Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu

Metin içindeki değişiklik notlarından ve dipnotlardan derlenmiştir. Toplam 8 kayıt.

1. 14 Haziran 2018

   • Eklendi Madde 20 geçmişi (cümle) 699 sayılı KHK, md. 1
   • Değiştirildi Madde 21 geçmişi 699 sayılı KHK, md. 2
     Eski ifade

     Cumhurbaşkanına tutanağın verilmesi ve andiçme töreni

2. 25 Nisan 2018

   • Değiştirildi Madde 3 geçmişi 7140 sayılı Kanun, md. 3
     Değişikliğin gerekçesi

     6271 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde değişiklik yapılmaktadır. 6771 sayılı Kanunla Anayasanın 77 nci, 106 ncı ve 116 ncı maddelerinde yapılan değişikliklerle; Cumhurbaşkanı seçimleri ile TBMM seçimlerinin aynı gün birlikte yapılacağı, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde Cumhurbaşkanı seçiminin kırkbeş gün içinde yapılacağı, TBMM genel seçimine bir yıl veya daha az süre kalmışsa seçimlerin birlikte yenileneceği ve Cumhurbaşkanının ikinci döneminde seçimlerin Meclis tarafından yenilenmesine karar verilmesi halinde Cumhurbaşkanının bir kez daha aday olabileceği hükme bağlandığından, bu değişikliklere uyum sağlamak amacıyla maddede düzenleme yapılmaktadır.

     İkinci fıkrada, Anayasanın 116 ncı maddesinde yapılan değişikliğe uygun şekilde, Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesi halinde, Cumhurbaşkanının yeniden aday olabileceği hükme bağlanmaktadır.

     Ayrıca, Cumhurbaşkanı ve TBMM seçimleri aynı gün yapılacak ve bu organlar beş yıl görev yapacaklardır. Cumhurbaşkanının ikinci oylamada seçilmesi halinde veya ikinci oylamada da seçilememesi nedeniyle yenilenen seçim sonucunda seçilmesi halinde beş yılın hesabında birlikte yapılan seçim tarihi esas alınacaktır.

     Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması ve genel seçime bir yıl veya daha az süre kalması halinde, Cumhurbaşkanı seçimi, boşalmayı takip eden altmışıncı günden sonraki ilk Pazar günü TBMM seçimi ile birlikte yapılacaktır. Buna karşın, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması ve genel seçime bir yıldan fazla süre kalması halinde ise Cumhurbaşkanı seçimi, boşalmayı takip eden kırkbeş gün içindeki son Pazar günü yapılacaktır. Bu şekilde seçilen Cumhurbaşkanı, TBMM genel seçim tarihine kadar görevine devam edecek ve kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı açısından bu süre dönemden sayılmayacaktır.

   • Değiştirildi Madde 4 geçmişi 7140 sayılı Kanun, md. 4
     Değişikliğin gerekçesi

     6271 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Anayasanın 6771 sayılı Kanunla değişik 101 inci maddesinin altıncı fıkrasında, Cumhurbaşkanı seçiminin ikinci oylamasında adaylardan birinin herhangi bir nedenle seçime katılmaması halinde aday ikâmesinin yapılacağı hükme bağlandığından, mevcut ikinci fıkra anılan değişikliğe uygun şekilde düzenlenmektedir. Ayrıca oy pusulalarının basımı ve dağıtımı için gereken süre ile yurt dışında oy verme işlemlerinin Türkiye’dekinden daha önce başlayıp bitecek olması nedeniyle seçimin düzen içinde yürütülerek özellikle yurtdışındaki vatandaşlarımızın oy kullanmalarını temin etmek amacıyla ikâmenin oy vermeyi takip eden gün saat 17.00’ye kadar yapılabileceği hüküm altına alınmaktadır.

     Anayasanın 101 inci maddesinde yapılan değişiklikle, referandum şeklinde yapılan seçimde Cumhurbaşkanının seçilememesi halinde, sadece Cumhurbaşkanı seçiminin yenilenmesi hükme bağlandığından; üçüncü fıkrada, tek adayla gidilen oylamalarda Cumhurbaşkanının seçilememesi halinde sadece Cumhurbaşkanı seçiminin yenileneceği hüküm altına alınmaktadır.

     Anayasanın 101 inci ve 116 ncı maddelerinde yapılan değişikliklerle; Cumhurbaşkanı seçiminin tamamlanamaması halinde yenisi göreve başlayıncaya kadar mevcut Cumhurbaşkanının görevine devam edeceği, TBMM veya Cumhurbaşkanınca seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde her iki seçimin de birlikte yenileneceği ve bu durumda, Meclisin ve Cumhurbaşkanının yetki ve görevlerinin yeni Meclisin ve Cumhurbaşkanının göreve başlamasına kadar devam edeceği hükme bağlanmıştır. Bu itibarla dördüncü fıkrada, Cumhurbaşkanının görev süresinin dolması, seçimlerin tamamlanamaması veya seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde yeni seçilen Cumhurbaşkanı göreve başlayıncaya kadar mevcut Cumhurbaşkanının görevinin devam edeceği düzenlenmektedir.

     Öte yandan Anayasanın 101 inci maddesinde yapılan değişiklikle, Cumhurbaşkanı seçilenin varsa partisiyle ilişiğinin kesileceğine dair hüküm yürürlükten kaldırıldığından, maddenin mevcut son fıkrasında yer alan Cumhurbaşkanının varsa siyasi partisiyle ilişiğinin kesilmesine ilişkin hükme maddede yer verilmemekte, Cumhurbaşkanı seçilenin varsa milletvekilliğinin sona ereceği düzenlenmektedir.

   • Değiştirildi Madde 7 geçmişi 7140 sayılı Kanun, md. 5
     Değişikliğin gerekçesi

     6271 sayılı Kanunun 7 nci maddesinde değişiklik yapılmaktadır. 6771 sayılı Kanunla Anayasanın 101 inci maddesinde yapılan değişiklikle, Cumhurbaşkanlığına siyasi parti gruplarının, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partilerin ve en az yüz bin seçmenin aday gösterebileceği hüküm altına alınmıştır. Bu değişikliğe uygun şekilde maddede düzenleme yapılmaktadır. Anayasa değişikliğiyle siyasi partiler dışında yüz bin seçmen tarafından da Cumhurbaşkanlığına aday gösterilmesine imkan sağlandığından siyasi partiler ve seçmenler tarafından aday gösterilmeye ilişkin hususların ayrı maddelerde düzenlenmesi öngörülmüştür. Bu nedenle, maddede sadece Cumhurbaşkanlığına aday gösterebilecekler ile mevcut maddenin üçüncü ve beşinci fıkralarında düzenlenen yazılı muvafakat ve aday göstermede süreye dair hükümlere yer verilmektedir.

   • Değiştirildi Madde 8 geçmişi 7140 sayılı Kanun, md. 6
     Eski ifade

     Adaylarla ilgili bilgi ve belgelerde eksiklik
     Değişikliğin gerekçesi

     6271 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Yüzbin seçmen tarafından aday gösterilme usulü, Kanuna eklenmesi öngörülen 8/A maddesinde düzenlendiğinden;

     8 inci madde hükmü, siyasi partilerce gösterilen adaylara hasredilmektedir.

     Birinci fıkrada, siyasi partilerin Cumhurbaşkanlığına aday gösterme usulü düzenlenmektedir.

     Buna göre TBMM’de grubu bulunan siyasi partiler grup kararıyla, grubu bulunmayan siyasi partiler ise tüzüklerinde gösterilen yetkili organlarının kararıyla Cumhurbaşkanlığına aday gösterebileceklerdir.

     İkinci fıkraya göre aday gösterilme işlemi, Yüksek Seçim Kurulunun ilan ettiği süre içinde, adayların muvafakat belgeleri ile gerekli diğer belgelerin Yüksek Seçim Kuruluna teslim edilmesiyle tamamlanmış olur. Her siyasi parti veya parti grubu ancak bir aday için başvuruda bulunabilecektir.

     Ayrıca adaylarla ilgili bilgi ve belgelerde eksiklik tespit edilmesi halinde, bu eksikliğin adaylar yerine ilgili siyasi partilere bildirilmesi; verilen süre içinde eksikliklerin giderilmemesi halinde ise siyasi partilerin aday göstermeden vazgeçmiş sayılmaları hükme bağlanmaktadır.

   • Eklendi Madde 8/A geçmişi 7140 sayılı Kanun, md. 7
     Değişikliğin gerekçesi

     6271 sayılı Kanuna 8 inci maddesinden sonra gelmek üzere 8/A maddesi eklenmektedir.

     6771 sayılı Kanunla Anayasanın 101 inci maddesinde yapılan değişiklikle, en az yüzbin seçmenin de Cumhurbaşkanlığına aday gösterebileceği hüküm altına alınmıştır. Maddeyle, söz konusu Anayasa değişikliğiyle hukuk sistemimize yeni getirilen Cumhurbaşkanlığına seçmenler tarafından aday gösterilmesinin usul ve esasları belirlenmektedir. Buna göre süreç, seçmenlerce aday gösterilmek isteyen kişinin Yüksek Seçim Kuruluna başvurmasıyla başlayacaktır.

     İkinci fıkrada, seçmenlerce aday gösterilmek istenen kişi tarafından Yüksek Seçim Kuruluna sunulacak belgeler düzenlenmektedir. Buna göre kimlik ve açık adres bilgilerini ihtiva eden başvuru dilekçesi ve seçilme yeterliğine ilişkin bilgi ve belgeler ile en yüksek derecedeki Devlet memuruna mali haklar kapsamında yapılmakta olan her türlü ödemelerin bir aylık brüt tutarının on katının ilgili maliye veznesine yatırıldığına dair makbuzun sunulması hükme bağlanmaktadır.

     Üçüncü fıkrada, Yüksek Seçim Kurulunun başvuru evraklarını inceleme usulü düzenlenmektedir.

     Fıkranın (a) bendine göre Yüksek Seçim Kurulu, başvuranın seçilme yeterliğinin bulunup bulunmadığını inceleyecek ve seçilme yeterliğinin bulunmadığının tespit edilmesi halinde, başvuruyu reddedecektir.

     Başvuran, bu kararın bildirilmesinden itibaren iki gün içinde dilekçeyle yeniden inceleme talebinde bulunabilecek ve Yüksek Seçim Kurulu bu talebi üç gün içinde kesin olarak karara bağlayacaktır.

     Üçüncü fıkranın (b) bendine göre diğer bilgi ve belgelerde eksiklik bulunması halinde, bu eksikliklerin iki gün içinde tamamlanması hususu başvurana bildirilecek ve bu süre içinde eksiklikler tamamlanmaz ise başvuru reddedilecektir.

     Dördüncü fıkrada, Yüksek Seçim Kurulunun başvurusunu kabul ettiği kişileri ilan ederek, aday gösterme işleminin ikinci aşaması olan en az yüzbin seçmenin imzasının toplanması aşamasını başlatması öngörülmektedir. Ayrıca, seçmenler ancak bu ilanda belirtilen kişilerden sadece biri için bir kez teklifte bulunabilmeleri kuralı getirilmektedir.

     Beşinci fıkrada, seçmenlerin aday teklifine dair usul düzenlenmektedir. Buna göre, seçmenlerin kayıtlı oldukları ilçe seçim kurulu başkanlığına bizzat başvurmaları zorunlu kılınmaktadır. Başvuru üzerine, ilçe seçim kurulu başkanlığının kişinin seçmen niteliğine sahip olup olmadığını ve daha önce aday teklifinde bulunup bulunmadığını tespit ettikten sonra, seçmene, ilan edilen listedeki kişiler arasından tercihini yaptırması, aday teklifinin elektronik ortamda kaydedilerek Yüksek Seçim Kuruluna iletilmesi ve aday gösterme formlarının fiziki olarak ilçe seçim kurullarında saklanması öngörülmektedir.

     Altıncı fıkrada, Yüksek Seçim Kurulu tarafından, belirlenen süre içinde, yüzbin seçmen tarafından aday gösterilen kişilerin, geçici aday listesinde gösterilmeleri hükme bağlanmaktadır.

     Yedinci fıkrada, başvuranın adaylığının en az yüzbin seçmen tarafından teklif edilmesi veya ölümü halinde, ilgililerin talebi üzerine maliye veznesine yatırılan tutarın iadesi öngörülmektedir. Diğer hallerde söz konusu tutar Hazineye gelir kaydedilecektir.

     Sekizinci fıkrada, aday teklifine ilişkin işlemlerin hızlı ve etkin bir şekilde yürütülmesi maksadıyla ilçe seçim kurullarında yeteri kadar personel görevlendirilmesi ve gerekli tedbirlerin alınması hükme bağlanmaktadır.

     Dokuzuncu fıkrada, aday teklifine ilişkin başvuru ve formların şekli ile yurt dışı seçmen kütüğüne kayıtlı seçmenlerin aday göstermeleri dâhil, maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esasların Yüksek Seçim Kurulu tarafından belirlenmesi hüküm altına alınmaktadır.

3. 15 Haziran 2012

   • İptal edildi Geçici Madde 1 geçmişi (ikinci fıkra) Anayasa Mahkemesi kararı (E.2012/30 K.2012/96)