İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 5. hâli

İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun

Kanun numarası
6107
Kabul tarihi
26.01.2011
Resmî Gazete
08.02.2011 / 27840
Düstur
5. tertip, cilt 50
Son değişiklik
18.07.2024
Madde sayısı
21

Kaynak: TBMM 23. Dönem S. Sayısı 477 (Esas No: 1/371) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.

Genel gerekçe

1945 yılında il özel idareleri, belediyeler ve köy idareleri ile bunlara bağlı idarelerin hizmetlerini ve yatırımlarını desteklemek amacıyla söz konusu idarelerin ortaklığıyla kurulan iller Bankası bir yandan kredi müessesesi olarak faaliyet gösterirken diğer taraftan da anılan idareler adına ve onların talepleri üzerine yatırım faaliyetlerinde bulunmaktadır. Ancak bu durum, Bankanın asli faaliyetinin tam olarak anlaşılamamasına sebep olmuş ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununa tabi olmasına rağmen, bu Kanun hükümlerini 4759 sayılı İller Bankası Kanunu çerçevesinde yerine getiremediğinden hukuki yönden birtakım sorunlarla karşı karşıya kalınmıştır.

İller Bankasının değişen dünya ve Türkiye şartlarına uyması, daha verimli ve etkin bir hizmet üretimini sağlayabilmesi için yeniden yapılanma ihtiyacının 2001 -2005 yıllarını kapsayan Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planında gündeme gelmesiyle birlikte, Banka yeniden yapılanma aşamasına girmiştir. Bu doğrultuda Banka il özel idareleri ve belediyelerin yapım işleriyle ilgili faaliyetlerinden büyük ölçüde çekilmiş, il özel idaresi ve belediyelerin her türlü kredi taleplerine cevap verecek bir yapılanma ve uygulama sürecine girmiştir.

Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ile birlikte hazırlanmış olan Bankaya ilişkin stratejik planda Bankanın misyonu; "Yerel yönetimlere, kentsel ihtiyaçlarının karşılanabilmesi amacıyla uluslararası standartlarda proje üretmek ve geliştirmek, kredi sağlamak, danışmanlık yapmak ve teknik destek vermek yoluyla sürdürülebilir bir şehirleşmeye katkıda bulunmak." şeklinde, vizyonu ise; "Modern kentlerin geliştirilmesi sürecine katılan, hizmet kalitesi kanıtlanmış uluslararası bir yatırım bankası olmak." şeklinde belirlenmiştir.

Yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda İller Bankasının çağdaş bankacılık ilkelerine göre faaliyette bulunması, konusunda uzmanlaşmış bir kalkınma ve yatırım bankasına dönüştürülmesi zorunluluğu doğmuştur. Bu çerçevede Bankanın 5411 sayılı Bankacılık Kanununa uygun olarak faaliyet alanları, organizasyonu, personel politikası ve istihdam şekli yeniden düzenlenerek anılan Kanuna uyumlu hale getirilmesi hedeflenmiştir.

Ayrıca, mevcut yapıda, sermayedarların aynı zamanda kredi müşterisi olması rasyonel karar almayı ve Bankanın, gerçek anlamda bir banka gibi faaliyet göstermesine engel teşkil ettiği anlaşıldığından sermaye yapısının değiştirilmesi zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Bankaya ait sermaye katkı paylarının genelde il özel idarelerine ve belediyelere genel bütçeden yapılan katkılardan oluşması ve dolayısıyla Hazine kaynaklarından aktarıldığı göz önüne alındığında, Bankanın daha rasyonel ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu hükümlerine uygun olarak faaliyet gösterebilmesi için hisse paylarının bedelsiz olarak Hazineye devri öngörülmüştür.

Bu çerçevede Tasarı ile; İller Bankasının tüm iş ve işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tabi olarak, olanakları ölçüsünde yerel yönetimlerin her türlü kredi ihtiyaçlarını karşılayan ve bankacılık işlemlerine aracılık eden, bunlar için projeler üreten, danışmanlık hizmeti veren ve anonim şirket şeklinde yapılanan, Bankacılık Kanununa göre örgütlenen, çağdaş bankacılık esaslarına göre faaliyet gösteren ve yukarıda belirtilen görev alanlarında uzmanlaşmış bir kalkınma ve yatırım bankasına dönüşmesi amaçlanmıştır.

Madde gerekçeleri

Tasarı/teklif madde 1

→ yürürlükteki madde 1

Madde ile; 5411 sayılı Bankacılık Kanununda kalkınma ve yatırım bankaları için öngörülen ilkelere uygun olarak il özel idaresi, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile bunların üye oldukları mahalli idare birliklerinin kredi ihtiyaçlarını bankacılık ilke ve kuralları doğrultusunda karşılayan, mahalli müşterek hizmetlerine ilişkin projeler geliştirip danışmanlık hizmeti veren, Kanun ile düzenlenen hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip ve merkezi Ankara'da bulunan, Başbakanlıkla ilgili, anonim şirket şeklinde faaliyet gösterecek İller Bankası Anonim Şirketinin kurulması hüküm altına alınmıştır.

Tasarı/teklif madde 2

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile; Bankanın sermayesinin her biri 1,00 Yeni Türk Lirası itibari değerde 3.000.000.000 adet nama yazılı hisseye ayrılmış olan 3.000.000.000,00 Yeni Türk Lirası olduğu ve sermayenin tamamının Hazineye ait olup, Genel Kurul kararıyla artırılabileceği düzenlenmiştir.

Ayrıca, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 277 nci maddesinde belirtilen bir anonim şirketin kuruluşunda en az beş kurucunun bulunması şartının sermayenin tamamının Hazineye ait olması nedeniyle Banka hakkında uygulanmayacağı öngörülmüştür.

Tasarı/teklif madde 3

→ yürürlükteki madde 7

Madde ile; Bankanın organları düzenlenmiştir. Genel Kurulun Banka hissedarlarından oluşacağı ve Kanun hükümleri saklı olmak üzere, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre görev yapacağı öngörülmüş olup, Yönetim Kurulunun Genel Kurula karşı sorumlu karar organı olduğu ve yedi üyeden oluşacağı, Genel Müdürün aynı zamanda Yönetim Kurulunun üyesi olacağı, Yönetim Kurulunun kalan altı üyesinin ise Genel Kurul tarafından seçileceği, yemin töreni sonrasındaki ilk toplantıda Yönetim Kurulunun aralarından bir üyeyi Yönetim Kurulu Başkanı olarak ve Genel Müdür dışındaki bir üyeyi ise Başkan Vekili olarak seçeceği hüküm altına alınmıştır.

Ayrıca, Yönetim Kurulu üyeliğine seçilebilmek için Bankacılık Kanununda belirtilen şartları taşımanın zorunlu olduğu, Yönetim Kurulu üyelerinin görev süresinin üç yıl olduğu, süresi sona erenlerin tekrar seçilebileceği, süresi dolmadan üyeliğin boşalması halinde üyeliğe seçilmede Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.

Maddede; Bankanın Denetim Kurulunun üç üyeden oluşacağı, Denetim Kurulu üyelerinin hissedarlarca önerilen adaylar arasından Genel Kurulca seçileceği, Denetçilerde Yönetim Kurulu üyeleri için gereken şartlar aranacağı, Denetçilerin, Türk Ticaret Kanununun ilgili hükümlerine göre çalışacağı, Denetim Kurulu üyelerinin görev sürelerinin üç yıl olup, süresi sona erenlerin tekrar seçilebileceği, süresi dolmadan üyeliğin boşalması halinde Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin uygulanacağı ve Banka Genel Müdürünün Bankacılık Kanununda belirtilen şartları taşıması gerektiği ve ortak kararname ile atanacağı, Genel Müdür ve Yönetim Kurulu Başkanlığının aynı kişi tarafından icra edilemeyeceği hususları da öngörülmüştür.

Tasarı/teklif madde 4

→ yürürlükteki madde 11

İller Bankasının, 5411 sayılı Bankacılık Kanununa göre faaliyette bulunan diğer kamu bankalarındaki uygulamalara paralel olarak anonim şirket şeklinde yeniden yapılanması öngörüldüğünden madde ile; buna uygun olarak Banka personelinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli statüde çalışması ile personelin hizmete alınma, nitelikleri, atanma, ilerleme, yükselme, görevden alınma, görev ve yetkileri, disiplin esasları, yükümlülükleri, unvan ve sayılarının Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenmesi hüküm altına alınmıştır.

Maddede Banka personelinin mali ve sosyal hakları ile sözleşme esaslarının Yönetim Kurulu tarafından belirlenmesi ancak, ödemelerin üst sınırının Yüksek Planlama Kurulunca Banka için belirlenecek üst sınırı aşmaması ve Banka personelinin sosyal güvenlik yönünden 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olması hususları da düzenlenmiştir.

Tasarı/teklif madde 5

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile Bankanın Kanunda yer alan hususlar dışında 5411 sayılı Bankacılık Kanunu hükümlerine tabi olacağı ve Bankaya bedeli ödenmeden bir görev verilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Ayrıca, Kanunun amacı genel çerçeveyi belirlemek olduğundan sektördeki diğer kamu bankalarında olduğu gibi Bankanın çalışma konuları, organları, sermaye miktarı, hisseleri, hesapları, gelirleri, kâr, kontrollük ve sigorta hizmet gelirlerinin dağıtımı ile Kanunda Bankanın işleyişi ile ilgili hüküm bulunmayan diğer hususların ana sözleşme ile düzenleneceği öngörülmüştür.

Diğer taraftan; Bankanın müşteri profili ve bunların mali ve hukuki yapıları ve tabi oldukları kanunlar dikkate alınarak 5411 sayılı Bankacılık Kanununun karşılıklar ve diğer koruyucu hükümlerinin Banka hakkında uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.

Tasarı/teklif madde 6

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile 4759 sayılı İller Bankası Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.

Tasarı/teklif geçici madde 1

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Banka sermayesini oluşturan il özel idareleri ve belediyelerin sermaye katkı paylarının genellikle genel bütçeden anılan idarelere ödenen paydan, dolayısıyla Hazine kaynaklarından aktarıldığı dikkate alınarak Banka hisselerinin başka bir işleme gerek kalmaksızın ve bedelsiz olarak Hazineye devredilmiş sayılması ve devir işlemlerinde Bankacılık Kanununun 18 inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen devir alınan hisselerin nominal bedelinin % l'i tutarında devir payının fona yatırılması hususunun uygulanmaması hüküm altına alınmıştır.

Tasarı/teklif geçici madde 2

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Bankanın itibari ve ödenmiş sermayesi arasındaki farkın karşılanmasında, sermayenin Hazinece karşılanacağı dikkate alınarak Bankacılık Kanununun amir hükmü olan sermayenin nakden ödenmesine ilişkin hükümlerin uygulanmaması öngörülmüştür.

Tasarı/teklif geçici madde 3

→ yürürlükteki geçici madde 2

Bankanın ana sözleşmesinin Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde yapılacak ilk Genel Kurulun onayı ile yürürlüğe girmesi ve Genel Kurulda Bankanın yeni yapısı doğrultusunda Yönetim ve Denetim Kurulu üyelerinin seçilmesine kadar, mevcut Yönetim ve Denetim Kurulu üyelerinin görevlerinin devam etmesi öngörülmüştür.

Tasarı/teklif geçici madde 4

→ yürürlükteki geçici madde 3

Madde ile; Kanun çerçevesinde yapılacak işlemler ile bu işlemlere ilişkin kâğıtların her türlü vergi, resim ve harçtan istisna tutulması ve ticaret siciline tescilden ücret alınmaması suretiyle malî tasarrufun yanı sıra işlemlerin de hızlandırılması amaçlanmıştır. Ayrıca;

Banka hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 39 uncu maddesinin (c) bendinin uygulanmayacağı öngörülmüştür.

Tasarı/teklif geçici madde 5

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile Bankanın yeni statüsü göz önünde bulundurularak mevcut personeline yönelik düzenlemeler yapılmıştır.

Tasarı/teklif geçici madde 6

→ yürürlükteki geçici madde 5

Kaldırılan İller Bankasının tüm hak ve mükellefiyetlerinin yeni kurulan İller Bankası Anonim Şirketine intikal etmesi ve diğer mevzuat ile İller Bankası Genel Müdürlüğüne yapılmış olan tüm atıfların İller Bankası Anonim Şirketine yapılmış sayılması öngörülmüştür.

Ayrıca, İller Bankası Genel Müdürlüğünün üçüncü kişilere karşı yükümlülükleri ve bunlardan olan hak ve menfaatlerine zarar gelmemesi için, 4759 sayılı Kanun uyarınca İller Bankası tarafından ihale edilen veya halen Bankanın kontrollüğünde yürütülmekte olan, belediye ve il özel idarelerine ait yapım, mal alım, hizmet ve danışmanlık işleri sonuçlanıncaya kadar 4759 sayılı İller Bankası Kanunu ve diğer ilgili mevzuatın uygulanmasına devam olunacağı hüküm altına alınmıştır.

Tasarı/teklif madde 8

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Yürütme maddesidir.

298 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname T.C.

Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar 22/12/1987 Genel Müdürlüğü Sayı: K.K.Gn. Md. 07/101-1/336/05742 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA "190 Sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Eki Cetvellerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname" bugünkü Resmi Gazete'de yayımlanmış ve Anayasa'nın 91 inci maddesi uyarınca ekli olarak gönderilmiştir.

Gereğini arz ederim.

Turgut Özal Başbakan GEREKÇE İller Bankası Genel Müdürlüğünün iştiraklerinden Simel Limited Şirketi Genel Müdürlüğü Ankara Asliye Üçüncü Ticaret Mahkemesinin kararıyla feshedilmiştir.

Mezkûr Mahkemenin kararına göre, adıgeçen Şirketin bütün mal varlığı İller Bankası Genel Müdürlüğüne geçeceğinden ve yapmakta olduğu içme suyu, yapı ve kanalizasyon gibi alt yapı hizmetleri de adıgeçen Banka tarafından yürütüleceğinden kadroları 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı cetvelin ilgili bölümünden çıkarılarak iptal edilmektedir.

Ayrıca, feshedilen Şirkette halen çalışan kamu personeli Bankaya alınacağından mağduriyetlerinin önlenmesi için çeşitli unvan, sınıf ve dereceden 102 kadro ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı (III) sayılı cetvelin ilgili bölümüne eklenmesi öngörülmektedir.

190 SAYILI GENEL KADRO VE USULÜ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN EKİ CETVELLERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı cetvellerden Simel Limited Şirketi Genel Müdürlüğüne ait bölümün iptali ile İller Bankası Genel Müdürlüğü bölümünde değişiklik yapılması;

12/3/1986 tarihli ve 3268 sayılı Kanun ile 9/4/1987 tarihli ve 3347 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak, Bakanlar Kurulu'nca 8/12/1987 tarihinde kararlaştırılmıştır.

MADDE 1- 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı cetvellerden Simel Limited Şirketi Genel Müdürlüğüne ait bölüm iptal edilmiştir.

MADDE 2- İller Bankası Genel Müdürlüğünün merkez ve taşra teşkilatında kullanılmak üzere ilişik listelerde yer alan kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı III sayılı cetvellerin ilgili bölümlerine eklenmiştir.

MADDE 3- Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 4- Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

Cumhurbaşkanı Kenan Evren Başbakan V. Devlet Bakanı ve Başbakan Yrd. Devlet Bakanı V.

İ. K. Erdem İ. K. Erdem A. Karaevli Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı H. C. Güzel M. V. Dinçerler A. Tenekeci Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı M. T. Titiz A. Karaevli A. Bozer Adalet Bakanı Milli Savunma Bakanı İçişleri Bakanı H. Ertem Z. Yavuztürk A. Selçuk Dışişleri Bakanı Maliye ve Gümrük Bak. Milli Eğt. Gençlik ve Spor Bak.

V. Halefoğlu A. K. Alptemoçin M. Emiroğlu Bayındırlık ve İskân Bak. Sağ. ve Sos. Yard. Bak. Ulaştırma Bakanı İ. S. Giray M. Kalemli İ. Pekel Tarım, Orman ve Köyişleri Bak. Çalışma ve Sos. Güvenlik Bak. Sanayi ve Ticaret Bakanı H. H. Doğan M. M. Taşçıoğlu H. C. Aral Enerji ve Tabii Kaynaklar Bak. Kültür ve Turizm Bakanı S. N. Türel A. M. Yılmaz