İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 6. hâli

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı Hakkında Bazı Düzenlemeler Yapılmasına Dair Kanun

Kanun numarası
6546
Kabul tarihi
19.06.2014
Resmî Gazete
28.06.2014 / 29044
Düstur
5. tertip, cilt 54
Son değişiklik
20.11.2025
Madde sayısı
13

Kaynak: TBMM 24. Dönem S. Sayısı 601 (Esas No: 1/927) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.

Genel gerekçe

Çanakkale Savaşları; insanlık tarihinde bir dönüm noktasının yaşandığı, güç dengelerinin değiştiği, olayların akışı üzerinde Türk Milletinin belirleyici bir rol oynadığı, milletimizin kahramanlık ve fedakarlığının doruk noktasına ulaştığı bir mücadeledir. Çanakkale Zaferi; Mehmet Akif Ersoy'un ifadesiyle ancak "Bedr'in Aslanlarının" geçebileceği bir şan ve şerefe sahip olan ve Mustafa Kemal Atatürk'ün "savaşmayı değil ölmeyi emrettiği"; vatanın dört bir yanından ve bugün birçok farklı devletin toprakları içinde kalmış olan yerlerden savaşmaya gelen Mehmetçiğin en büyük destanlarından biridir.

Atatürk, Çanakkale'deki ruhu şöyle anlatmaktadır: "Biz ferdî kahramanlık sahneleriyle meşgul olmuyoruz. Yalnız size Bombasırtı vak'asını anlatmadan geçemeyeceğim. Mütekabil siperler arasında mesafemiz sekiz metre, yani ölüm muhakkak, muhakkak... Birinci siperdekiler, hiçbiri kurtulmamacasına kamilen düşüyor, ikincidekiler onların yerine gidiyor. Fakat ne kadar şâyân-ı gıpta murat / bir itidal ve tevekkülle biliyor musunuz? Öleni görüyor, üç dakikaya kadar öleceğini biliyor, hiç ufak bir fütur bile göstermiyor; sarsılmak yok! Okumak bilenler ellerinde Kur'an-ı Kerim, cennete girmeye hazırlanıyorlar. Bilmeyenler kelime-i şahadet çekerek yürüyorlar. Bu, Türk askerlerindeki ruh kuvvetini gösteren şâyân-ı hayret ve tebrik bir misaldir. Emin olmalısınız ki Çanakkale muharebesini kazandıran, bu yüksek ruhtur." İşte Çanakkale Zaferini kazandıran bu yüksek ruhun, Mehmetçiğin hatırasının, inancın, cesaretin ve azmin manevi mirasının kuşaktan kuşağa yaşatılması, her neslin bu kutsal maziden beslenerek büyümesi ve hep ileriye doğru, daha iyi olanı hedefleyerek gayret göstermesi ile ancak aziz şehitlerimizin ruhları şad olacaktır. Her gelen nesil de onlara layık olma gayretiyle bu şerefli maziyi daha ileriye taşıma inancında ve isteğinde olacaktır.

Çanakkale Savaşları; başta Milletimiz olmak üzere pek çok milletin tarihinin şekillenmesinde oynadığı rol ve savaşan taraflar arasında, verilen büyük kayıplara rağmen, geleceğe uzanan bir husumet yaratmak yerine günümüzde dahi devam eden barışçıl bir anlayış ve saygı yaratması ile tarihte müstesna bir yer edinmiştir. Çanakkale Savaşlarının cereyan ettiği alanın bütünsel bir bakış açısıyla ele alınarak açık hava müzesi olarak yeniden düzenlenmesine ve yönetilmesine ilişkin faaliyetleri yürütecek Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı kurulmasına yönelik olarak bu Tasarı hazırlanmıştır.

Başkanlığın faaliyetleri ile amaçlanan, alanı bir bütün olarak değerlendirerek, Çanakkale deniz ve kara savaşlarının meydana geldiği Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanının tarihi, kültürel, manevi değerleri ile doğal dokusunun korunması, yaşatılması, geliştirilmesi, tanıtılması, gelecek kuşaklara aktarılması ve yönetiminin sağlanmasıdır.

Başkanlık kurulmasının ana hedefi; alanı bütünsel bir bakış açısıyla ele alıp planlamak, cephe, siper, sahra hastanesi, şehitlik ve mevzi gibi savaş mekânlarının yaşanan olayları da yansıtacak şekilde aslına uygun olarak restorasyonunu yapmak, bunlara ek ve tamamlayıcı olarak Çanakkale Savaşlarının ruhunu yansıtacak sinema, animasyon, belgesel, müzik, drama, kitap ve benzeri görsel ve işitsel eser ve canlandırmalar üretmek ve yapmak suretiyle, Tarihi Alanın bir açık hava müzesi olarak düzenlenmesini ve ziyaretçilerin hizmetine sunulmasını sağlamaktır. Başkanlığın bu görevleri yürütebilmesi için, görevinin istisnai mahiyetinin gerektirdiği mali ve idari imkânlara da sahip olması gerekmektedir.

Bununla birlikte Tarihi Alanın yarısını oluşturan orman vasfı korunmaya devam edilmekte ve bu vasfından kaynaklanan korumaya yönelik uygulamalar sürdürülmektedir. Orman ve Su İşleri Bakanlığının başta alanın orman vasfından doğan görevleri olmak üzere kendi görevi kapsamında yürüttüğü diğer hizmetleri ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından yürütülen hizmetler işbirliği içinde devam edecektir.

Bu Tasarı ile, bugüne kadar Tarihi Alanın önem ve değerine uygun olarak korunması ve Çanakkale Savaşlarının günümüzde dahi devam etmekte olan etkilerinin hem Milletimizin hem de ilgili diğer milletlerin yeni nesillerine aktarılabilmesi için sarfedilen çabalar daha verimli ve koordineli yürütülerek, alınan neticeler ile hedefler arasında arzu edilen uyumun daha çabuk ve üst seviyede temini amaçlanmaktadır.

murat /

Madde gerekçeleri

Tasarı/teklif madde 1

→ yürürlükteki madde 1

Madde ile Kanunun Çanakkale deniz ve kara savaşlarının meydana geldiği Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanının tarihi, kültürel, manevi değerleri ile doğal dokusunun korunması, yaşatılması, geliştirilmesi, tanıtılması, gelecek kuşaklara aktarılması, ayrıca bu amacın gerçekleştirilebilmesini teminen alanı bütünsel bir bakış açısıyla ele alıp planlamak, cephe, siper, sahra hastanesi ve mevzi gibi savaş mekânlarının yaşanan olayları da yansıtacak şekilde aslına uygun olarak restorasyonunu yapmak, bunlara ek ve tamamlayıcı olarak Çanakkale Savaşlarının ruhunu yansıtacak sinema, animasyon, belgesel, müzik, drama, kitap ve benzeri görsel ve işitsel eser ve canlandırmalar üretmek ve yapmak suretiyle, Tarihi Alanın bir açık hava müzesi olarak düzenlenmesini ve ziyaretçilerin hizmetine sunulmasını sağlamak üzere Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığının kurulması amacını taşıdığı ve bu hedefin gerekli kıldığı düzenlemeleri kapsamak üzere hazırlandığı belirtilmiştir.

Tasarı/teklif madde 3

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile Tarihi Alanın korunması, iyileştirilmesi, geliştirilmesi ve tarihi alan planlarına göre yapılaşmasında uyulacak esaslar belirlenmiştir. Bu kapsamda; Tarihi Alanın doğal, tarihi ve kültürel değerleri, harp tarihi esaslarına ve çevreye uyumlu olarak korunması ve geliştirilmesi öne çıkartılarak, Alanda, tarihi alan planlarında öngörülenler dışında, yeni yapı ve tesis yapılamayacağı, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamına giren korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarında yapılacak uygulamalar yönünden bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı, ancak doğal sitlerin yeniden değerlendirilmesi işlemlerinin halen olduğu gibi Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yürütülmeye devam edileceği, kıyılarda Kanun kapsamında belirlenenler dışında yapı ve tesis yapılamayacağı, belediyelerce mücavir alan tesis edilemeyeceği, sanayi tesisleri kurulamayacağı ve madencilik faaliyeti yürütülemeyeceği ilkeleri belirlenmiş ayrıca uygulamada uygulanacak mevzuat konusunda herhangi bir duraksamaya mahal vermemek üzere Alanın milli park vasfı kaldırılarak Kanunda belirtilen istisnalar dışında hazırlanan Kanun hükümlerine tabi olacağı hükme bağlanmıştır. Diğer mevzuatta yer alan zilyetlikle toprak kazanılması gibi uygulamaların yapılamayacağı da ayrıca düzenlenerek koruma amacı ile çelişmesi mümkün olan sonuçların ortaya çıkması engellenmiştir.

Diğer taraftan Alanın orman vasfı da gözetilmiş ve ormanın korunmasına yönelik Orman ve Su İşleri Bakanlığına da bazı görevler yüklenmiştir. Ayrıca Tarihi Alan içinde özel mülkiyete konu olan tarım alanlarında, tarımsal faaliyetlerle ilgili olarak Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile işbirliği sağlanacağı da hükme bağlanmıştır. Alanda yapılacak planlama çalışmaları ile ilgili esaslar da maddede düzenlenmiştir.

Tasarı/teklif madde 4

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı kurulmuş ve görevleri ile Başkanın taşıması gereken nitelikler düzenlenmiştir. Başkanlığa Alanın korunması, geliştirilmesi ve yönetilmesi görevlerinin yanında Tarihi Alanda yapılacak Çanakkale Savaşları ile 18 Mart Çanakkale Şehitlerini Anma Günü etkinliklerini düzenleme görevi ile Alanın tanıtımına yönelik her türlü görsel ve işitsel eserleri temin etme görevi de verilmiştir.

Tasarı/teklif madde 5

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığının teşkilatına ilişkin düzenleme yapılmış, bu kapsamda Başkanın görevleri ile Başkanlığın hizmet birimleri ve bu birimlerin görevleri belirlenmiştir. Ayrıca, Başkanlık hizmetlerinin ilgili mevzuat hükümlerinin yanısıra Koordinasyon Kurulunun görüş ve önerilerine uygun olarak yürütüleceği de hükme bağlanmıştır.

murat /

Tasarı/teklif madde 6

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile Başkanlığın faaliyetlerine yönelik plan ve programları müzakere ederek öneri ve görüşlerini Başkanlığa bildirmek üzere Kültür ve Turizm Bakanı başkanlığında ilgili kurumların Müsteşar düzeyinde temsil edildiği ve Çanakkale Valisinin de üyesi olduğu Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Koordinasyon Kurulu kurulmuştur.

Tasarı/teklif madde 7

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile Başkanlıkta görev yapacak personele ilişkin düzenlemeler öngörülmüş, Başkanlık hizmetlerinin toplam sayısı üçyüzü geçmemek üzere, iş mevzuatı hükümlerine göre istihdam edilecek uzman personel ve destek personeli eliyle yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca kamu kurum ve kuruluşlarında görevli personelin Başkanlıkta istihdamına, özel bilgi ve uzmanlık gerektiren geçici mahiyetteki işlerde vekâlet, istisna veya iş sözleşmesi ile yabancı danışman ve uzmanların istisna sözleşmesi ile de yerli danışman ve uzmanların çalıştırabileceğine ilişkin düzenleme yapılmıştır.

Tasarı/teklif madde 8

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile Tarihi Alanda, Eceabat ve köyler dışında her türlü yapılaşmanın ve yapıların kullanımının denetiminin Başkanlıkça yapılacağı hükme bağlanmış ve Alanın korunması ve geliştirilmesi görevi kapsamında Başkanlığa, Kanunda belirtilen yapı ve tesisleri yıkma ve yıktırma yetkisi verilmiştir.

Tasarı/teklif madde 9

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile Başkanlığın mali şeffaflığını ve hesap verme zorunluluğuna ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Başkanlık, mali kaynakları ile ilgili olarak kamuoyunu zamanında bilgilendirmekle yükümlü kılınmıştır.

Tasarı/teklif madde 10

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile Başkanlık bütçesine ilişkin düzenlemeler yapılmış, Başkanlığın gelir ve giderleri belirlenmiştir.

Tasarı/teklif madde 11

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile Başkanlığın Kanundan doğan görevlerini ifa ederken tabi olacağı muafiyetler belirlenmiş, bu bağlamda, Başkanlık, Kanunda sayılan faaliyetleri dolayısıyla yapılan işlemler yönünden 492 sayılı Harçlar Kanunu ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu gereğince alınan harçlardan ve katılım payından, düzenlenen kâğıtlar yönünden damga vergisinden, kendisine yapılan bağış ve yardımlar nedeniyle veraset ve intikal vergisinden, sahip olduğu taşınmaz mallar dolayısıyla emlak vergisinden muaf tutulmuş, Başkanlığa yapılan her türlü nakdi ve ayni bağış ve yardımlar ile sponsorluk harcamalarının tamamının 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde, beyan edilen gelirden veya kurum kazancından indirilebileceği hükme bağlanmış, Başkanlığın bazı görevlerinin ifasında 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olmayacağı düzenlenmiş ve Başkanlığın tabi olmadığı diğer kanunlar belirlenmiştir. Tarihi Alanda sadece restorasyon, konservasyon, rekonstrüksiyon, restitüsyon ve renovasyon yapmak, yaptırmak ile sınırlı olmak kaydıyla Orman Kanunundaki izinlerin aranmayacağı düzenlenmiş, böylece ormanlık alanda özellikle siper ve mevzilerin restore edilmesinde sürecin hızlandırılması sağlanmıştır.

Tasarı/teklif madde 12

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile Tarihi Alanın güvenliğinin sağlanması ve korunmasına yönelik yasaklar belirlenmiş ayrıca Tarihi Alanla ilgili suçlar ve cezaları düzenlenmiştir.

Tasarı/teklif madde 13

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile kaldırılan ve saklı tutulan mevzuat hükümleri belirlenmiş, Kanunda Başkanlığa verilen görevlerle ilgili olarak diğer mevzuatta Orman ve Su İşleri Bakanlığına yapılan atıfların Kültür ve Turizm Bakanlığına, Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı Müdürlüğüne yapılan atıfların ise Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığına yapılmış sayılacağı hükme bağlanmış, alt düzenleyici işlemlerle ilgili düzenlemelere yer verilmiştir.

Tasarı/teklif geçici madde 1

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı teşkilatlanıncaya kadar, Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı Müdürlüğü ilgili mevzuatına göre faaliyetlerine devam edeceği hükme bağlanmış ayrıca geçiş sürecine ilişkin mali düzenlemeler yapılarak Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı Müdürlüğü ile ilgili devir işlemleri belirlenmiştir.

Tasarı/teklif madde 14

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Yürürlük maddesidir.

Tasarı/teklif madde 15

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Yürütme maddesidir.

murat /