Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK)
- Kanun numarası
- 6502
- Kabul tarihi
- 07.11.2013
- Resmî Gazete
- 28.11.2013 / 28835
- Düstur
- 5. tertip, cilt 54
- Son değişiklik
- 02.03.2027
- Madde sayısı
- 95
Madde 47/A geçmişi
Doğrudan satış sistemi
Metin 0 kez değişmiş, toplam 4 değişiklik kaydı var.
Bugünkü metni
MADDE 47/A- (Ek:24/10/2024-7529/6 md.)
(1) Doğrudan satış sistemi, doğrudan satış şirketi tarafından oluşturulan ve iş sözleşmesi ile istihdam edilmeyen, bağımsız temsilci, distribütör, danışman ve benzeri isimlerle komisyon, prim, teşvik ve ödül gibi menfaatler karşılığında faaliyet gösteren doğrudan satıcıların tüketicilere mal veya hizmet pazarladığı satış sistemidir.
(2) Doğrudan satış şirketinin sermaye şirketi olması ve yönetmelikle belirlenen diğer koşulları sağlaması zorunludur.[10]
(3) Doğrudan satış sisteminin, elde edilecek kazancın ağırlıklı olarak sisteme yeni doğrudan satıcılar kazandırılması ve bu sayede ortaya çıkan menfaatlerin dağıtılması üzerine kurulmaması, mal veya hizmetin tüketicilere satışını esas alması ve yönetmelikle belirlenen diğer ilkelere uygun olması gerekir.[11]
(4) Doğrudan satıcılardan, sisteme dahil olmaları veya sistemde kalmaları için tüketiciye satışı öngörülen mal veya hizmeti içermeyen yenileme, paket, ücret, aidat ve benzeri isimler altında herhangi bir bedel veya borç altına sokan belge alınamaz. Doğrudan satış şirketinin belirlediği miktar ya da tutarda mal veya hizmet satın alınması doğrudan satıcının sistem içindeki seviyesini belirleyemez.
(5) Doğrudan satış sistemi kapsamında mal veya hizmet satın alan tüketici otuz gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde doğrudan satıcıya veya doğrudan satış şirketine yöneltilmiş olması yeterlidir.
(6) Doğrudan satış şirketi, Bakanlıkça belirlenen hususlarda tüketicinin bilgilendirilmesini, talep ve bildirimlerini iletebilmesini sağlayan bir sistem kurmakla yükümlüdür.
(7) Doğrudan satış şirketinin, doğrudan satıcının ve tüketicinin hak ve yükümlülükleri, kapsam dışı sözleşmeler, mal veya hizmet satışı, cayma hakkı, bilgilendirme yükümlülüğü, teslimat ile diğer uygulama usul ve esasları yönetmelik ile belirlenir.[12]
Metni elimizde olmayan 4 değişiklik kaydı
Bu kayıtlar metin içindeki değişiklik notlarından derlendi. Karşılaştırılacak hâl elimizde yok: belgenin konsolide metninin en eski kopyası 12 Şubat 2026 tarihli, bundan öncesi için metnin o günkü hâli hiçbir arşivde bulunmuyor.
-
Anayasa Mahkemesinin 12/2/2026 tarihli ve E.: 2024/229; K.: 2026/35 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “…yönetmelikle…” ibaresi ve “…ve…” ile “…belirlenen diğer koşulları sağlaması…” ibareleri iptal edilmiştir. Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (30/1/2027) yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.
-
Anayasa Mahkemesinin 12/2/2026 tarihli ve E.: 2024/229; K.: 2026/35 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “…yönetmelikle…” ibaresi ve “…esas alması…” ibaresinden sonra gelen “…ve…” ile “…belirlenen diğer ilkelere uygun olması…” ibareleri iptal edilmiştir. Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (30/1/2027) yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.
-
Anayasa Mahkemesinin 12/2/2026 tarihli ve E.: 2024/229; K.: 2026/35 sayılı Kararı ile bu fıkra iptal edilmiştir. Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (30/1/2027) yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.
-
Değişikliğin gerekçesi
Halihazırda iş yeri dışında kurulan sözleşmelere ilişkin 47 nci maddede yönetmelikle düzenlenmesi öngörülen doğrudan satış sistemleri Kanuna eklenen 47/A maddesiyle ayrıntılı olarak düzenlenmektedir. Maddenin ilk fıkrasında doğrudan satış siteminin ve bu sistemde faaliyet gösteren doğrudan satıcının tanımına ve özelliklerine yer verilmiştir. İkinci fıkrada, doğrudan satış faaliyetinde bulunmak isteyen şirketlere sermaye şirketi olarak kurulma zorunluluğu ile birlikte yönetmelikle belirlenen diğer koşulları sağlama şartı getirilmiştir. Doğrudan satış sisteminin ayırıcı özelliklerine ilişkin üçüncü fıkrada, sisteme dahil olanların ve tüketicilerin mağduriyet yaşamalarının önlenmesi amacıyla, sistemden elde edilecek kazancın ağırlıklı olarak sisteme yeni doğrudan satıcılar kazandırılması ve bu sayede ortaya çıkan menfaatlerin dağıtılması üzerine kurulamayacağı, mal veya hizmetin tüketicilere satışını esas alması gerektiği ve sistemin temel özelliği gereği sisteminin somut özelliklerinin her bir satış sistemi özelinde değerlendirilmesi gereği de göz önünde bulundurularak diğer ilkelerin yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir. Dördüncü fıkrada sisteme girişte ve sonrasında tüketiciye satışı öngörülen mal veya hizmeti içermeyen herhangi bir bedel veya borç altına sokan belge alınamayacağı düzenlenerek sistemin mal veya hizmet satışı odaklı işlemesinin sağlanması hedeflenmiştir. Beşinci fıkrada tüketicilerin herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkını kullanabileceği düzenlenmiştir. Altıncı fıkra ile tüketicilerin cayma hakkına ve diğer hususlara ilişkin taleplerini kolayca bildirebilmelerini sağlamak amacıyla doğrudan satış şirketlerine buna yönelik sistem kurma yükümlülüğü getirilmiştir. Yedinci fıkra ile de doğrudan satış sistemlerine ilişkin diğer usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.