Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 472 (Esas No: 1/772) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.
Büyük çoğunluğu Selçuklu ve Osmanlı medeniyetleri dönemine ait olan yazma eserler, tarih, sanat, edebiyat, din, uygulamalı bilimler ve diğer pek çok alanda meydana getirilmiş olan önemli taşınır kültür varlıklarıdır. Bu eserlerin korunması ve gün yüzüne çıkarılması; kültürümüzün dünyaya tanıtılması, gelecek kuşaklara aktarılması ve bilimsel çalışmalara kaynak teşkil etmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Yazma eserlerin bu özellikleri ve taşıdıkları değer, nitelikli personel istihdamını, farklı kütüphanecilik işlemlerine tabi tutulmalarını ve özellikle hizmete sunmada farklı yöntemlerin kullanılmasını gerektirmektedir.
Eserlerin orijinal haliyle gelecek kuşaklara ulaştırılması için gerekli fiziki ortam ve güvenlik şartlarının sağlanması, konservasyon ve restorasyonlarının yapılması ve bilimsel çalışmalara kaynak oluşturabilmesi, kültürümüzün tanıtılması, yaygınlaştırılması adına gün yüzüne çıkarılmaları için gerekli kütüphanecilik işlemleriyle birlikte çeviri, sadeleştirme ve tahkik çalışmalarının da yapılması gerekmektedir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğüne bağlı 28 kütüphanede 166.210 cilt yazma eser bulunmaktadır. Bu kütüphanelerden 14'ü yazma eser kütüphanesi olup 14'ü de halk kütüphanesidir.
Yazma eserler, 106.174 adet eserle, başta Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi olmak üzere, büyük oranda İstanbul'daki kütüphanelerde yer almaktadır. Osmanlı padişahları ve diğer saray erkanı için meydana getirilmiş eserler paha biçilmez minyatür, ebru ve tezhip sanatlarını içermekte, tarihi dönemleri itibarıyla da onuncu yüzyıla kadar dayandırılabilmektedir. Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi koleksiyonu, kendisine bağlı 5 yazma eser kütüphanesi ile birlikte, 90 bin cilt el yazma eser ve bir o kadar da nadir basma eserden oluşmaktadır.
Koleksiyonu ve yerine getirdiği görevleri nedeniyle ülkemizde ve dünyada haklı bir üne sahip olan Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi, bir yandan kendi koleksiyonu ile ilgili görevleri yerine getirmeye çalışmakta bir yandan da Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğüne bağlı diğer yazma eser bulunan kütüphanelere ilişkin görevlerin yerine getirilmesinde teknik bilgi desteği sağlamaktadır.
Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi, eserlerin kataloglanması, sınıflandırılması, korunması, restorasyonlarının yapılması gibi görevleri yerine getirirken, bu alanda bir okul haline gelmiş olup kamu kurumlarından ve yurt dışından gelen teknik bilgi ile teorik ve pratik eğitim programları taleplerini de karşılamaya çalışmaktadır.
İstanbul, başta Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi olmak üzere sahip olduğu yazma ve nadir eser koleksiyonu ve ifa ettiği görevler itibariyle yazma eserler anlamında bir merkez niteliğindedir.
Buna karşın yazma eser kütüphanelerimiz bu yoğun mesailerini, halk kütüphanesi müdürlüğü statüsünde vermeye çalışmaktadır. Bu durum, personel, bütçe, demirbaş, özellikle yazma eserler için gerekli özel şartları oluşturmaya yönelik donanım ve yönetim alanında ciddi yetersizliklere ve sorunlara neden olmaktadır. Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğüne bağlı yazma eser bulunan kütüphanelerde de eserlerle ilgili görevlerin yerine getirilmesinde, alanın büyüklüğü ve nitelikleri açısından farklı yönetim boyutunu gerektirmesi ve koordinasyon eksikliği büyük sorunlar yaşanmasına neden olmaktadır.
İstanbul dışındaki yazma eser kütüphanelerimizden Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi Müdürlüğü de çevre illerdeki yazma eser bulunan kütüphanelerin tecrübe ve teknik bilgi ihtiyacını karşılamaya çalışmaktadır. Bu konuda Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesine en büyük desteği yine Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi Müdürlüğü vermektedir. Ayrıca Selçuklu dönemi ağırlıklı olmak üzere, önemli sayıda ve nitelikte yazma ve nadir basma eseri bünyesinde bulunduran Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi, bu niteliği ile de diğer yazma eser kütüphanelerinden farklı olarak bir merkez konumundadır. Söz konusu Kütüphanede, 1992 yılından beri Anadolu'daki il ve ilçe halk kütüphanelerinden yapılan devirlerle oldukça zengin bir koleksiyon toplanmış bulunmaktadır.
Yazma eserlerle ilgili özellikli ve nitelikli görevlerin yerine getirilmesi; nitelikli personel yetiştirilmesine ve istihdamına, uygun mekanların ve fiziki şartların hazırlanmasına, yönetim sorunun çözümlenmesine ve gerekli kaynakların sağlanmasına bağlıdır. Bu kapsamda Tasarı ile; yazma eser açısından merkez niteliğindeki Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi esas alındığında merkezi İstanbul'da olmak üzere Türkiye Yazma Eserler Başkanlığı kurulması amaçlanmaktadır.
Yazma eserler, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğüne bağlı kütüphanelerden ayrı olarak, Milli Kütüphane Başkanlığında da yer almaktadır. Milli Kütüphane, bir kısmı Adana, Afyon, Ankara, Çankırı, Eskişehir, Nevşehir gibi Anadolu'nun çeşitli yerlerinden devir yoluyla, bir kısmı da satın alma yoluyla sağlanan toplam 27 bin civarında yazma esere sahip bulunmaktadır. Milli Kütüphane içerisinde, eserlerin restorasyonunun yapıldığı bir birim de faaliyet göstermektedir.
Ülkemizin değişik illerindeki farklı kütüphanelerden devredilmiş eserlerden oluşması dolayısıyla, Milli Kütüphane Başkanlığındaki yazma eser koleksiyonunun Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde yazma eser bulunan diğer kütüphaneler ile aynı kapsamda değerlendirilmesi, bu alanda birleştirici ve sistemli bir yönetime imkan sağlayacaktır. Ancak, Milli Kütüphanedeki eserlerin hem sayısal olarak hem de seçilerek satın alınan önemli eserleri ihtiva etmesi bakımından, herhangi bir yazma eser kütüphanesinden daha farklı bir statüde yer alması gerekmektedir. Bu çerçevede, koleksiyonun Ankara'da bir kütüphaneye devri yapılmak suretiyle, bu kütüphanenin Anadolu'daki diğer yazma eser kütüphanelerinden bazıları ile birlikte Başkanlık bünyesinde kurulacak bir Bölge Müdürlüğünün sorumluluğunda hizmet vermesi yerinde olacaktır.
Tasarı ile ayrıca, uygulamada kolaylık sağlanması, yazma eserlerle ilgili hizmetin ülke geneline yaygınlaştırılması ve bürokrasinin azaltılması amacıyla Marmara Bölgesindeki kütüphanelerin merkeze bağlı olarak teşkilatlanması; Anadolu'daki yazma eser kütüphanelerinin ise kurulacak olan Ankara ve Konya bölge müdürlüklerine bağlı birimler olarak Türkiye Yazma Eserler Başkanlığı yönetimi altında birleştirilmesi amaçlanmaktadır.
EMRE /
Madde ile, Kanunun amacının; kültür mirası yazma ve eski harfli basma eserlerin toplanması, korunması, sağlıklı biçimde geleceğe ulaştırılması, bilim, kültür ve sanat dünyasının hizmetine sunulması amacıyla Türkiye Yazma Eserler Başkanlığının kurulması ile Başkanlığın görev ve yetkilerine ilişkin esasları düzenlemek olduğu ifade edilmektedir.
Madde ile, Kanunda geçen Bakan, Bakanlık, Başkan, Başkanlık, eser, eski harfli basma eser, kütüphane ve yazma eser ifadeleri tanımlanmaktadır.
Madde ile, Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haiz, özel bütçeli ve merkezi İstanbul'da olmak üzere Türkiye Yazma Eserler Başkanlığı kurulduğu hüküm altına alınmakta ve Başkanlığın görevleri sayılmakta; Başkanlık merkez ve taşra teşkilatına ilişkin düzenlemeler yer almaktadır.
Madde ile ayrıca, Başkanlığın en üst yöneticisinin Başkan olduğu belirtilerek, Başkanın görev, yetki ve sorumlulukları düzenlenmekte ve Başkanlığın gerektiğinde yazma eserler ve ilgili alanlarda bilimsel ve akademik çalışmalar yapılmasını sağlamak amacıyla Yazma Eserler Enstitüsü kurabileceği de hükme bağlanmaktadır.
Madde ile, Başkanlığın hizmet birimleri ile bunların görevleri düzenlenmektedir.
Madde ile, Başkanlığın sürekli kurullarının oluşumu ve görevleri ile bu kurullarda görev alacaklara ilişkin ödemeler düzenlenmektedir.
Madde ile, Başkanlık bünyesinde; konservasyon, restorasyon ve Başkanlığın görev alanı ile ilgili diğer konularda, sertifikalı veya sertifikasız eğitim programları düzenlemek amacıyla Araştırma ve Eğitim Merkezi kurulması ve Merkezde görev yapacak eğitmenlere yapılacak ödemelere ilişkin hususlar öngörülmektedir.
Madde ile, nitelikli personel istihdamı amacıyla; unvanları madde metninde sayılan personelin, kadroları karşılık gösterilmek kaydıyla, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabilmesi, bunlar dışındaki personel için Başbakanlık personeline uygulanan fazla çalışma ücretinin aynen uygulanması ve Başkanlıkça sözleşmeli olarak yerli ve yabancı personel istihdam edilebileceği öngörülmektedir.
Madde ile, Başkanlık kadrolarına atanacakların niteliklerine ilişkin hükümler düzenlenmekte olup Başkanlık kadrolarının tespiti, ihdası, kullanımı ve iptali ile bu kadrolara ilişkin diğer hususların düzenlenmesi amaçlanmaktadır.
Ayrıca, İstanbul Süleymaniye, Konya Bölge ve Ankara Adnan Ötüken yazma eser kütüphaneleri için ayrıca müdürlük kadrosu ihdas edilmemiş, daire başkanı ve bölge müdürlerinin adı geçen yazma eser kütüphanelerinin müdürlüğü görevini de yürütmesi amaçlanmıştır.
Madde ile, Başkanlığın gelirleri sayılmakta olup ihtiyaç duyması halinde görev ve hizmetleri ile ilgili döner sermaye işletmesi kurabileceği öngörülmektedir.
Madde ile, Başkanlıkta görevli yöneticilerin hangi usul ve esaslara göre yetki devri yapacağı düzenlenmektedir.
EMRE /
Madde ile, Başkanlığın, görevleri ile ilgili olarak ulusal ve uluslararası bilimsel araştırma, etüt, film ve proje gibi işleri yerli ve yabancı gerçek veya tüzel kişilere sözleşme ile yaptırabileceği öngörülmekte; görev alanına giren konularda üniversiteler veya uzman kurum ve kuruluşlardan danışmanlık hizmeti satın alabileceği belirtilmektedir.
Madde ile, Kanunda öngörülen yönetmelikler ile Başkanlığın görev ve faaliyet alanına ilişkin çeşitli usul ve esasları düzenleyen diğer yönetmeliklerin Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde Bakanlıkça çıkarılması hüküm altına alınmaktadır.
Madde ile, Başkanlığın iş ve işlemlerine tanınan muafiyetler düzenlenmektedir.
Madde ile, Başkanlıkta ihdas edilen Başkan, Daire Başkanı, Yazma Eser Uzmanı ve Yazma Eser Uzman Yardımcısı gibi unvanlara ilişkin olarak 657 sayılı Kanunda değişiklik yapılmaktadır.
Madde ile ayrıca, taşınır kültür varlığı niteliğindeki yazma eserlere ilişkin restorasyon, konservasyon gibi nitelikli işlerin taşınmaz kültür varlıklarına yönelik nitelikli işler gibi 4734 sayılı Kamu İhale Kanunundan istisna tutulmasını sağlamak amacıyla anılan Kanunda yer alan mevcut hüküm uygulama açısından açıklığa kavuşturulmakta, 4848 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde değişiklik yapılmak suretiyle Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğünün yazma eserlere ilişkin görev ve yetkilerine son verilmekte, yeni kurulan Türkiye Yazma Eserler Başkanlığının 5018 sayılı Kanunun ilgili bölümüne eklenmesi ve Başkanlık personeline 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesi kapsamında ek ödeme yapılması amaçlanmaktadır.
Madde ile, Kanun kapsamına giren kütüphanelerin ve bunlara ait taşınır ve taşınmaz mallar ile her türlü hak ve yükümlülüklerin, Başkanlık bünyesinde kurulan kütüphanelere devri düzenlenmekte; devir esnasında ortaya çıkabilecek sorunların çözümünde Bakanın yetkili olduğu hüküm altına alınmaktadır. Ayrıca, halen Bakanlıkta veya diğer kamu kurumlarında çalışmakta olan personelden, aranan nitelikleri taşıyanların Kanunda öngörülen usul ve esaslara göre Yazma Eser Uzman veya Uzman Yardımcılığına atanabilme şekli düzenlenmektedir.
Ayrıca, Başkanlığın teşkilatlanma sürecinde bürokratik sürecin kolaylaştırılması amacıyla, Başkanlık teşkilatlanıncaya kadar hizmetlerin mevcut personelle yürütüleceği, yeni yönetmelikler yürürlüğe girene kadar mevcut yönetmeliklerin uygulanmasına devam olunacağı ve kadrolara ilişkin unvan ve derece değişiklikleri yapma yetkisinin Bakanlar Kuruluna ait olduğu hükme bağlanmaktadır.
Yürürlük maddesidir.
Yürütme maddesidir.
EMRE /
