Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

Madde ile yeni ekonomik ve sosyal gelişmelerle birlikte ülkenin artan elektrik ihtiyacının öncelikle yerli kaynaklardan karşılanması amacıyla elektrik üretimine münhasır bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte ruhsat sahibi veya rödövansçı olan gerçek veya tüzel kişiler tarafından yürütülen madencilik faaliyetlerinin, zeytinlik alanlarda kayıp yaşanmadan, dengeli bir biçimde sürdürülmesi doğrultusunda tabi olacağı usul ve esaslar düzenlenmektedir.

Limanların özelleştirildikleri yıllardaki ülke ekonomisine, limanların mevcut durumuna, yatırım ihtiyaçlarına göre belirlenmiş süreler içerisinde yatırımcılar tarafından sözleşmelerde öngörülen kapasite artırım ve yatırım zorunlulukları yerine getirilmiştir.

Bununla birlikte özellikle Covid-19 pandemisinin küresel tedarik zincirlerinde yarattığı etki ile karayolu, havayolu ve demiryolu taşımalarında yaşanan kesintiler ve aksamalar sonucunda en güvenli, en temiz ve en ucuz taşıma şekli olan denizyolu taşımacılığının önemi daha da artmış ve bu konuda hazırlıklı olan ülkeleri diğer ülkelere kıyasla daha avantajlı bir duruma getirmiştir. Küresel ticaretin sürdürülebilirliği için mevcut limanların kapasite artışına yönelik yatırımları bir zorunluluk haline gelmiştir.

Limanların sosyo-ekonomik çerçevede Türkiye ekonomisine ve dış ticaretine katkısı dikkate alındığında herhangi bir zaman kaybı yaşamadan küresel rekabet güçlerini korumaları için bugünden yatırımlar yaparak büyümeleri gerekmektedir. Bu çerçevede gemi boyları, yolcu ve yük taşıma kapasiteleri ve gemi tonajlarında yaşanan büyümeler de dikkate alınarak bahse konu limanlarda ve iskele boyutlarında yeniden düzenlemeler yapılması ayrıca yeni ve modern liman ekipmanlarıyla donatılması önem arz etmektedir.

İşletme hakkı sürelerine bakıldığında süresi kısalan liman işletmelerinin ülkemizin bugün ihtiyaç duyduğu liman yatırımlarını zamanında yapabilmesi ve kalan süresi içinde bu yatırımlarının karşılığını alabilmesi mümkün görülmemektedir. Belirtilen nedenlerle de işleticiler tarafından yatırım faaliyetleri gerçekleştirilmemektedir.

Yüksek yatırım maliyetleri nedeniyle yatırımın geri dönüş süresi uzun olan liman yatırımlarında mevcut kullanım sürelerinin bugünden uzatılarak liman yatırımcılarının gerekli olan yatırımları zamanında yapabilmesinin sağlanması, ülkemizin dünyada ara vermeden büyüyen lojistik ve turizm sektörüne paralel olarak rekabet gücünü koruması açısından elzem, hayati ve stratejik önemi son derece büyük bir husustur.

Diğer taraftan; Bu madde kapsamında kalan limanların özelleştirme ihaleleri Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından 4046 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde adil, şeffaf, isteyen her yatırımcının iştirak edebileceği şekilde (yani ön elemesiz ve katılım koşulsuz olarak) gerçekleştirilmiş ve ihalelerde rekabetçi bir ortamda pey sürülmesi sağlanmıştır. Dolayısı ile ihale öncesi ve ihale sırasında tüm yatırımcılara ihaleye katılabilme ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile özelleştirme sözleşmesi imzalayabilme serbestisi ve imkânı sağlanmış, ihale sonucunda en yüksek teklifi sunan yatırımcı ile de özelleştirme sözleşmesi imzalanmıştır. 4046 sayılı Kanunun verdiği yetki uyarınca limanların işletme hakkı süresinin ihale öncesinde 49 yıl olarak belirlenebilmesi mümkün olmasına rağmen daha kısa bir sürenin seçilmiş olmasının nedenlerinden birisi ve en önemlisi bahse konu limanların sözleşme hükümleri çerçevesinde kamu yararı sağlanacak şekilde işletilip işletilemeyeceğidir. İhale sonrasında ilerleyen dönemde özelleştirme ile amaçlanan gaye gerçekleşmiş, işleticiler tarafından özelleştirme sözleşmelerinde belirtilen yatırımlar süresinde ve tam olarak yerine getirilmiş ve limanlar bu güne kadar kamu yararı sağlayacak şekilde sorunsuz olarak işletilmiştir. Bu doğrultuda işletme hakkı sürelerinin bir defaya mahsus olmak üzere ve 4046 sayılı Kanunun işletme hakkının 49 yıla kadar düzenlenebileceğine dair sağladığı yetki çerçevesinde yukarıda belirtilen gerekçelerle uzatılması öngörülmektedir. Ek sözleşmeler ile getirilecek süre uzatımlarının (yani 49 yıllık sürenin) sonunda Özelleştirme Yüksek Kurulunca yapılacak değerlendirme neticesinde uygun görülmesi ve karar alınması halinde yeniden ihaleye çıkılabilecek ve yeni işletici belirlenebilecektir. Özelleştirme Yüksek Kurulunca uygun görülmemesi halinde ise bahse konu limanlar kamuya dönecek yani ilgisine göre TDİ veya TCDD tarafından teslim alınarak işletilmeye devam edilecektir.

Madde ile yukarıda da belirtildiği üzere liman yatırımcılarının gerekli olan yatırımları zamanında yapabilmesi, ülkemizin lojistik ve turizm sektörüne paralel olarak rekabet gücünün korunması böylelikle de kamu yararının sağlanması amaçlanmaktadır. Bu maddenin yürürlüğe girmesi ile birlikte süresi uzatılan özelleştirme (ana)sözleşmelerinde işletme hakkı sürelerinin uzatılması hariç herhangi bir değişiklik yapılmaksızın sadece ek sözleşme bedelleri; adil, şeffaf, kontrol edilip denetlenebilir bir şekilde tüm yatırımcılar için aynı koşullar çerçevesinde belirlenerek ek sözleşmeler imzalanacak ve süre uzatımları yürürlüğe girecektir.

Ülkemiz enerji alanında net ithalatçı bir ülke olup doğalgaz gibi birincil enerji kaynaklarının fiyatları tamamen uluslararası piyasalarda belirlenmektedir. Uluslararası piyasalarda belirlenen bu fiyatlar ise yurt içinde satılan doğal gazın satış fiyatları için önemli bir maliyet unsuru olabilmektedir.

Son dönemde, doğal gaz fiyatlarında olağandışı bazı dışsal ve mevsimsel sebeplerden dolayı öngörülemeyen artışlar meydana gelmiştir. Covid-19’un neden olduğu kısıtlamaların esnetilmesi sonrasında yaşanan talep artışı, arz kısıtları, Ukrayna-Rusya Savaşı nedeniyle küresel piyasalarda yaşanan dalgalanmalar ve iklimsel nedenler söz konusu artışların nedenlerinden bazılarıdır.

Doğal gazın yurt içi satış fiyatları alım maliyetlerinin yanı sıra piyasa koşulları, hava/mevsim şartları, tüketim talepleri, ülkenin ekonomik şartları, piyasa fiyat istikrarı, EPDK’nın tarife ile ilgili kararları ile hizmeti veren kamu işletmelerinin giderleri de dikkate alınarak mümkün olan en makul seviyede belirlenmektedir. Son dönemlerde maliyetlerde dışsal ve dönemsel nedenlerden kaynaklı yaşanan yüksek artışlar doğalgaz fiyatlarına kısmi olarak yansıtılmıştır. Maliyetlerde bahsi geçen söz konusu artışların tamamı devlet politikası olarak vatandaşa yansıtılmamış bir kısmı devlet tarafından üstlenilmiştir. Ancak vatandaşa yansıtılmaması adına devlet tarafından üstlenilen bu maliyetler BOTAŞ’ın nakit yönetimini zorlaştırmaktadır.

Yapılan düzenleme ile Şirketin nakit yönetiminin sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesini teminen Şirketin ödenmemiş olan her türlü vergi, fon ve paylar ile idari para cezaları, bunlara bağlı gecikme zammı ve gecikme faizlerinden oluşan borçları Hazineden görevlendirme bedeli alacaklarına karşılık mahsup edilerek terkin edilmektedir.

Madde ile petrol sektöründeki araştırma, arama ve üretim faaliyetlerinin niteliği gereği tam güne yakın devam etmesi nedeniyle ve faaliyetlerin çoğunlukla illerin yerleşim yerlerine uzak mücavir alanlarında veya güvenlik riski bulunan dağlık ve kırsal bölgelerinde bulunması ve geçici süreyle kurulan kamp alanlarında icra edilerek iş güvenliği bakımından faaliyetin bitimine kadar kesintisiz sürdürülmesi gerekliliği sebepleriyle bahse konu faaliyetlerin devamlılığını sağlayacak çalışma düzeninin temin edilebilmesi maksadıyla gece çalışmasına ilişkin gerekli düzenleme yapılmaktadır.

Kamu üniversite sağlık hizmeti sunucularının hizmetin ifasında mali güçlükler yaşamamaları ve sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği bakımından söz konusu sağlık hizmeti sunucularının finansal yeterliliğine katkı sağlanması ile önceki yıllara ait incelemeler sonucu cari yılda parasal bir kesintiye uğramamaları ve geri ödeme birimi olan SGK’nın sağlık hizmeti sunucularının cari dönemde finansal ihtiyaçlarını sağlayan Kurum olmaktan çıkartılması amaçlanmaktadır.

Prim ödeme yükümlüsü olanlara ödeme kolaylığı sağlanması, ekonomik ve sosyal anlamda hayatlarına daha sağlıklı devam etmelerini sağlamak amacıyla yürürlüğe konulan yapılandırma kanunlarından yararlanamayan ya da yararlanmalarına rağmen genel sağlık sigortası prim borçlarını ödeyemeyen genel sağlık sigortalılarına kamuya olan borç yüklerini hafifletmek ve sağlık hizmetlerine erişimlerini kolaylaştırmak amaçlanmıştır.

Ticari faaliyet yürütülen halka açık şarj istasyonlarının serbest erişim platformunda görüntülenmesi şarj hizmeti piyasası açısından yeterli olup ticari faaliyet konusu olmayan şarj istasyonlarına yer verilmesine ayrıca gerek bulunmamaktadır.

Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planında yer verilen hedefler ile uyumlu olarak madde ile toplayıcı ve toplayıcılığın tanımı yapılmaktadır.

Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında lisans almak koşuluyla yürütülebilecek elektrik piyasası faaliyetlerine “Toplayıcılık faaliyeti” dahil edilmektedir.

Teklifin 8 inci maddesinde yapılan düzenlemeye paralel olarak madde ihdas edilerek toplayıcılık faaliyetine ilişkin hükümler getirilmektedir.

Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun görev süresinin sona ermesinden sonra Komisyonun görevlerine ilişkin iş ve işlemlerin yürütülmesi konusunda görevli kurum ve kuruluşlar ile uygulamaya dair usul ve esasların belirlenmesine yönelik düzenleme yapılmaktadır.

Komisyonun kurulması hakkında, 23 Ocak 2017 tarihinde yürürlüğe giren 685 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile düzenleme yapılmıştır. Komisyonun görev süresi, Kanunun 3 üncü maddesinde “Komisyon, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl süreyle görev yapar. Cumhurbaşkanı, gerek görmesi halinde bu süreyi bitiminden itibaren birer yıllık sürelerle uzatabilir.” şeklinde hükme bağlanmıştır.

Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen kamu görevinden çıkarma, emekli personelin rütbesinin alınması, öğrencilikle ilişiğin kesilmesi, kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin başvurular hakkında ret, kabul ve ön incelemeden ret şeklinde karar vermektedir. 22 Aralık 2017 tarihinden itibaren karar verme sürecine başlamış olan Komisyon beş yıllık sürede 127 binden fazla başvurunun tamamı hakkında karar vermiştir.

Görev süresi sona ermesinden sonra Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen Komisyonun görevlerine ilişkin iş ve işlemler; maddede belirtilen kurum ve kuruluşlar tarafından bu Kanun ve ilgili mevzuatta belirtilen hükümler uyarınca yerine getirilecektir.

Uluslararası, Anayasal ve yasal düzenlemeler çerçevesinde temel hak ve özgürlükler kapsamında güvence altına alınmış örgütlenme ve toplu pazarlık hakkının temin edilmesini sağlamak ve kamu çalışanlarının işveren karşısında dengeli bir toplu pazarlık süreci yürütebilmelerini temin edebilmek için daha güçlü bir kamu görevlileri sendikacılığı oluşmasına katkı sunmak amacıyla 375 sayılı KHK’nın ek 4 üncü maddesinde değişiklik yapılması ihtiyacı oluşmuştur.

Bu kapsamda;

Sendikal algının güçlendirilmesi ve sendika üyeliğinin desteklenmesi amacıyla kurulu olduğu hizmet kolunda çalışan kamu görevlilerinin yüzde ikisinden daha az üye kaydetmiş kamu görevlileri sendikalarına üye olan kamu çalışanlarına ocak, nisan, temmuz ve ekim aylarında aylık veya ücretleri ile birlikte 750 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımıyla bulunacak tutar kadar toplu sözleşme desteği, Kurulu olduğu hizmet kolunda çalışan kamu görevlilerinin yüzde ikisinden daha fazlasını üye kaydetmiş kamu görevlileri sendikalarına üye olan, aylık veya ücretinden üyelik ödentisi kesilen kamu görevlilerine ise toplu pazarlık hakkının daha dengeli yürütülebilmesi ve güçlü sendikacılığın temin edilmesi amacıyla ocak, nisan, temmuz ve ekim aylarında aylık veya ücretleri ile birlikte toplu sözleşme ile belirlenecek tutarda toplu sözleşme ikramiyesi, ödenmesi amaçlanmaktadır.

Toplu sözleşme desteği ile toplu sözleşme ikramiyesinin ödenmesinde uygulamada mükerrer ödeme yapılmaması amacıyla toplu sözleşme ikramiyesi ödenen kamu görevlilerine ayrıca toplu sözleşme desteği yapılmayacağı kanun metninde düzenlenmektedir.

Ayrıca maddede üye sayılarının tespitinin nasıl yapılacağı ve toplu sözleşme desteği ile toplu sözleşme ikramiyesinden kimlerin, ne zaman, hangi şartlarda nasıl yararlanacağı belirlenmektedir.

Kamu Görevlilerine ödenecek toplu sözleşme ikramiyesi tutarı toplu pazarlık masasında taraflarca belirleneceği için uygulamada tereddüt yaşanmaması amacıyla Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmede öngörülen 2119 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutarda toplu sözleşme ikramiyesi verilmesinin sağlanması için geçici düzenleme yapılmaktadır.

Elektrik tüketiminden kaynaklanan ve özelleştirme devir işlemleri esnasında Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi’ne devredilen alacaklara ilişkin faturalar, özelleştirme öncesi döneme ilişkin olup oldukça eski tarihlidir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar yapılan tüm çalışmalara rağmen bu fıkra kapsamında yer alan aboneliklere ilişkin alacaklar tahsil edilemediği anlaşılmıştır. Bu nedenle asıl alacak tutarı iki bin TL nin altında kalan abonelere ait alacaklar ile maddede sayılan nedenlerle tahsil edilemeyeceği anlaşılan alacakların kayıtlardan terkin edilerek zarar kaydı yapılması gerekmektedir.

Düzenleme ile birinci fıkra kapsamı dışında kalan abonelerin TEDAŞ’a olan geçmiş dönem elektrik tüketiminden kaynaklanan borçlarına ilişkin yapılandırma imkânı sağlanarak sınai, ticari ve tarımsal faaliyetlerin canlandırılması hedeflenmektedir. Bu alacaklara ilişkin taksitlendirme imkânı ile yıllara sari olmak üzere ödenmeyen elektrik tüketiminden kaynaklanan alacakların tahsilinin sağlanacağı öngörülmektedir.

Bu kapsamda söz konusu TEDAŞ alacaklarının yapılandırılmasını içeren 7244 sayılı Kanunda yapılandırma için son başvuru tarihi 2021 Eylül ayı son günü olarak düzenlenmiştir. Bu itibarla 01.10.2021 tarihi itibariyle vadesi geldiği halde bu düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle ödenmemiş ve yapılandırılmamış borçları olan ve yapılandırma başvurusunda bulunamayan aboneler düzenleme kapsamına alınmıştır.

Yürürlük maddesidir.

Yürütme maddesidir.