Bu kayıtlar metin içindeki değişiklik notlarından derlendi. Karşılaştırılacak hâl elimizde yok: belgenin konsolide metninin en eski kopyası 19 Mart 2023 tarihli, bundan öncesi için metnin o günkü hâli hiçbir arşivde bulunmuyor.

• Eklendi Ek Madde 2 7416 sayılı Kanun, md. 8
  Değişikliğin gerekçesi

  Maddeyle 6563 sayılı Kanuna ek 2 nci madde eklenmektedir. Düzenlemeyle, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılara bazı yükümlülükler getirilmesi amaçlanmaktadır.

  Kanuna eklenen ek 2 nci maddeyle ölçek ve kapsam ekonomileri, ağ etkileri, tüketiciler ve elektronik ticaret ortamında faaliyet gösteren hizmet sağlayıcılar için oluşturduğu bağımlılık, veri sahipliği ve veriyi kullanmadaki avantajları, elektronik ticaret ortamlarına gömülü hizmetler gibi faktörler göz önünde bulundurularak net işlem hacimlerine göre elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların yükümlülükleri belirlenmektedir. Bu kapsamda etkin ve adil rekabet şartlarını korumak, elektronik ticaret hizmet sağlayıcıların elektronik ticaret pazar yerlerine bağımlılığını azaltmak ve elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların faaliyetlerinin takibini sağlamak amaçlanmaktadır.

  Maddenin birinci fıkrasıyla tüm elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların uyması gereken yükümlülükler belirlenmektedir.

  (a) bendiyle, aracılık hizmeti sunduğu elektronik ticaret pazar yerlerinde kendisinin veya ekonomik bütünlük içinde bulunduğu kişilerin markasını taşıyan ya da marka kullanım hakkını haiz olduğu malları satışa sunamayacağı veya kim tarafından satılırsa satılsın bu malların satışına aracılık edemeyeceği, bu malları farklı elektronik ticaret ortamlarında satışa sunması halinde bu ortamlar arasında erişim imkânı sunamayacağı, birbirinin tanıtımını yapamayacağı ve bu hükmün toplam satış hasılatının yarısından fazlasını elektronik ticaret dışındaki satışlardan elde eden kişilerin markasını taşıyan ya da marka kullanım hakkını haiz olduğu mallar hakkında uygulanmayacağı hüküm altına alınmaktadır. Bazı elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların, diğer işletmelerin tedarikçileriyle çalışarak onların markalarına benzer ürünler ürettirdiği ve finansal gücünü kullanarak bu işletmeleri geri plana ittiği gözlenmektedir. Ayrıca, aracı hizmet sağlayıcılar aracılık hizmeti sunduğu işletmelerin satışlarından elde ettiği verileri kullanarak kendi mallarını ön plana çıkarmakta ve bu malların satışının diğer işletmelerin aleyhine olacak şekilde artmasına neden olmaktadır. Bu hükümle, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların aracılık hizmeti sunduğu elektronik ticaret hizmet sağlayıcıların satışlarından elde ettiği verileri, yine bu elektronik ticaret hizmet sağlayıcılarla rekabet ederken kendine avantaj sağlayacak şekilde kullanmasının da önüne geçilmesi hedeflenmektedir.

  (b) bendiyle, elektronik ticaret pazar yerlerinde yapılan satışlara ilişkin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında düzenlenmesi gereken belgelerdeki bilgilere satışın yapıldığı elektronik ticaret pazar yerinde yer verilebilmesine imkân sağlamasına yönelik düzenleme yapılmaktadır. Bu çerçevede elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların bu hükmü yerine getirmelerini teminen Bakanlık bazı teknik yükümlülükler belirleyebilecektir.

  (c) bendiyle, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı veya elektronik ticaret hizmet sağlayıcının yazılı şekilde ya da elektronik ortamda önceden olumlu irade beyanını almadan bunların ETBİS’e kayıtlı alan adlarının ana unsurunu oluşturan tescilli markalarını kullanarak çevrim içi arama motorlarında pazarlama ve tanıtım faaliyetinde bulunamayacağı hükme bağlanmaktadır. Halihazırda bazı elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların, herkesçe bilinen bazı markaları marka sahibinin bilgisi ya da onayı olmadan çevrim içi arama motorlarında kullanarak bu platformlarda kendini öne çıkardığı tespit edilmektedir. Bu düzenlemeyle elektronik ticaret pazar yerine olan trafiğin diğer işletmelerin aleyhine olacak şekilde artmasının engellenmesi amaçlanmaktadır.

  (ç) bendiyle kurumsal yönetim ilkeleri doğrultusunda daha güvenli ve şeffaf bir elektronik ticaret ortamının sağlanması ve elektronik ticaret pazar yerlerinde faaliyet gösteren elektronik ticaret hizmet sağlayıcılar hakkında detaylı bilgiye ulaşılabilmesi, bu hizmet sağlayıcıların bilinir ve ulaşılabilir olmasının sağlanması ve hukuki işlem güvenliğinin temini amacıyla elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılara, hizmet sağlayıcının Bakanlıkça belirlenecek tanıtıcı bilgilerini doğrulama yükümlülüğü getirilmektedir. Tanıtıcı bilgilerin doğrulanması aşamasında önceliğin ilgili kurumların erişime açık elektronik sistemlerine verilmesi, bu sistemlerden bilgi alınmasının mümkün olmadığı durumlarda elektronik ticaret hizmet sağlayıcılardan belge temin edilmesi yönteminin tercih edilmesi elektronik ticaret hizmet sağlayıcıların e-ticarete girişinin kolaylaştırılması açısından önem arz etmektedir.

  Maddenin ikinci fıkrası ile bir takvim yılı içinde gerçekleşen net işlem hacmi on milyar Türk lirasının üzerinde olan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının birinci fıkrada belirtilenlere ilave olarak uyması gereken yükümlülükler belirlenmektedir.

  (a) bendiyle, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların sahip olduğu veri gücünü sektörü olumsuz etkileyecek şekilde kullanmasını önlemek amacıyla, elde edilen verileri yalnızca aracılık hizmetlerini sunmak için kullanması ve elektronik ticaret pazar yerlerinde ve diğer elektronik ticaret ortamlarında, işletmelerle rekabet ederken kullanamaması amaçlanmaktadır.

  (b) bendiyle, elektronik ticaret hizmet sağlayıcının, elektronik ticaret pazar yerlerindeki satışlarına ilişkin verileri bedelsiz taşımasına ve bu veriler ile bunlardan elde edilen işlenmiş verilere bedelsiz ve etkin şekilde erişim sağlamasına imkân tanınmaktadır. Böylece elektronik ticaret hizmet sağlayıcıların elektronik ticaret pazar yerlerine bağımlılıklarının, diğer bir ifadeyle kilitlenme etkisinin azaltılması ve çoklu erişime olanak sağlanması hedeflenmektedir.

  (c) bendiyle, net işlem hacmine dahil edilen elektronik ticaret ortamları hariç olmak üzere, kendine ait elektronik ticaret ortamları arasında erişim imkânı sunamayacağı ve bu ortamlarda birbirinin tanıtımını yapamayacağı hükme bağlanmaktadır.

  (ç) bendiyle, 6362 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca borsada kayden izlenen paylar hariç olmak üzere, şirket ortaklarının yüzde beş ve katlarına ulaşan pay devir veya edinimlerini, bu oranlara ulaşılmasını sağlayan devrin veya edinimin pay defterine işlendiği tarihten itibaren bir ay içinde Bakanlığa bildirmesi hüküm altına alınmaktadır. Bentte bahsedilen pay devir veya edinimleri, şirket ortaklarının şirket içi gerçekleşen pay devir veya edinimlerini de kapsamaktadır.

  (d) bendiyle, şirket kurması, kurulmuş şirketin paylarını devralması veya bu payları devretmesi halinde; kuruluşta kuruluşun ticaret siciline tescilinden, devirde ise devrin pay defterine işlendiği tarihten itibaren bir ay içinde bu işlemleri Bakanlığa bildirmesi gerektiği düzenlenmektedir.

  (e) bendiyle, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların faaliyetlerinin etkin takibini ve yükümlülüklere uyumunun kontrolünü sağlamak amacıyla Sermaye Piyasası Kurulunca 6362 sayılı Kanuna göre yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşunca hazırlanan ve elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının faaliyetlerini, yönetim ve organizasyon yapısını, mevcut pay sahipleri ve bunların pay oranları ile iştirakleri ve iştirakleri nezdindeki pay oranlarını, ekonomik bütünlük içinde bulunduğu kişi bilgilerini, finansal tablolarını içerecek şekilde finansal durumunu ve üçüncü fıkranın (a) ve (b) bentleri ile ek 4 üncü maddede belirtilen yükümlülüklere uyumunu gösterir denetim raporunu belirlenen usul ve esaslara göre Bakanlığa göndereceği hüküm altına alınmaktadır.

  (f) bendiyle, elektronik ticaret pazar yerlerinde mevzuata aykırı uygulamaların engellenmesi amacıyla elektronik ticaret hizmet sağlayıcı tarafından sağlanan içerikle ilgili mevzuata aykırı hususların tespitine yönelik işlemleri ve bunun neticesinde tespit edilen aykırılıkları içeren raporu Bakanlığa göndereceği hüküm altına alınmaktadır.

  Maddenin üçüncü fıkrasında bir takvim yılındaki net işlem hacmi otuz milyar Türk lirasının ve iptal ve iadeler hariç işlem sayısı yüz bin adedin üzerinde olan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılara birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen yükümlülüklere ilave olarak bazı yükümlülükler getirilmektedir.

  Büyük ölçekli elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar sahip oldukları finansal güç sayesinde aşırı reklam vererek rakiplerinin hem reklam verme maliyetlerini artırmakta hem de reklam verebileceği mecraları sınırlandırarak tanıtım yapmalarına engel olmaktadır. Benzer bir tablo indirim konusunda da yaşanmaktadır. Sektördeki bazı işletmelerin finansal gücünü kullanarak pazar yerinde satılan ürünlerin maliyetinin altında satılmasına neden olduğu ve bu durumun piyasa yapısını bozduğu gözlenmektedir, (a) ve (b) bentlerinde yapılan düzenlemelerle, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların aşırı reklam, maliyet altı satış ve çapraz sübvansiyon benzeri uygulamalarla piyasadaki rakiplerini dışlayıcı faaliyetlerde bulunarak sektördeki konumunu güçlendirmesinin ve bu suretle oluşan yıkıcı rekabetin önlenmesi amaçlanmaktadır.

  (c) bendiyle, elektronik ticaret hizmet sağlayıcıların ticari ilişkilerinin, alternatif kanallardan aynı ya da farklı fiyattan mal veya hizmet sunmasının ya da reklam yapmasının kısıtlanmasının, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı tarafından sunulan kargo gibi hizmetler dahil olmak üzere herhangi bir kişiden mal veya hizmet teminine zorlanmasının önlenmesine ilişkin düzenleme yapılmaktadır.

  Böylece, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının aracılık hizmeti sunduğu elektronik ticaret hizmet sağlayıcıya herhangi bir mal veya hizmet teminini dayatmasının, bunu sözleşmenin ya da sunduğu aracılık hizmetinin bir şartı olarak öne sürmesinin önüne geçilecek; bu kapsamda, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı hizmet sağlayıcıyı belli bir tedarikçi veya kargo işletmesiyle çalışmaya zorlayamayacak veya buna sebebiyet verecek bir hükme aracılık sözleşmesinde yer veremeyecektir.

  Maddenin dördüncü fıkrasında bir takvim yılındaki net işlem hacmi altmış milyar Türk lirasının ve iptal ve iadeler hariç işlem sayısı yüz bin adedin üzerinde olan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılara birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen yükümlülüklere ilave olarak bazı yükümlülükler getirilmektedir.

  (a) ve (b) bentleriyle, aracılık hizmeti sunulan elektronik ticaret pazar yerlerinde 5464 sayılı Kanun kapsamında kredi kartıyla yapılan kredili ödeme işlemleri ile diğer ödeme işlemleri hariç olmak üzere, ekonomik bütünlük içinde bulunduğu bankaların ya da 6361 sayılı Kanun kapsamındaki şirketlerin, kredi verme işlemleri dâhil sundukları her türlü hizmetin gerçekleştirilmesine ilişkin faaliyette bulunmasına imkân sunamayacağı; ekonomik bütünlük içinde bulunduğu kişilerce 6493 sayılı Kanun kapsamında ihraç edilen elektronik paraların kabulüne ilişkin faaliyette bulunulmasına imkân sağlayamayacağı; 6493 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin ikinci fıkrasının (h) bendi ile 18 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca 6493 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan araçlarla ilgili hizmetler sunamayacağı veya ekonomik bütünlük içinde bulunduğu kişilerce bu hizmetlerin sunulmasına imkân sağlayamayacağı hükme bağlanmaktadır. Böylece, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların yoğunlaşmadan kaynaklanan gücünü finansal hizmetlerine taşımak suretiyle bu sektörde rekabeti bozucu etki yaratmasının önüne geçilmesi ve bu hizmetlere bağlı olarak ortaya çıkan alıcıların elektronik ticaret pazar yerlerine olan bağımlılığının azaltılması hedeflenmektedir.

  (c) bendiyle, e-ticaretin tamamlayıcı sektörlerinden kargo ve lojistik hizmetlerinde söz sahibi olmasının diğer işletmelerin rekabet edebilirliğini sekteye uğratması nedeniyle, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların aracılık hizmeti sunduğu elektronik ticaret pazar yerlerindeki satışlar, kendisinin veya ekonomik bütünlük içinde bulunduğu kişilerin elektronik ticaret hizmet sağlayıcı olarak yaptığı satışları ve elektronik ticaret dışındaki satışları hariç olmak üzere eşya taşımacılığı, taşıma işleri organizatörlüğü ve posta hizmet sağlayıcılığı faaliyetlerinde bulunamayacağına ilişkin düzenleme yapılmaktadır.

  (ç) bendiyle, mal veya hizmet ilanlarının yayımlanmasına elektronik ortam sağlanması halinde, aynı ortamda mal veya hizmet teminine yönelik sözleşme yapılmasına ya da sipariş verilmesine imkân sağlanmamasına ve bu hizmetlerin kendisi veya ekonomik bütünlük içinde bulunduğu kişiler tarafından farklı elektronik ortamlarda verilmesi halinde bu ortamlar arasında erişim imkânı sunulmamasına ve birbirinin tanıtımını yapılmamasına ilişkin düzenleme yapılmaktadır. Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı veya elektronik ticaret hizmet sağlayıcıların ürünlere ilişkin bilgileri sitelerinde sunması bu hüküm kapsamında ilan yayımı olarak değerlendirilmemektedir. Bu hükümle motorlu taşıt, gayrimenkul ya da diğer mal veya hizmet ilanlarının yayımlanmasına elektronik ortam sağlayan ilan sitelerinin aynı ortamda sadece ilan hizmeti vermesi düzenlenmektedir.

  Maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralardaki net işlem hacimleri belirlenirken elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların e-ticaret pazarındaki konumları, e-ticaret hacmi üzerinden aldıkları paylar ve büyüklükleri dikkate alınmaktadır.

  Maddenin beşinci fıkrasında dergi ve gazete gibi süreli yayınlar ile kitap ve elektronik kitap okuyucularının birinci fıkranın (a) bendi kapsamındaki kısıtlamaya tabi olmadan elektronik ticaret pazar yerlerinde satışa sunulmasına imkân sağlanmaktadır.

  Maddenin altıncı fıkrasında, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların bu maddede belirtilen yükümlülüklerden kaçmasının engellemesi amacıyla maddenin ikinci fıkranın (a) ve (c) bentlerinin uygulanmasında elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının ekonomik bütünlük içinde bulunduğu kişilerin de dikkate alınacağı hükme bağlanmaktadır. Ayrıca, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının elektronik ticaret pazar yerleri üzerinden e-ticaret faaliyetinde bulunmalarına bağlı olarak net işlem hacmi hesabına dahil edilenler hakkında da dördüncü fıkranın (a) ve (b) bentlerinin uygulanmasına yönelik düzenleme yapılmaktadır.

  Maddenin yedinci fıkrasında elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar ile bunlara ait elektronik ticaret pazar yerlerinde faaliyet gösteren elektronik ticaret hizmet sağlayıcıların ihracata yönelmesinin teşvik edilmesi amacıyla, madde kapsamında net işlem hacmi, işlem sayısı ve toplam satış hasılatının hesaplanması ile üçüncü fıkranın (a) ve (b) bentleri uyarınca belirlenen tutarların kullanılmasında yurt dışına yönelik işlemlerin dikkate alınmayacağı düzenlenmektedir.

  Maddenin sekizinci fıkrasında maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirlenen haddi aşan işletmelere yükümlülüklere uyması için uyum süreci öngörülmüştür. Ayrıca, dördüncü fıkrada belirtilen haddin aşılıp aşılmadığının tespitinde yüzde beşin altındaki had aşımlarının dikkate alınmayacağı ve herhangi bir takvim yılında hadlerin altında kalan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı hakkında, bu durum devam ettiği sürece ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraların uygulanmayacağı düzenlenmektedir.

  Maddenin dokuzuncu fıkrasında, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların dördüncü fıkranın (c) bendinde belirtilen yükümlülükten kaçmasının engellenmesi amacıyla ekonomik bütünlük içinde bulunan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların net işlem hacimleri ile işlem sayıları toplamının dördüncü fıkranın birinci cümlesinde belirtilen eşiklerin üzerinde olması halinde, bu elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların her biri hakkında dördüncü fıkranın (c) bendinin uygulanacağı hükme bağlanmaktadır.

  Maddenin onuncu fıkrasıyla, bu maddede belirtilen parasal eşiklerin, ETBİS verileri kullanılarak her yıl hesaplanan cari fiyatlarla elektronik ticaret hacminin yıllık değişim oranına göre artırılacağı, artırımın yapıldığı tarihten önceki takvim yılına ilişkin net işlem hacmine uygulanacak bu eşikler ile elektronik ticaret hacminin yıllık değişim oranının en geç şubat ayı içinde Bakanlığın internet sitesinde ilan edileceği düzenlenmektedir.

  Maddenin on birinci fıkrasıyla, maddenin münhasıran elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının markasını taşıyan ürünlerin bayilik ve acentelik gibi bir sözleşme kapsamında satışa sunulduğu, diğer bir ifadeyle yalnızca bahse konu ürünlerin yine yalnızca bayi ve acenteler tarafından satışının yapıldığı elektronik ticaret pazar yerleri hakkında uygulanmayacağı hükme bağlanmaktadır.