İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 4. hâli

Limanlar Kanunu

Kanun numarası
618
Kabul tarihi
14.04.1341
Resmî Gazete
20.04.1341 / 95
Düstur
3. tertip, cilt 6
Son değişiklik
04.07.2024
Madde sayısı
21

Metin içindeki değişiklik notlarından ve dipnotlardan derlenmiştir. Toplam 12 kayıt.

  1. 4 Temmuz 2024

    • Değiştirildi Madde 10 geçmişi 7519 sayılı Kanun, md. 1
      Değişikliğin gerekçesi

      Madde ile ülkemizin uluslararası ticaretteki payının arttırılmasında önemli rol oynayacak olan deniz ulaştırmasının geliştirilmesi, hem liman işletmelerinin hem de gemi ve yük sahiplerinin ticari menfaatlerinin gözetilmesi ve sürdürülebilir bir rekabet ortamı yaratılması amacıyla, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına liman, iskele ve kıyı yapılarında sadece gemilere verilen hizmetlere ilişkin gerektiğinde taban ve tavan ücret belirleme ve denetleme yetkisi verilmektedir.

      Bu yetkinin kullanılmasında, özel kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde aksine hüküm bulunmadıkça uluslararası standartlar dikkate alınarak serbest piyasa ve deniz ticaretinin dinamikleri göz önünde bulundurularak, ilgili sektör paydaşlarıyla da istişare edilmesi de esas olacaktır. Hâlihazırda, Avrupa Birliği limanlarında da konu ile ilgili düzenlemeler mevcuttur.

      Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılan ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 478 inci maddesinde yer alan “liman, iskele ve kıyı yapılarının kullanım ücretleri ile taşımacılık faaliyetlerine ilişkin taban ve tavan ücret tarifesi belirlemek” hükmü, Anayasa Mahkemesi’nin 16/2/2023 tarihli ve E: 2020/34, K:

      2023/25 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.

      Değişiklik ile iptal edilen hükümde belirtilen yetki, gemilere verilen hizmetleri kapsayacak şekilde daraltılmış, “özel kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde aksine hüküm bulunmadıkça” ibaresi kullanılarak özel kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde yer alan ilgili kurum ve kuruluşların hakları saklı tutulmuştur. Maddede bahsi geçen “gemilere verilen hizmetler” barınma hizmeti, elektrik hizmeti, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti ile bağlantılı olmayan palamar hizmeti, yakıt, yağ ve su ikmalinde liman kullanım hizmeti, kumanya hizmeti gibi hizmetlerdir.

      Ayrıca Bakanlığa, özel kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde aksine hüküm bulunmadıkça deniz yetki alanlarında, suyollarında ve içsularda kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin ücretleri ile liman idari sınırlarında demirleyen gemilerin demirleme ücretlerini ve bu ücretlerin ödenmesine ilişkin usul ve esaslar ile muafiyetleri belirleme yetkisi verilmekte ve demirleme ücretlerinin, Döner Sermaye İşletmesi hesabına yatırılması ve yatırılan miktarın %50’sinin Hazine ve Maliye Bakanlığına aktarılması hususu düzenlenmektedir.

    • Eklendi Ek Madde 1 geçmişi 7519 sayılı Kanun, md. 2
      Değişikliğin gerekçesi

      Madde ile kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin düzenleme yapılmaktadır. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri, Türkiye’nin deniz yetki alanlarında, Türk Boğazları bölgesinde, suyollarında ve içsularda, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının asli görevi olan seyir, can, mal, çevre güvenliği ve emniyetinin sağlanmasına yardımcı olmak, oluşabilecek riskleri ve tehlikeleri en alt düzeye indirmek adına gemilere seyir ve manevra yardımı amacıyla verilen bir hizmettir.

      Madde ile Türkiye deniz yetki alanlarında, suyollarında ve içsularda verilecek kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütüleceği, Bakanlığın bu hizmetleri, maddede belirtilen usul ve esaslar dâhilinde gerçek veya tüzel kişilere yaptırabileceği veya devredebileceği hususları öngörülmektedir. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri kategorilere ayrılarak hizmetin gerçek ve tüzel kişilere yaptırılmasına veya devredilmesine ilişkin usuller belirlenmektedir.

      Bu kapsamda; ikinci fıkra ile İstanbul ve/veya Çanakkale Boğazlarından geçiş esnasında verilecek kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin güvenlik ve stratejik önemine binaen, sadece boğaz geçişinde geçerli olmak üzere Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü tarafından yürütüleceği ve bu konuda gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerinden hizmet alımı yapılamayacağı hususu düzenlenmektedir.

      Üçüncü fıkra ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından işletilen liman tesisleri ile özelleşen liman tesisleri ve yap-işlet-devret modeli ile işletilen liman tesislerinin işleticilerinin işletme hakkı devri/ verilmesi sözleşmelerinde veya yap işlet devret sözleşmelerinde hüküm olması halinde kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin işletmelerince verilebileceği belirtilmiştir. Böylece bu liman tesislerinin, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetini verebileceklerine ilişkin olarak sözleşmelerinde hüküm bulunması halinde bu hükümlerin geçerli olacağı kabul edilerek kazanılmış haklara riayet edilmesi amaçlanmaktadır. Bununla birlikte mesafe itibarıyla diğer limanlara uzak olan veya çevresinde liman kümelenmesi bulunmayan ve tek bir liman için kılavuzluk veya römorkörcülük teşkilatının kurulmasının verimli olmayacağı tekil liman tesislerinde, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetinin bu liman tesisi tarafından yürütülebileceğine ilişkin düzenleme yapılarak bu alanda hizmette bir boşluk olmaması amaçlanmaktadır. Bahsi geçen liman tesislerinin kendi tesislerine gelen gemilere kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerini verebilecekleri kabul edilmişse de söz konusu hizmetlerin düzenli ve güvenli bir şekilde yürütülmesinde üstün kamu yararı bulunduğundan, fıkranın son cümlesinde liman tesislerinin bu hizmetleri, yönetmelikle belirlenen gereklilikler ile hizmet standartlarını sağlamak ve ilgili diğer mevzuat hükümlerine uymak koşulu ile Bakanlıkça düzenlenen izin kapsamında yürüteceği belirtilmekte, böylece bu alanlarda da İdarenin, verilen hizmet üzerinde denetimi ve gözetimi korunmaktadır.

      Maddede, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti vermekte olan gerçek veya tüzel kişilerce elde edilen kılavuzluk ve römorkörcülük ile birlikte bunlarla bağlantılı palamar ve yer değiştirme gibi hizmetlerin de dâhil olduğu aylık gayrisafı hasılattan pay alınmasına ve bu payın oranına ilişkin düzenleme yapılmaktadır. Bu pay, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 490 ıncı maddesinde düzenlenmekteyken Anayasa Mahkemesinin 2018/118 E. ve 2023/180 K. sayılı Kararı ile söz konusu düzenleme iptal edilmiştir. Madde ile söz konusu gelirlerden hangi oranlarda pay alınacağına ve bu payın %40’a kadar artırılmasına veya %5’e kadar indirilmesine Cumhurbaşkanının yetkili olduğuna dair düzenleme yapılmaktadır.

      Ayrıca, kamu limanları, özelleştirilen limanlar ile belirli bir liman kümelenmesi ve tekil limanlar dışındaki liman tesislerinde bu hizmetin verilmesine ilişkin işletme hakkının Bakanlıkça 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunda yer alan işletme hakkının verilmesi yöntemi ile devredilebileceğine dair düzenleme yapılmaktadır. İhale için pazarlık usulünün kullanılacağı belirtilmekte ve ihaleye ilişkin bazı özel hükümler getirilmektedir. Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri için belirli bir değer öngörülmediğinden ve ihalede gayrisafı hasılattan ödenen pay miktarı yarıştırılacağı için değer tespiti yapılmayacağı belirtilmektedir. İhalede kullanılacak pay oranının, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri için dördüncü fıkra uyarınca ilgili bölgede uygulanan pay oranı üzerinden artırma yapılmak suretiyle belirleneceği ancak Aliağa, Ambarlı, Ceyhan, Gemlik, İskenderun, Kocaeli ve Mersin Bölge Liman Başkanlıklarını kapsayan bölgesel hizmet sahalarında artırma yapmaya esas pay oranının kılavuzluk hizmetleri için %40 olacağı düzenlenmektedir.

      Maddenin altıncı fıkrasıyla, herhangi bir bölgesel hizmet sahasında veya liman tesisinde, kılavuzluk veya römorkörcülük hizmetlerine yönelik talep olmaması, bu hizmetleri yürüten gerçek veya tüzel kişilerin sunduğu hizmetin süresinden önce herhangi bir nedenle sona ermesi veya iptal edilmesi yahut mücbir sebep durumunun gerçekleşmesi halinde geçici olarak yeterli hizmet verebilecek şartları haiz mevcut kılavuzluk veya römorkörcülük hizmeti veren gerçek veya tüzel kişileri, kamu yararı amacıyla sınırlı olmak üzere, kapasite ve coğrafi yakınlık gibi hususları gözeterek makul bir süre için görevlendirme yapılabileceği veya bu hizmetlerin Bakanlık tarafından yerine getirebileceğine dair düzenleme yapılmaktadır.

      Söz konusu hizmetleri veren gerçek ve tüzel kişilerin Bakanlıkça belirlenen şartları sağlayamamaları veya kaybetmeleri ve verilen süre içerisinde şartları yerine getirememeleri halinde ilgili sahada kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti vermesine izin verilmeyeceği, madde kapsamında belirlenen yükümlülüklere aykırı hareket edilmesi halinde verilecek idari para cezasının alt ve üst sınırı ile maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılan Yönetmeliğe göre belirleneceği hususları düzenlenmektedir.

    • Eklendi Ek Madde 2 geçmişi 7519 sayılı Kanun, md. 3
      Değişikliğin gerekçesi

      Son yıllarda yaşanan iklim değişikliğinin etkileri nedeniyle tüm sektörlerde olduğu gibi gemi kaynaklı emisyonların azaltılmasına yönelik çalışmalar da hız kazanmıştır. Bu kapsamda önümüzdeki süreçte deniz taşımacılığını etkileyecek en önemli konulardan bir tanesi de Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) olacaktır. Avrupa Birliği, ETS sistemini denizcilik sektöründen kaynaklanan taşıma emisyonlarını da kapsayacak şekilde genişletmiştir.

      Türk bayraklı ve Türk sahipli deniz ticaret filosunun faaliyetlerine devam edebilmesi ve rekabet yeteneğini muhafaza edebilmesi için emisyonlarını hızlı bir şekilde düşürmesi gerekmektedir. Hem mevcut gemiler için güçlendirme uygulamaları hem de limanlarda alternatif yakıt altyapıları çok yüksek miktarda yatırımlar gerektirmektedir. Bu noktada uluslararası ve bölgesel karbon fiyatlandırma uygulamalarından toplanan gelirlerin ülkemiz tarafından en verimli şekilde kullanılması büyük önem arz etmektedir.

      Bu itibarla, emisyon fiyatlandırma sisteminin ülkemizde kurulması durumunda mütekabiliyet esasına göre toplam üretilen emisyonlardan alınacak gelirin belirlenecek bir miktarının ülkemizce alınması sağlanarak buradan elde edilecek gelir ile Türk deniz ticaret filosunun yenilenmesi veya dönüştürülmesi sağlanacaktır. Bu sayede, dünya deniz ticaretinde rekabet gücümüz artarak devam ettirilecektir.

      Ayrıca madde ile deniz taşımacılığından elde edilen karbon fiyatlandırması gelirlerinin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının bütçesine özel ödenek olarak öngörüleceği düzenlemesinin yanında, toplanan tutarların yeşil denizcilik için araştırma, geliştirme, dönüşüm ve yeni gemi inşa faaliyetlerinin desteklenmesi amacıyla kullanılacağı, özel gelir ve ödeneklerin kullanımına ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanı tarafından belirleneceği, uygulama kapsamına alınacak gemilerin cinsi, sefer bölgesi, tonajı, gemilerden alınacak emisyon bedeli oranları, emisyonların izlenmesi, raporlanması ve doğrulanmasına ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmaktadır.

    • Eklendi Geçici Madde 1 geçmişi 7519 sayılı Kanun, md. 4
      Değişikliğin gerekçesi

      Madde ile kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin aksamamasını teminen geçiş süreci düzenlenmektedir. Uygulamaya ilişkin yönetmeliğin altı ay içinde çıkarılacağı, yönetmeliğin yürürlüğe girmesini müteakip bir ay içinde ek 1 inci maddede bahsi geçen ihalelere başlanacağı, ihalenin sona ermesine kadar geçen süreçte maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kılavuzluk ve/ veya römorkörcülük hizmeti vermek üzere yetkilendirilmiş veya görevlendirilmiş gerçek ve tüzel kişilerin bu hizmetleri vermeye devam edebileceği, yine bu süre içinde belirlenen oranlarda pay ödemesine devam edileceği ve ihalenin tamamlanmasıyla bu yetkilerinin sona ereceği belirtilmektedir.

      İkinci fıkra ile söz konusu pay ödemesinin tüm hizmet verenler için 1/3/2024 tarihinden itibaren geçerli olduğu belirtilmektedir.

  2. 2 Temmuz 2018

  3. 28 Kasım 2017

  4. 16 Temmuz 2008

    • Değiştirildi Madde 2 geçmişi 5790 sayılı Kanun, md. 15
      Değişikliğin gerekçesi

      618 sayılı Limanlar Kanununun 2’nci maddesi günün ihtiyaç ve gereklerine uyum sağlaması için değiştirilmiş ve limanların idaresini temin için yürürlüğe konulan Tüzüklerin her bir limanın gelişimine ayak uyduramaması nedeniyle, Tüzük yerine daha pratik düzeleme imkanı sunan yönetmelik ile düzenlenmesi öngörülmüştür.

  5. 23 Ocak 2008