belirleyebilir.

c) İşletmecinin ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip olduğunun belirlenmesi halinde; Kurum, fiyat sıkıştırması, yıkıcı fiyatlandırma gibi rekabeti engelleyici tarifelerin önlenmesi için gerekli düzenlemeleri yapar ve uygulamaları denetler.

(3) Bu maddenin uygulanması ile tarifelerin Kuruma sunulması, kamuoyuna duyurulması ve yayımlanması hususlarına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.

Madde gerekçesi

Bu madde ile tarifelerin düzenlenmesinin hukuki çerçevesi çizilmektedir. Bu düzenleme kapsamında tarifeler, ilgili işletmeciler tarafından Kurum düzenlemelerine aykırı olmadıkça serbestçe belirlenecektir.

Kurum düzenlemeleri kapsamında, öncelikle hangi durumlarda tarifelerin düzenleneceği ve onaya tâbi olacağı açık bir şekilde maddede belirtilmektedir. Bununla birlikte, elektronik haberleşme sektöründeki hızlı gelişmeler ve giderek artan özel sektör faaliyetleri de dikkate alındığında, fiyatlandırma politikaları açısından gereken esnekliğin sağlanmasına da dikkat edilmiştir.

Fiyat düzenlemesinin özellikle serbest rekabetin tam olarak işlemediği alanlarda yoğunlaşması, buna karşılık serbest rekabetin mevcut olduğu alanlarda ise, mümkün olan en alt düzeye inmesi amaçlanmaktadır. Tarifelerin düzenlemesi ile amaçlanan rekabetçi bir piyasaya sürekli olarak alternatif bir yapı oluşturmak değildir. Aksine, elektronik haberleşme sektöründe serbest rekabete dayalı bir yapı oluşturulduğu ölçüde, devlet müdahalesi en aza indirilecektir.

Bu madde ile genel olarak rekabetin artırılması ve tüketicinin korunması, diğer bir ifade ile tarife düzenlemeleri ile rekabetçi bir piyasanın tüketicilere sağlayacağı yararların (Tam rekabet piyasasında, mübadeleden kaynaklanan toplam fayda- sosyal refah, bu faydadan tüketicilerin elde ettiği kısım- tüketici rantı maksimumdur.) elde edilmesi amaçlanmaktadır.

AB mevzuatının ilgili bölümünde tarife düzenlemelerinin amacı tüketici haklarının korunması ve etkin rekabetin tesisidir. Dolayısıyla bu madde ile ilgili hükümlere uyumluluk sağlanmış olacaktır.

Bu kapsamda, maddede Kurum tarafından etkin piyasa gücüne sahip işletmecilerin belirleyecekleri tarifelerin onaylanması, izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin yöntemlerin belirlenebileceği öngörülmektedir. Temel olarak işletmecilerin tarifelerini Kurum düzenlemelerine aykırı olmayacak şekilde serbestçe belirleyebilmeleri benimsenmiştir. Buna karşın, etkin piyasa gücüne sahip işletmecilerin tarifelerini belirlerken esas aldıkları maliyetlerden Kurum tarafından belirlenecek maliyet yöntemine göre gereksiz harcama olarak kabul edilecek muhtemel maliyet kalemleri ile Kanunun 14 üncü maddesinde belirlenen ilkelere aykırı muhtemel hüküm ve koşulların tarifelerden çıkartılması suretiyle onaylamak, gerekli hallerde değiştirerek onaylamak hükmü getirilmiştir. Esasen etkin piyasa gücüne sahip işletmecinin beyanı üzerinden yapılabilecek bu müdahaleler ile birlikte özellikle karmaşık maliyet yapılarına sahip veya maliyetlerinin sağlıklı olarak ortaya konmasının belirli bir süreyi alabileceği yeni veya eski hizmetlerin yine Kanunun 14 üncü maddesinde yer alan ilkelere aykırılık teşkil edebilecek hüküm ve koşullarda sunulmamasını teminen tarifelere alt ve üst sınırlar getirilebilmektedir. Bu madde hükümleri kapsamında tarifelerin içeriğinde yer alabilecek Kanunun 14 üncü maddesinde ifade edilen ilkelere aykırı hüküm, koşulların değiştirilerek onaylanmasının, ilgili mevzuata aykırılık teşkil eden uygulamaların işletmeciden düzeltilmesinin istenmesi veya bu gerekçeler ile tarifelerin onaylanmayarak hizmetin sunumuna başlanılamaması sonucu hizmetin sunulmasına kadar yaşanacak süre kaybının önlenmesi ve hızlı gelişen elektronik haberleşme piyasasındaki rekabet aksaklıklarının ardıl (ex-post) düzenlemeler yerine öncül (ex-ante) düzenlemeler ile önlenmesi açısından daha uygun bir yaklaşım olacağı öngörülmektedir.

Bu hükümlere ilişkin uygulama usul ve esasları Kurum düzenlemeleri ile belirlenebilecektir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 13 gerekçesi

Madde 14

Tarifelerin düzenlenmesine ilişkin ilkeler

(1) Kurum, her türlü elektronik haberleşme hizmetinin sunulması karşılığında uygulanacak tarifelere ilişkin düzenlemeleri yaparken, aşağıdaki ilkeleri göz önünde bulundurur:

a) Kullanıcıların makul bir ücret karşılığında elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanmasını sağlayacak uygulamaların teşvik edilmesi.

b) Tarifelerin, 5369 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen ihtiyaç sahibi kesimlere mahsus, kapsamı açık ve sınırları belirlenmiş kolaylıklar sağlanması halleri saklı olmak üzere, benzer konumdaki kullanıcılar arasında haklı olmayan nedenlerle ayrım gözetilmeksizin adil ve şeffaf olması.

c) Tarifelerin, sunulan elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin maliyetleri mümkün olduğunca yansıtması.

ç) Bir hizmetin maliyetinin diğer bir hizmetin ücreti yoluyla desteklenmemesi veya karşılanmaması.

d) Tarifelerin, rekabetin engellenmesi, bozulması veya kısıtlanmasına neden olacak şekilde belirlenmemesi.

e) Uluslararası uygulamaların uygun olduğu ölçüde dikkate alınması.

f) Tarifelerin, teknolojik gelişmeyi ve yeni teknolojilerin makul fiyatlarla kullanılmasına olanak veren yatırımları teşvik edecek nitelikte olması.

g) Tüketici menfaatinin gözetilmesi.

ğ) Tüketicilerin tarifelere ilişkin hususları bilmesinin sağlanması.

h) Rakip işletmecilerin kendi kullanıcılarına sunacağı elektronik haberleşme hizmetleri için etkin piyasa gücüne sahip işletmeciden talep edeceği temel girdi niteliğinde olan elektronik haberleşme hizmetlerinde oluşan fiyatları da dikkate alması.

Madde gerekçesi

Bu madde ile, Kurum düzenlemeleri kapsamında elektronik haberleşme hizmetlerinin fiyatlandırılmasında gözönüne alınması gereken ilkeler belirtilmektedir.

Öncelikle tarife kavramı ile; işletmecilerin elektronik haberleşme, altyapı hizmetlerini sunmalarından ve erişim sağlamalarından kaynaklanan her türlü ücret belirtilmektedir.

Kamu hizmetinin gereği olarak, fiyatlandırmada ayrım gözetilmeksizin, adil ve şeffaf olması ilkesi bu maddede özel olarak bir kez daha vurgulanmaktadır. Bu çerçevede, fiyatlandırma bakımından kolaylıkların sadece ihtiyaç sahibi kesimlere yöneltilmesi ve ihtiyaç ve gelir düzeyine bakılmaksızın herkes için geçerli olacak düşük fiyatlandırmadan (yapay olarak) kaçınılması öngörülmektedir.

Rekabetçi bir piyasanın ortaya çıkaracağı etkinliğin ve faydaların elde edilmesi arzulandığından, bu piyasada ortaya çıkan fiyatların maliyetleri yansıtacak olması esas alınmıştır. Tam rekabet piyasasında fiyatlar maliyetleri yansıtacak, optimum kaynak tahsisi sağlanacak ve sosyal refah maksimize edilecektir. Bu kapsamda bu madde ile fiyatlandırma ile ilgili tüm faktörler daha belirgin hale getirilerek, yürütülecek sağlıklı bir politikanın çerçevesi belirlenmektedir.

Kanunun 13 üncü maddesinin (b) fıkrası çerçevesinde fiyat düzenlemesine muhatap olacak işletmeciler piyasa gücüne göre belirlenmiştir. Dolayısıyla, düzenlemeler ve yükümlülükler söz konusu maddede belirtilen işletmeciler için Kurumca zorunlu tutulmaktadır.

Bu kapsamda Kurum düzenlemelerinde, rekabetin tesisi ve sürdürülmesi, sosyal refahın maksimize edilmesi ve elektronik haberleşme hizmetlerinin piyasada mübadele edilmesinden tüketicilerin elde ettiği kazancın korunması için etkin piyasa gücüne sahip işletmecilerin tarifelerinin; aşırı yüksek olmamasının, zararlı fiyat ayrımcılığı içermemesinin, çapraz sübvansiyon yapmamasının, yıkıcı fiyatlandırmaya yol açmamasının, fiyat sıkıştırmasına neden olmamasının, rekabet karşıtı uygulamalar içermemesinin ve teknolojik gelişmeyi teşvik edici olmasının gözetilmesi hedeflenmiştir.

Yukarıda ifade edilen amaçlar AB mevzuatıyla da uyumludur.

Ayrıca, Kurumca yapılacak düzenlemelere temel teşkil edecek verilerin, bilgi ve belgelerin işletmecilerden alınması, tarife, kalite düzeyi ve Kurumca belirlenecek diğer bilgilerin zamanında kamuoyuna duyurulması ve yayımlanması hususunda yapılacak düzenlemelerle kamu yararının korunması amaçlanmaktadır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 14 gerekçesi

Üçüncü Bölüm

Erişim ve Arabağlantı

Madde 15

Erişimin kapsamı

(1) Elektronik haberleşme hizmetlerinde erişim kapsamında aşağıdaki hususlar yer alır:

a) Yerel ağa ayrıştırılmış erişim ve veri akış erişimini de içerecek şekilde elektronik haberleşme şebekesi bileşenlerine ve ilgili tesislerine her türlü yöntemle erişim.

b) Binalar, borular ve direkleri de içerecek şekilde mevcut erişim seçeneklerini de dikkate alarak fiziksel alt yapıya erişim.

c) İşletim destek sistemlerini de içerecek şekilde ilgili yazılım sistemlerine erişim.

ç) Numara dönüşümüne veya eşdeğer işlevselliğe sahip sistemlere erişim.

d) Sanal şebeke hizmetlerine rekabet durumunu da dikkate alarak erişim.

e) İki elektronik haberleşme şebekesi arasındaki arabağlantı.

f) Ulusal dolaşım da dahil olmak üzere sabit ve mobil şebekelere erişim.

g) Koşullu erişim sistemlerine erişim.

ğ) Yeniden satış amacıyla hizmetlerin toptan seviyede sunulması.

h) Kurum düzenlemeleri ile belirlenen diğer hallerdeki erişim.

Madde gerekçesi

Bu madde ile Kurum düzenlemelerinde erişim kapsamında değerlendirilecek hususlar ele alınmaktadır.

Şöyle ki, erişimin; yerel ağa ve yerel ağ üzerinden hizmet verebilmek için gerekli olan ilgili tesislere erişim de dahil olmak üzere sabit veya sabit olmayan şebekelerin şebeke elemanlarına veya ilgili tesislerine, teçhizatların bağlanmasını kapsayacak şekilde binalar, borular ve direkleri de içerecek biçimde fiziksel altyapıya, operasyonel destek sistemleri de dahil ilgili yazılım sistemlerine, numara dönüşümü veya eşdeğer fonksiyonelliğe sahip sistemlere, sabit ve özellikle roaming için mobil şebekelere, sanal şebeke hizmetlerine ve sayısal televizyon hizmetleri için koşullu erişim sistemlerine erişimi kapsadığı belirtilmektedir. Bu kavramların mevzuatımıza girmesi, sektörün gelişimi ve etkin rekabetin tesisi için büyük önem arz etmektedir.

İlgili yazılım sistemlerine erişimden, numara taşınabilirliğinin veya taşıyıcı seçiminin uygulanabilmesi için gerekli olan yazılım sistemleri anlaşılmaktadır. Bu şekilde numara taşınabilirliği ve taşıyıcı seçimi mevzuatımıza girmiş olacak ve etkin rekabet ortamının sağlanması açısından çok önemli bir adım atılmış olacaktır.

Numara dönüşümü veya eşdeğer işlevselliğe sahip sistemlere erişim ile kastedilen 444 ya da 0800 ve benzerleri ile başlayan numara dizilerine erişim kastedilmekte olup, bu husus fiilen de uygulanmaktadır. Böylece fiilen uygulanan husus kanuni çerçeve içine alınmış olacaktır.

Sanal şebeke hizmetlerine erişimden kastedilen, özellikle önümüzdeki yıllarda mobil elektronik haberleşme hizmetleri piyasasına girebilecek olan ve kendi şebekeleri olmayan mobil işletmecilerinin, şebeke sahibi mobil işletmecilerin şebekeleri üzerinden elektronik haberleşme hizmetleri vermesine imkân sağlanmasıdır.

Arabağlantı ve ulusal dolaşım erişim kapsamında olup, erişim için öngörülen düzenlemelere tâbidirler.

Ayrıca erişimin kapsamında olan yeniden satış amacıyla hizmetlerin toptan sunumu, koşullu erişim sistemleri zikredilmiş ve gelişen teknolojiler ile ileride ortaya çıkabilecek erişim türlerinin de bu kapsamda değerlendirilmesine imkân veren ifadelere yer verilmiştir. Bu doğrultuda maddenin son bendinde, "Kurum düzenlemeleri ile belirlenen diğer hallerdeki erişim" ifadesine yer verilerek halihazırda öngörülemeyen erişim teknolojilerinin/platformlarının da erişimin kapsamına dahil edilmesine imkân tanınmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 15 gerekçesi

Madde 16

Erişim yükümlülüğü

(1) Erişim yükümlüleri ve yükümlülüğün kapsamı Kurum tarafından belirlenir. Kurum; bir işletmecinin diğer bir işletmecinin bu Kanunun 15 inci maddesinde belirtilen hususlarda erişimine izin vermemesinin veya aynı sonucu doğuracak şekilde erişim için makul olmayan süre ve şartlar ileri sürmesinin, rekabet ortamının oluşumunu engelleyeceğine veya ortaya çıkacak durumun, son kullanıcıların aleyhine olacağına karar vermesi halinde, söz konusu işletmeciye diğer işletmecilerin erişim taleplerini kabul etme yükümlülüğü getirebilir.

(2) Bu Kanun uyarınca, tüm işletmeciler, talep gelmesi halinde birbirleriyle arabağlantı müzakerelerinde bulunmakla yükümlüdürler. Tarafların anlaşamamaları halinde Kurum, işletmecilere arabağlantı sağlama yükümlülüğü getirebilir.

(3) Kurum, erişim ve arabağlantı yükümlülüklerini, bu Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilen ilkeleri göz önünde bulundurarak kamu menfaati açısından gerekli gördüğü hallerde, yapacağı düzenlemelerle sınırlandırabilir.

(4) Kurum, tüm erişim anlaşmalarının bu Kanunun amaç ve kapsamına, rekabetin ve tüketici haklarının korunmasına ve şebekelerin bütünlüğü ve birlikte çalışılabilirliği ile hizmetlerin karşılıklı işletilebilirliğine uygun olarak tesis edilmesine ve uygulanmasına yönelik düzenlemeleri yapar.

(5) Kurum, erişim yükümlüsü işletmecilere, diğer işletmecilerin makul erişim taleplerini, bu Kanun hükümleri çerçevesinde karşılamalarına yönelik olarak eşitlik, ayrım gözetmeme, şeffaflık, açıklık, maliyet ve makul kâra dayalı olma yükümlülükleri ile erişim hizmetlerini kendi ortaklarına, iştiraklerine veya ortaklıklarına sağladıkları ile aynı koşul ve kalitede sunma yükümlülüğü getirebilir.

(6) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.

Madde gerekçesi

Elektronik haberleşme hizmetleri pazarında tüm işletmecilere ayrım yapılmaksızın aynı yükümlülüklerin getirilmesi gereğinden fazla bir düzenleme olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca, getirilen bu yükümlülüklerin bütün işletmeciler tarafından karşılanabilmesi fiilen mümkün değildir. Düzenlemenin temel amacı olan etkin rekabet ortamının sağlanabilmesi için özellikle yerleşik işletmecilere karşı pazara yeni girecek işletmecilerin öncül düzenlemelerle güvence altına alınması gerekmektedir. Bu kapsamda söz konusu esnekliği Kuruma sağlayacak şekilde erişim yükümlülerinin ve yükümlülüğün kapsamının Kurum tarafından belirleneceği ifade edilmektedir.

Bu madde ile telekomünikasyon sektöründe etkin rekabetin tesisi için elzem olan arabağlantının sağlanmasını teminen, tüm işletmeciler talep gelmesi halinde arabağlantı müzakerelerinde bulunmakla yükümlü kılınmakta, tarafların anlaşamamaları halinde Kurum tarafından işletmecilere arabağlantı sağlama yükümlülüğü getirilebileceği ifade edilmektedir.

Maddenin birinci ve ikinci fıkralarında, erişim ve arabağlantı yükümlülüklerinin hangi kriterler gözetilerek getirileceği ile işletmecilerin bu konudaki hak ve yükümlülükleri düzenlenmiş, üçüncü fıkrasında da söz konusu yükümlülüklerin Kurum tarafından nasıl sınırlandırılacağına ilişkin genel bir çerçeve belirlenmiştir. Bu madde hükmüne göre Kurum, Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilen ilkeleri göz önünde bulundurarak kamu menfaati açısından gerekli gördüğü hallerde, erişim ve arabağlantı yükümlülüklerini sınırlandırabilecektir.

Ayrıca, bu Kanun ilkeleri çerçevesinde etkin rekabetin sağlanabilmesi ve kamu yararı açısından işletmecilere diğer işletmecilerin makul erişim taleplerini, bu Kanun hükümleri çerçevesinde karşılamalarına yönelik olarak eşitlik, ayrım gözetmeme, şeffaflık, açıklık, maliyet ve makul kâra dayalı olma yükümlülükleri ile erişim yükümlülerinin ortaklarına, iştiraklerine veya ortaklıklarına, sağladıkları ile aynı koşul ve kalitede hizmet sunma yükümlülüğü getirilebileceği ifade edilmektedir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 16 gerekçesi

Madde 17

Tesis paylaşımı ve ortak yerleşim

(1) Bir işletmecinin tesislerini kamuya veya üçüncü şahıslara ait bir arazinin üzerine veya altına yerleştirebildiği veya bu tür arazileri kullanabildiği veya kamulaştırma müessesesinden yararlanabildiği hallerde Kurum, çevrenin korunması, kamu sağlığı ve güvenliği, şehir ve bölge planlaması ve kaynakların etkin kullanılması gereklerini gözeterek ilgili işletmeciye söz konusu tesisleri ve/veya araziyi makul bir bedel karşılığında diğer işletmecilerle paylaşmasına ilişkin rekabet üzerindeki etkileri dikkate alarak yükümlülükler getirebilir.

(2) Kurum, işletmecilere kendi tesislerinde, diğer işletmecilerin ekipmanları için maliyet esaslı bir bedel karşılığında, başta fiziksel ortak yerleşim olmak üzere her türlü ortak yerleşim sağlama yükümlülüğü getirebilir. Kurumca öngörülmesine rağmen işletmecilerin ortak yerleşim tarifelerini maliyet esaslı belirlememesi ve bu durumun tespit edilmesi halinde, Kurum ortak yerleşim tarifelerini; maliyetleri, uluslararası uygulamaları ve/veya rayiç bedelleri uygun olduğu ölçüde dikkate alarak belirler.

(3) Radyo ve televizyon yayınlarını da içeren her türlü yayının belirlenmiş emisyon noktalarından yapılabilmesini teminen, ortak anten sistem ve tesisleri kurulması da dahil tesis paylaşımı ve ortak yerleşim ile ilgili usul ve esaslar Kurumca belirlenir. Gerekli hallerde uygulamayı teşvik amacıyla ortak anten sistem ve tesisleriyle ilgili olarak bu Kanuna ekli ücret tarifesinde yer alan ücretlerden muafiyet uygulaması da dahil olmak üzere gerekli iş ve işlemler Kurumca yürütülür. Ortak anten sistem ve tesisleri hakkında da elektronik haberleşmeyle ilgili alt yapı oluşumuna ilişkin hükümler uygulanır. Kurum düzenlemeleri çerçevesinde, belediyeler, mülki amirler ve diğer kamu kurumları ortak anten sistem ve tesisleriyle ilgili yer temini de dahil her türlü kolaylığı göstermek ve yardımda bulunmakla yükümlüdürler.

Madde gerekçesi

Elektronik haberleşme ağları kurmak için oldukça yaygın bir alt yapı gerekmektedir. Ayrıca bu ağın işlemesi için kule, direk, bina, kanal, boru, menhol gibi destekleme alt yapısına ihtiyaç duyulmaktadır. Belirtilen alt yapı unsurlarının paylaşılması (tesis paylaşımı), ülke kaynaklarının ekonomik verimliliği açısından değerlendirildiğinde, elektronik haberleşme sektöründe önemli sonuçlar doğuracaktır. İlgili elektronik haberleşme pazarına girmek isteyen işletmeciler, bu alt yapı paylaşım yükümlülüğü sayesinde, ek masraftan kurtulacak olup, bu durum kaynak israfını azaltacak, rekabetin tesisinde önemli katkılar doğuracaktır.

Aynı durum, iki ya da daha fazla işletmecinin kablo ve iletim tesislerini ve ilgili teçhizatlarını mevcut bina ve santrallere yerleştirmelerine imkân sağlanması (ortak yerleşim) konusunda da geçerlidir. Ortak yerleşim, santral anahtarlarına veya yerel erişim hatlarına doğrudan ya da neredeyse doğrudan erişime imkân sağlar.

Tesis paylaşımı ve ortak yerleşim, tam ve etkin rekabetin önündeki engelleri önemli ölçüde ortadan kaldırır. Direkler, hatlar veya kuleler kurmak, kanallar kazmak veya borular döşemek için geçiş hakkı ve diğer hakların verilmesi oldukça uzun zaman alabilmekte, yüksek maliyetlere neden olmaktadır. Tesis paylaşımı ve ortak yerleşim, yeni işletmecilerin pazara giriş maliyetlerini azaltırken, tek geçiş hakkı sahibi olan yasal yükümlü işletmeciye de ek gelirler sağlamaktadır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 17 gerekçesi

Madde 18

Erişim anlaşmaları ve uzlaşmazlıkların çözümü

(1) Erişim anlaşmaları taraflar arasında ilgili mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmamak kaydıyla serbestçe müzakere edilerek imzalanır. Taraflar arasında erişim talebinden itibaren azami iki ay içerisinde anlaşma tesis edilememesi veya mevcut erişim sözleşmesinde bu Kanun kapsamında herhangi bir anlaşmazlık vuku bulması halinde Kurum, taraflardan herhangi birinin başvurusu üzerine, belirleyeceği esaslar çerçevesinde taraflar arasında uzlaştırma prosedürü işletmeye ve/veya geçici ücretin belirlenmesi de dahil olmak üzere, kamu menfaati açısından gerekli gördüğü diğer tedbirleri almaya veya uzlaştırma talebini reddetmeye yetkilidir.

(2) Kurum, uzlaştırma sürecinde tarafların anlaşamaması halinde, erişim anlaşmasının anlaşmazlık konusu olan hüküm, koşul ve ücretlerini, belirlenen istisnai haller hariç olmak üzere iki ay içerisinde belirlemeye yetkilidir. Belirlenen hüküm, koşul ve ücretlerin işletmeciler tarafından, mevzuat ve Kurum düzenlemeleri çerçevesinde aksi kararlaştırılıncaya kadar uygulanmasına devam olunur.

(3) Erişim anlaşmaları imzalanmasını müteakip Kuruma sunulur. Kurum ilgili mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırılık hallerinde işletmecilerden anlaşmalarda değişiklik yapılmasını ister. İşletmeciler Kurumun değişiklik isteğini yerine getirmekle yükümlüdür.

(4) Erişim anlaşmaları, ticarî sırlar dışında alenîdir.

(5) Bu maddenin uygulanma usul ve esasları Kurum tarafından belirlenir.

Madde gerekçesi

Liberal bir elektronik haberleşme sektörünün can damarlarından birisi olan erişim, sektörün serbest rekabete açılması bakımından büyük önem arz etmektedir. Erişim yükümlülüğü net, açık ve güvenceli bir şekilde oluşturulmamış bir sektöre yeni işletmecilerin girmesi ve elektronik haberleşme hizmeti sunabilmesi, tüm şebekesini kendisi kurmadığı sürece fiziken ve teknik olarak imkânsızdır.

Madde kapsamında, Anayasanın 48 inci maddesinde hüküm altına alınan sözleşme serbestisi ilkesi doğrultusunda işletmecilerin erişim koşullarını kendi aralarında serbestçe belirleyebilecekleri ifade edilmiştir. Avrupa Parlamentosu ve Konseyi tarafından yayınlanan Erişim Direktifinde de işletmecilerin erişim anlaşmalarında öncelikle kendi aralarında ticari olarak anlaşabilmelerinin etkin rekabet için önemli olduğu ifade edilmektedir.

Ancak, taraflar arasında gerek müzakere aşamasında gerekse sözleşme imzalandıktan sonra bu Kanunda düzenlenen konulara ilişkin olarak anlaşma sağlanamadığı durumlarda kamu yararı gereği ve kamusal hizmet niteliği taşıyan elektronik haberleşme hizmetlerinin sağlıklı yürüyebilmesini teminen sektörün düzenleyici otoritesi olan Kuruma müdahale ve gerekli gördüğü tedbirleri alma yetkisi verilmiştir. Tarafların ticari olarak anlaşamamaları neticesinde tüketicilerin yaşayacakları olumsuzlukları engellemek ve etkin rekabet ortamının sağlanması için düzenleyici otoritelere yetki verilmesi erişim direktifinde de yer almıştır.

Yine bu madde kapsamında, işletmecilere erişim anlaşmalarını imzalanmasından sonra Kuruma sunma yükümlülüğü getirilmiş, böylelikle erişim anlaşmalarının ilgili mevzuata, düzenleyici Kurumun sektörde sağlamakla yükümlü olduğu rekabetin gelişimine ve tüketici menfaatine aykırı olup olmadığının tespiti temin edilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede işletmecilere, incelenen anlaşmalardaki değişiklik taleplerinin yerine getirilmesi yükümlülüğü getirilmiştir.

Erişim anlaşmalarının ticari sırlar hariç olmak üzere ve tarifeleri kapsayacak şekilde aleni olması, anlaşmaya taraf olmayan ancak, sektörde yer alan işletmecilere kendilerine ayrımcılık yapılıp yapılmadığını şeffaf bir şekilde kontrol imkânı sağlayacaktır. Ticari sırların işletmeye ait yöntem bilgilerinin, (know-how vb.) rakip işletmeciler tarafından elde edilmesi halinde kendilerine haksız rekabet avantajı sağlayacak bilgilerin toplamı olduğu genel kabul görmüştür. Bu kapsamda dünya uygulamalarında da görülen, etkin piyasa gücüne sahip işletmecilerin tarifelerinin ticari sır kapsamında değerlendirilmediği ve ticari sırlar dışındaki anlaşma hükümlerinin aleni olduğu, uygulamalar çerçevesinde erişim anlaşmalarının alenilik prensipleri Kanunun bu maddesinde ifade edilerek daha ayrıntılı düzenlemelerin ikincil mevzuatla belirleneceği de hüküm altına alınmıştır.

Ayrıca bu madde ile Kurum, arabağlantı ve dolaşım dahil erişim kapsamında yer alan tüm anlaşmazlıklarda uzlaştırma prosedürü işleterek gerekli tedbirleri alabilecektir. Uzlaştırma prosedürünün işletilmesinde süre için gereken üst sınır belirtilmek suretiyle de açıklık sağlanmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 18 gerekçesi

Madde 19

Referans erişim teklifi

(1) Kurum, erişim yükümlüsü işletmecilere referans erişim teklifi hazırlama yükümlülüğü getirebilir. Kurum tarafından referans erişim teklifi hazırlama yükümlülüğü getirilen işletmeciler, bu yükümlülüğün getirildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde söz konusu teklifleri Kurumun onayına sunmakla yükümlüdürler.

(2) Kurum, bu Kanunun 4 üncü maddesindeki ilkeleri göz önünde bulundurarak, referans erişim tekliflerinde gerekli değişikliklerin yapılmasını işletmecilerden isteyebilir. İşletmeciler, Kurumun istediği değişiklikleri belirtilen biçimde ve verilen sürede yerine getirmekle yükümlüdürler. Verilen süre içerisinde Kurumun istediği değişikliklerin yapılmaması halinde, Kurum bu değişiklikleri re’sen yapabilir.

(3) Kurum uygun gördüğü teklifleri onaylar. İşletmeciler, Kurum tarafından onaylanan referans erişim tekliflerini yayımlamakla ve Kurum tarafından onaylanan referans erişim tekliflerindeki şartlarla erişim sağlamakla yükümlüdürler.

(4) Bu maddenin uygulama usul ve esasları Kurum tarafından belirlenir.

Madde gerekçesi

Bu maddede, Kurum tarafından erişim yükümlüsü işletmecilere kendileri ile yapılacak arabağlantının şartlarını içeren ve bir rehber niteliğinde olan referans arabağlantı teklifi hazırlama yükümlülüğü getirebileceği ifade edilmektedir. Söz konusu referans teklifler özellikle piyasaya yeni giren ve küçük işletmeciler açısından pazarın büyük kısmına hâkim olan işletmecilerle yapılacak arabağlantının asgari şartlarını önceden görmelerine imkân vermesi nedeni ile belirlilik sağlamaktadır. Bu şekilde şeffaflığın sağlanması piyasaya yeni girecek olan işletmecilerin karşılaşacağı koşulları önceden bilmelerini ve yerleşik işletmecilerin diğer işletmecilere ayrım gözetmeksizin adil bir muamelede bulunmasını açıkça mümkün kılacaktır. Bu yolla piyasaya girişlerin özendirileceği ve adil bir ortamın oluşması sağlanarak, rekabetin gelişmesine önemli ölçüde katkıda bulunulacağı düşünülmektedir.

İşletmecilerin Kurum tarafından referans tekliflerde talep edilen değişiklikleri yerine getirmekle, Kurum tarafından onaylanan referans teklifi yayınlamakla ve söz konusu tekliflerdeki şartlarla erişim sağlamakla yükümlü olduğu ifade edilmektedir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 19 gerekçesi

Madde 20

Erişim tarifeleri

(1) Kurum, erişim yükümlüsü işletmecilere, erişim tarifelerini maliyet esaslı olarak belirleme yükümlülüğü getirebilir. Kurum tarafından talep edilmesi halinde yükümlü işletmeciler erişim tarifelerinin maliyet esaslı belirlendiğini ispat etmek zorundadır.

(2) Yükümlü işletmecilerin tarifelerini maliyet esaslı belirlemediğini tespit etmesi halinde, Kurum erişim tarifelerini maliyet esasına göre belirler. Kurum, tarifeleri maliyet esasına göre belirleyinceye kadar diğer ülke uygulamalarını uygun olduğu ölçüde dikkate alarak, tarifeleri belirler ve/veya tarifelere üst sınır koyabilir. Kurumun belirlediği tarifelere uyulması zorunludur.

Madde gerekçesi

Bu madde ile, uluslararası uygulamalar kapsamında erişim yükümlüsü işletmecilere tarifelerini maliyet bazlı belirleme yükümlülüğü getirilebileceği ifade edilmektedir.

Arabağlantı ücretlerinin belirlenmesi için maliyet bazlı bir standart olmaksızın, piyasada yerleşik tekel konumdaki veya etkin piyasa gücüne sahip işletmeciler, piyasaya yeni giren işletmeciden şebekelerinde sonlandıracağı aramalar için yüksek bir fiyat talep edebileceği gibi benzer şekilde, yine bu işletmeciler, kendi şebekelerinde başlatılan ve rakip işletmecide sonlandırılan aramalar için de rakip işletmecilere çok az veya hiçbir ücret ödememe konumuna sahip olacaklardır. Bu durumda yeni rakipler çok az seçeneğe sahip olacak veya bu tip bir teklifi kabul etmek ya da arabağlantı yapamama durumunda kalacaktır.

Diğer taraftan, Kurum tarafından talep edilmesi halinde tarifelerin maliyet bazlı belirlendiğini iddia eden işletmeciler bu iddialarını ispat etmekle yükümlü kılınmaktadır. İşletmeciler, ücretlerin maliyet bazlı olduğunu ispat edemezse Kurum, tarifeleri maliyet bazlı belirleyinceye kadar, uluslararası uygulamaları da dikkate almak suretiyle tavan fiyat yöntemi veya kıyaslama yönteminden faydalanabilecektir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 20 gerekçesi

Madde 21

Hesap ayrımı ve maliyet muhasebesi

(1) Kurum ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere hesap ayrımı yükümlülüğü getirebilir. Hesap ayrımı yükümlülüğü getirilen işletmeciler, Kurum tarafından belirlenecek hesap ayrımı ve maliyet muhasebesine ilişkin usul ve esaslar kapsamında faaliyet alanları ve iş birimleri için ayrı ayrı hesap tutma ile yükümlüdür.

(2) Kurum işletmecilerin hesaplarını denetleyebilir veya denetim yetkisi vermek suretiyle denetletebilir veya işletmecilere hesaplarını bağımsız denetim kuruluşlarına denetletme yükümlülüğü getirebilir. Denetim yetkisi verilenler ve bağımsız denetim kuruluşları, bu Kanun ve hesap ayrımı ve maliyet muhasebesine ilişkin mevzuat hükümleri çerçevesinde inceleme ve denetimden sorumludurlar. Denetim yetkisi verilenler ve bağımsız denetim kuruluşları, denetimlere ilişkin olarak hazırladıkları raporlardaki yanlış ve yanıltıcı bilgi ve kanaatler nedeniyle doğabilecek zararlardan ve üçüncü kişilere verecekleri zararlardan sorumludurlar. Hesap ayrımı ve maliyet muhasebesi kapsamında yapılan denetime ilişkin giderler ilgili işletmeciler tarafından karşılanır.

(3) Kurum, işletmecilere; hesap ayrımı ve maliyet muhasebesi yükümlülükleri kapsamında hazırladıkları bilgi ve belgeleri yayımlama yükümlülüğü getirebilir. Kurum, gerekli gördüğü takdirde bu bilgi ve belgeleri kendisi de yayımlayabilir. Yayımlanacak bilgi ve belgelerin kapsamı Kurum tarafından belirlenir.

(4) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin hususlar Kurum tarafından düzenlenir.

Madde gerekçesi

Bu madde ile elektronik haberleşme sektöründe etkin piyasa gücüne sahip işletmecilerin eşitlik, ayrım gözetmeme, şeffaflık, açıklık, maliyet ve makul kâra dayalı olma ilkelerini yerine getirmelerinin sağlanması ve denetlenebilmesi için gelir, gider ve maliyetlerin her faaliyet ve iş birimi için ayrı ayrı gösterilmesinin yolu olan hesap ayrımı ve maliyet muhasebesine ilişkin hususlar belirtilmektedir.

Birçok hizmeti aynı şebeke üzerinden sunan işletmecilerin, bir hizmete ilişkin rekabet ihlali yapıp yapmadığının tespiti aşamasında, tüm faaliyetlerine ilişkin detaylı hesapların ortaya konulabilir olması önem arz etmektedir. Dolayısıyla, işletmeciye ait verilerin gelirlerle maliyetleri ayrı ayrı görebilecek şekilde ayrıştırılmış olarak sunulmasının etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere yükümlülük olarak getirilmesi, rekabetin tesisi ve devamı açısından önemlidir. Bu durum Avrupa Birliği mevzuatı ile uyumludur. AB mevzuatında ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip olarak belirlenen işletmecilerin (sabit ya da mobil şebeke ayrımı yapılmaksızın) erişim ve/veya arabağlantı ile ilgili belirli faaliyetler için hesap ayrımı yapmaları zorunlu tutulmuştur.

Bununla birlikte, ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip olduğu belirlenen bütün işletmecilere aynı kapsamda bir hesap ayrımı yükümlülüğü getirilmesi, aşırı regülasyona yol açabilir. Bu kapsamda, bu Kanunun "Rekabetin Sağlanması" başlıklı maddesinde yer verilen "Aynı ve/veya farklı pazarlarda etkin piyasa gücüne sahip olan işletmeciler arasında söz konusu yükümlülükler açısından farklılaştırma yapılabilir." hükmü dikkate alınarak; aynı pazarda etkin piyasa gücüne sahip olan işletmecilerin hepsine veya Kurum tarafından belirlenecek olan bir kaçına hesap ayrımı yükümlülüğü getirilebileceği gibi, işletmecilere getirilecek hesap ayrımı yükümlülüğü kapsamında işletmecilerden farklı düzeyde ayrıştırma talep edilebilecektir.

Hesap ayrımı kapsamında işletmeciler tarafından sağlanacak bilgi ve belgelerin doğruluğunun tespitinin Kurum veya bağımsız denetim kuruluşu tarafından sağlanması gerekmektedir. Böylece bilgilerin doğruluğunun garanti edilmesi, sektörde verilerin güvenilirliğine ilişkin inancı da pekiştirecektir. Bu Kanunda kimlerin bağımsız denetim yapabileceği hususu sınırlandırılmayarak, maddenin son fıkrası doğrultusunda bağımsız denetim kuruluşlarının kimler olması gerektiği hususunda detaylı düzenlemelere Kurum düzenlemeleri kapsamında yer verileceği belirtilmektedir. Ayrıca, bağımsız denetim kuruluşlarının hazırladıkları raporlardaki yanıltıcı bilgi ve kanaatler nedeni ile oluşabilecek zararlardan ve üçüncü kişilere verecekleri zararlardan sorumlu tutulacakları ifade edilmektedir.

Ticari sır kapsamında değerlendirilmeyen bilgilerin kamuoyuna açıklanması, doğru ve etkin karar alınmasını kolaylaştıracak ve telekomünikasyon sektöründe şeffaflığı sağlayacaktır. Bu çerçevede maddede, hesap ayrımı kapsamında sağlanacak bilgilerin yayımlanıp yayımlanmayacağı hususu ile yayımlanması durumunda hangi bilgilerin kim tarafından yayımlanacağı hususunun Kurum düzenlemesi ile belirleneceği ifade edilmektedir. Ayrıca, Kanunla işletmeciye yayımlama yükümlülüğü getirilmesinin yanında, Kurumun gerekli gördüğü hallerde söz konusu bilgileri kendisinin de yayımlayabileceğine yer verilerek, Kurumun pazara ilişkin genel değerlendirmeler yapması durumunda işletmeciye ait verilerin kullanılabilmesine de olanak tanınmış olmaktadır.

Maddenin son fıkrası ile, maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Kurum düzenlemeleri yolu ile yapılacağı belirtilmektedir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 21 gerekçesi

Dördüncü Bölüm

Geçiş Hakkı

Madde 22

Geçiş hakkının kapsamı

(1) Geçiş hakkı; elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsar.

Madde gerekçesi

Bu madde ile, elektronik haberleşme hizmeti verecek işletmecilerin, kamu ve/veya özel mülkiyet alanlarını ne şekilde kullanacaklarının kapsamı belirtilmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 22 gerekçesi

Madde 23

Geçiş hakkı talebinin kabulü

(1) Taşınmaza kalıcı zarar verilmemesi, bu taşınmaz üzerindeki hakların kullanımının sürekli biçimde aksatılmaması koşuluyla, teknik olarak imkan dahilinde, seçeneksiz ve ekonomik açıdan orantısız maliyetler ihtiva etmeyen geçiş hakkı talepleri, makul ve haklı sebepler saklı kalmak üzere, kabul edilir.

(2) Kamu kurum ve kuruluşları, kendilerine yapılan geçiş hakkı talebini içeren başvuruları öncelikli olarak ve gecikmeye mahal vermeden, değerlendirir ve altmış gün içinde sonuçlandırırlar. Benzer konumdaki işletmeciler arasında ayrım gözetmeksizin şeffaf davranılır.

Madde gerekçesi

Bir taşınmaz sahibi ve/veya taşınmaz üzerinde hak sahibinin, bir işletmecinin hizmetin gerektirdiği elektronik haberleşme altyapısı ve bunların destekleyici ekipmanlarını kurmak, yerleştirmek, sökmek, bakım ve onarımları yapmak amaçlarıyla geçiş hakkı talep etmesi halinde, geçiş hakkının söz konusu taşınmaza kalıcı zarar vermemesi, taşınmaz sahibi ve/veya taşınmaz üzerinde hak sahibinin mülkiyetten ya da hak sahipliğinden kaynaklanan haklarının kullanımını sürekli şekilde aksatmaması, geçiş hakkının teknik açıdan mümkün olması, işletmecinin söz konusu taşınmaz dışında başka hiçbir yerden geçiş hakkı kullanmasının imkân dahilinde bulunmaması ve iktisadi açıdan oranlı olmayan maliyetler ihtiva etmemesi koşullarıyla, bu talebi reddedememesi esası getirilmiştir. Taşınmaz sahibi ve/veya taşınmaz üzerinde hak sahibinin, bir geçiş hakkı talebini reddedebilmesi için, mevzuattan kaynaklanan makul ve haklı sebepleri ileri sürmesi ya da madde kapsamında belirlenmiş olan koşulların mevcut olmaması gereklidir. Bu zorunluluk, bir kamu hizmeti olan elektronik haberleşme hizmetinin verilebilmesi için, işletmecilerin altyapılarını kurabilmelerinin şart olmasından kaynaklanmaktadır.

Ayrıca AB mevzuatında belirtilen bir husus olduğundan, kamu kurum ve kuruluşlarının kendilerine yapılan geçiş hakkı talebini içeren başvurularını öncelikli olarak ve gecikmeye mahal vermeden değerlendirecekleri ve benzer konumdaki işletmeciler arasında ayrım gözetmeyecekleri bu maddede vurgulanmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 23 gerekçesi

Madde 24

Tesis paylaşımı ve ortak yerleşimin önceliği

(1) Geçiş hakkı kapsamında kullanılacak bir taşınmaz üzerinde halihazırda bu Kanun ve Kurum düzenlemeleri çerçevesinde, Kurum tarafından ortak yerleşim ve tesis paylaşımı yükümlülüğüne karar verilmiş bir elektronik haberleşme şebekesi bulunması halinde ortak yerleşim ve tesis paylaşımına öncelik verilir.

Madde gerekçesi

Herhangi bir taşınmaz üzerinde tesis paylaşımı ve ortak yerleşim yükümlüsü bir işletmeciye ait bir altyapının bulunması halinde, sonraki işletmecinin geçiş hakkı talebinde bulanmak yerine öncelikli olarak yükümlü işletmeci ile tesis paylaşımına gitmesi, ülke kaynaklarının etkin ve verimli kullanımını sağlamasının yanısıra tam ve etkin rekabetin önündeki engelleri önemli ölçüde ortadan kaldıracaktır. Tesis paylaşımı ve ortak yerleşim yeni işletmecilerin pazara giriş maliyetlerini azaltırken tek geçiş hakkı sahibi olan yasal zorunlu işletmeciye de ek gelirler sağlamaktadır.

Bu kapsamda, yeni bir elektronik haberleşme altyapısı kuracak olan işletmeci, geçiş hakkı işlemlerine başlamadan önce tesis paylaşımı ve ortak kullanım fırsatlarını araştırmalıdır. AB mevzuatında da yer alan bir husus olan tesis paylaşımı ve ortak yerleşimin, öncelikli olması gerektiği düşünülerek bu madde tanzim edilmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 24 gerekçesi

Madde 25

Anlaşma serbestisi

(1) İşletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısı, ilgili mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere serbestçe yapabilirler. İşletmeciler, Kurum tarafından istenmesi halinde yapılan anlaşma ile ekleri ve değişikliklerini, her türlü bilgi, belge ile yazışmaları Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.

Madde gerekçesi

Geçiş hakkı uygulamasında, talepte bulunan işletmeci ile taşınmaz sahibi ve/veya taşınmaz üzerinde hak sahibinin, ilgili mevzuat hükümlerine ve mülkiyet haklarını düzenleyen Türk Medeni Kanunu hükümlerine bağlı olmak koşulu ile anlaşma serbestisi çerçevesinde serbestçe anlaşmaları gerektiği düşünülmektedir. Düzenleyici kurumun, taraflar anlaşabildiği sürece müdahil olmaması durumu, dünyada örnekleri bulunan bir uygulamadır. Sonuç itibarıyla anlaşma serbestisi anlayışı içerisinde, ticaret hukuku hükümlerine göre yapılmış ticari bir anlaşma ile geçiş hakkı uygulamasının gerçekleştirilmesi mümkün kılınmaktadır. Tarafların kendi aralarında anlaşamamaları durumunda, işletmeci, hizmet vermesi için zaruri olan geçiş hakkını elde edebilmek için kamulaştırma prosedürünün işletilmesini isteyebilecektir. Bu noktada, Kurum söz konusu geçiş hakkı talebinde kamu yararı olup olmadığına karar verecek merci olması nedeniyle, müdahil olacaktır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 25 gerekçesi

Madde 26

Çevrenin korunması

(1) Geçiş hakkı kapsamında tanınan hakların kullanımı sırasında geçiş yollarında ve etrafında bulunan ağaçların ve çevresel değerlerin korunması esastır. Geçiş hakkı uygulamasında tarihi eserler ile kültür ve tabiat varlıklarının korunmasına ilişkin mevzuat hükümleri saklıdır. Bu konuda alınması gereken izinlere ilişkin başvurular ilgili kuruluşlarca altmış gün içinde sonuçlandırılır.

Madde gerekçesi

Geçiş hakkı kapsamında kullanılacak olan taşınmaz üzerinde bulunan ağaçların, kökleri ile dal, yaprak ve meyvelerinin altyapıyı olumsuz etkilemeleri nedeniyle, dünya uygulamaları paralelinde düzenleme yapılması ihtiyacı duyulmuştur. Aynı zamanda geçiş hakkı uygulamasında çevresel değerlerin korunması için ve tarihi eserler ile kültür ve tabiat varlıklarının korunmasına dikkati çekmek için bu hususlarla ilgili kanun ve diğer düzenlemelere işaret edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 26 gerekçesi

Madde 27

Diğer alt yapılarla ilişkili durumlar

(1) İşletmeciye ait elektronik haberleşme şebekesi ve bunların destekleyici ekipmanları, geçiş hakkının kullanılacağı taşınmaz üzerinde halihazırda bulunan, kanalizasyon, su, gaz kanalları, demiryolları, elektrik tesisleri, diğer elektronik haberleşme şebekesi ve benzeri kamu hizmeti alt yapısına zarar vermeyecek şekilde ve mesafede tesis edilir. Yeni alt yapı ve şebeke tesis edecek işletmeci, ilgili kamu kurumu ve kuruluşu ile gerekli koordinasyonu sağlayarak hareket eder. Zaruri hallerde söz konusu kamu hizmetlerinin kesintiye uğramaması için alınacak önlemlerden doğan masrafları geçiş hakkını kullanan taraf tazmin eder. Geçiş hakkına ilişkin çalışmalardan kaynaklanan tüm masraflar işletmeci tarafından karşılanır.

Madde gerekçesi

Bu maddede, işletmeciye ait elektronik haberleşme altyapısı ve bunların destekleyici ekipmanlarını, geçiş hakkının kullanılacağı taşınmaz üzerinde halihazırda bulunan kamu hizmeti altyapısına (yol bakımına hizmet eden donanımlar, kanalizasyon, su, gaz kanalları, demiryolları, elektrik tesisleri, diğer elektronik haberleşme altyapısı vb.) zarar vermeyecek şekilde ve mesafede tesis edilmesi esas alınmıştır.

Yeni altyapı tesis edecek işletmecinin, mevcut kamu hizmeti altyapısı kurumu ile gerekli koordinasyonu sağlaması ve gerekli hallerde söz konusu kamu hizmetlerinin kesintiye uğramaması için alınacak önlemlerden doğan masrafları tazmin etmesi, mevcut altyapı işletmecisinin hizmetinin kesintiye uğramaması ve altyapısının zarar görmemesi güvence altına alınmıştır.

Diğer taraftan, geçiş hakkının kullanımı sırasında, taşınmaz üzerinde halihazırda bulunan kamu hizmeti altyapısında yer değiştirme, sökme, vb. durumların zorunlu olması halinde, gerekli koordinasyon sağlanarak, işletmeci söz konusu kamu hizmeti altyapısı ile ilgili kurumu belli bir süre önce haberdar eder. Bu süre, tarafların kendine göre hazırlıklarını yapmaları açısından gereklidir. Kamu hizmetini sağlayan ilgili kurum, gerekli yer değiştirme, sökme ve benzeri işlemleri, işletmeciye bildireceği karar uyarınca bizzat yerine getirebileceği gibi, işletmeci bu işlemlerin yapılmasında kendi uzmanlarını bulundurabilir. Böylece geçiş hakkından faydalanacak olan işletmeciden önce, mevcut diğer altyapı işletmecilerinin altyapılarına zarar gelmemesi için tüm önlemler alınarak haklarının korunması, teknik, idarî ve gerekli koordinasyonlar yapılmak suretiyle sağlanmış olacaktır.

Geçiş hakkı taraflar arasında anlaşmaya dayanan bir konudur. Mevzuattan kaynaklanan tüm haklar saklı kalmak koşuluyla, tarafların birbirlerinin mülk ve sistemlerine zarar vermeyecek şekilde gerekli önlemleri alma zorunluluğu getirilmiştir. Bu kapsamda taşınmaz sahibi ve/veya taşınmaz üzerinde hak sahibinin, işletmecinin geçiş hakkı kapsamında yürüteceği faaliyetlerin, kesintisiz ve güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla, gerekli tüm önlemleri almak veya alınmasına izin vermek durumundadır. Ancak, bu önlemler alınırken birtakım masraflar yapılması gerekiyorsa, bu masrafların, işletmecinin faaliyetlerinin icrası ve güvenliği için olduğundan, işletmeci tarafından karşılanmasının, taşınmaz sahibi ve/veya taşınmaz üzerinde hak sahibinin haklarının korunması için gerekli olacağı düşünülmüştür. Böylece, taşınmaz sahibi ve/veya taşınmaz üzerinde hak sahibi taraflar arasında yapılan anlaşma gereği taşınmazını mevzuat çerçevesinde her iki tarafın da hakları saklı kalmak koşuluyla kullandırabilecektir.

Ayrıca, işletmeci çalışmalarını gerçekleştirirken mülkü, çalışmalardan önceki yani başlangıçtaki durumuna en kısa sürede bizzat kendisi getirmek veya bunu yaptırmakla yükümlü kılınmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 27 gerekçesi

Madde 28

Geçiş hakkına ilişkin yükümlülükler

(1) Geçiş hakkı sağlayıcısı, işletmecinin geçiş hakkı kapsamında yürüteceği faaliyetlerin, kesintisiz ve güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla, masrafları işletmeci tarafından karşılanmak üzere, gerekli tüm önlemlerin alınmasına ve çalışmaların yapılmasına izin verir.

(2) Geçiş hakkı sağlayıcısı bu haklarını kullanırken, işletmecinin geçiş hakkı kapsamında yürüteceği faaliyetler ile işletmeciye ait elektronik haberleşme şebekesini tehlikeye düşürücü veya zarar verici işlemlerden kaçınmakla yükümlüdür.

(3) Geçiş hakkı kullanan işletmeciler, geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkının kullanımı dışında ayrıca uğradıkları zararları en geç bir ay içerisinde karşılamak zorundadırlar.

Madde gerekçesi

İşletmeciler tarafından kurulacak elektronik haberleşme altyapısının kurulması sırasında imar ve diğer mevzuattan kaynaklanan sınırlamaların olması nedeniyle bir düzenleme ihtiyacı duyulmuştur.

Geçiş hakkı kapsamı dışında, şehir içlerinde veya dışlarında imar mevzuatına tâbi alanlarda da sabit veya geçici olarak elektronik haberleşme altyapısı tesisatı kurulması söz konusu olacaktır.

Bu Kanunda, altyapı tesislerinin kurulması ve işletilmesinde, diğer kamu altyapılarının korunmasına ilişkin hükümler getirilmiştir. Elektronik haberleşme altyapısı kapsamında kurulacak baz istasyonları ve bunların müştemilatı niteliğindeki teçhizatın kurulmasında ne gibi koşullara bağlı olunduğu veya hangi istisnalardan yararlanabilecekleri konusuna açıklık getirilmiştir.

Elektronik haberleşme alanında başlayan serbestleşme ile birlikle, mevcut işletmeciler ile piyasaya yeni girecek işletmeciler, kendi fiziki sabit altyapılarını kurmak durumunda olacaklardır. Böylece, hizmetlerin aksamaması bakımından gerekli tedbirlerin alınması amaçlanmıştır.

Ayrıca geçiş hakkını kullanan işletmecilerin taşınmaz sahibi ve taşınmaz üzerindeki hak sahibinin uğradığı zararı karşılama zorunluluğu getirilerek mülk sahibinin de haklarının korunması amaçlanmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 28 gerekçesi

Madde 29

Yetkilendirmenin devri halinde geçiş hakkı anlaşması

(1) Yetkilendirmenin devri halinde kamu hizmetinin kesintiye uğramaması için, geçiş hakkı sağlayıcısı tarafından aksi ileri sürülmediği müddetçe; geçiş hakkı anlaşmasının, geçiş hakkı sağlayıcısı ile yeni işletmeci arasında aynı şartlarda geçerli olacağı kabul olunur.

Madde gerekçesi

Bu madde ile, geçiş hakkının süresi ve bu süresinin dolması ile sona ermesi durumuna açıklık getirilmektedir. Ayrıca yetkilendirmenin sona ermesi, devri veya iptali üzerine kamu hizmetinin devamlılığını sağlamak üzere düzenleme yapılmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 29 gerekçesi

Madde 30

Kamulaştırma

(1) Bu Kanunda öngörülen faaliyetlerin gerektirmesi halinde, kişilerin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlar hakkında 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda belirtilen esaslar dahilinde kamulaştırma yapılır. Bu konuda Bakanlıkça verilecek lüzum kararı, kamu yararı kararı yerine geçer ve başka bir onaya gerek kalmaksızın müteakip işlemler Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre Bakanlıkça yürütülür. Kamulaştırılan taşınmazların mülkiyeti Hazineye ait olur ve bu taşınmazlar üzerinde Maliye Bakanlığı tarafından işletmeci lehine yetkilendirme süresi ile sınırlı olmak üzere bedelsiz olarak irtifak hakkı tesis edilir. Yetkilendirmenin sona ermesi veya iptali halinde, bu taşınmazların üzerinde işletmeci lehine tescil edilmiş olan irtifak hakkı ilgili defterdarlık veya malmüdürlüğünün talebi üzerine tapu idaresince re’sen terkin edilir ve bu taşınmazlar başkaca bir işleme gerek kalmaksızın Hazineye devredilir. İşletmeci tarafından daha önce ödenen kamulaştırma bedelleri iade edilmez.

(2) Bu Kanunda öngörülen faaliyetler ile ilgili olarak işletmeci tarafından Hazinenin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar üzerinde irtifak hakkı tesisi, kullanma izni verilmesi veya kiralama yapılmasına ihtiyaç duyulması halinde Kurumdan talepte bulunulur. Bu talebin Kurulca uygun görülmesi halinde, ilgili mevzuatı uyarınca Maliye Bakanlığı ile ilgili işletmeci arasında yetkilendirme süresi ile sınırlı olmak üzere bedeli karşılığında irtifak hakkı tesisi, kullanma izni veya kiralama sözleşmesi düzenlenir. Bu sözleşmelerde, sözleşmenin geçerliliğinin yetkilendirme süresi ile sınırlı olacağı yönünde hüküm yer alır. Bu şekilde tesis edilen irtifak hakkı, kullanma izni veya kiralama bedelini ödeme yükümlülüğü işletmeciye aittir.

Madde gerekçesi

Bu Kanun ile öngörülen faaliyetlerin gerektirmesi halinde 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda belirtilen esaslar dahilinde kamulaştırma yapılması, bu konuda Bakanlıkça verilecek lüzum kararının, kamu yararı yerine geçeceği ve Kurul kararı için başkaca bir onaya gerek kalmaksızın müteakip işlemlerin Bakanlık tarafından yürütülmesi esası getirilerek, kamulaştırılan taşınmazın mülkiyetinin Hazineye, kullanım hakkının kamulaştırma bedelini ödeyen işletmeciye ait olacağı, kullanım hakkının, ilgili işletmecinin yetkilendirme süresi ile sınırlı olacağı, kamulaştırma bedeli ve kamulaştırma işlemlerinin gerektirdiği diğer giderlerin kamulaştırma talebi bulunan işletmeci tarafından ödeneceği, geçiş hakkı süresi, yetkilendirme süresi ile kısıtlı olduğundan, yetkilendirmenin sona ermesi veya iptali halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın söz konusu taşınmazın Hazineye devredileceği ve işletmeci tarafından ödenmiş bulunan kamulaştırma bedellerinin iade edilmeyeceği hususuna açıklık getirilmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 30 gerekçesi

Beşinci Bölüm

Numaralandırma ve İnternet Alan Adları

Madde 31

Ulusal numaralandırma planı

(1) Kurum, Bakanlık politikası doğrultusunda ulusal numaralandırma planını hazırlar ve plana uygun olarak numara tahsis işlemlerini yapar. Numara kaynaklarının tahsisi, etkin ve verimli kullanımının sağlanması, geri alımı ve benzeri konular Kurumca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Kurum, elektronik haberleşme hizmeti ve/veya şebekesi veya altyapısı için yeterli numara kaynağının bulunmasını sağlayacak şekilde gerekli planlamaları yapar ve numara kaynaklarının adil, şeffaf ve ayrımcı olmayan ilkeler çerçevesinde yönetimini sağlar.

(2) Kurum, numara kaynağının etkin ve verimli kullanılmasına yönelik olarak yapacağı düzenlemeler veya ilgili uluslararası kuruluşların düzenlemeleri doğrultusunda yapılabilecek yeni planlamalar çerçevesinde, işletmecilerin de görüşünü alarak ulusal numaralandırma planında değişiklik yapabilir. Değişikliklerin uygulanması amacıyla işletmecilere uluslararası normlara uygun olacak şekilde süre verilir. İşletmeciler bu değişiklikleri uygular ve gerekli önlemleri alır.

(3) Kurum, numara tahsis ve kullanımını koşullara bağlayabilir, kamu düzeni ve millî güvenliğin gerektirdiği durumlar, numara kapasitesi ihtiyacı, üye olunan uluslararası kuruluşların düzenlemeleri veya taraf olunan uluslararası anlaşmalar doğrultusunda veya Kurum düzenlemelerine uygun olarak kullanılmadığı durumlarda tahsisli numaralarda değişiklik yapılabilir ve tahsisli numaralar geri alınabilir. Bu konuda yapılacak düzenlemeler sonucunda Kurum herhangi bir yükümlülük altına girmez.

(4) Ankesörlü telefon hizmeti kullanıcıları da dahil olmak üzere, kamu kullanımına açık telefon hizmetinden faydalanan kullanıcılar, herhangi bir ücret ödemeden 112 ve Kurumca belirlenen diğer acil çağrı numaralarını çevirerek acil çağrıya cevap vermekle yetkili kuruluşa erişme hakkına sahiptir. Kurumca belirlenen esaslar çerçevesinde işletmeciler ücretsiz olarak, kullanıcıların 112 acil çağrı numarasına ve Kurumca belirlenebilecek diğer acil çağrı numaralarına sunmakta oldukları hizmetin kapsam ve kalitesine uygun olarak erişimlerini sağlamak ve acil yardım talebinde bulunan kullanıcıların yerlerini tespit ederek ilgili kuruluşa bildirmekle yükümlüdür.

Madde gerekçesi

Madde ile; numaralandırma kaynaklarının yönetim ve idaresinin rekabeti destekleyecek yapıda, herkese eşit ve adil kurallar çerçevesinde, etkin ve verimli kullanımı hedeflenmiştir.

Zira, numara tahsisi kıt kaynak olduğundan, etkin ve verimli olmayan şekilde kullanımından dolayı ortaya çıkabilecek numaralandırma planı değişiklerinin toplam maliyeti oldukça yüksek olabilmektedir.

Diğer taraftan, numaralandırma planlarının, planda yapılan değişiklikler ve ilavelerin, aksi yönde bir millî güvenlik gerekçesi olmadığı sürece, şeffaflık ilkesi gözetilerek Kurumca yayımlanması hükmü getirilmiştir.

Böylece, numara tahsis ve kullanımı koşullara bağlanmış, tahsis edilen numaraların tahsis amacı dışında kullanılmasının engellenmesi hedeflenmiştir. Numara kullanımının denetlenmesi ve durumunun takip edilmesi ile numaraların etkin ve verimli kullanılmasını sağlayacak şekilde numaralar üzerindeki Kurum kontrolünün sağlanması amaçlanmıştır.

Ülkemizin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar ile tahsis edilen numaralarda, üye olunan uluslararası kuruluşların standart, direktif ve kararları doğrultusunda, numaralandırma planında değişiklik yapılabileceği veya tahsisli numaraların geri alınabileceği hükme bağlanarak, uluslararası kurallara uygunluk çerçevesinde ileride çıkabilecek yükümlülüklerin yerine getirilebilmesi öngörülmüştür.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 31 gerekçesi

Madde 32

Numara taşınabilirliği

(1) İşletmeciler, Kurum düzenlemeleri çerçevesinde işletmeci numara taşınabilirliğini sağlamakla yükümlüdür. Kurum bu yükümlülüğün uygulanmasına ilişkin usul ve esasları işletmecilerin de görüşünü alarak belirler. İşletmeciler, Kurum düzenlemelerine uygun olarak şebekelerinde gerekli düzenlemeleri yapar ve uygular. İşletmeciler, işletmeci numara taşınabilirliği kapsamında şebekelerinde yapacakları düzenlemelerden kaynaklanabilecek gider kalemleri için Kurumdan hak talebinde bulunamaz.

(2) İşletmeciler, işletmeci numara taşınabilirliği hizmeti vermek veya taşınmış numaralara çağrı göndermek üzere kuracakları sistemler ile mevcut sistemlerinde yapacakları değişiklikler dolayısıyla oluşan maliyeti kendileri karşılar. Ortak kurulacak referans veri tabanı ve benzeri sistemler, Kurumca veya talep eden işletmeciler tarafından Kurum düzenlemeleri çerçevesinde kurulur ve/veya işletilir. Söz konusu sistemler Kurumun belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde işletmeci numara taşınabilirliği hizmeti vermekle yükümlü işletmecilerce veya üçüncü bir tarafça da kurulabilir ve/veya işletilebilir. Bu sistemlere ilişkin maliyet paylaşım esasları Kurum tarafından düzenlenebilir.

(3) Kurum, işletmeci numara taşınabilirliği kapsamında tüketicilerin korunması ve anılan hizmetten en iyi koşullarda faydalanabilmelerini sağlamak amacıyla gerekli her türlü tedbiri alır.

(4) İşletmecilerin, işletmeci numara taşınabilirliği kapsamında birbirlerine uygulayacağı ücretler konusunda bu Kanunun 20 nci maddesi hükümleri uygulanır.

(5) Numara taşınabilirliği dolayısıyla aboneye doğrudan yansıyabilecek ücretler, abonelerin bu hizmeti almalarını engelleyici nitelikte olmamalıdır.

(6) Kurum işletmecilere, adres taşınabilirliği veya hizmet taşınabilirliği sunma yükümlülüğü getirebilir. Bu yükümlülüğe ilişkin usul ve esaslar işletmecilerin de görüşü alınarak Kurum tarafından belirlenir.

Madde gerekçesi

Bu maddede kamu telefon şebekesinde işletmecilere numara taşınabilirliği yükümlülüğü getirilmiştir. Elektronik haberleşme sektöründe, kullanıcılara sunulan hizmetin daha kaliteli, daha uygun bedelle sunulmasında rekabetin rolü oldukça önemlidir. Zira, rekabetin yeni gelişmekte olduğu piyasalarda, mevcut işletmeciler piyasanın neredeyse tamamına hizmet verdiklerinden, yeni işletmecilerin rekabet edebilmelerinde numara taşınabilirliği gibi hizmetlerin rolü büyük olmaktadır.

Numara taşınabilirliğinin rekabetin geliştirilmesine olan katkılarının yanısıra, hizmet kalitesi ve çeşitliliğinin geliştirilmesine, kullanıcıların daha uygun bedelle hizmet alabilmelerine katkısı da büyüktür. Numara değişiminin özellikle işyeri aboneleri için önemli idarî masraflar barındırdığı dikkate alındığında, hizmet aldığı işletmecisini değiştirmek isteyen, ancak numarasını korumak isteyen işyeri abonesi için numara taşınabilirliği vazgeçilmez bir uygulama niteliğindedir. Zira, numara değişiminden kaynaklanan irtibat eksikliği dolayısıyla işyeri abonesi için ortaya çıkacak müşteri kayıplarının yanısıra, numara değişikliğinin ilanlar yolu ile ilgililere bildirilmesi, tanıtım broşürlerinin yeniden düzenlenmesi, kart basımı vb. masraflar da ortaya çıkabilmektedir. Abone açısından bakıldığında, telefon numarasının kıymetli olması, hizmet aldığı işletmecisini değiştirmesinde engel olmamalıdır. Tüketici hakları açısından değerlendirildiğinde, kullanıcının numarasını değiştirmeden istediği işletmeciden hizmet alabilme imkânının bulunması, kullanıcıya alternatif sunulması bakımından önemlidir.

Numara taşınabilirliği hizmetinin varlığı, daha ucuz ve daha kaliteli hizmeti de beraberinde getirmektedir. Zira, numarasının değişmeyeceğini bilen bir kullanıcı, daha ucuz ve daha kaliteli hizmet veren işletmeciye geçmek isteyecektir. Abone kaybetmek istemeyen işletmeci ise, sunduğu hizmeti iyileştirmenin ve daha uygun bedelle sunmanın yollarını arayacaktır. Sonuç olarak, numara taşınabilirliği, kamuya seçenekler sunulabilen, işletmecileri ise daha iyi ve ucuz hizmet sunmaya yönelten bir uygulama niteliğindedir.

Avrupa Birliğine üye ülkelerin uygulamalarında, sabit ve mobil telefon abonelerinin, isterlerse, hizmet aldıkları işletmeciden bağımsız olarak, kullandıkları numaralarını korumaları sağlanmıştır.

Bu uygulama, coğrafi numaralarda, belirli bir coğrafi alan kapsamında, coğrafi olmayan numaralarda ise coğrafyadan bağımsız olarak herhangi bir yerde (location) olacak şekilde açıklanmaktadır. Ancak sabit ve mobil hizmetler arası numara taşınabilirliği kapsam dışında tutulmaktadır. Bu ve benzeri detaylardaki hükümlerin, kanunda yer almasının mümkün olmaması dolayısıyla, Kurumun yapacağı düzenlemelerde yer almasını teminen Kurumun numara taşınabilirliği kapsamında gerekli düzenlemeleri yapacağı hükme bağlanmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 32 gerekçesi

Madde 33

Taşıyıcı seçimi ve taşıyıcı ön seçimi

(1) Kurum, işletmecilere taşıyıcı seçimi ve taşıyıcı ön seçimi uygulama yükümlülüğü getirebilir. İlgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmeciler, şebekelerinde Kurum düzenlemeleri doğrultusunda taşıyıcı seçimi ve taşıyıcı ön seçimi uygulamakla yükümlü kılınabilir. Kurum bu yükümlülüğün uygulama usul ve esaslarını belirler. İşletmeciler, taşıyıcı seçimi ve taşıyıcı ön seçimi kapsamında Kurum düzenlemelerine uygun olarak şebekelerinde gerekli düzenlemeleri yapar ve uygular. İşletmeciler, taşıyıcı seçimi ve taşıyıcı ön seçimi kapsamında şebekelerinde yapacakları düzenlemelerden kaynaklanabilecek gider kalemleri için Kurumdan hak talebinde bulunamaz.

(2) İşletmecilerin taşıyıcı seçimi ve taşıyıcı ön seçimi kapsamında birbirlerine uygulayacağı ücretler konusunda bu Kanunun 20 nci maddesi hükümleri uygulanır.

(3) Taşıyıcı seçimi ve taşıyıcı ön seçimi dolayısıyla aboneye doğrudan yansıyabilecek ücretler, abonelerin bu hizmeti almalarını engelleyici nitelikte olamaz.

(4) Abonelere ait faturalama bilgisi bulunan sabit ya da mobil telefon hizmeti sunan işletmeciler ile bu şebekeler üzerindeki abonelere hizmet veren diğer işletmeciler arasında, abonenin birden fazla fatura almasını önlemek amacıyla, tüketiciye ek yük getirmeyecek şekilde, faturalama anlaşması yapılabilir. Bu konuya ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kurum yetkilidir.

Madde gerekçesi

Bu madde ile kamu telefon şebekesinde işletmecilere taşıyıcı seçimi yükümlüğü getirilebileceği hükme bağlanmıştır. Elektronik haberleşme sektöründe liberalleşmenin ilk yıllarında taşıyıcı seçimi uygulaması oldukça önemlidir. Zira, kullanıcılara erişim hizmeti veremeyen yeni işletmeciler için, uzak mesafe ve uluslararası telefon hizmeti sunabilmede taşıyıcı seçimi gereklilik arz etmektedir. Taşıyıcı seçimi, kullanıcılara işletmecisini seçme imkânı tanımakta, artan rekabet ile işletmecileri, özellikle uzak mesafe ve uluslararası telefon tarifelerini aşağıya çekmeye zorlamaktadır. Taşıyıcı seçimi sayesinde, son kullanıcılar, alternatif işletmecilerden hizmet alma imkânına kavuşmuş olacaklar ve bu çerçevede rekabetin getirebileceği daha düşük fiyat, kaliteli ve çeşitli hizmet avantajlarından faydalanabileceklerdir. Bu madde ile Kurumun işletmecilere taşıyıcı seçimi yükümlülüğü getireceği hükme bağlanmıştır.

Ayrıca, mevcut alt yapılara bağlı kullanıcılara hizmet sunan söz konusu işletmecilerin tüm kullanıcılara ait faturalama bilgisine sahip olması pratikte her zaman mümkün olamamaktadır. Bu açıdan, bu madde ile kullanıcıların alternatif işletmecilere ön bildirimde bulunmaksızın hizmet alacakları işletmecileri serbestçe seçebilmelerine ve kullanıcıların aynı hizmet için birden fazla fatura ile muhatap olmasını engellemeye yönelik tedbirlerin alınmasına imkân verilmektedir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 33 gerekçesi

Madde 34

Haczedilmezlik ve haberleşme hizmetlerinin sürekliliği

(1) Elektronik haberleşme hizmetleri ile ilgili olarak abone veya kullanıcılara tahsis edilen frekans, numara ve hat kullanımı ile internet alan adları gibi intifa ve kullanım hakları ile işletmecilerin yetkilendirmeleri hiçbir şekilde haczedilemez.

(2) Genel güvenlik ve asayişe yönelik haberleşmelerden kapsamı Kurum tarafından belirlenmiş olanlar her ne sebeple olursa olsun kesintiye uğratılamaz.

(3) Elektronik haberleşme alt yapısına mahkeme kararı veya ilgili mevzuatı uyarınca Kurum, Bakanlık veya diğer yetkili merciler tarafından alınmış bir karar olmadıkça, elektronik haberleşmenin aksamasına neden olacak biçimde müdahalelerde bulunulamaz.

Madde gerekçesi

Elektronik haberleşme hizmetleri ile ilgili olarak abone veya kullanıcılara tahsis edilen numara ve hat kullanımı gibi intifa ve kullanım hakları, frekans ve internet alan adlarının hiçbir şekilde haczedilemeyeceği hükmü düzenlenerek hizmetin devamlılığı sağlanmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 34 gerekçesi

Madde 35

İnternet alan adları

1 değişiklik

(1) İnternet alan adlarının tahsisini yapacak kurum veya kuruluşun tespiti ile alan adı yönetimine ilişkin usul ve esaslar Başkanlık tarafından belirlenir.[9]

Madde gerekçesi

Ülkemizde internete ilişkin en önemli sorun mevzuat eksikliği olup, buna münhasır kanuni düzenleme bulunmamaktadır. Ancak değişik kanunlarda geçen ifadelerle sorunların çözümü ve internetin etkin ve verimli kullanımı sağlanmaya çalışılsa da günümüzde ihtiyaca cevap vermemektedir. Bu nedenle, "tr" uzantılı internet alan adlarının tahsisinin ve buna ilişkin usul ve esasların, elektronik haberleşme alanında politika belirleyicisi olan Bakanlık tarafından yapılması öngörülmüştür.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 35 gerekçesi

Üçüncü Kısım

Spektrum Yönetimi

Madde 36

Frekans planlama, tahsis ve tescili

(1) Radyo ve televizyon yayınlarına ilişkin ilgili kanununda belirtilen hükümler saklı kalmak kaydıyla:

a) Telsiz yayınlarının birbirleri üzerinde elektromanyetik girişim oluşturmaması ve frekans bantlarının etkin ve verimli şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla uluslararası frekans planlaması ve uluslararası kuruluşların aldığı kararlar da dikkate alınarak milli frekans planlaması, tahsisi, uluslararası koordinasyon ile tescil işlemleri Kurum tarafından yapılır ve uygulanır.

b) Telsiz cihaz veya sistemi kurmak ve işletmek isteyenler Kuruma frekans tahsis ve tescil işlemlerini yaptırmak zorundadır. Ancak, bu Kanunun 37 nci maddesinde belirtilen, herhangi bir telsiz kurma ve kullanma iznine ve telsiz ruhsatnamesine ihtiyaç göstermeksizin kullanılan telsiz cihaz ve sistemlerinde kullanılacak frekanslar için tahsis ve tescil işlemi yapılmaz.

(2) Frekans tahsislerinde Dışişleri Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığı ihtiyaçları da dahil Türk Silahlı Kuvvetlerine, Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığına ve Emniyet Genel Müdürlüğüne öncelik tanınır.

(3) Türk Silahlı Kuvvetleri ile Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, milli frekans planı çerçevesinde kendilerine tahsis edilen frekans bantlarında frekans planlamasını yapar ve uygular.

(4) Teknolojik gelişmeler ve Ülkemizin taraf olduğu uluslararası kuruluşların kararları doğrultusunda yapılabilecek yeni planlamalar çerçevesinde, Kurum, tahsis edilen frekans ve bantlar için Bakanlık ve ilgili kurumlar ile gerekli koordinasyonu sağlar. Kurum, Devlet güvenlik ve istihbaratında zafiyet yaratmayacak şekilde iptal dahil her türlü değişiklik yapabilir. Bu konuda yapılacak düzenlemeler sonucunda Kurum, herhangi bir yükümlülük altına girmez.

Madde gerekçesi

Madde ile 3984 sayılı Kanunda belirtilen hükümler saklı kalmak kaydıyla; telsiz yayınlarının birbirleri üzerinde enterferans oluşturmaması ve frekans bantlarının etkin ve verimli şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla uluslararası frekans planlaması ve uluslararası kuruluşların aldığı kararlar da dikkate alınarak ulusal frekans planlaması, tahsisi, uluslararası koordinasyon ile tescillerin Kurum tarafından yapılacağı ve uygulanacağı, her ne şekilde olursa olsun telsiz cihaz veya sistemi kurmak ve işletmek isteyenlerin, Kuruma frekans tahsis ve tescil işlemlerini yaptırmak zorunda olacağı öngörülmüştür.

Ayrıca, - Herhangi bir telsiz kurma ve kullanma iznine ve telsiz ruhsatnamesine ihtiyaç göstermeksizin kullanılan telsiz cihaz ve sistemlerinde kullanılacak frekanslar için tahsis ve tescil işlemi yapılmayacağı, - Frekans tahsislerinde Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığı ihtiyaçları da dahil Türk Silahlı Kuvvetlerine, Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığına ve Emniyet Genel Müdürlüğüne öncelik tanınacağı, - Türk Silahlı Kuvvetlerinin, kendisine tahsis edilen frekans bantlarında frekans planlamasını yapacağı ve uygulayacağı, - Teknolojide meydana gelen gelişmeler ve ülkemizin taraf olduğu uluslararası kuruluşların kararları doğrultusunda yapılabilecek yeni planlamalar çerçevesinde, tahsis edilen frekans ve bantlar için Kurum tarafından ilgili kurumlar ile gerekli koordinasyon sağlanarak Devlet güvenlik ve istihbaratında zafiyet yaratmayacak şekilde iptal dahil her türlü değişiklik yapılabileceği, bu konuda yapılacak düzenlemeler sonucunda Kurumun, herhangi bir yükümlülük altına giremeyeceği, hüküm altına alınmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 36 gerekçesi

Madde 37

Telsiz kurma ve kullanma izni, telsiz ruhsatnamesi ve kullanıma ilişkin esaslar

(1) Radyo ve televizyon yayınlarına ilişkin ilgili kanununda belirtilen hükümler saklı kalmak kaydıyla, Kurum düzenlemelerinde belirtilen ve işletilmesi için frekans tahsisine ihtiyaç gösteren telsiz cihaz veya sistemi kullanıcıları, telsiz kurma ile kullanma izni ve telsiz ruhsatnamesi almak zorundadır. Bu kapsamdaki kullanıcılar telsiz cihaz veya sistemlerini Kurum düzenlemeleri ve telsiz ruhsatnamesinde belirtilen esaslara uygun olarak kurmak ve kullanmak mecburiyetindedirler.

(2) Telsiz kurma ve kullanma izni ve telsiz ruhsatnamesi verilmesi, izin ve telsiz ruhsatnamesinin süresi, yenilenmesi, değişikliği ve iptali ile ilgili usul ve esaslar ile bu çerçevede öngörülen telsiz cihaz veya sistemlerinin kurulması, kullanılması, nakli, işletme tipinin değiştirilmesi, devri ve hizmet dışı bırakılmasında kullanıcıların tabi olacağı hususlar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Yetkilendirmeye tabi bulunmayan telsiz kurma ve kullanma izinleri en fazla beş yıl için verilir. Süresi içerisinde yenilenmeyen telsiz kurma ve kullanma izni ve telsiz ruhsatnamelerinde belirtilen cihaz ve sistemler için tahsis edilen frekanslar iptal edilir. Kurum tarafından yetkilendirilmiş olmak suretiyle telsiz hizmeti sunan işletmecilerin sistemlerine dahil telsiz cihazı kullanıcıları, telsiz kullanma izni ve telsiz ruhsatnamesinden bu Kanunun 46 ncı maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde muaftırlar.

(3) Kurum düzenlemelerinde belirlenen ve işletilmesi için frekans tahsisine ihtiyaç duyulmayan özel amaçlar için tahsis edilmiş frekans bantlarında ve çıkış gücünde çalışan Kurumca onaylı telsiz cihaz ve sistemleri, herhangi bir telsiz kurma ve kullanma iznine ve telsiz ruhsatnamesine ihtiyaç göstermeksizin kullanılabilir.

(4) Ulusal ve uluslararası kuruluşların belirlediği standart değerleri dikkate almak suretiyle telsiz cihaz ve sistemlerinin kullanımında uyulacak elektromanyetik alan şiddeti limit değerlerinin belirlenmesi, kontrol ve denetimleri münhasıran Kurum tarafından yapılır veya yaptırılır. Bu işlemler ile ilgili usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığının görüşleri de dikkate alınmak suretiyle Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir. Yönetmelik ile belirlenen limit değerlere ve güvenlik mesafesine uygun bulunan ilgili tesisler başkaca bir işleme gerek kalmaksızın Kurum tarafından güvenlik sertifikası düzenlenmesini müteakip kurulur ve faaliyete geçirilir.

Madde gerekçesi

Bu madde ile 3984 sayılı Kanunda belirtilen hükümler saklı kalmak kaydıyla; her türlü telsiz cihaz ve sisteminin Kurumdan izin alınmadan kurulamayacağı ve kullanılamayacağı vurgulanarak, hangi telsiz cihaz ve sistemleri kullanıcılarının Kurumdan izin ve ruhsatname almak zorunda oldukları ile izin ve ruhsatname gerektirmeksizin kullanılabilecek telsiz cihaz ve sistemlerinin Kurum düzenlemeleri ile belirleneceği öngörülmüştür.

Yine bu madde ile izin ve ruhsatname verilmesi, izin ve ruhsatnamenin süresi, yenilenmesi, değişikliği ve iptali ile ilgili usul ve esaslar ile bu çerçevede öngörülen telsiz cihaz veya sistemlerinin kurulması, kullanılması, nakli, işletme tipinin değiştirilmesi, devri ve hizmet dışı bırakılmasında kullanıcıların tâbi olacağı hususların Kurum tarafından düzenleneceği de belirtilmiştir. Süresi içerisinde yenilenmeyen telsiz kurma ve kullanma izni ve telsiz ruhsatnamelerinde belirtilen cihaz ve sistemler için tahsis edilen frekanslar iptal edilir. Kurumdan yetki belgesi almak suretiyle telsiz hizmeti sunan işletmecilerin sistemlerine dahil telsiz cihazı kullanıcılarının, telsiz kullanma izni ve telsiz ruhsatnamesinden, telsiz ruhsatname ve kullanım ücretlerinin ödenmesi kaydıyla muaf olacağı belirlenmiştir.

Ayrıca, münhasıran radyo ve televizyon yayınlarını almaya yarayan telsiz alıcı cihaz veya sistemini kullanacakların, ilgili kurumdan bandrol veya etiket almak mecburiyetinde oldukları da vurgulanmıştır.

Telsiz cihaz ve sistemlerinin kullanımda tâbi olacakları elektromanyetik alan şiddeti limit değerlerinin ulusal ve uluslararası kuruluşların belirlediği standart değerler dikkate alınarak belirlenmesi, kontrolü ve denetim görevi münhasıran Kurum'a verilmiştir. Bu işlemlerle ilgili usul ve esaslar belirlenirken Sağlık Bakanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığının görüşlerinin de dikkate alınarak ikincil bir düzenleme yapılması hüküm altına alınmış olacaktır. Ayrıca, mahkeme kararı olmadıkça veya Kurum tarafından alınmış bir karar olmadıkça elektronik altyapılarına, elektronik haberleşmenin aksamasına neden olacak müdahaleler yapılamayacağı hüküm altına alınmaktadır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 37 gerekçesi

Madde 38

Uydu pozisyonu tahsisi

(1) Uluslararası planlama ve kriterler çerçevesinde uydu pozisyonlarına ilişkin planlama, tahsis, uluslararası koordinasyon ile tescil işlemlerini Kurum, Bakanlıkla koordineli olarak yürütür.

Madde gerekçesi

Bu madde ile; Bakanlığın görev ve yetkilerini düzenleyen 5 inci maddenin (a) bendi göz önüne alınarak, uluslararası planlama ve kriterler çerçevesinde, uydu pozisyonlarına ilişkin planlama, tahsis ve tescil işlemlerinin Kurum tarafından yürütüleceği ve uydu pozisyonlarından verimli ve optimum düzeyde yarar sağlamak üzere gerekli tedbirlerin Kurum tarafından alınacağı öngörülmüştür.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 38 gerekçesi

Madde 39

Kodlu ve kriptolu haberleşme

(1) Telsiz haberleşme sistemleri üzerinden kriptolu haberleşme yapmaya Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı, Milli İstihbarat Teşkilatı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Dışişleri Bakanlığı yetkilidir. Ayrıca yukarıda belirtilen kurumlara ait olanlar dışında kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerin elektronik haberleşme hizmeti içinde kodlu veya kriptolu haberleşme yapma usul ve esasları Kurum tarafından belirlenir.

Madde gerekçesi

Bu madde ile; kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerin elektronik haberleşme hizmeti içinde kodlu veya kriptolu haberleşme yapma usul ve esaslarının Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hükmü getirilmiş, Kodlu ve kriptolu haberleşme yapma hususunda, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı da yetkili kılınmış, Türk Silahlı Kuvvetleri, Millî İstihbarat Teşkilatı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Dışişleri Bakanlığının yetkileri de devam ettirilmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 39 gerekçesi

Madde 40

Spektrum izleme ve denetimi

(1) Telsiz cihaz veya sistemlerinin belirlenen tekniklere ve usullere uygun olarak kurulmasının ve çalıştırılmasının denetimi, elektromanyetik girişimlerin tespiti ve giderilmesi, Devlet ve kişi güvenliğini ilgilendiren telsiz faaliyetleri konularında mevzuat dahilinde güvenlik birimleriyle işbirliği yapılması, ulusal ve uluslararası spektrum izleme, denetleme ve denetlettirme faaliyetleri Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yürütülür.

(2) Kurum, spektrum planlaması, frekans tahsis ve tescili, ücretlendirilmesi dahil spektrum yönetimi ile frekansların etkin ve verimli kullanımı için gerektiğinde tahsis edilen frekansın geri alınması ve yeniden satışı dahil spektrum ticareti ile spektrumun izlenmesi ve denetiminin gerektirdiği düzenlemeleri yönetmelikle yapmaya yetkilidir.

(3) Kurum, spektrum izleme ve denetleme faaliyetlerinde kullandığı her türlü araç, cihaz ve sistemler ile tesisler için emniyet ve muhafaza tedbirleri amacıyla gerek görmesi halinde her türlü riske karşı sigorta yaptırabilir.

(4) Kurum ulusal ve uluslararası spektrum izleme ve denetleme faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere her türlü araç, cihaz ve sistemlerini uygun göreceği yerlerde ve mevzuatı dahilinde kurup işletebileceği gibi kurdurup işletilmesini de sağlayabilir.

(5) Sahil Güvenlik Komutanlığı, deniz yetki alanlarında bu Kanun kapsamındaki her türlü denetim ile spektrum izleme görevini yürütür.

Madde gerekçesi

Bu madde ile, yetkilendirmeye tâbi olsun veya olmasın her türlü telsiz cihaz veya sisteminin denetimi ile, telsiz haberleşmesini bozucu etkiler ve zararlı girişimlerin tespit edilerek giderilmesinin sağlanması, frekans spektrumunun etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasının sağlanması için spektrumun teknik olarak izlenmesinin Kuruma verilmesi, telsiz cihaz ve sistemlerinin kontrolü, enterferansların tespiti ve giderilmesi, güvenlik birimleri ile işbirliği, ulusal ve uluslararası teknik izleme konularında Kuruma yönetmelik çıkarma yetkisi verilmesi öngörülmüştür.

Yine bu maddede; Kurumun kontrol ve denetimi yanı sıra telsiz cihaz ve sistemleri kullanıcıları Devlet ve kişi güvenliği dikkate alınarak kendi emniyet tedbirlerini almaları vurgulanmıştır.

Ayrıca, Kurumun kontrol ve izleme faaliyetlerinde kullandığı her türlü demirbaşların önem ve öncelik arz ettiğinden sigorta ettirilmesine yönelik düzenleme yapılmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 40 gerekçesi

Madde 41

Yabancılara uygulanacak işlemler

(1) Yabancı devletlerle yapılan anlaşmalara dayanılarak kurulmuş veya kurulacak telsiz cihaz veya sistemleri, varsa bu anlaşmalardaki özel hükümlere tabidir.

(2) Yabancı devletlerin Ülkemizdeki diplomatik temsilciliklerine, karşılıklılık esasına bağlı olarak, Dışişleri Bakanlığının uygun görüşüne istinaden telsiz cihaz veya sistemi kurma ruhsatı ve kullanma izni verilebilir.

Madde gerekçesi

Bu madde ile, Türkiye'de telsiz cihaz veya sistemi kurup kullanacak yabancılara uygulanacak işlem ile yabancı devletlerin Türkiye'deki diplomatik temsilciliklerinde telsiz cihaz veya sisteminin kurma ve kullanma usullerinin belirtilmesi amaçlanmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 41 gerekçesi

Madde 42

Sahil telsiz istasyonları, deniz ve hava bandı telsiz sistemleri

(1) Deniz taşıtlarının karayla haberleşmesini sağlayan sahil telsiz istasyonlarının ve bu istasyonlar üzerinden yapılan seyir güvenliği haberleşmesi dahil telsiz haberleşme sistemlerinin kurulması ve işletilmesi hizmetleri Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü bünyesindeki Telsiz İşletme Müdürlüğünce herhangi bir yetkilendirmeye tabi olmaksızın yürütülür.

(2) Her çeşit deniz ve hava bandı telsiz haberleşme sistemlerini ve sahil telsiz istasyonları üzerinden yapılan seyir güvenliği haberleşmesi dahil telsiz haberleşme sistemlerini kurma, kurdurma, kullanma izinlerini verme, ruhsatlandırma, deniz bandı telsiz haberleşme ve seyrüsefer cihazlarına çağrı kodu ve benzeri tahsis ve tescil işlemleri Telsiz İşletme Müdürlüğünce yürütülür. Telsiz İşletme Müdürlüğünün, yürütmekle görevli kılındığı hizmetlere ilişkin tarifesi, ilgili mevzuatı gereğince ilgili yönetim kurulunun onayıyla belirlenir.

Madde gerekçesi

Madde ile, deniz taşıtlarının kara ile haberleşmesini sağlayan sahil telsiz istasyonları ile deniz seyrüsefer sistemlerinin kurulması ve işletilmesi hizmetlerinin Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğünce Kurum tarafından herhangi bir yetkilendirmeye tâbi olmaksızın yürütülmesine ilişkin düzenleme yapılmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 42 gerekçesi

Madde 43

Amatör telsizcilik

(1) Hiçbir maddi, kişisel veya siyasi çıkar gözetmeden, sadece kendi istek ve çabası ile telsiz iletişim teknikleri alanında kendini yetiştirmek amacıyla ulusal ve uluslararası amatör telsizcilik faaliyetinde bulunmak isteyenlere, Telsiz İşletme Müdürlüğü tarafından belirlenen esaslara ve ücretlere göre Amatör Telsizcilik Belgesi verilir.

Madde gerekçesi

Bu madde ile, ulusal ve uluslararası amatör telsizcilik faaliyetinde bulunmak isteyenlere Amatör Telsizcilik Belgesi verilmesi ve belge verilmesi ile ilgili düzenlemelerin Kurum tarafından belirlenmesi öngörülmüştür.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 43 gerekçesi

Madde 44

Hava ve deniz telsiz haberleşmesinin uluslararası koordinasyonu

(1) Bu Kanunun 42 nci maddesi kapsamında, Telsiz İşletme Müdürlüğüne ait görevlere ilişkin uluslararası koordinasyon ve takip işlemleri Kurumca yürütülür.

Madde gerekçesi

Bu madde ile Kurum tarafından, Türk hava ve deniz taşıtlarında ve bunlarla haberleşme yapacak liman, sahil ve yer istasyonlarında bulundurulacak telsiz ve seyrüsefer cihazları ile ilgili frekans planlamalarının yapılacağı ve bu cihazlara ait telsiz haberleşmesine ilişkin hususların belirleneceği öngörülmüştür.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 44 gerekçesi

Madde 45

Yasak bölgelerde yabancı uyrukluların kullanacakları telsiz cihazları

(1) Yasak bölgelerde bulunmalarına müsaade edilen yabancı uyruklulara verici, verici-alıcı ve radyo ve televizyon yayınlarını almaya yarayan cihazlar dışındaki alıcı telsiz cihazları için telsiz kurma ve kullanma izni ile telsiz ruhsatnamesi verilmesi Genelkurmay Başkanlığının müsaadesine bağlıdır.

Madde gerekçesi

Bu maddede, yasak bölgelerde bulunmalarına müsaade edilen yabancı uyruklulara, telsiz cihazları için telsiz kurma ve kullanma izni verilmesinin Genelkurmay Başkanlığının müsaadesine bağlı olacağı belirtilmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 45 gerekçesi

Madde 46

Telsiz ücretleri

4 değişiklik

(1) Bu Kanun uyarınca telsiz cihaz ve sistemleri için alınacak telsiz ruhsatname ve yıllık kullanım ücretleri, teknik muayene ve benzeri hizmetler karşılığında alınacak ücretler bu Kanuna ekli ücret tarifesinde gösterilmiş olup, söz konusu ücretler Kuruma gelir kaydedilir. Kurumun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine, bu Kanuna ekli ücret tarifesine hizmet kalemleri ilave etmeye veya çıkarmaya ve eklenen hizmet kalemlerine ilişkin ücretleri belirlemeye, Cumhurbaşkanı yetkilidir. Ücret tarifesinde belirtilen ücretleri gerektiğinde her bir ücret kalemini yüzde ellisine kadar azaltmaya veya her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Maliye Bakanlığınca belirlenecek yeniden değerleme oranını geçmemek kaydıyla artırmaya, Kurum yetkilidir.[10]

(2) Ancak, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvelde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumlar, köy tüzel kişilikleri, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, Kızılay, belediyeler ve Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kullanılan ve Dışişleri Bakanlığınca belirlenen yabancı devletlerin temsilciliklerine ait yetkilendirme kapsamı dışında olan her türlü telsiz cihaz ve sistemleri telsiz ruhsatnamesi ve yıllık kullanım ücretinden muaftır. (Ek cümle: 28/11/2017-7061/98 md.) Ayrıca; iş ve hizmetlerin merkezî bir sunucu tarafından uzaktan izlenmesi ve yürütülmesine yönelik makineler arası veri aktarımına mahsus olan ve bunların yürütülmesi için zorunlu olanlar dışında sesli, görsel iletişim veya genel amaçlı internet erişimi için kullanılmayan telsiz cihazları ve abonelikleri de telsiz ruhsatname ve kullanma ücretlerinden muaf olup Kurum, muafiyet uygulanmasına ilişkin usul ve esas belirlemeye yetkilidir.

(3) Kurumdan yetki almak suretiyle elektronik haberleşme hizmeti yürüten işletmeciler, kendi sistemlerine dahil her türlü abonenin bu Kanun uyarınca Kuruma ödemek zorunda olduğu telsiz ruhsatname ve yıllık kullanma ücretlerini, abonelerinden Kurum adına tahsil ederek, Kurum tarafından belirlenecek usuller çerçevesinde, Kurum hesaplarına devretmekle yükümlüdürler.

(4) (Değişik: 28/11/2017-7061/98 md.) Telsiz ücretleri Kurum tarafından belirlenen süre içerisinde Kurumun ilgili banka hesabına doğrudan ödenir. Telsiz ücretlerinin zamanında ödenmemesi halinde, anılan ücretler Kurumun bildirimi üzerine 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca ilgili vergi dairesi tarafından tahsil edilerek Kurum hesabına aktarılır. Bu ücretlerin takip ve tahsilinde alacağın kesinleşmesi şartı aranmaz.

(5) Mobil elektronik haberleşme hizmeti sunan işletmecilerin faturalı abonelerinden (ön ödemeli aboneleri hariç olmak üzere) alınan ruhsatname ve kullanma ücretleri, işletmecinin sistemine abone olunan ay itibariyle geriye kalan aylar için yıl sonuna kadar eşit taksite bölünerek alınır.

(6) Yetkilendirme kapsamı dışında bulunan telsiz cihaz ve sistemlerine ait telsiz ruhsatname ve kullanım ücretleri, ruhsatlandırma süresine göre peşin alınır. Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde belirlenen süre sonunda telsiz ruhsatname ve kullanım ücretlerinin ödenmemesi halinde söz konusu cihaz ve sistemlere ilişkin telsiz kurma ve kullanma izinleri ve telsiz ruhsatnameleri iptal edilir.

(7) (Ek: 28/11/2017-7061/98 md.) Kurum tarafından sayısı sınırlandırılarak ulusal çapta, kamuya açık mobil elektronik haberleşme hizmeti sunmak üzere imtiyaz sözleşmeleri ve/veya yetkilendirme belgelerine istinaden yetkilendirilen işletmeciler; bu Kanuna ekli ücret tarifesinin “1. TELSİZ RUHSATNAME ÜCRETLERİ” başlığı altında bulunan “b. Karasal mobil (cellular) telsiz telefon sistemi” başlıklı bölümünün (1) numaralı ve “2. TELSİZ KULLANMA ÜCRETLERİ (HER YIL İÇİN)” başlığı altında bulunan “b. Karasal mobil (cellular) telsiz telefon sistemleri” başlıklı bölümünün (1) numaralı sıraları kapsamında ödenmesi gereken ücretler yerine, aylık net satışlarının yüzde beşini aylık dönemler itibarıyla hesaplamak suretiyle, ilgili olduğu ayı izleyen ayın son işgünü mesai bitimine kadar telsiz ücreti olarak Kuruma öderler.

Madde gerekçesi

Bu madde ile; elektronik haberleşme sektöründe teknik anlamda çok hızlı bir değişim görülmesi ile GSM, CDMA ve UMTS gibi yeni sayısal telsiz teknolojilerinin gelişmesi radyo spektrumunun daha yüksek kalitede daha fazla haberleşme trafiği taşımasına olanak vermediği, her gün yeni bir teknoloji ürünü sayısal telsiz cihazı ve telekomünikasyon terminal ekipmanı veya sistem kullanıma sunulduğu, 2813 sayılı Telsiz Kanunu kapsamında, söz konusu cihaz, ekipman veya sistemlere ait alınacak ücret ile ilgili olarak, 1986 yılında 3293 sayılı Kanun ile 2813 sayılı Telsiz Kanununa ek olarak yayınlanan Telsiz Ücret Tarifesinin yeterli olmadığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede yetkilendirme kapsamında ve yetkilendirme kapsamı dışında olan telsiz cihaz ve sistemleri için alınacak telsiz ruhsatname ve yıllık kullanım ücretleri, teknik muayene, denetleme ve benzeri hizmetler karşılığında alınacak ücretler; Kanuna ekli ücret tarifesine ilave edilebilecek hizmet kalemleri ve bu hizmet kalemlerine ilişkin ücretler ile ücret tarifesinde belirtilen ücretlerin her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Maliye Bakanlığınca belirlenecek yeniden değerleme oranını geçmemek kaydıyla, Kurumun teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile belirleneceği öngörülmüştür.

Ancak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa göre genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile köy tüzel kişilikleri, Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğü, radyo-televizyon yayın amacı ile yayın yapılmamak ve amatör frekans bantlarında çalışmak kaydıyla yükseköğretim kurumlarında ve ilk ve orta dereceli okullarda eğitim ve öğretim maksadıyla ders aracı olarak kullanılan telsiz cihazları ile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve Kızılay tarafından kullanılan ve Dışişleri Bakanlığınca belirlenen yabancı devletlerin Türkiye'deki temsilciliklerine ait her türlü telsiz cihaz ve sistemlerinin, telsiz ruhsatnamesi ve yıllık kullanım ücretinden muaf tutulacağı hususlarına açıklık getirilmiştir.

Diğer taraftan;

- Kurumdan yetki almak suretiyle elektronik haberleşme hizmeti yürüten işletmecilerin, kendi sistemlerine dahil her türlü abonenin bu Kanun uyarınca Kuruma ödemek zorunda olduğu telsiz ruhsatname ve yıllık kullanma ücretlerini, abonelerinden Kurum adına tahsil ederek, Kurum tarafından belirlenecek usuller çerçevesinde, Kurum hesaplarına devretmekle yükümlü olduğu, - Kurumun, bu madde kapsamındaki alacaklarının 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun uygulanmasında imtiyazlı alacaklardan sayılacağı, bu alacakların tahsilinin genel hükümlere tâbi olduğu ve bu alacakların her türlü vergi, resim ile bunların tahsiline ilişkin her türlü iş ve işlemlerin yargı harçlarından muaf tutulduğu ve bu alacaklar için zamanaşımı süresinin on yıl olacağı, - Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde belirlenen süre sonunda telsiz ruhsatname ve yıllık kullanım ücretlerinin ödenmemesi halinde söz konusu cihaz ve sistemlere ilişkin telsiz kurma ve kullanma izinleri ile telsiz ruhsatnamelerinin iptal edileceği, hüküm altına alınmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 46 gerekçesi

Dördüncü Kısım

Tüketici ve Son Kullanıcı Hakları

Madde 47

Eşit hizmet alabilme hakkı

(1) İşletmeciler, sağladıkları elektronik haberleşme hizmetlerini benzer konumdaki tüketici ve son kullanıcılara eşit koşullarda ve ayrım gözetmeden sunmakla yükümlüdür. Kurum bu madde ile ilgili usul ve esasları belirler.

Madde gerekçesi

"Hizmetlere erişim ve kullanım koşullarında ayrım gözetilmemesi" temel tüketici hakları arasında yer alıp; bu madde ile bütün tüketici ve son kullanıcıların bütün önyargılardan ve dezavantaj ihtiva eden koşullardan bağımsız olarak yararlanabilmesi hüküm altına alınırken, konuya ilişkin usul ve esasları belirleyecek düzenlemelerin yapılması görevi Kuruma verilmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 47 gerekçesi

Madde 48

Tüketicinin ve son kullanıcının korunması

(1) Kurum, elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan tüketici ve son kullanıcıların, hizmetlere eşit koşullarda erişebilmelerine ve hak ve menfaatlerinin korunmasına yönelik usul ve esasları belirler.

Madde gerekçesi

Bu madde ile, elektronik haberleşme hizmetlerinin sunulmasında son kullanıcı ve/veya tüketicilerin eşit hizmet alabilmesi esası getirilmiştir. Diğer taraftan Kuruma, elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan bütün kullanıcı ve/veya tüketicilerin, hizmetlere eşit koşullarda erişebilmeleri ve tüketici menfaatlerinin koruması ile ilgili hususları belirleme görevi verilmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 48 gerekçesi

Madde 49

Şeffaflığın sağlanması ve bilgilendirme

1 değişiklik

(1) Kurum, son kullanıcı ve tüketicilerin azami faydayı elde edebilmeleri ve hizmetlerin şeffaflık ilkesine uygun olarak sunulabilmesi için hizmet seçenekleri, hizmet kalitesi, tarifeler ile tarife paketlerinin yayımlanmasına ve benzer hususlarda abonelerin bilgilendirilmesine yönelik olarak işletmecilere yükümlülükler getirebilir.

(2) İşletmeciler, özellikle hizmetler arasında seçim yapılırken ve abonelik sözleşmesi kurulurken tüketicilerin karar vermelerinde etkili olabilecek hususlar ile dürüstlük kuralı gereğince bilgilendirilmelerinin gerekli olduğu her durumda talep olmaksızın tüketicileri bilgilendirir.[11]

(3) Kurum bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirler.

Madde gerekçesi

Bu madde ile Kurum, son kullanıcı ve/veya tüketicilerin hizmet seçenekleri, hizmet kalitesi ve tarifeler gibi hususlarda detaylı ve güncel bilgileri alabilmeleri ve yayımlanması amacıyla gerekli tedbirleri alması hususunda görevli kılınmış ve işletmecilerin bu konudaki yükümlülükleri belirlenmiştir.

Tüketicilerin, özellikle hizmetler arasında seçim yaparken ve abonelik sözleşmesini imzalamadan önce karar vermelerinde etkili olabilecek hususlarda, detaylı bir şekilde ve talep olmaksızın bilgilendirilmesinin gerekli olduğu esas alınmış, Kurumun buna ilişkin usul ve esasları belirleyeceği hükme bağlanmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 49 gerekçesi

Madde 50

Abonelik sözleşmeleri

11 değişiklik

(1) Tüketiciler, elektronik haberleşme hizmetine abone olurken bu hizmeti sağlayan işletmeciyle sözleşme yapma hakkına sahiptir. (Ek cümleler:18/6/2020-7247/10 md.) Sözleşme; yazılı olarak veya elektronik ortamda kurulur. Elektronik ortamda kurulacak sözleşmelerde, başvuru sahibinin kimliğinin doğrulanmasına imkân verecek şekilde, Kurum tarafından belirlenecek yöntemler kullanılır ve bunlara ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir. Abonelik sözleşmelerinde asgari olarak elektronik haberleşme hizmeti sağlayan işletmecinin adı ve adresi, sunulacak hizmetler, teklif edilen hizmet kalitesi seviyeleri ve ilk bağlantının gerçekleştirilebilme süresi, sunulacak bakım ve onarım hizmetlerinin çeşitleri, uygulanacak tarifelerin içeriği ve tarifelerdeki değişiklikler hakkında güncel bilgilerin hangi yollardan öğrenilebileceği, sözleşmenin süresi, sona ermesi ve yenilenmesine ilişkin koşullar, işletmecinin kusurundan kaynaklanan nedenlerle sözleşmede belirtilen hizmet kalite seviyesinin sağlanamaması halinde tazminat ya da geri ödemeye ilişkin işlem, abone ile işletmeci arasında uzlaşmazlık çıkması halinde uygulanacak çözüm yöntemleri gibi bilgilere yer verilir.

(2) Kurum, re’sen veya şikayet üzerine abonelik sözleşmelerini işletmecilerden isteyebilir, inceler ve değiştirilmesi uygun görülen hususları işletmeciye bildirir. İşletmeciler Kurum düzenlemelerine uygun olarak gerekli değişiklikleri belirtilen sürede yapmakla yükümlüdür.

(3) Abonelik sözleşmelerinde yer alan ve tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde, dürüstlük ilkesine aykırı düşecek biçimde abone aleyhine dengesizliğe neden olan hükümler geçersizdir.

(4) İşletmeci tarafından abonelik sözleşme koşullarında değişiklik yapıldığının aboneye bildirilmesinden sonra, abone herhangi bir tazminat ödemeden sözleşmeyi feshedebilme hakkına sahiptir. İşletmeciler, sözleşmede yapılacak değişiklikler yürürlüğe girmeden en az bir ay önce abonelerini bilgilendirmekle ve söz konusu değişikliklerin abone tarafından kabul edilmemesi halinde abonelerin herhangi bir tazminat ödemeden sözleşmeyi fesh edebilme haklarının bulunduğunu bildirmekle yükümlüdürler. Aboneler taleplerini bildirmek kaydıyla aboneliklerini her zaman sona erdirebilir.[14]

(5) (Değişik: 23/10/2014-6563/14 md.) İşletmeciler tarafından, sundukları hizmetlere ilişkin olarak abone ve kullanıcılarla, önceden izinleri alınmaksızın otomatik arama makineleri, fakslar, elektronik posta, kısa mesaj gibi elektronik haberleşme vasıtalarının kullanılması suretiyle pazarlama veya cinsel içerik iletimi gibi maksatlarla haberleşme yapılamaz. İşletmeciler, sundukları hizmetlere ilişkin olarak abone ve kullanıcılarıyla siyasi propaganda içerikli haberleşme yapamazlar.

(6) (Ek: 23/10/2014-6563/14 md.) İşletmeciler tarafından, abone ve kullanıcıların iletişim bilgilerinin bir mal ya da hizmetin sağlanması sırasında, bu tür haberleşmenin yapılacağına dair bilgilendirilerek ve reddetme imkânı sağlanarak edinilmiş olması hâlinde, abone ve kullanıcılarla önceden izin alınmaksızın aynı veya benzer mal ya da hizmetlerle ilgili pazarlama, tanıtım, değişiklik ve bakım hizmetleri için haberleşme yapılabilir.

(7) (Ek: 23/10/2014-6563/14 md.) Abone ve kullanıcılara, bu tür haberleşme yapılmasını reddetme ve verdikleri izni geri alma hakkı kolay ve ücretsiz bir şekilde sağlanır.

(8) (Ek:24/12/2025-7571/30 md.) İşletmeci;

a) İlgili kanunlarında resmi kimlik belgesi hükmünde olsa bile, elektronik kimlik doğrulama kabiliyetini haiz olmayan kimlik belgeleriyle abonelik kaydı yapamaz.

b) Abonelik kaydı için kişinin kimliğini, kimlik belgesi ve yüz veya parmak izi özetine ilişkin biyometrik veriler ya da kimliği doğrulayıcı şifre vasıtasıyla teyit eder.

c) Abonelik kaydı yapılan kişinin elektronik kimlik doğrulama kabiliyetini haiz belgeye sahip olmadığını teyit etmesi halinde, kayıt işlemini aşağıdaki usullere göre yapar.

1) Abonelik kaydı yapılan yabancı kişinin kimliği, yüz veya parmak izine ilişkin biyometrik verileriyle Göç İdaresi Başkanlığı üzerinden Kurum vasıtasıyla teyit edilir. Bu teyidin uzaktan yapılması halinde abonelik kaydı yapılan kişinin resmi makam sunucularına erişimini sağlayan mobil elektronik haberleşme işletmecisi, abonelik kaydı yapılan kişinin konum verisini Kurum vasıtasıyla Göç İdaresi Başkanlığına iletir. Ancak, Ülkemizde görevli diplomasi ve konsolosluk memurları ile aileleri ve uluslararası kuruluşların Ülkemizdeki temsilciliklerinde çalışan ve statüleri anlaşmalarla belirlenmiş olanlar ile bu kişilerin aileleri için yabancı misyon veya temsilciliğinin mensubu olduğunun Dışişleri Bakanlığınca teyit edilmesi halinde bu alt bentteki şartlar aranmaksızın abonelik kaydı yapılabilir.

2) Geçici kimlik belgesi bulunan vatandaşların yüz veya parmak izi özetine ilişkin biyometrik verileri alınır.

(9) (Ek:24/12/2025-7571/30 md.) İşletmeci, üç ayda bir tüm abonelerin ölüm veya tüzel kişiliğin sona ermesi gibi hallerle aktifliğinin sona erip ermediğini ilgili resmi makamlardan teyit eder. Teyit edemediği abonelere ait hatların elektronik haberleşme şebekesiyle bağlantısını keser.

(10) (Ek:24/12/2025-7571/30 md.) İşletmeci, gerçek veya tüzel bir kişi adına açılabilecek hat sayısına ilişkin Kurum tarafından belirlenen sınırdan fazla abonelik kaydı yapamaz.

(11) (Ek:24/12/2025-7571/30 md.) İşletmeci, Kurum tarafından belirlenen usul ve sürelere aykırı olarak Kurum tarafından belirlenen sayıdan fazla abone numarası kullandığı tespit edilen cihazlara elektronik haberleşme hizmeti veremez.

(12) (Ek:24/12/2025-7571/30 md.) Yabancı uyruklu gerçek kişilere ait mobil haberleşme hatlarına özgü numara tahsis ve kullanımına ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından belirlenir.

(13) (Değişik:24/12/2025-7571/30 md.) Kurum bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları, ilgili bakanlıkların görüşünü almak suretiyle belirler.

Madde gerekçesi

İşletmeciler ile tüketiciler arasında imzalanan sözleşmeler, hukuki güvenin sağlanması açısından önemli bir araçtır. İşletmeci ile abone arasında akdedilen abonelik sözleşmelerinde;

asgari olarak elektronik haberleşme hizmeti sağlayan işletmecinin adı ve adresi, sunulacak hizmetler, teklif edilen hizmet kalitesi seviyeleri ve ilk bağlantının gerçekleştirilebilme süresi, sunulacak bakım ve onarım hizmetlerinin çeşitleri, uygulanacak tarifelerin içeriği ve tarifelerdeki değişiklikler hakkında güncel bilgilerin hangi yollardan öğrenebileceği, sözleşmenin süresi ve bitimi ve yenilenmesine ilişkin koşullar, işletmecinin kusurundan kaynaklanan nedenlerle sözleşmede belirtilen hizmet seviyesinin sağlanamaması halinde tazminat ya da geri ödemeye ilişkin prosedür, abone ile işletmeci arasında uzlaşmazlık çıkması halinde yargı dışı prosedürler de dahil uygulanacak çözüm yöntemleri gibi bilgilere yer verilmesi düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 50 gerekçesi

Madde 51

Kişisel verilerin işlenmesi ve gizliliğin korunması

3 değişiklik

(İptal: Anayasa Mahkemesi’nin 9/4/2014 tarihli ve E.: 2013/122 K.: 2014/74 sayılı Kararı ile.; Yeniden düzenleme: 27/3/2015-6639/32 md.)

(1) Kişisel verilerin işlenmesinde; hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun olması, doğru ve gerektiğinde güncel olması, belirli, açık ve meşru amaçlar için işlenmesi, işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olması ile işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilmesi ilkelerine uyulur.

(2) Elektronik haberleşmenin ve ilgili trafik verisinin gizliliği esas olup, ilgili mevzuatın ve yargı kararlarının öngördüğü durumlar haricinde, haberleşmeye taraf olanların tamamının rızası olmaksızın haberleşmenin dinlenmesi, kaydedilmesi, saklanması, kesilmesi ve takip edilmesi yasaktır.

(3) Elektronik haberleşme şebekeleri, haberleşmenin sağlanması dışında abonelerin/kullanıcıların terminal cihazlarında bilgi saklamak veya saklanan bilgilere erişim sağlamak amacıyla işletmeciler tarafından ancak ilgili abonelerin/kullanıcıların verilerin işlenmesi hakkında açık ve kapsamlı olarak bilgilendirilmeleri ve açık rızalarının alınması kaydıyla kullanılabilir.

(4) İşletmeciler şebekelerinin, abonelerine/kullanıcılarına ait kişisel verilerin ve sundukları hizmetlerin güvenliğini sağlamak amacıyla uygun teknik ve idari tedbirleri alır.

(5) Bu Kanunun 49 uncu maddesi kapsamında veya kamu yararının sağlanması amacıyla Kurum tarafından işletmecilere getirilen yükümlülüklerin yerine getirilebilmesi için kişisel veriler işlenebilir.

(6) Kişisel verilerin yurt dışına aktarılmasına ilişkin ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, trafik ve konum verileri ancak ilgili kişilerin açık rızaları alınmak koşuluyla yurt dışına aktarılabilir.

(7) Trafik verileri; trafiğin yönetimi, arabağlantı, faturalama, usulsüzlük/dolandırıcılık tespitleri ve benzeri işlemleri gerçekleştirmek veya tüketici şikâyetleri ile arabağlantı ve faturalama anlaşmazlıkları başta olmak üzere, uzlaşmazlıkların çözümü amacıyla sadece işletmeci tarafından yetkilendirilen kişilerle sınırlı kalmak kaydıyla işlenir ve bu uzlaşmazlıkların çözüm süreci tamamlanıncaya kadar gizliliği ve bütünlüğü sağlanarak saklanır. Katma değerli elektronik haberleşme hizmetlerinin sunulması ya da elektronik haberleşme hizmetlerinin pazarlanması amacıyla ihtiyaç duyulan trafik verileri ile konum verileri anonim hâle getirilerek veya ilgili abonelerin/kullanıcıların açık rızalarının alınması ve sadece işletmeci tarafından yetkilendirilen kişilerle sınırlı kalmak kaydıyla, belirtilen faaliyetlerin gerektirdiği ölçü ve sürede işlenebilir.

(8) İşletmeciler konum verilerinin işlenmesinde abonelere/kullanıcılara bu verilerin işlenmesini reddetme imkânı sağlar. İlgili mevzuatın ve yargı kararlarının öngördüğü durumlar haricinde ancak acil yardım çağrıları ile 29/5/2009 tarihli ve 5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda tanımlanan afet ve acil durum hâllerinde abonelerin/kullanıcıların açık rızası aranmaksızın konum verileri ve ilgili kişilerin kimlik bilgileri işletmeci tarafından yetkilendirilen kişilerle sınırlı olmak kaydıyla işlenebilir.

(9) Abone/kullanıcı şikâyetlerinin incelenmesi ve denetim faaliyetleri kapsamında trafik ve konum verileri ile kişisel veriler, belirtilen faaliyetlerle sınırlı olmak kaydıyla işlenebilir.

(10) Bu Kanun kapsamında sunulan hizmetlere ilişkin olarak;

a) Soruşturma, inceleme, denetleme veya uzlaşmazlığa konu olan kişisel veriler ilgili süreç tamamlanıncaya kadar,

b) Kişisel verilere ve ilişkili diğer sistemlere yapılan erişimlere ilişkin işlem kayıtları iki yıl,

c) Kişisel verilerin işlenmesine yönelik abonelerin/kullanıcıların rızalarını gösteren kayıtlar asgari olarak abonelik süresince,

saklanır. Veri kategorileri ile haberleşmenin yapıldığı tarihten itibaren bir yıldan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere verilerin saklanma süreleri yönetmelikle belirlenir.

(11) (Değişik:17/7/2019-7186/22 md.) Tahsilata ilişkin riskin yönetilmesi ve kötü niyetli kullanımların önlenmesi amacıyla abonelerin elektronik haberleşme hizmetlerine ve elektronik kimlik bilgisini haiz cihazlara yönelik tarafların kendi sistemlerinde oluşan fatura tutarı ve ödeme bilgileri ile sahtecilik, dolandırıcılık riski içeren şüpheli veya zarar doğurucu vakalara ve işlem hareketlerine ilişkin kayıtlar, işletmeciler ve Kurumun MCKS’si arasında paylaşılabilir veya işlenebilir.

(12) Bu Kanun kapsamında kişisel verilerin gizliliğinin, güvenliğinin ve amacı doğrultusunda kullanılmasının temininden işletmeciler sorumludur.

(13) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.

Madde gerekçesi

Kişisel verilerin ve mahremiyetin korunması hususundaki AB Direktifleri ile sabit kamu telefon şebekesi ve/veya sabit kamu telefon hizmetlerine erişim ve kullanım koşulları belirlenmiş olup; söz konusu Direktiflere uyumun amaçlandığı bu madde ile; elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanan kullanıcıların kişisel bilgilerinin gizliliklerinin korunması hususunda yapılacak düzenlemeler açısından Kurum yetkili kılınmaktadır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 51 gerekçesi

Madde 52

Hizmet kalitesi

(1) Kurum hizmet kalite seviyesine ilişkin olarak tüketici ve son kullanıcıların kapsamlı, yeterli ve anlaşılabilir bilgiye ulaşmasını sağlamak amacıyla, hizmet kalitesinin seviyesine ilişkin ölçütleri, işletmeciler tarafından yayınlanacak bilgilerin içeriğini, şeklini ve hizmet kalite seviyesine ilişkin diğer hususları belirleyebilir.

(2) İşletmeciler, Kurum tarafından elektronik haberleşme hizmetlerinin hizmet kalitesi ölçütlerine ilişkin her türlü bilgiyi ve hizmet kalite standartlarına uyumu istenen şekilde ve belirlenen sürede sağlamakla yükümlüdür. Kurum belirleyeceği usul ve esaslarla işletmeciler tarafından gönderilen hizmet kalitesine ilişkin bilgileri yayımlayabileceği gibi, işletmecilere yayımlama yükümlülüğü de getirebilir. Kurum bilgilerin doğruluğunu ve hizmet kalitesi ölçüt ve standartlarına uyumu denetleyebilir veya denetletebilir.

(3) Kurum işletmecilere, elektronik haberleşme hizmetlerine ve elektronik haberleşme alt yapı veya şebeke unsurlarına yönelik hizmet seviyesi taahhütleri hazırlama ve bu taahhütleri belirlenen biçimde ve sürede yayımlama yükümlülüğü getirebilir. Kurum, işletmecilerden, hizmet seviyesi taahhütlerinde değişiklik, iyileştirme ve düzeltme yapılmasını isteyebilir. İşletmeciler, söz konusu değişiklik, iyileştirme ve düzeltmeleri Kurum tarafından belirtilen sürede yerine getirmekle yükümlüdür.

(4) İşletmeciler, her hal ve şartta doğru faturalama yapma ve fatura içeriği ile ilgili ihtilaf durumunda ispat yükümlülüğündedirler.

(5) Kurum faturaların gönderimi, faturalarda bulunması gereken hususlar, ayrıntılı faturaların düzenlenmesi ile abone tarafından faturaların ödenmemesi halinde hizmetin kesilmesinde uygulanacak işlemleri ve bu maddeye ilişkin usul ve esasları belirler.

Madde gerekçesi

Bu madde ile telekomünikasyon hizmetleri yürüten ve/veya sunan işletmecilerin ulusal ve uluslararası hizmet kalitesi standartlarında hizmet sunmaları ve/veya altyapı işletmelerine ilişkin standartların Kurum tarafından belirlenebilmesine ilişkin genel hukuki çerçeve çizilmektedir.

Böylece tüketici ve son kullanıcıların ulusal ve uluslararası hizmet kalitesi standartlarında hizmet alabilmeleri sağlanmaya çalışılmaktadır.

Kalite, bir ürün veya hizmet ile ilgili özelliklerin belirlenen veya olabilecek ihtiyaçları karşılama derecesidir. Elektronik haberleşme sektöründe hizmet kalitesinin sağlanabilmesi, fiyat-kalite dengesinin ayarlanması, tüketicilerin tekel yapıya karşı korunabilmesi ve tüketicilerin yeterince bilgilendirilmesi ile mümkündür. Verilen hizmetin kalitesi konusunda bir düzenlemeye gidilmediği takdirde, özellikle rekabetin tam anlamıyla sağlanamadığı sektörlerde, işletmecilerin daha fazla kâr elde edebilmek amacıyla hizmet kalitesini düşürebilecekleri, böylece tüketici ve son kullanıcıların daha düşük kalitede hizmet alabilme riskiyle karşı karşıya kalabilecekleri varsayılmıştır.

Hizmet kalitesi ile ilgili çerçeve hususların Kanunda yer alması, Kurumun işletmeciler üzerinde daha etkin bir denetleme fonksiyonuna sahip olması ve ikincil düzenlemeler için de sağlam bir hukuki altyapının oluşturulabilmesinin gerekçesini oluşturacaktır. Bu nedenle Kurumun, hizmet kalitesini belirleme ve denetleme yetkisinin olması gerekmektedir.

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 255 · tasarı/teklifin madde 52 gerekçesi

Dipnotlar

  1. [1]2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 205 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “sıkıyönetim,” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
  2. [2]2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 205 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “kuruluş kanunlarında” ibaresi “kuruluş kanunları ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde” şeklinde değiştirilmiştir.
  3. [3]2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 205 inci maddesiyle bu bentte yer alan “Hükümet programlarındaki hedefler ile Bakanlık tarafından belirlenen strateji ve politikaların gözetilmesi” ibaresi “üst politika metinleri ile Bakanlık tarafından belirlenen stratejilerin gözetilmesi” şeklinde değiştirilmiştir.
  4. [4]25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “özürlü” ibaresi “engelli” şeklinde değiştirilmiştir.
  5. [5]24/7/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunun 27 nci maddesiyle bu bentte yer alan “internet alan adları,” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
  6. [6]6/2/2014 tarihli ve 6518 sayılı Kanunun 103 üncü maddesiyle bu maddenin birinci fıkrasına (ü) bendinden sonra gelmek üzere (v) bendi eklenmiş ve diğer bent buna göre teselsül ettirilmiştir.
  7. [7]28/11/2017 tarihli ve 7061 sayılı Kanunun 97 nci maddesiyle bu fıkraya birinci cümlesinden sonra gelmek üzere eklenen cümlelerin; yine 7061 sayılı Kanunun 123 üncü maddesiyle 1/1/2018 tarihinden itibaren elde edilecek net satışlara uygulanmak üzere aynı tarihte yürürlüğe girmesi hüküm altına alınmıştır.
  8. [8]2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 205 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
  9. [9]24/7/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunun 27 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlık” ibaresi “Başkanlık” şeklinde değiştirilmiştir.
  10. [10]2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 205 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
  11. [11]18/6/2020 tarihli ve 7247 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “imzalanırken” ibaresi “kurulurken” şeklinde değiştirilmiştir.
  12. [12]23/10/2014 tarihli ve 6563 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle, bu maddeye altıncı ve yedinci fıkralar eklenmiş ve diğer fıkra buna göre teselsül ettirilmiştir.
  13. [13]24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunun 30 uncu maddesiyle bu maddeye yedinci fıkrasından sonra gelmek üzere fıkralar eklenmiş, maddenin mevcut sekizinci fıkrası buna göre teselsül ettirilmiştir.
  14. [14]18/6/2020 tarihli ve 7247 sayılı Kanunun 10 uncu maddesiyle, bu fıkranın üçüncü cümlesinde yer alan “yazılı olarak” ibaresi “taleplerini” şeklinde değiştirilmiştir.
  15. [15]6/2/2014 tarihli ve 6518 sayılı Kanunun 104 üncü maddesiyle bu maddeye üçüncü fıkrasından sonra gelmek üzere dördüncü ve beşinci fıkralar eklenmiş ve mevcut dördüncü fıkrası altıncı fıkra olarak teselsül ettirilmiştir.
  16. [16]30/11/2022 tarihli ve 7423 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “kesintisiz yedi yıl” ibaresi “son sinyal alınmasından itibaren kesintisiz bir yıl” şeklinde, ikinci cümlesinde yer alan “yedi yıllık sürenin hesaplanmasında bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten” ibaresi “bir yıllık sürenin hesaplanmasında bu cümlede değişiklik yapan maddenin yürürlüğe girdiği tarihten” şeklinde değiştirilmiştir.
  17. [17]24/7/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunun 27 nci maddesiyle bu kısım başlığında yer alan “Yetkisi” ibaresi “ve Başkanlığın Yetkileri” şeklinde değiştirilmiştir.
  18. [18]24/7/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunun 27 nci maddesiyle bu bölüm başlığında yer alan “Yetkisi” ibaresi “ve Başkanlığın Yetkileri” şeklinde değiştirilmiştir.
  19. [19]24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle bu maddenin ikinci fıkrasında yer alan “halinde,” ibaresi “veya ilgili takvim yılına ilişkin net satışlarının belli olmaması hallerinde,” şeklinde değiştirilmiş, yedinci fıkrasına “Bu Kanunun” ibaresinden sonra gelmek üzere “50 nci maddesinin sekizinci ve dokuzuncu fıkralarına aykırı hareket eden işletmecilere hat başına yetmişbeşbin Türk Lirası; onuncu fıkrasına aykırı hareket eden işletmecilere hat başına kırkbin Türk Lirası; onbirinci fıkrasına aykırı hareket eden işletmecilere cihaz başına ikiyüzbin Türk Lirasından beşyüzbin Türk Lirasına kadar;” ibaresi eklenmiş ve dokuzuncu fıkrasına “bu tutarları” ibaresinden sonra gelmek üzere “tahsilat tarihinden iade edildiği tarihe kadar 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak tutarla birlikte” ibaresi eklenmiştir.
  20. [20]28/11/2017 tarihli ve 7061 sayılı Kanunun 99 uncu maddesiyle, mevcut sekizinci fıkrası ile onikinci fıkradan sonra gelmek üzere dokuzuncun ve onüçüncü fıkralar eklenmiş ve diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir.
  21. [21]6/2/2014 tarihli ve 6518 sayılı Kanunun 105 inci maddesi ile bu fıkrada yer alan “ikinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket edenler yirmi günden yüz güne kadar; üçüncü fıkrası hükümlerine aykırı hareket edenler yüz günden beş yüz güne kadar” ibaresi “ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarına aykırı hareket ederek bu işi bizzat yapanlar elli günden yüz güne kadar” şeklinde değiştirilmiştir.
  22. [22]24/7/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunun 27 nci maddesiyle bu fıkraya “Bakanlık” ibaresinden sonra gelmek üzere “, Başkanlık” ibaresi eklenmiştir.
  23. [23]3/8/2016 tarihli ve 29790 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4/7/2016 tarihli ve 2016/9023 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının eki kararının 1 inci maddesi ile bu cetvelde yer alan ‘’ 1. TELSİZ RUHSATNAME ÜCRETLERİ’’ başlığı altında bulunan ‘’ f. Uydu yayın ve haberleşme sistemleri (yüzer araç ve hava araçlarında monteli olarak kullanılanlar hariç)’’ başlıklı bölümünün (1),(3),(4),(5) ve (6) numaralı sıralarında yer alan hizmet kalemleri yürürlükten kaldırılmıştır.
  24. [24]3/8/2016 tarihli ve 29790 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4/7/2016 tarihli ve 2016/9023 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının eki kararının 1 inci maddesi ile bu cetvelde yer alan ‘f. Uydu yayın ve haberleşme sistemleri (yüzer araç ve hava araçlarında monteli olarak kullanılanlar hariç)’’ başlıklı bölümünün (1),(3),(4),(5) ve (6) numaralı sıralarında yer alan hizmet kalemleri yürürlükten kaldırılmıştır.