İçeriğe geç
Yürürlükte Temel kanun 2. hâli

Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı Hakkında Kanun

Kanun numarası
7183
Kabul tarihi
11.07.2019
Resmî Gazete
15.07.2019 / 30832
Son değişiklik
25.10.2023
Madde sayısı
14

Kaynak: TBMM 27. Dönem S. Sayısı 94 (Esas No: 2/1988) · belgeyi aç · TBMM kaydı . Gerekçeler kanun tasarısı ya da teklifi üzerine yazılmıştır; komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde madde numaraları değişebilir. Her gerekçe, metni en çok benzeyen yürürlükteki maddeye bağlanmıştır.

Genel gerekçe

Ülkemiz; dünyanın en eski medeniyetlerine ev sahipliği yapmış, zengin tarihi, kültürü, kültür varlıkları ve eşsiz doğal güzelliklerini barındıran, turizm sektöründe yüksek tesis ve hizmet kalitesine sahip, sağlık, kongre, gastronomi, kış, golf, spor turizmi ve diğer turizm türlerinde sahip olduğu potansiyel ve servis kalitesi ile dünyadaki diğer rakip ülkelerin önünde yer alan önemli bir turizm merkezidir.

Ülkemizde 50’den fazla iş kolu ile doğrudan ilişkisi bulunan ve bacasız sanayi olarak adlandırabileceğimiz turizm sektörünün, dolaylı ve dolaysız istihdama katkısı son on yılda 11 milyondan 16 milyona ulaşmıştır. Bu açıdan, turizm sektörü; sürekli istihdam yaratan ve teknolojinin istihdam üzerindeki olumsuz etkisinin en az olduğu sektördür. Bu açıdan Orta Vadeli Planda da turizm gelirlerinin cari açığın azaltılmasındaki önemi özellikle vurgulanmıştır. Görüldüğü üzere turizm, ekonomimizin en önemli lokomotiflerinden biri olup ekonomimize ürettiği katma değer oldukça dikkate değerdir.

Diğer taraftan, Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü raporlarına göre 2017 yılında dünyada 1,3 milyar kişi seyahat ederken 1,4 trilyon dolar turizm harcaması yapmış, ülkemizde ise 32,4 milyon kişi seyahat ederken harcama miktarı 26,3 milyar dolar olmuştur. Ayrıca, dünyada seyahat eden kişi sayısı her yıl ortalama % 4-6 oranında artmakta ve buna bağlı olarak turizm harcamaları da artmaktadır.

Turizm geliri gelen ziyaretçi sayısına bağlı olduğundan, dünya seyahat hareketinin ülkemize doğru kaymasını sağlamak; ekonominin güçlenmesi, turizm gelirlerinin ve istihdamın artması, bölgesel kalkınmanın dengeli şekilde gerçekleşmesi, turizm faaliyetlerinin tüm yıla yayılması, istihdamdaki mevsimselliğin azalması ve yılın tamamına yayılmasını desteklemek açısından büyük önem taşımaktadır.

Ancak, temel prensipte ziyaretçi sayısı ile turizm gelirleri doğrudan ilgili olmakla birlikte, yüksek harcama eğilimine sahip ziyaretçilerin ülkemize çekilmesi, farklı ülkelere yönelerek ülkeye göre turistlerin karar alma mekanizmaları ve tercihleri de incelenerek pazar çeşitliliğinin arttırılması, farklı turizm türlerinin desteklenerek turizm türleri arasında dengeli gelişimin sağlanması, gelen ziyaretçilerin kalma sürelerinin uzatılması, güzergah boyunca farklı yerlere ziyaret etmelerini sağlayacak tanıtım unsurlarının yaygınlaştırılması turizm gelirlerinin arttırılmasında önemli rol oynamaktadır.

Açıklanan sebeplerle, Kanun Teklifi ile; Türkiye’nin turistik değerlerinin yurt içi ve yurt dışında tanıtılmasını sağlayarak, ülkemize gelen ziyaretçi sayısı ve buna bağlı olarak turizm gelirlerini arttırmak, dünyanın en prestijli etkinlik, festival ve organizasyonlarını ülkeye çekmek, turizm projelerine yatırımcı çekmek, stratejik ve büyük ölçekli turizm yatırımlarına destek olmak ve böylece, Türk turizminin, turizm kültürünün, ekonomisinin, endüstrisinin ve ticaretinin geliştirilmesine maddi destek sağlamak amacıyla Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı kurulması öngörülmektedir.

Konu hakkında dünya örnekleri incelenmiş ve Dubai, Singapur, İngiltere, Almanya, İspanya, İtalya, Kanada, ABD, Avusturya ve Fransa gibi dünya turizm gelirleri pastasından en çok pay alan ülkelerde başarılı turizm geliştirme ofisleri/büroları bulunduğu tespit edilmiştir. Bu oluşumların hem ziyaretçi sayısı hem de turizm gelirlerinin arttırılması konusunda ülkelerine önemli katkılar sağladığı görülmüştür.

Teklifle; Kültür ve Turizm Bakanlığının ilgili kuruluşu olarak, tüzel kişiliği haiz ve özel hukuk hükümlerine tabi şekilde kurulacak Ajans ile;

- Turizm yatırımlarını destekleyerek turizmin kıyı bandından çıkartılıp, ülkenin geneline ve tüm yıla yayılması, - Ülkemizin algısına yönelik olumsuzluklara anında müdahale edilerek sektörün kırılganlıklarının azaltılması, amaçlanmaktadır.

Bu amaçlarla; Ajans kaynaklarının; en az yüzde yetmişinin, ülke tanıtımının finansmanında, kalanının ise çeşitli nedenlerle yatırım yapılamayan bölgelerde yerli ve yabancı turizm yatırımcılarına iştirak edilerek yatırım yapılması ve bu bölgelerdeki turizm potansiyelinin ülke turizmine ve ekonomisine kazandırılması öngörülmektedir.

Madde gerekçeleri

Tasarı/teklif madde 1

→ yürürlükteki madde 1

Dünya seyahat hareketinin ülkemize doğru kaymasını sağlamak için ülkemizin eşsiz doğal güzellikleri, turizm çeşitliliği ve yüksek turizm potansiyelini dünyaya tanıtmak büyük önem taşımaktadır.

Bu kapsamda madde ile; Türkiye’nin turizm hedeflerine ulaşmasını teminen; turizm imkân ve fırsatlarının dünyada tanıtılmasına, turizm potansiyelinin tüm yönleri ile değerlendirilerek ülke ekonomisine kazandırılmasına, turizm yatırımlarının ve turizmin ülke ekonomisindeki payının ve sektörün hizmet kalitesinin arttırılmasına ve Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından desteklenmesi uygun ve gerekli görülen turizm yatırımlarının gerçekleştirilmesine yönelik faaliyette bulunmak, destek ve kaynak sağlamak üzere Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı kurulması amaçlanmakta ve Kanunun kapsamı belirlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 3

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile; Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansının kuruluş şekli belirlenmektedir.

Ajansın Kanun amaçları doğrultusunda etkin şekilde faaliyet gösterebilmesini teminen; Kültür ve Turizm Bakanlığının ilgili kuruluşu olarak, tüzel kişiliği haiz, bu Kanunda belirtilenler dışında özel hukuk hükümlerine tabi olarak kurulması öngörülmektedir. Ajansın bu Kanunun yürürlüğe girmesiyle tüzel kişilik kazanması sağlanarak hızlı bir şekilde uygulamaya geçilmesi amaçlanmaktadır.

Ayrıca, Ajansın yönetim kurulunun sektör temsilcilerinin de aktif katılımıyla Kültür ve Turizm Bakanı başkanlığında 13 kişiden oluşması, Ajansın Yönetim Kurulunda ülkemizin tüm bölgelerinin temsilinin sağlanması, İcra Kurulu ve Danışma Kurulu üyelerinin belirlenmesi, bunların görevleri ile Ajans yöneticisinin atanması, Ajansın diğer organlarının oluşumu ve teşkilat yapısına ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelik ile belirlenmesi, Yönetim Kurulu, İcra Kurulu ve Danışma Kurulu üyelerine bu görevlerini yürütürken herhangi bir ücret veya huzur hakkı ödenmemesi öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 4

→ yürürlükteki madde 4

Madde ile; Ajansın faaliyet alanları belirlenmektedir. Ajansın faaliyetlerini, Kültür ve Turizm Bakanlığınca belirlenen turizm strateji ve politikaları doğrultusunda yürütmesi öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 5

→ yürürlükteki madde 5

Madde ile; Ajansın gelir kaynakları belirlenmektedir.

Kanun ile kurulacak Ajansın; turizm sektöründe faaliyet gösteren tüm paydaşları hem karar mekanizması bakımından, hem de kaynak sağlama yönü ile içine alan, ülkemizin tanıtımı ve turizm yatırımlarını destekleme konusunda ihtiyaçları tespit ederek gerekli kararları hızlıca alan ve anında uygulayan bir yapıda olması amaçlandığından; sektör temsilcilerinin turizm faaliyetlerinden elde ettikleri gelir üzerinden alınacak turizm payı, Ajansın en önemli gelirini oluşturmaktadır.

Ajansın diğer gelirleri ise; genel bütçeden aktarılan tutarlardan, her türlü bağışlar ve yardımlardan, Ajansın iştirak ettiği şirketlerin faaliyetlerinden elde edilen gelirlerden ve Ajansın faaliyetlerinden elde edilen diğer gelirlerden oluşmaktadır.

Kanunda belirlenen temel amaç doğrultusunda, Ajansın gelirlerinin en az yüzde yetmişinin, ülkemizin algı ve imaj yönetimi için gerekli olan tanıtım finansmanının karşılanmasında kullanılması öngörülmektedir. Ajansın diğer gelirlerinin yerli ve yabancı turizm yatırımcılarının çeşitli sebeplerle yatırım yapmakta tereddüt ettikleri bölgelerde turizm yatırımlarının yapılması amacıyla kurulan şirketlere iştirak etmek suretiyle bölgenin turizme kazandırılmasında kullanılarak, turizmin ülke geneline yayılması, bölgelerin kalkınması sağlanacak ve bölgesel gelişmişlik farkının azaltılması desteklenecektir.

Ayrıca, Ajansın bütçesinin hazırlanması ve onaylanması süreci belirlenmektedir.

Tasarı/teklif madde 6

→ yürürlükteki madde 6

Madde ile; Kanunda belirlenen amaçların gerçekleştirilmesi ve faaliyetlerin finansmanında kullanılmak üzere ilgili mevzuatında tanımlanan;

- Bileşik tesisler ile konaklama tesislerinin, - Bakanlıktan belgeli yeme-içme ve eğlence tesislerinin, - Deniz turizmi tesisleri ile Bakanlıktan belgeli deniz turizmi araçlarının, - Seyahat acentalarının, - Havayolları işletmelerinin (ticari yolcu taşımacılığı faaliyetlerinden), - Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından işletilenler hariç olmak üzere havalimanı işletmelerinin, yatırımcısı veya işletmecisi olan gerçek veya tüzel kişilerin, bu işletmelerdeki faaliyetleri sonucunda elde ettikleri net satış ve kira gelirlerinin toplamı üzerinden ve farklı oranlarda turizm payı alınması öngörülmektedir. Bu şekilde Ajansın; turizm sektöründe faaliyet gösteren tüm paydaşları hem karar mekanizması bakımından, hem de kaynak sağlama yönü ile içine alan, ülkemizin tanıtımı ve turizm yatırımlarını destekleme konusunda ihtiyaçları tespit ederek gerekli kararları hızlıca alan ve anında uygulayan bir yapıda olması amaçlanmaktadır.

Ayrıca, madde ile; Turizm Payının, 25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununa göre vergi mükellefinin tabi olduğu vergilendirme dönemini takip eden ayın yirmi dördüncü günü sonuna kadar bağlı olunan vergi dairesine beyan edilerek, aynı ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar ödenmesi, tahsil edilen turizm payı gelirlerinin yüzde beşi, genel bütçe geliri olarak ayrıldıktan sonra kalan kısmının en geç takip eden ayın yirminci günü Ajansın banka hesabına aktarılması öngörülmekte ve ödemeye ilişkin diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar belirlenmektedir.

Ödenen turizm paylarının, kurumlar vergisi ve gelir vergisi mükellefleri tarafından matraha esas kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınması sağlanarak, sektör temsilcilerinin vergi yükünün hafifletilmesi hedeflenmektedir.

Maddede ayrıca, uygulama sırasında ortaya çıkabilecek hukuki ihtilafların çözümü merciinin belirlenmesi, turizm payına ilişkin uygulama esaslarını belirleme konusunda Kültür ve Turizm Bakanlığının görüşünü alarak Hazine ve Maliye Bakanlığının yetkili kılınması öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 7

→ yürürlükteki madde 7

Madde ile, Ajansın faaliyetlerinin şeffaf ve hesap verilebilir olmasını sağlamak için Ajansın ve Ajansın iştirak ettiği şirketlerin yıllık mali tablolarının bağımsız denetiminin, İcra Kurulu tarafından bağımsız denetim firmalarının en az üçünden teklif alınmak suretiyle yaptırılması ve böylece, kriterleri objektif olarak belirlenen etkin bir dış denetim yapılması öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 8

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile; Ajansın faaliyetlerini, sektörün tüm karar alıcıları ile birlikte hızlı karar alarak ve zaman kaybetmeden uygulaması amaçlandığından, bazı vergilerden muaf olması ve istisna getirilmesi, bazı mevzuattan kaynaklanan uygulama ve kısıtlamalara tabi olmaması, Ajans hakkında maddede belirtilen mevzuat hükümlerinin uygulanmaması ve yine kamu kurum ve kuruluşlarına personel alınmasına dair ilgili mevzuat hükümlerinin Ajans tarafından istihdam edilecek personel hakkında uygulanmaması öngörülmektedir.

Tasarı/teklif madde 9

→ yürürlükteki madde 9

Madde ile; Kanunun uygulanmasıyla ilgili usul ve esasların ne şekilde yürürlüğe konulacağı belirlenmektedir.

Tasarı/teklif geçici madde 1

→ yürürlükteki geçici madde 1

Madde ile; Ajansın Yönetim Kurulunda havalimanı işletmeleri ile Kültür ve Turizm Bakanlığından turizm işletmesi belgeli tesisler tarafından görevlendirilecek üyelerin seçiminin Ajans Yönetim Kuruluna etkin şekilde katılımına imkân verecek şekilde ve Bakanlık tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenecek usul ve esaslara göre Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde yapılmasının sağlanması amaçlanmaktadır. Ayrıca, seçim yapılıncaya kadar uygulama boşluğu oluşmamasını teminen, havalimanı işletmeleri ve Bakanlıktan turizm işletmesi belgeli tesislerin temsilcileri arasından Bakan tarafından belirlenenlerin Ajans Yönetim Kurulu üyesi olarak atanması öngörülmektedir.

Ancak, seyahat acentası işletme belgesi sahiplerini temsilen Yönetim Kurulunda görev yapacak üye ilgili mevzuatı uyarınca süresi içerisinde yapılacak seçimle belirleneceğinden, bu seçim yapılıncaya kadar seyahat acentalarının da Ajans Yönetim Kuruluna etkin şekilde katılımına imkân verecek ve uygulama boşluğu yaratmayacak şekilde bu üyenin yerine, seyahat acentası işletme belgesi sahiplerinin arasından Bakan tarafından belirlenen bir üyenin Yönetim Kurulu üyesi olarak atanması öngörülmektedir.

Tasarı/teklif geçici madde 2

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Madde ile; ilk beyannamenin verilmesi ve ödenmesi sürelerinin düzenlenmesi ve turizm paylarının tahsilinde mükellefiyetlerin başlangıç tarihinin, turizm sezonunun en yoğun olduğu dönemler için tahsilat yapmaya imkan verecek şekilde belirlenmesi amaçlanmaktadır.

Tasarı/teklif madde 10

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Yürürlük maddesidir.

Tasarı/teklif madde 11

yürürlükteki metinde karşılığı bulunamadı

Yürütme maddesidir.