İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 4. hâli

Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu

Kanun numarası
6750
Kabul tarihi
20.10.2016
Resmî Gazete
28.10.2016 / 29871
Düstur
5. tertip, cilt 58
Son değişiklik
28.01.2021
Madde sayısı
22

Kaynak: TBMM 26. Dönem S. Sayısı 418 (Esas No: 1/753) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.

Genel gerekçe

Ulusal ekonomilerin gelişmesi ve korunması bakımından önemli işlevler üstlenen küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin (KOBİ) Dünya ekonomisindeki rolü küreselleşme süreci ile birlikte her geçen gün artmaktadır. KOBİ’ler, ekonomik ve sosyal kalkınmanın önemli birer unsuru olarak önemli işlevleri yerine getirmektedir. Bu işlevleri ile sosyal sistemin denge ve istikrar unsuru olan KOBİ’lerin doğması, gelişmesi ve korunması için tüm ülkeler, uygun ekonomik ortamı hazırlayacak politikalar geliştirmekte ve uygulamaktadır.

Ülkemizin 2002 yılından bu yana yaşadığı istikrarlı ekonomik büyümesinde, özellikle Anadolu’da faaliyet göstermeye başlayan KOBİ’lerin önemli katkısı olmuştur. KOBİ’lerin gelişimlerini olumsuz etkileyen ve faaliyetlerini istikrarsızlaştıran çeşitli sorunlar bulunmakta olup, bunların başında finansmana erişim güçlüğü gelmektedir.

KOBİ’ler ticari faaliyetleri için gerekli finansman kaynaklarını, bankalar aracılığıyla temin edilen kredilerden sağlamaktadır. Özellikle kredi karşılığı talep edilen teminatlar, KOBİ’lerin finansmana erişiminde önemli zorluklar oluşturmaktadır. Bu durum KOBİ’ler için büyük işletmeler karşısında rekabet dezavantajına neden olmaktadır.

Bu itibarla, KOBİ’lerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması, rekabet güçlerinin arttırılması ve dolayısıyla ülkemiz ekonomisinin dengeli ve istikrarlı büyümesine katkı sağlanması amacıyla bu Kanun Tasarısı hazırlanmıştır.

Tasarı ile; işletmelerin finansmana erişimini kolaylaştırmayı amaçlayan düzenlemeler hayata geçirilecektir. Bu işletmelerin finansmana erişiminde güvence olarak kullanabilecekleri alternatif unsurlar getirilmektedir. İşletmeler tarafından temin edilmesi planlanan müstakbel varlıklar ile taşınır varlıkların getirileri de rehin edilebilecek unsurlar arasına alınmıştır. Oluşturulan Rehinli Taşınır Sicili ile taşınır rehinlerinin aleniyeti ve takibi sağlanmıştır. Yine, rehin alacaklılarının rehin haklarını güvence altına almak amacıyla rehnin paraya çevrilmesinde etkin bir mekanizma öngörülmüştür.

Taşınır rehninde, mevcut düzenlemelerden farklı olarak rehne konu taşınırların ticaret unvanı ve işletme adından bağımsız olarak rehnedilmesine imkân sağlanmıştır.

Madde gerekçeleri

Tasarı/teklif madde 2

→ yürürlükteki madde 2

Madde ile, Kanunda geçen kavramları açıklığa kavuşturmak amacıyla tanımlamalara yer verilmektedir.

Tasarı/teklif madde 3

→ yürürlükteki madde 3

Madde ile, rehin hakkı tesis edebilecek taraflar belirlenmektedir. Tacir ve esnafların yatırımlarını karşılıklı destekleyebilmelerine yönelik bir imkân oluşturulmaktadır.

Tasarı/teklif madde 4

→ yürürlükteki madde 4

Madde ile, rehin sözleşmesinin düzenlenme usul ve esasları ile rehin sözleşmesinin zorunlu unsurları belirlenmektedir.

Kanun kapsamında tesis edilen bir sözleşme uyarınca üzerinde rehin kurulan bir varlığın ikinci bir rehne konu edilebilmesine imkân sağlanmaktadır. Mal ve hizmet üretimini kesintiye uğratmamak amacıyla rehin verenin rehinli varlık üzerindeki tasarruf hakları korunmaktadır.

Rehnin Sicile tescilinden doğacak masraflar sözleşme serbestisi çerçevesinde tarafların iradesine bırakılmaktadır.

Tasarı/teklif madde 5

→ yürürlükteki madde 5

Madde ile, üzerinde rehin hakkı tesis edilebilecek taşınır varlıklar tahdidi olarak sayılmaktadır.

Maddede sayılan varlıkların borcu karşılaması halinde işletmenin tamamına rehin konulması yasaklanmaktadır.

Rehin verenin mevcut veya müstakbel taşınır varlıkları ile bu varlıkların getirilerinin de rehin kapsamında kullanılmasına olanak sağlanmaktadır. Rehin hakkının belirtilen varlıklardan biri veya birden fazlası üzerine kurulabileceği düzenlenerek işletmelere rehin olarak gösterebilecekleri taşınırlar konusunda serbestlik tanınmaktadır. Ayrıca, üçüncü bir kişiye taşınır varlığını bir başkası adına rehnetme imkânı sağlanmaktadır.

Tasarı/teklif madde 6

→ yürürlükteki madde 6

Madde ile, rehne konu taşınır varlık üzerindeki bütünleyici parça, rehin hakkının kapsamına alınmaktadır. Rehne konu taşınırın eklentisinin rehin hakkının kapsamına dâhil edilip edilmeyeceği sözleşmenin taraflarının iradesine bırakılmaktadır.

Tasarı/teklif madde 7

→ yürürlükteki madde 7

Madde ile, birleşen ya da karışan taşınır varlıklar üzerinde rehin hakkı tesis edilebilmesine imkân sağlanmaktadır. Birleşme veya karışma durumunda taşınır varlıklar üzerindeki rehin hakkı o taşınır varlığın tamamı üzerinde tesis edilmiş sayılarak alacaklılar muhtemel risklere karşı korunmak istenmektedir.

Tasarı/teklif madde 8

→ yürürlükteki madde 8

Madde ile, rehin hakkının tesisi ve üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmesi, rehinli alacaklılar arasında öncelik hakkının belirlenmesi ve rehinli taşınırlara ilişkin aleniyetin sağlanması amacıyla Rehinli Taşınır Sicili kurulması öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 9

→ yürürlükteki madde 9

Madde ile, rehin hakkının üçüncü kişilere karşı ne zaman hüküm ifade edeceği düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 10

→ yürürlükteki madde 10

Madde ile, rehin hakkının tesisinde taşınmaz rehninde uygulanan derece sistemi öngörülerek alacaklılar arasında rehnin paraya çevrilmesi sürecinde ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

Aynı varlık üzerinde birden fazla rehin hakkı kurulması durumunda, alacaklılara boş dereceye geçme hakkı tanınmaktadır.

Tasarı/teklif madde 11

→ yürürlükteki madde 11

Madde ile, taşınır üzerinde rehin hakkına sahip alacaklıların öncelik sırası belirlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 12

→ yürürlükteki madde 12

Madde ile, rehin sözleşmesi taraflarının hak ve yükümlülükleri ile zilyedin sorumlulukları düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 13

→ yürürlükteki madde 13

Madde ile, rehne konu taşınırın değerinin tespiti amacıyla ekspertiz hizmetinden yararlanmaya imkân tanınmaktadır. Ayrıca, rehinli taşınır varlığın birleşmesi veya karışması durumunda ya da temerrüt sonrası hakların kullanımında, rehin alacaklısının başvurusu üzerine rehin verenin yerleşim yerindeki icra dairesinin taşınırın değerini ekspertiz hizmeti sunan gerçek veya tüzel kişilere takdir ettirebilmesine ilişkin düzenleme yapılmaktadır.

Tasarı/teklif madde 14

→ yürürlükteki madde 14

Madde ile, alacaklının temerrüt sonrası hakları düzenlenmekte ve rehinli varlığın mülkiyetinin devrine imkân tanınmaktadır.

Tasarı/teklif madde 15

→ yürürlükteki madde 15

Madde ile, rehin hakkının sonlandırılma usulü ile bu usule uymamanın yaptırımı düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 16

→ yürürlükteki madde 16

Madde ile, rehin veren veya taşınırı rehin yüklü olarak devralana hangi hallerde yaptırım uygulanabileceği düzenlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 18

→ yürürlükteki madde 18

Madde ile, Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Türk Medenî Kanununun taşınır rehnine ilişkin hükümlerinin uygulanacağı belirtilmektedir.

Tasarı/teklif madde 19

→ yürürlükteki madde 19

Madde ile, rehin sözleşmelerinin düzenlenmesi ve tescil işlemleri mali yükümlülüklerden muaf tutulmaktadır.