İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 2. hâli

Devlet Desteklerinin İzlenmesi ve Denetlenmesi Hakkında Kanun

Kanun numarası
6015
Kabul tarihi
13.10.2010
Resmî Gazete
23.10.2010 / 27738
Düstur
5. tertip, cilt 50
Son değişiklik
18.07.2024
Madde sayısı
25

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 523 (Esas No: 1/818) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.

Genel gerekçe

Türkiye ve Avrupa Birliği (AB) arasındaki ilişkilerin temelini oluşturan ve 1963 yılında imzalanmış olan Ankara Antlaşmasında öngörülen, iki tarafın ekonomik ve ticari açıdan birbirine yakınlaşması süreci, 1996 yılında yürürlüğe giren 6/3/1995 tarihli ve 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı ile pekiştirilmiş, 1999 yılında yapılan Helsinki Zirvesinde Türkiye’nin aday ülke statüsü kazanması kararı ile de yakınlaşma süreci siyasi ve sosyal bir boyut kazanmıştır. Bu gelişmelerin sonucunda ülkemiz, AB’nin ekonomik ve sosyal sistemleriyle uyum sağlamak üzere Topluluk müktesebatını iç yasal düzenlemelerine aktarmak üzere bazı yükümlülükleri üstlenmiş bulunmaktadır.

Avrupa Komisyonu tarafından Türkiye için hazırlanan ve tam üyeliğe kadar geçecek süreçte ülkemizin yapması gerekenleri belirleyen 18/2/2008 tarihli Katılım Ortaklığı Belgesi ve buna mukabil ülkemizin hazırladığı Ulusal Program, yükümlülüklerimizi ne şekilde ve ne zaman yerine getireceğimizi net bir şekilde ortaya koymuştur. Gerek 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı gerekse Katılım Ortaklığı Belgesi ve Ulusal Programda belirtildiği üzere Topluluk uygulamalarına paralel bir şekilde düzenlenmesi gereken alanlardan biri de devlet yardımları sistemidir.

GÖKHAN-523 / 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararının, rekabet kuralları ile ilgili mevzuatın yakınlaştırılmasına ilişkin maddelerinde Türkiye’nin tekstil ve giyim sektörüne verilen tüm yardımları bu Kararın yürürlüğe girmesinden önce, tekstil ve giyim sektörüne verilenler dışındaki tüm yardımları ise yürürlüğe girmesinden itibaren iki yıl içinde, Avrupa Topluluğu (AT) Kurucu Antlaşmasının 87 nci ve 88 inci maddelerine göre belirlenen Topluluğun ilgili çerçeve ilke ve prensiplerine uygun hale getirmesi ve Topluluğa bildirmesi hükmü yer almaktadır. AT Antlaşmasının 87 nci maddesi ile devlet yardımı tanımı kapsamına giren her türlü tedbir üye devletler arasında ticareti etkilediği ölçüde yasaklanmakta, bununla birlikte söz konusu madde ile devlet yardımı verilebilmesine imkan sağlayan bazı istisnalar getirilmektedir. 88 inci maddede ise üye devletlerdeki yardımların Komisyon tarafından izlenmesine ve denetlenmesine yönelik yetkiler ve uygulama usul ve esasları belirlenmektedir. Ayrıca, 25/7/1996 tarihinde imzalanan Türkiye-Avrupa Kömür Çelik Topluluğu (AKÇT) Serbest Ticaret Antlaşmasının 7 nci ve 8 inci maddelerinde sağlanan istisnalar haricindeki herhangi bir türde kamu yardımı, ticareti etkilediği ölçüde Antlaşmanın işleyişiyle uyumsuz kabul edilmekte ve Antlaşmanın eki ürün listesinde yer alan ürünlerin üretimine yönelik verilen yardımların, yeterli bir süre içinde Topluluğa bildirilmesi hükmüne yer verilmektedir.

Ayrıca, Rekabet Faslının müzakere açılış kriterleri arasında; “Devlet yardımlarıyla ilgili genel ilkelerin belirlenmesi ve uygulamanın denetlenmesine yönelik yasanın çıkarılarak uygulamaya konulması, Türkiye ile AB arasındaki ikili antlaşmalardan kaynaklanan yükümlülüklerin uygulanmasını sağlayacak yetkiyle donanımlı, işlevsel anlamda bağımsız bir devlet yardımları biriminin kurulması, bu birimin devlet yardımlarına onay verecek ve uygun olmayan yardımları da geri alacak yetkiyle donatılması” hususu yer almaktadır.

Katılım Ortaklığı Belgesi ile Türkiye’nin uyum sürecinde sağladığı gelişmeleri değerlendiren ilerleme raporlarında da devlet yardımları alanında tam uyumun ve şeffaflığın sağlanabilmesi için AB kriterlerine dayalı devlet yardımlarının kontrolünü etkin bir şekilde sağlayacak ulusal bir devlet yardımları izleme biriminin kurulması gerektiği hususu vurgulanmaktadır.

Ülkemizde devlet yardımları çeşitli mevzuat kapsamında değişik kurum ve kuruluşlarca ayrı ayrı hazırlanmakta ve yürütülmektedir. Bu kuruluşların sadece ilgili AB mevzuatını esas alarak mevcut düzenlemelerini değiştirmeleri AB devlet yardımları kurallarına uygun bir devlet yardımı sistemi oluşturulması için yeterli olmamaktadır. Bu konuda tam uyumun sağlanabilmesi, devlet yardımı uygulamalarını ülke genelinde bir bütünsellik içerisinde takip edecek etkin bir izleme ve denetleme sisteminin kurulması ile gerçekleşebilecektir.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda Devlet Yardımlarını İzleme ve Denetleme Kurulu oluşturulmakta, 4059 sayılı Hazine Müsteşarlığı ile Dış Ticaret Müsteşarlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda bazı değişiklikler yapmak ve ek düzenlemeler getirmek suretiyle bu Kurulun sekretarya hizmetlerini yürütmek ve Kanunun uygulanmasıyla ilgili işlemleri yapmak üzere Hazine Müsteşarlığı bünyesinde Devlet Yardımları Genel Müdürlüğü adı altında yeni bir ana hizmet birimi kurulmaktadır.

Tasarı ile esas olarak, rekabeti bozan veya bozma tehdidi oluşturan yardımlar Türkiye ile AB arasındaki antlaşmalara uygun olarak belirlenmekte, hangi hallerde ve hangi şartlarda devlet yardımlarının verilebileceğine ilişkin istisnalar tanımlanmakta ve bunlarla ilgili kurallar ve ölçütler oluşturulmaktadır.

Kurulması öngörülen Kurulun ve Genel Müdürlüğün işlevsel hale gelmesini müteakip öncelikle, bu birimler tarafından AB’de yürürlükte bulunan devlet yardımları ilke ve prensipleri ile uyumlu olarak devlet yardımları ikincil mevzuatı hazırlanacaktır. Böylece gerek ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından devlet yardımlarının verilmesine esas teşkil eden mevzuatın hazırlanmasında gerekse bunların Kurul tarafından onaylanması, izlenmesi ve denetlenmesi aşamalarında Kanun ve Kanuna göre yürürlüğe konulacak mevzuat hükümleri uygulanacaktır.

GÖKHAN-523 / Böylece yerel yönetimler de dahil olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşları veya kamu adına aracı kuruluşlar tarafından verilen devlet yardımları ile kanun, kararname, tebliğ ve diğer her türlü mevzuat uyarınca gerçekleştirilen uygulamalar kapsama alınarak, Kanunun ve Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan mevzuatın uygulanmasıyla ülkemizde, AB devlet yardımı kuralları ile uyumlu bir devlet yardımları sistemi getirilmiş olacaktır.

Tasarıda Türkiye’deki devlet yardımlarının AB kuralları ile uyumlaştırılmasının yanı sıra uygulama sonuçlarının izlenmesi ve raporlanması öngörülmektedir. Bu çerçevede devlet yardımları uygulamalarını yürütmekle görevli kurum ve kuruluşların veri hazırlama, işleme ve saklama sistemlerini bu faaliyetleri yürütmeye uygun bir şekilde ve önceden belirlenecek bir standartta yeniden yapılandırmaları gerekecektir. Böylelikle, farklı kurum ve kuruluşlarca uygulanmakta olan yardım niteliğindeki tedbirlerin ölçülebilirliği temin edilebilecek ve kamuya maliyetinin tespit edilmesi yolu ile kamu kaynaklarının tahsisindeki etkinlik artırılabilecek, şeffaflık ve hesap verilebilirlik sağlanacak ve mükerrer uygulamalar önlenebilecektir.

Madde gerekçeleri

Tasarı/teklif madde 1

→ yürürlükteki madde 1

Madde ile, Kanunun amacı ve kapsamı belirlenmektedir. Kanun ile; Türkiye ile Avrupa Toplulukları arasındaki antlaşmalarda yer alan hükümler çerçevesinde devlet yardımları ile ilgili ilke ve prensiplerin belirlenerek, yardımların bu çerçevede izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi öngörülmektedir. Tarım ve balıkçılık sektörleri ile hizmet sektörü, Türkiye ve Avrupa Birliği (AB) arasındaki ilişkilerin temelini oluşturan Ankara Antlaşmasının son aşaması olarak taraflar arasında Gümrük Birliğini tesis eden 6/3/1995 tarihli ve 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı kapsamı dışında yer almakta olup bu nedenle söz konusu sektörlerdeki devlet yardımları Kanun kapsamı dışında bırakılmaktadır.

Tasarı/teklif madde 2

→ yürürlükteki madde 2

Madde ile, Kanunun uygulanması bakımından Kanunda yer alan bazı kavramların tanımları yapılmaktadır. Esasa ilişkin tanımlar, Avrupa Birliğinin ilgili mevzuatındaki tanımlara uygun olarak düzenlenmektedir. Kanunda devlet yardımı tanımı yapılarak, devlet yardımının alt açılımları olan yardım programı ve münferit yardım gibi kavramlara açıklık getirilmekte ve yardımı alan, yardımı veren, ilgili taraf ve teşebbüs gibi Kanunun uygulanması ile ilgisi bulunan taraflar tanımlanmaktadır. Ayrıca, devlet yardımının Kanun hükümlerine aykırı olarak uygulanmasını ifade etmek üzere kanuna aykırı yardım tanımı ile yardımın faydalanan tarafından ilgili mevzuatında belirlenen amaç ve koşullara aykırı kullanılmasına karşılık gelen yardımın kötüye kullanılması tanımlarına da yer verilmektedir.

Tasarı/teklif madde 3

→ yürürlükteki madde 3

Maddenin birinci ve ikinci fıkraları ile, Avrupa Topluluğunu kuran Antlaşmanın 87 nci maddesinde yer verilen yardım türleri ile Ankara Antlaşmasının son aşamasını oluşturmak üzere imzalanan ve taraflar arasında Gümrük Birliği kuran 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararına da derc olunan yardım türleri esas alınmak suretiyle Kanun kapsamında Kurul tarafından uygun devlet yardımı adı altında uygulanmasına cevaz verilebilecek devlet yardımlarının çerçevesi belirlenmektedir. Birinci fıkrada Kurul kararına istinaden doğrudan uygun sayılan devlet yardımları, ikinci fıkrada ise kapsam ve kuralları yürürlüğe konulacak yönetmelikler çerçevesinde belirlenmek suretiyle Kurul tarafından uygun sayılabilecek devlet yardımları belirtilmektedir. Ayrıca, Avrupa Birliğinde yürürlükte bulunan devlet yardımlarına ilişkin düzenlemeler dışında devlet yardımı verilmesi gereken durumlara cevaz verilmek üzere Türkiye ekonomisinde ortaya çıkan ciddi sorunları gidermeye yönelik yardımlar ve Türkiye-Avrupa Topluluğu Ortaklık Konseyinin belirleyebileceği diğer yardımlarla ilgili hükümler de anılan fıkraya eklenmiştir.

GÖKHAN-523 / Maddenin üçüncü fıkrası ile, Kurul tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikler çerçevesinde AB’deki düzenlemelere paralel olarak belirli yardım türlerinin uygulamaya konulmadan önce Kurula bildirimi hususunda grup muafiyeti tanınmasına ve rekabeti önemli ölçüde etkilemeyeceği öngörülen belirli miktarın altındaki devlet yardımlarının Kanun kapsamında uygun devlet yardımı sayılmak suretiyle bildirimine gerek olmadığı yönünde karar verilebilmesi hususu düzenlenmektedir.

Dördüncü fıkra ile, ayrım yapılmaksızın tüm teşebbüslere uygulanan genel nitelikli ekonomik ve mali tedbirler devlet yardımı sayılmayacağından Kanun kapsamı dışında bırakılmaktadır.

Kanun kapsamında izin verilen yardımların çerçevesi bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları ile uygun devlet yardımı olarak belirlenmekte olup beşinci fıkrada bu kapsam dışında kalan hallerde devlet yardımı verilemeyeceği hususu hükme bağlanmaktadır.

Tasarı/teklif madde 4

→ yürürlükteki madde 4

Madde ile, Devlet Yardımlarını İzleme ve Denetleme Kurulu kurulmakta ve Kurulun üyeleri, karar alma ve kararların uygulanma şekli, üyelerin hakları ve yükümlülükleri belirlenmektedir.

Kurulun, devlet yardımları konusunda bilgi birikimi ve deneyime sahip kuruluşlar olan Maliye Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve Rekabet Kurumu temsilcilerinden oluşması öngörülmektedir. Kurulun, işlevsel olarak bağımsız bir yapıda olması amaçlanmaktadır. Bunu sağlamak üzere Kurulun yukarıda adı geçen farklı kuruluş temsilcilerinden oluşması, toplantıya katılan üye sayısının salt çoğunluğu ile karar alması, Kurul üyelerinin görev sürelerinin belirli olması ve kendileri, yakınları ve kendi kuruluşlarını ilgilendiren kararlarda oy kullanamamaları öngörülmektedir. Ayrıca, Kurul üyeleri ve diğer görevlilerin kendine intikal eden bilgi ve belgeler ile ticari sır niteliğindeki hususları kendilerinin veya başkalarının menfaatine kullanmamaları amacıyla düzenlenme yapılmaktadır. Kurul üyeleri maaşlarını kendi kuruluşlarından almaya devam edeceklerdir. Ayrıca, Kurul üyelerine ödenecek aylık ücret Yüksek Planlama Kurulu kararıyla kamu iktisadi teşebbüslerinde yönetim kurulu başkan ve üyeleri için her yıl tespit edilen tutarda ve anılan kararda belirlenen esas ve usullere göre aylık huzur ücretine paralel olarak düzenlenmiştir.

Diğer taraftan, Kurulun sekretarya hizmetlerinin Kanunun 17 nci maddesi ile 4059 sayılı Hazine Müsteşarlığı ile Dış Ticaret Müsteşarlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde değişiklik yapmak suretiyle söz konusu maddede yer alan Hazine Müsteşarlığının ana hizmet birimleri arasına ilave edilen Devlet Yardımları Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmesi öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 5

→ yürürlükteki madde 5

Madde ile, Devlet Yardımlarını İzleme ve Denetleme Kurulu ile devlet yardımlarını uygulayan kurumlara Kanun çerçevesinde atfedilen görev, yetki ve sorumluluklar belirlenmektedir. Bu kapsamda; Kurul, Türkiye ve Avrupa Toplulukları arasındaki antlaşmalara uygun olarak devlet yardımlarının ilke ve prensiplerini belirleyerek Kanunun uygulanmasına yönelik ilgili mevzuatın hazırlanmasını sağlamak, Kanun hükümleri çerçevesinde bildirimi yapılan devlet yardımlarının uygunluğunu incelemek, yardımları izlemek ve denetlemek, anılan Antlaşmalar çerçevesindeki bildirim yükümlülüğümüzü yerine getirmek üzere uygulama sonuçlarını yardımı verenlerden temin ederek Avrupa Komisyonuna ve ilgili mercilere gerekli bildirimleri bizzat yapmakla görevli, sorumlu ve yetkilidir.

Madde kapsamında yer alan diğer önemli bir husus ise yardımı veren uygulayıcı kuruluşlar ile diğer ilgili tarafların Kurulun ihtiyaç duyacağı her türlü bilgi ve belgeyi gizli dahi olsa Kurula verme yükümlülüğünün bulunması olup madde ile, söz konusu bilgi ve belgelerle ilgili işlemlerde gizlilik esaslarının geçerli olması hüküm altına alınmıştır.

Tasarı/teklif madde 6

→ yürürlükteki madde 6

Kurul kararlarının uygulanmaması ve Kurulun istediği tedbirlerin alınmaması halinde, Kurulun gerekli önlemleri alması ve yargıya başvurma hakkı maddede düzenlenmektedir.

GÖKHAN-523 / Devlet yardımlarının ülkemiz ekonomisi üzerindeki etkileri dikkate alındığında, bu alanda oluşabilecek uyuşmazlıkların kısa sürede çözülebilmesi önem arz etmektedir. Bu nedenle madde ile ayrıca, itiraz halinde Kurulun verdiği kararların kısa sürede kesinleşmesini sağlamak üzere, Kurul kararlarına karşı açılacak davaların ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda ve acil işlerden sayılarak görülmesi hükmü getirilmektedir.

Madde ile ayrıca, Kurulun Kanun kapsamında alacağı kararların yayımlanmasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 7

→ yürürlükteki madde 7

Madde ile, devlet yardımlarının izlenebilmesi ve denetlenebilmesi için Kurula bildirim yapılması yükümlülüğü getirilmektedir. Devlet yardımı veren kurumlar, bir yardım programı veya münferit yardıma ilişkin mevzuatı yürürlüğe koymadan önce, Kanun kapsamında uygunluğunun teyidi amacıyla Kurulca belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde Kurula bildirmek ve Kurulun onayını almak zorundadır. Söz konusu maddede yapılan düzenleme ile, devlet yardımı veren kurumların Kurul onayını almaksızın devlet yardımı mevzuat taslaklarını yürürlüğe koyma ihtimali ortadan kaldırılmaktadır.

Söz konusu madde ile, Kurulun devlet yardımlarını değerlendirme ve inceleme usulü ve süreci düzenlenmektedir. İlk değerlendirme ile Kurula, yapılacak bildirimlere ilişkin mevcut bilgiler ışığında hızlı bir değerlendirme yapma imkanı verilmektedir. Ancak, ilk değerlendirme neticesinde devlet yardımının uygunluğu konusunda tereddüt oluşması durumunda ise daha kapsamlı ve uzun bir değerlendirmeye olanak sağlayan inceleme süreci sonunda nihai karar verilmektedir. Maddede, bildirilen yardımlarla ilgili ilk değerlendirme yöntemi ve bunun sonucunda Kurulun alacağı kararlar düzenlenmektedir. İlk değerlendirme sonucunda Kurul, bildirilen yardımın devlet yardımı olmadığına veya uygun devlet yardımı olduğuna ve dolayısıyla uygulanabileceğine karar verebileceği gibi söz konusu yardımın uygun devlet yardımı olmadığı yönünde bulgular tespit ederse inceleme başlatılmasına da karar verebilmektedir.

Madde ile, inceleme kararı alınması halinde, yardımın uygunluğu konusunda tereddüde neden olan tüm bilgiler, Kurulun tespit ve değerlendirmeleri ile yardımı veren tarafından talep edilmesi halinde kaynağı saklı kalmak şartıyla ilgili tarafların görüşleri de dahil olmak üzere yardımı verene iletilmesine ve yardımı verenin görüşünün alınmasına ilişkin esaslar düzenlenmiştir. Burada devlet yardımının kullandırılmasından etkilenen gerçek ve tüzel kişilerin de görüşleri alınmakta, böylelikle ilgili tarafların haklarının korunması amaçlanmaktadır. İnceleme sonucunda Kurul, bildirilen tedbirin;

uygun devlet yardımı olduğuna, uygun devlet yardımı olmadığına, bazı düzenlemeler yapılarak uygun devlet yardımı haline gelebileceğine veya devlet yardımı kapsamından çıkabileceğine veya Kurul tarafından belirlenecek şartlara bağlı olarak uygulanmasına karar verebilir. İncelemenin söz konusu kararlardan biri ile sonuçlanması neticesinde karar yardımı verene bildirilir. Yardımı veren, Kurul kararları doğrultusunda işlem yapmakla yükümlüdür.

Madde kapsamında ayrıca, mevzuat taslaklarının Kurul tarafından değerlendirilmesi aşamasında yardımın yürürlüğe giriş sürecini uzatacak sorunlara yol açılmaması amacıyla Kurulun karar almasıyla ilgili işlemlere ilişkin sürelerin yürürlüğe konulacak yönetmeliklerle belirlenmesi öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 8

→ yürürlükteki madde 8

Madde ile, yardımı verenin 7 nci madde kapsamında bir mevzuat taslağına ilişkin olarak yapmış olduğu bildirimini geri çekmesi hususu düzenlenmektedir. Yardımı veren, Kurul ilk değerlendirme veya inceleme safhasında karar almadan önce yaptığı bildirimi geri çekebilir. Kurul tarafından geri çekilen bildirim ile ilgili bir ilk değerlendirme veya inceleme işlemi başlatılmış ise buna son verilir.

GÖKHAN-523 /

Tasarı/teklif madde 9

→ yürürlükteki madde 9

Madde ile, Kurulun, 7 nci madde kapsamında yardımın uygulanabilir olduğuna dair karar verdikten sonra, kendisine verilen bilgilerin doğru olmadığını veya re’sen, şikayet veya bir ihbar üzerine yapacağı değerlendirme neticesinde uygun yardım olduğuna karar verilmiş bir yardımın bu niteliğinin değiştiğini tespit etmesi halinde, verdiği kararı geri alarak 7 nci madde çerçevesinde yeniden inceleme başlatması hususu düzenlenmektedir. Kurulun talep ettiği bilgilerin gönderilmemesi halinde mevcut bilgilere dayanarak karar vermesi esası getirilmiştir.

Tasarı/teklif madde 10

→ yürürlükteki madde 10

Tüm devlet yardımlarına ilişkin mevzuat taslaklarının Kuruldan uygunluk onayı alındıktan sonra yürürlüğe konulması bir zorunluluktur. Eğer Kurulun onayı alınmadan bir devlet yardımı uygulanmış ise bu durumda Kurulun gerekli tedbirleri alması gerekmektedir. Madde ile, Kurulun kanuna aykırı olduğundan şüphe edilen bir yardımla ilgili olarak yardımı verene de bilgi vermek suretiyle inceleme işlemlerini başlatmasına ilişkin esaslar düzenlenmektedir. Yardımı veren, Kurulun bu kapsamda isteyeceği bilgileri Kurula sunmakla yükümlüdür.

Maddede kanuna aykırı olma ihtimali bulunan yardımın durdurulması hususu düzenlenerek Kurul tarafından nihai karar alınıncaya kadar rekabetteki muhtemel bir bozulmanın önlenmesi ve ortaya çıkabilecek zararların önüne geçilmesi amaçlanmaktadır. Kanuna aykırı yardım, yardımı verenin Kanunda yer alan hükümlere aykırı olarak devlet yardımı kullandırması sonucu ortaya çıkan bir durumdur. Böyle bir durum tespit edilirse ileride Kurul tarafından verilebilecek bir karar neticesinde yardımın geri alınması gerekebilecektir. Bu nedenle, yardımı alanın kendi inisiyatifi dışında yapılan bir uygulama ile mağdur edilmemesi için, yardım uygulamasının derhal durdurulması gerekmektedir.

Madde ile ayrıca, kanuna aykırı yardımın Kurul incelemesi neticesinde uygun devlet yardımı olmadığının tespiti halinde geri alınmasına ilişkin hususlar düzenlenmiştir. Kanuna aykırı yardım kapsamında uygun olmayan bir devlet yardımı kullandırılmış ise rekabet ortamının sağlanması açısından eski durumun tesisi yani yardımın, yardımı alandan geri alınması gerekmektedir. Böylelikle bu yardımdan faydalanamamış teşebbüslerin uğradığı haksız rekabet ortadan kaldırılmış olacaktır. Bu çerçevede yardımı veren geri alma işlemini yürütmekle yükümlü olup, yardımı veren yardımı alanın mağdur olmasını önlemek amacıyla, özel ödeme anlaşmaları yapmaya da yetkilidir. Devlet yardımının geri alınmasında, kusurlunun yardımı alan değil yardımı kanuna aykırı olarak kullandıran olduğu dikkate alınarak, geri alınacak tutarın belirlenmesinde Kurul tarafından objektif bir geri alma düzenlemesi yapılmasına izin verilmektedir. Ayrıca, yardımın geri alınması işlemi sırasında yardımı alanın yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde yardımın geri alınması amacıyla ilgili mevzuatta yer alan faiz oranının, bulunmaması halinde ise 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması öngörülmüştür.

Tasarı/teklif madde 11

→ yürürlükteki madde 11

Madde ile, kanuna aykırı yardımın geri alınmasında yardımın fiilen verildiği tarih itibarıyla on yıllık zamanaşımı süresine tabi olması öngörülmekte ve zamanaşımı süresini durduran haller belirtilmekte, zamanaşımı süresi dolduğunda, söz konusu yardımın uygun yardım sayılacağı öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 12

→ yürürlükteki madde 12

Madde ile, Kurulun devlet yardımının yardımı alan tarafından kötüye kullanıldığına dair bilgi edinmesi halinde, bunu yardımı verene bildirerek durumun tespitini, ilgili mevzuatında öngörülen gerekli tüm tedbirlerin alınmasını ve konunun takibine ilişkin olarak bilgilendirilmesini isteyebileceği düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 13

→ yürürlükteki madde 13

Madde ile, yardım veren kurum ve kuruluşların yıl içindeki ilgili uygulama bilgilerini Kurula bildirmelerine ve bu bilgiler kapsamında hazırlanarak Kurul tarafından onaylanan yıllık raporun Avrupa Komisyonu ve gerektiği hallerde ilgili diğer mercilere iletilmesine ilişkin yöntem ve süreç belirlenmektedir.

GÖKHAN-523 /

Tasarı/teklif madde 14

→ yürürlükteki madde 14

Madde ile, Kurulun izleme ve denetleme işlemine başlayabilmesi için Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ile yapılacak işlemlere ilişkin sürelerin Kurul tarafından hazırlanarak Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmeliklerle belirlenmesi öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 15

→ yürürlükteki madde 15

Madde ile, Devlet Yardımları Genel Müdürlüğü kurularak, 4059 sayılı Kanunun ana hizmet birimlerine ilişkin 1 inci maddesine ilave edilmektedir.

Tasarı/teklif madde 16

→ yürürlükteki madde 16

Devlet Yardımları Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri düzenlemektedir. Genel Müdürlük esas olarak Kurulun sekretarya görevlerini yürütmekle, Kurul kararlarına ilişkin işlemleri yerine getirmek ve takip etmekle, devlet yardımlarının izlenmesine ve denetlenmesine ilişkin kanun kapsamı dışındaki sektörlere sağlanan devlet yardımı ve destek unsurlarının envanterinin oluşturulması işlevlerinden sorumlu olacaktır. Bu görevler farklı uzmanlık alanlarında (hukuk, rekabet, istatistik, müzakere, koordinasyon, sektörel uzmanlık gibi) ve farklı boyutlarda (uluslararası temas ve işbirliği, kamu kuruluşları, mahalli idareler) çalışmayı gerektirmektedir.

Tasarı/teklif madde 17

→ yürürlükteki madde 17

Madde ile, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Hazine Müsteşarlığı kadroları ile ilgili cetvelinde değişiklik yapılarak Kanunla kurulan yeni birimin ihtiyaç duyacağı kadrolar ihdas edilmiştir.

Tasarı/teklif geçici madde 1

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Kurulun izleme ve denetleme işlemine başlayabilmesi için Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmeliklerin hazırlanarak yürürlüğe konulması zorunludur. Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren idari yapılanmanın oluşturulması, söz konusu personelin eğitimi ve geniş bir kapsama yayılan ilk yönetmeliklerin hazırlanarak yürürlüğe konulması için dokuz aylık makul bir süre belirlenmiştir.

Tasarı/teklif geçici madde 2

→ yürürlükteki geçici madde 2

Madde ile, Kurulun çalışmaları konusundaki bilgi birikimi ve tecrübenin devamı ve aktarılmasını sağlayabilmek amacıyla üyelerin kademeli olarak değiştirilmesi için ilk defaya mahsus olmak üzere iki üyenin ikinci, diğer iki üyenin de üçüncü yılın sonunda değiştirilmesi öngörülmektedir. Değiştirilecek üyeler ise kura yöntemi ile belirlenecektir.

Tasarı/teklif geçici madde 3

→ yürürlükteki geçici madde 3

Madde ile, yönetmeliklerin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanmakta olan devlet yardımlarına ilişkin mevzuatın Kanuna uygun hale getirilmesi amacıyla Kurula bildirimine ilişkin usul ve esaslar belirlenmektedir. Bunun için, öncelikle yardımı veren kurum ve kuruluşlar, Kanunda belirtilen süre içinde uygulamakta oldukları yardımları Kurula bildireceklerdir. Kurulun değişik nitelikte yönetmelikler hazırlayacağı dikkate alınarak, yardımı veren tarafından yapılacak bildirimin tarihine açıklık getirmek amacıyla devlet yardımlarının bildirilmesi, izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin ilke ve prensipleri belirleyen yönetmeliklerin yürürlüğe giriş tarihi esas alınmıştır.

İlk değerlendirme safhasında mevcut yardımın kanuna uygun olmadığı yönünde bulguların tespiti halinde yardımı verenin, Kurulun yardımı durdurma talebinin kendisine bildirildiği tarihten itibaren, devlet yardımı vermeyi durdurma yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu çerçevede yardımı veren bu hususun kendisine intikal ettiği tarihten itibaren yeni müracaatlara istinaden devlet yardımı verme işlemini durduracaktır. Ancak, yardımı durdurmaya ilişkin Kurul kararının intikalinden önce yapılmış müracaatlar kapsamında devam olunan uygulamalar ile bu tarihten sonra yapılacak müracaatlar arasında herhangi bir hak kaybı ve hukuki itilafa yol açmamak gayesiyle önceki müracaatlar kapsamında verilen yardımlara yönelik işlemlerin kapsam ve süresi genişletilmemek kaydıyla devam edilmesi şartı getirilmektedir.

Madde ile, Kurulun yardımın uygun olmadığına dair karar vermesi durumunda yapılması gereken işlemlere ilişkin yükümlülükler de düzenlenmektedir.

GÖKHAN-523 / Madde ile ayrıca, devlet yardımlarının bildirimi, izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin yönetmeliklerin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla verilmekte olup kanuna aykırı yardım haline gelen veya Kurul tarafından uygun olmadığına karar verilen yardımlardan, söz konusu yönetmeliklerin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılan müracaatlara dayalı olarak verilenlerin 10 uncu maddede yer alan hükümler dahilinde geri alınması; ancak bu tarihten önce yapılan müracaatlara dayalı olarak verilenler hakkında geri alma işleminin uygulanmaması öngörülmektedir.

Tasarı/teklif geçici madde 4

→ yürürlükteki geçici madde 4

Madde ile, Kurulun devlet yardımlarına ilişkin karar alabilme konusunda işlevsel hale geleceği süreç de dikkate alınarak ilk yıllık raporun hazırlanmasına ilişkin farklı bir düzenleme yapılmıştır. Bu çerçevede, çok kısa bir süreyi kapsayan bir rapor tanzimine de yol açmamak amacıyla, devlet yardımlarının bildirimi, izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin yönetmeliklerin yürürlüğe girdiği tarihe bağlı olarak ilk yıllık raporun yönetmeliklerin yürürlüğe girdiği yılı ve takip eden yılı içine alan bir döneme ilişkin devlet yardımı uygulama bilgilerini içermesi öngörülmektedir.

Tasarı/teklif geçici madde 5

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Yatırım teşvik belgesi kapsamında yer alan yatırımın tamamlanabilmesi için belirli bir süre öngörülmekte ve bu süre yatırımcının fiiliyatta karşılaşabileceği fiziksel ve ekonomik durumlar gözönünde bulundurularak talebe istinaden uzatılabilmektedir. Bu şekildeki süre uzatımları 1/1/1984 tarihinden itibaren Bakanlar Kurulu kararına dayanılarak yapılagelmektedir. Diğer taraftan yakın dönemde yaşanan ekonomik krizlerin de etkisiyle bir kısım yatırımcılar öngörülen yatırımlarını iflasları veya mali güçlerinin zayıflaması nedeniyle yerine getirememiştir. Bu durum söz konusu yatırımcıların adlarına düzenlenen yatırım teşvik belgeleri kapsamında yer alan yatırımların belgede öngörülen şart ve karakteristiklere bağlı olarak tamamlanmasını imkansız hale getirmiştir. Bu nedenle söz konusu yatırımlar ekonomiye kazandırılamamıştır. Ayrıca, tamamlama vizesi yapılmış teşvik belgeleri kapsamında alınmış makine ve teçhizatın teminini müteakiben üç yıl sonra satışları serbest olmakla birlikte, yatırımcı ile irtibat eksikliği nedeniyle belge kapsamı yatırımın takibinin yapılamadığı durumlarda belgenin tamamlama vizesi yapılmaksızın alınan makine ve teçhizatın satışı gerçekleştirilememektedir. Bu şekilde yatırım tamamlanmamış olmakla birlikte alınan makine ve teçhizat zamanla işlevsel ömrünü de tamamlayarak yatırımcı için ekonomik bir yük oluşturmaktadır.

Madde ile, yukarıda açıklanan gerekçelerle yaşanan son ekonomik kriz de dikkate alınarak yatırımcıların içinde bulundukları mali güçlüğün hafifletilmesi ve yatırımlarda atıl olarak bekletilen makine ve teçhizatın da ekonomiye kazandırılabilmesi amacıyla 31/12/2001 tarihinden önce düzenlenmiş olan yatırım teşvik belgesi kapsamında yer alan yatırımların gerçekleşmiş haliyle resen tamamlanmış sayılması öngörülmektedir.