İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2004/22)

Yerli üretici Anlaş Anadolu Lastik San. ve Tic. A.Ş. (Anlaş) ile Bilecik Kauçuk Sanayi (BİLKA) (yeniden faaliyete başlamıştır) adına Türkiye genel satıcısı Ümit Motor Belen Derundere (Ümit Motor) tarafından yapılan başvuru üzerine Vietnam, Çin Tayvanı (Tayvan) ve Sri Lanka menşeli “bisiklet iç ve dış lastikleri” için 11/3/2004 tarih ve 25399 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 2004/7 sayılı Tebliğ ile başlatılan damping soruşturması Dış Ticaret Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmüş ve tamamlanmıştır. Halen, 02/06/2004 tarih ve 25480 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 2004/10 sayılı Tebliğ ile alınmış geçici önlem yürürlükte bulunmaktadır.

Bu Tebliğ, 4412 sayılı Kanunla Değişik 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun (Kanun), 30/10/1999 tarihli ve 23861 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar (Karar) ve İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) hükümleri ile 02/05/2002 tarihli ve 24743 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğe Ek Madde Eklenmesine Dair Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yürütülen damping soruşturmasının sonuçlarını içermektedir.

Soruşturma açılmasını müteakip, soruşturma konusu ürünün yerli üreticilerine “yerli üretici soru formu”, belirlenen ithalatçılarına “ithalatçı soru formu” ve ilgili ülkelerdeki bilinen üretici/ihracatçılarına “üretici-ihracatçı soru formu” gönderilmiştir. Diğer taraftan, ilgili ülkelerde yerleşik diğer üretici-ihracatçılara iletilebilmesini teminen, söz konusu soru formunun birer örneği soruşturmaya taraf olan ülkelerin Ankara’daki temsilciliklerine de gönderilmiştir.

Tarafların soru formunu yanıtlamaları için posta süresi dahil 37 gün süre tanınmıştır. Tarafların süre uzatımı yönündeki makul talepleri ise karşılanmıştır.

Vietnam’dan Horng Fortune Tyre Tube Co.,Ltd. firmasına talep üzerine ek süre verilmesine rağmen, bu firma soru formunun çok az kısmına cevap vermiştir. Firma soruşturmanın sağlıklı biçimde tamamlanmasını engelleyecek nitelikte önemli eksiklikleri uyarıya rağmen tamamlamadığından işbirliğine gelmemiş kabul edilmiş ve durum firmaya bildirilmiştir.

Çin Tayvanı ve Sri Lanka’da yerleşik firmalardan verilen süre içerisinde cevap alınamamıştır. Öte yandan, Çin Tayvanı’nda yerleşik Hwa Fong Rubber Ind. Co.,Ltd. firmasından, ihracatçı soru formuna hiçbir cevap vermeksizin soruşturmaya ilişkin görüşlerini belirten kısa bir yazı alınmıştır.

Sri Lanka Ticaret Bakanlığı aracılığıyla Sri Lanka’da yerleşik Vechenson (Pvt) Ltd (Vechenson) ihracatçı firmasından süresi dışında soru formuna yanıt alınmıştır. Söz konusu ihracatçı firmaya tespit edilen önemli eksikleri tamamlaması için fırsat verilmiştir. Anılan ihracatçı firma bazı eksikliklerle beraber ihracatçı soru formunu cevaplandırmış ve firmanın işbirliği yaptığı kabul edilmiştir.

Ankara’daki Taipei Ekonomi ve Kültür Misyonu Ekonomi Bölümü’nden soruşturma açılışına ilişkin şikayetin gizli olmayan metnine yönelik olarak iki iddia alınmış olup, söz konusu iddialara ilgili bölümlerde cevap verilmiştir.

Yerli üreticiler soruşturma süresi boyunca Müsteşarlık ile işbirliği içinde olmuştur. Yerli üreticilerden Anlaş soru formlarına usulüne uygun şekilde yanıt vermiş ve gerektiğinde talep edilen ilave bilgileri temin etmiştir. BİLKA genel satıcısı Ümit Motor ise soru formunda istenilen bilgileri ayrıntılı şekilde sağlayamamış olmakla birlikte, Nisan 2003 tarihinden sonra faaliyete başlayan BİLKA’nın 2003 yılı ve soruşturma dönemine ait verileri yurtiçi tüketime ilişkin değerlendirmeye dahil edilmiştir.

Ayrıca, DİSK’e bağlı Lastik-İş Sendikası’ndan açılan soruşturmayı destekleyici bir yazı alınmıştır.

Soruşturma konusu maddenin ithalatını yaptığı tespit edilen ve kendilerine soru formu gönderilen firmalardan 9 tanesi ithalatçı soru formuna cevap vermiştir.

Ayrıca, soru formuna cevap veren 9 ithalatçıya geçici ve nihai bildirimler yapılmış, 4 firmadan geçici önlem bildirimine, 1 firmadan da nihai bildirime cevap alınmıştır.

Soru formuna, geçici önlem ve nihai bildirime cevap veren firmalardan alınan yanıt ve görüşler değerlendirilmiştir.

Bu görüşler çerçevesinde, ithalata yönelmenin ve ithalatçılar için yerli ürün ile ithal edilen ürün arasındaki en önemli tercih sebebinin desen çeşitliliği, vade ve fiyat farklılığı olduğu görülmüştür.

Yönetmelik’in 21 inci maddesi çerçevesinde yerli üretici Anlaş firmasının Düzce’deki üretim ve İstanbul’daki idari tesislerinde yerinde doğrulama incelemesi yapılmıştır.

Soruşturma açılmasını müteakip, soruşturma konusu ülkelerin Ankara’daki temsilciliklerine ve bilinen üretici-ihracatçı firmalara şikayetin gizli olmayan metni ve soruşturma açılış Tebliği gönderilmiştir.

Geçici önlem yürürlüğe girdikten sonra soruşturma konusu ülkelerin temsilciliklerine ve yerli üreticilere geçici önlem bildirimi ile geçici önlem Tebliği gönderilmiş, işbirliğinde bulunan ithalatçı firmalar da geçici önlem hakkında bilgilendirilmiştir. Soruşturmanın daha sonraki aşamasında anılan taraflara nihai bildirim yapılmıştır.

Taraflara soruşturma boyunca, soruşturma ile ilgili görüşlerini ve bu görüşlerle ilgili belgeleri sunma imkanı verilmiştir. Tarafların soruşturma boyunca ortaya koyduğu yazılı görüşlerden nesnel ve konu ile bağlantılı olanlara Tebliğ içerisinde ilgili bölümlerde değinilmiştir.

Damping belirlemesi için 01/07/2003–31/12/2003 tarihleri arası soruşturma dönemi olarak kabul edilmiştir. Zarar belirlemesinde ise veri toplama ve analiz için 01/01/2001-31/12/2003 arasındaki dönem esas alınmıştır.

Soruşturma konusu ürün 4011.50.00.00.00 gümrük tarife istatistik pozisyonunda yer alan “bisikletlerde kullanılan kauçuktan yeni dış lastikler” ile 4013.20.00.00.00 gümrük tarife istatistik pozisyonunda (GTİP) yer alan “bisikletlerde kullanılan kauçuktan iç lastikler”dir.

Bisiklet dış lastiği, sentetik kauçuk, doğal kauçuk, dolgu, yağ ve kimyasal karışımdan oluşan hamura sırt lastiği çekimi, topuk teli imali, beze kauçuk kaplama ve eğik kesme ile yanak bezi hazırlama işlemleri ve müteakiben iç ve dış boyama ile pişirme uygulanarak imal edilmektedir.

Bisiklet iç lastiği, butil kauçuk, doğal kauçuk, dolgu, yağ ve kimyasal karışımdan oluşan hamura sırasıyla süzme, lastik çekim, boya, kesme, sibop çakma, ekleme uçların ek yersiz birleştirilmesi, pişim, şişirme, aksesuar takımı ve vakum işlemleri uygulanarak imal edilmektedir.

Ürün farklı ebatlarda, tiplerde, renklerde ve desenlerde olabilmektedir. Ayrıca, bisiklet lastikleri teknik özelliklerine göre arazi bisikleti, yarış bisikleti gibi farklı bisikletlerde kullanılabilmektedir. Ebatlar jant çapı ve tekerlek genişliğine göre çeşitlenmektedir. İç piyasada tüketime konu olanlar 12, 14, 16, 20, 24, 26 ve 28 inç jant çapında olan bisiklet lastikleridir. İç ve dış lastikler ayrı satılabildiği gibi takım olarak da satılabilmektedir.

İthalatçı soru formlarında, yerli üreticinin model ve kullanım amacına cevap veren belirli çeşit ve tipleri karşılayamadığı bisiklet üreticileri tarafından dile getirilmiştir. Ancak buna mukabil, talep edilmesi durumunda bu çeşit ve tiplerin de üretilebileceği ve bunun kendilerine fazla bir ek yük getirmeyeceği yerli üretici tarafından ifade edilmiştir. Ayrıca, desen çeşitliliğinin ithal ile yerli ürünlerin birbirlerinin yerine geçebilme özelliği açısından bir engel teşkil etmediği anlaşılmıştır.

İthal edilen ürün, üretilen bisikletlerde kullanıldığı gibi, satış sonrası piyasasında da kullanılmaktadır. Satış sonrası piyasada yerli üretici Anlaş, bayilik ağı kanalıyla faaliyet göstermektedir. Aynı şekilde, soruşturma konusu bazı markalı ürün ithalatçıları bu ürünlerin Türkiye’deki yetkili acenteliğini ya da dağıtıcılığını yapmaktadır.

Bisiklet üreticileri ihtiyaç duydukları bisiklet lastiklerini doğrudan yerli ya da yabancı üreticilerden temin etmektedir.

Yapılan incelemeler neticesinde, Vietnam, Çin Tayvanı ve Sri Lanka’dan ithal edilen soruşturma konusu bisiklet iç ve dış lastikleri ile yerli üretim dalı tarafından üretilen bisiklet iç ve dış lastiklerinin, teknik ve fiziki özellikleri, çeşitleri, dağıtım kanalları, kullanım alanları, kullanıcıların algılaması ve birbirini ikame edebilmeleri açısından benzer özelliklere sahip olduğu ve soruşturmaya konu ülkelerden ithal edilen ürünlerin gerek birbirleriyle gerekse yerli üretim dalının ürünüyle doğrudan rekabet içinde olduğu, bu nedenle de benzer ürün olarak kabul edilebileceği anlaşılmıştır.

Sri Lanka’da yerleşik Vechenson dışında soruşturmaya konu ülkelerden işbirliğine gelen üretici-ihracatçı bulunmamaktadır. Bu itibarla, Vietnam ve Çin Tayvanı için normal değer belirlemelerinde Yönetmelik’in 26 ncı maddesi hükmü uyarınca mevcut veriler kullanılmıştır.

Diğer taraftan, Ankara’daki Taipei Ekonomi ve Kültür Misyonu Ekonomi Bölümü’nden soruşturmanın açılış aşamasında alınan görüşte, damping marjı hesaplamasında normal değer olarak Çin Tayvanı’ndan Avrupa Birliği ülkelerine ihracat rakamını almanın yanlış olacağı, bunun yerine bir Doğu Avrupa ülkesine yapılan ihracat rakamının alınmasının daha yerinde olacağı ileri sürülmüştür. Ancak, zaten mevcut veriler esasında oluşturulmuş değer normal değer olarak belirlendiği için, bu talep uygun görülmemiştir.

Sri Lanka’da yerleşik Vechenson için Yönetmelik’in 5 inci maddesi hükmü gereğince, menşe ülkenin iç piyasasında yapılan benzer mal satışlarının miktar bazında Türkiye’ye satışların %5’ini veya daha fazlasını oluşturduğu hallerde, iç satışlar normal değerin tespit edilmesi için yeterli miktarda sayılmıştır. Bu testin olumlu sonuçlanması halinde normal değer, ihracatçı ülke iç piyasasında normal ticari işlemler çerçevesinde gerçekleşen satışlar esas alınarak belirlenmiştir. Aksi durumda, normal değer oluşturulmuş değer esasında belirlenmiştir.

Sri Lanka’da yerleşik Vechenson için Yönetmelik’in 5 inci maddesi hükümleri gereğince, soruşturmaya konu firmadan sağlanan bilgiler elverdiği ölçüde, menşe ülkenin iç piyasasındaki satışlarının normal değer tespitinde kullanılıp kullanılmayacağının belirlenmesi için ürün tipleri bazında normal ticari işlem testi uygulanmıştır. Buna göre;

a) Benzer ürünün ağırlıklı ortalama net satış fiyatının ağırlıklı ortalama birim maliyetinin üzerinde olduğu durumlarda normal değer;

1) Birim maliyetin üzerindeki satışların maddenin toplam satışlarının %80’ini veya daha fazlasını oluşturması halinde, soruşturma dönemi boyunca gerçekleşen tüm iç piyasa satış işlemlerinin (kârlı ya da kârsız) ağırlıklı ortalaması esasında,

2) Birim maliyetin üzerindeki satışların ürünün toplam satışlarının %80’inden daha azını oluşturması halinde ise soruşturma dönemi boyunca gerçekleşen yalnızca kârlı iç piyasa satış işlemlerinin ağırlıklı ortalaması esasında

belirlenmiştir.

b) Benzer ürünün ağırlıklı ortalama net satış fiyatının, ağırlıklı ortalama birim maliyetinin altında olması halinde normal değer, oluşturulmuş değer esasında belirlenmiştir.

Sri Lanka’da yerleşik Vechenson için Yönetmelik’in 5 inci maddesi hükmü gereğince, iç piyasa satışlarının esas alındığı hallerde normal değer, menşe ülkenin iç pazarında benzer ürün için normal ticari işlemler çerçevesinde bağımsız alıcılar tarafından ödenmiş olan veya ödenmesi gereken fiyatlar esasında belirlenmiştir.

Sri Lanka’da yerleşik Vechenson için oluşturulmuş değer, anılan firma tarafından sağlanan maddenin imalat maliyetine satış, genel ve idari (SGİ) giderler ile makul oranda bir kârın eklenmesi suretiyle hesaplanmıştır. Söz konusu firma için oluşturulmuş normal değer hesaplamalarında esas alınan kâr oranı, Yönetmelik’in 6 ncı maddesi hükmü çerçevesinde, firmanın normal ticari işlemler çerçevesinde gerçekleşen benzer ürün satışlarından doğan kârlarının ağırlıklı ortalaması alınarak belirlenmiştir.

Vietnam ve Çin Tayvanı için söz konusu ülke koşullarına göre ayarlanmış maddenin imalat maliyetine satış, genel ve idari (SGİ) giderler ile makul oranda bir kârın eklenmesi suretiyle hesaplanan oluşturulmuş değer, normal değer olarak alınmıştır. Diğer taraftan, geçici önlem bildirimine bir ithalatçı firmanın damping marjı hesabında, 26 inç jant çapındaki lastiklerin yanı sıra en çok kullanılan diğer tiplerden 16 ve 20 inç jant çapında olan lastiklerin de dikkate alınması yönündeki talebi uygun görülmüştür.

İhraç fiyatı, tüm ülkeler için ihracatçı firmaların Türkiye’ye satışlarında fiilen ödenen fiyat esasında belirlenmiştir.

Yönetmelik’in 11 inci maddesi hükmü çerçevesinde Vietnam ve Çin Tayvanı için damping marjları, normal değer ile ihraç fiyatlarının fabrika çıkış aşamasındaki ağırlıklı ortalamalarının karşılaştırılması suretiyle hesaplanmıştır. Damping marjı 16, 20 ve 26 inç jant çapındaki iç ve dış lastikler esas alınarak hesaplanmıştır.

Soru formuna cevap veren Sri Lanka’lı Vechenson firması için Yönetmelik’in 10 uncu maddesi hükmü gereğince, normal değer ile ihraç fiyatını aynı ticari aşamaya getirme ve bu suretle adil bir karşılaştırma yapabilme amacıyla, ilgili tarafça ileri sürülen ve fiyat karşılaştırmasını etkileyen taşıma, paketleme, sigorta, ödeme koşulları, indirim, banka masrafları, komisyon vb. gibi hususlardan bilgisi verilenler için ayarlamalar yapılmıştır. Anılan ülkeden Türkiye’ye ihracatın hepsini Vechenson firması tek başına gerçekleştirdiğinden dolayı bu firma için hesaplanan damping marjının aynı zamanda Sri Lanka için de geçerli olması kararlaştırılmıştır.

Vietnam ve Çin Tayvanı için soruşturma döneminde bu ülkelerden ithalat yapan firmalardan temin edilen ithal faturaları kullanılmak sureti ile elde edilen ağırlıklı ortalama CIF değer ihraç fiyatı olarak alınmıştır. CIF ihraç fiyatı, navlun ve sigorta değerleri verilen ithalat faturalarından hesap edilen ortalama navlun ve sigorta değerinin düşülmesi sureti ile FOB baza indirgenmiştir. Ayrıca fabrika çıkış aşamasına getirmek amacıyla vade farkı bilgisi verilenler için ayarlama yapılmıştır.

Her üç ülke için de ihraç fiyatının değişik alıcılar ve zaman süreleri bakımından önemli ölçüde farklılık gösterdiği hallerde, dampingin büyüklüğünün tam olarak ortaya konulabilmesi ve varsa gizli dampingin etkisiz kılınması için ağırlıklı ortalama normal değer, işlem bazında ihraç fiyatı ile karşılaştırılmıştır.

Sri Lanka’da yerleşik Vechenson için damping marjının belirlenmesinde kullanılan yöntem ile yapılan hesaplamalar, nihai bildirim aşamasında gönderilen firma özel bildirimlerinde ayrıntılı şekilde gösterilmektedir.

Buna göre, damping marjı bisiklet dış lastiklerinde Vietnam, Çin Tayvanı ve Vechenson firması da dahil olmak üzere tüm Sri Lanka için sırasıyla CIF ihraç fiyatının %32,74, %39,69’u ve %87,65’i oranında; bisiklet iç lastiklerinde de yine sırasıyla %46,40, %53,18 ve %111,34’ü oranında belirlenmiştir.

Yönetmeliğin 17 nci maddesi çerçevesinde, soruşturma konusu ülkeler menşeli ithalatın hacminde mutlak anlamda ya da Türkiye tüketimine oranla önemli ölçüde bir artış olup olmadığı ile bu ithalatın iç piyasadaki benzer mal fiyatları üzerindeki etkisi incelenmiştir.

Vietnam, Çin Tayvanı ve Sri Lanka’dan yapılan ithalat için hesaplanan damping marjlarının ve ithalat miktarlarının ihmal edilebilir oranlardan fazla olduğu, soruşturma döneminde her üç ülkeden gerçekleşen dampingli ithalatın yerli üreticinin fiyatlarını kırdığı görülmüştür.

Diğer taraftan, Ankara’daki Taipei Ekonomi ve Kültür Misyonu Ekonomi Bölümü’nden soruşturmanın açılış aşamasında alınan görüşte Çin Tayvanı’ndan yapılan ihracat rakamlarının Türkiye’nin DİE ithalat istatistikleri ile uyuşmadığı ve ihraç rakamları dikkate alındığında bisiklet iç lastikleri ihracat rakamlarının toplam Türkiye ithalatı içinde ihmal edilebilir oran olan %3’ün altında olduğu iddia edilmektedir. Ancak, yapılan incelemede Çin Tayvanı’nın ihracat rakamları dikkate alındığında bile söz konusu ülkeden ithalatın ihmal edilebilir oranın üzerinde olduğu tespit edilmiştir.

Yapılan incelemeler sırasında, aralarında bisiklet üreticilerinin de bulunduğu ithalatçı firmaların, soruşturma konusu ürünü aynı zamanda soruşturmaya konu farklı ülkelerden ithal ettiği tespit edilmiştir. Her üç ülke kaynaklı ürünün aynı dağıtım kanalından geçtiği ve aynı piyasaya (bisiklet imalatçılarına, bisiklet malzemesi satış noktalarına ve bisiklet tamircilerine) hitap ettiği anlaşılmıştır. Bu çerçevede her üç ülkeden ithal edilen soruşturma konusu ürünlerin kendi aralarında ve yerli benzer ürünle rekabet ettiği sabit görülmüştür.

Bu çerçevede, Yönetmelik’in 17 nci maddesi hükümlerine dayanarak, soruşturmaya eş zamanlı konu olan Vietnam, Çin Tayvanı ve Sri Lanka’dan yapılan ithalatın etkilerinin toplu değerlendirilmesine karar verilmiştir.

Aşağıdaki maddelerde zarar incelemesinde dampingli ithalat ifadesi Vietnam, Çin Tayvanı ve Sri Lanka’dan yapılan soruşturma konusu madde ithalatının toplamına karşılık gelmektedir.

2001 yılında 1.591.005 adet olan soruşturma konusu bisiklet dış lastiklerinin genel ithalatı 2002 yılında 2.537.984 adete çıkmış, 2003 yılında 3.333.520 adet, soruşturma döneminde (SD) de 1.703.485 adet olarak gerçekleşmiştir.

Bisiklet iç lastikleri genel ithalatı ise 2001 yılında 2.003.628 adet iken, 2002 yılında 4.193.611 adete çıkmış, 2003 yılında 3.768.584 adet, SD’de 1.928.050 adet olarak gerçekleşmiştir.

2003 yılında izlenen azalmanın genel olarak, anılan yılda yürütülüp tamamlanan Çin Halk Cumhuriyeti, Hindistan ve Tayland menşeli bisiklet lastiği soruşturmasından kaynaklandığı değerlendirilmiştir.

Soruşturma konusu bisiklet dış lastiği dampingli ithalatı 2001 yılında 88.550 adet iken, 2002 yılında 255.407 adete, 2003 yılında 1.832.320 adete çıkmış ve SD’de 1.215.400 adet olarak gerçekleşmiştir.

Bisiklet iç lastiğinin dampingli ithalatı da 2001 yılında 136.032 adet iken, 2002 yılında 419.763 adete, 2003 yılında 2.191.250 adete çıkmış ve SD’de 1.397.650 adet olarak gerçekleşmiştir.

Soruşturma konusu ürünün yurtiçi tüketimi, yerli üretici Anlaş firmasının yurtiçi satışları ile genel ithalatın toplanması suretiyle hesaplanmıştır. 2003 yılı ve SD için Nisan 2003 tarihinden sonra faaliyete başlayan BİLKA’nın verileri de değerlendirmeye dahil edilmiştir.

Bu çerçevede belirlenen toplam tüketim endeksi, bisiklet dış lastikleri için 2001 yılında 100 iken, 2002 yılında 159’a, 2003 yılında 224’e çıkmış ve SD’de 120 olarak gerçekleşmiştir. Dampingli ithalatın tüketim içindeki payı ise 2001 yılında %5,12 iken SD’de %58,80’e çıkmıştır.

Bisiklet iç lastikleri için toplam tüketim endeksi ise 2001 yılında 100, 2002 yılında 205, 2003 yılında 206 ve SD’de 114 olarak gerçekleşmiştir. Dampingli ithalatın tüketim içindeki payı ise 2001 yılında %6,13 iken SD’de %55,17’ye çıkmıştır.

Soruşturma konusu bisiklet dış lastikleri dampingli ithalatının ağırlıklı ortalama birim fiyatı CIF bazda 2001 yılında 1,42 ABD Doları/Adet iken, 2002 yılında 0,96 ABD Doları/Adet’e düşmüş, 2003 yılında 1,18 ABD Doları/Adet, SD’de ise 1,19 ABD Doları/Adet olarak gerçekleşmiştir.

Bisiklet iç lastikleri dampingli ithalatının ağırlıklı ortalama birim fiyatı ise CIF bazda 2001 yılında 0,43 ABD Doları/Adet iken, 2002 yılında 0,44 ABD Doları/Adet’e çıkmış, 2003 yılında 0,42 ABD Doları/Adet’e, SD’de 0,41 ABD Doları/Adet’e düşmüştür.

Fiyat kırılması ithal ürün fiyatlarının Türkiye piyasasında yerli üreticinin yurt içi satış fiyatlarının yüzde olarak ne kadar altında kaldığını gösterir.

Vietnam, Çin Tayvanı ve Sri Lanka menşeli 16, 20 ve 26 jant çapındaki tipler için SD’deki ithalatın gümrük vergisi ve masrafları dahil Türkiye piyasasına giriş fiyatları yerli üretim dalının satış fiyatları ile mukayese edilmiş ve ağırlıklı ortalama fiyat kırılması hesaplanmış, dampingli ithalatın fiyatının yerli üretim dalının fiyatının önemli ölçüde altında kaldığı tespit edilmiştir.

Buna göre, 16, 20 ve 26 jant bisiklet dış lastiklerinde SD’ye ilişkin olarak hesaplanan ağırlıklı ortalama fiyat kırılması, Vietnam için %55,86, Çin Tayvanı için %39,31 ve Sri Lanka için %78,52 oranında tespit edilmiştir.

16, 20 ve 26 jant bisiklet iç lastiklerinde SD’deki ağırlıklı ortalama fiyat kırılması da Vietnam için %51,58, Çin Tayvanı için %43,39 ve Sri Lanka için %44,98 oranında hesaplanmıştır.

Dampingli ithalatın yerli üretim dalı üzerindeki etkisinin belirlenmesinde, Anlaş firmasının bisiklet lastiklerine ilişkin verileri esas alınmıştır. BİLKA, Nisan 2003 tarihinde faaliyete başladığı ve 2001 yılına kadar geriye dönük bilgiler mevcut olmadığı ve istenilen ayrıntıda zarar verileri elde edilemediği için değerlendirmeye dahil edilememiştir.

Öte yandan, eğilimin sağlıklı bir şekilde incelenmesi amacıyla Türk Lirası bazındaki veriler için yıllık ortalama Toptan Eşya Fiyat Endeksi (TEFE) kullanılarak enflasyondan arındırılmış reel değerler kullanılmıştır.

a) Üretim

Yerli üretim dalının bisiklet dış lastikleri için 2001 yılında 100 olan üretim miktar endeksi, 2002 yılında 251’e, 2003 yılında 321’e yükselmiş, SD’de 159 olarak gerçekleşmiştir.

Bisiklet iç lastikleri için ise 2001 yılında 100 olan üretim miktar endeksi, 2002 yılında 166’ya, 2003 yılında 268’e yükselmiş, SD’de 136 olarak gerçekleşmiştir.

b) Satışlar

Yerli üretim dalının bisiklet dış lastikleri için 2001 yılında 100 olan yurtiçi satış miktar endeksi 2002’de 155’e, 2003 yılında 220’ye yükselmiş, SD’de 87 olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde 2001 yılında 100 olan satış hasılası müteakip yıllarda ve SD’de sırasıyla 132, 149 ve 60 olarak gerçekleşmiştir.

Bisiklet iç lastikleri için 2001 yılında 100 olan yurtiçi satış miktar endeksi 2002’de 162’ye, 2003 yılında 204’e yükselmiş, SD’de 109 olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde 2001 yılında 100 olan satış hasılası müteakip yıllarda ve SD’de sırasıyla 119, 123 ve 62 olarak gerçekleşmiştir.

c) Piyasa payı

Yerli üretim dalının yurtiçi pazar payı bisiklet dış lastikleri için 2001 yılında %7,92 iken SD’de BİLKA’nın da devreye girmesiyle %17,58’e çıkmıştır.

Bisiklet iç lastikleri için ise 2001 yılında %9,75 iken SD’de %23,90’a yükselmiştir.

d) Kapasite Kullanımı

Yerli üretim dalının bisiklet dış lastikleri için 2001 yılında %18 olan kapasite kullanım oranı, 2002 yılında %45, 2003 yılında ve SD’de %57 olarak gerçekleşmiştir.

Bisiklet iç lastikleri için ise 2001 yılında %22 olan kapasite kullanım oranı, 2002 yılında %40, 2003 yılında %60 ve SD’de %61 olarak gerçekleşmiştir.

e) Yurtiçi Fiyatlar

Yerli üreticinin bisiklet dış lastiklerinde ağırlıklı ortalama yurtiçi satış fiyatı 2001 yılında reel bazda 100 iken, 2002 yılında 85’e, 2003 yılında 68’e ve SD’de ise 69’a gerilemiştir.

Bisiklet iç lastiklerinde ise ağırlıklı ortalama yurtiçi satış fiyatı 2001 yılında reel bazda 100 iken, 2002 yılında 73’e, 2003 yılında 60’a ve SD’de ise 57’ye gerilemiştir.

f ) Stoklar

Yerli üretim dalının bisiklet dış lastiklerinde 2001 yılında 100 olan stok miktar endeksi, 2002 yılında 299’a, 2003 yılında ve SD’de ise 403’e yükselmiştir.

Bisiklet iç lastiklerinde ise 2001 yılında reel bazda 100 iken, 2002 yılında 254’e, 2003 yılında ve SD’de ise 357’ye yükselmiştir.

g) İstihdam

Yerli üretim dalının 2001 yılında 100 olan idari personel ve işçi sayısı endeksi, 2002 yılında 97’ye gerilemiş, 2003 yılında ve SD’de ise 120’ye çıkmıştır.

h) Ücretler

Üretimde çalışan işçilerin aylık ücretleri 2001 ile SD arasında reel olarak 4 puan düşmüştür.

i) Verimlilik

Üretimde çalışan işçi başına verimlilik endeksi bisiklet dış lastikleri için 2001 yılında 100 iken, 2002’de 258’e yükselmiş, 2003 yılında 269 ve SD’de ise 264 olarak gerçekleşmiştir.

Bisiklet iç lastikleri için ise 2001 yılında 100 olan endeks, 2002 yılında 171’e, 2003 yılında 224’e ve SD’de ise 227’ye çıkmıştır.

j) Büyüme

Yerli üretim dalının aktif büyüklüğü reel olarak 2001 yılında 100 iken 2002 yılında 126’ya çıkmış, 2003 yılı ve SD’de ise 97’ye gerilemiştir.

k) Sermaye Artışı

Yerli üretim dalının 2001 yılında 100 olan öz sermayesi 2002 yılında 128’e çıkmış, 2003 yılı ve SD’de ise 92’ye düşmüştür.

l) Nakit Akışı

Yerli üretim dalının faaliyetleri dolayısıyla yarattığı reel nakit akışı (Kâr+amortisman) 2001 yılında (-)100 iken (nakit çıkışı), 2002 yılında 13’e çıkmış, 2003 yılında (-)37’ye düşmüş ve SD’de 10 olmuştur.

m) Yatırımlardaki Artış

Yerli üretim dalının tevsi ve yenileme yatırımları olmamıştır.

n) Kârlılık

Yerli üretim dalının bisiklet dış lastiklerinde 2001 yılında (-)100 olan ortalama birim kârlılığı (zararı), 2002 yılında (-)67’ye çıkmış, 2003 yılında (-)84’e ve SD’de (-)98’e düşmüştür.

Bisiklet iç lastiklerinde ise 2001 yılında (-)100 olan ortalama birim kârlılığı (zararı), 2002 yılında (-)10’a çıkmış, 2003 yılında (-)67 ve SD’de (-)71 olmuştur.

o) Maliyetler

Yerli üretim dalının bisiklet dış lastikleri için 2001 yılında reel olarak 100 olan ağırlıklı ortalama birim ticari maliyeti, 2002 yılında 82’ye, 2003 yılında 69'a düşmüş, SD’de ise 72 olarak gerçekleşmiştir.

Bisiklet iç lastiklerinde ise 2001 yılında reel olarak 100 olan ağırlıklı ortalama birim ticari maliyeti, 2002 yılında 63’e, 2003 yılında 59’a ve SD’de 57’ye düşmüştür.

p) Yatırımların geri dönüş oranı

Yerli üretim dalının yatırım hasılatı (Kar/Öz kaynak) oranı 2001 yılında (–)23 iken 2002 yılında 2 olmuş, 2003 yılında (–)10’a düşmüş, SD’de 2’ye çıkmıştır.

r) Damping marjının büyüklüğü

Damping marjı, bisiklet dış lastiklerinde Vietnam için CIF bedelin %32,74'ü, Çin Tayvanı için %39,69’u, Vechenson ve Sri Lanka için %87,65’i; bisiklet iç lastiklerinde ise Vietnam için CIF bedelin %46,40’ı, Çin Tayvanı için %53,18’i, Vechenson ve Sri Lanka için de %111,34’ü oranlarında bulunmuştur.

Soruşturmaya konu ülkelerin önemli oranlarda damping yaptığı, söz konusu ürünlerde ithalat hacimlerinin ihmal edilebilir düzeyin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Bu ülkelerden yapılan dampingli ithalatın, özellikle SD’de, yerli üretim dalı üzerindeki ekonomik etkisi incelendiğinde yurtiçi satış değer ve fiyatları, stoklar, kârlılığa ilişkin göstergelerin olumsuz etkilendiği, damping marjlarının önemli oranlarda olması ve fiyat baskısı nedeniyle toplam kârlılığın zarara dönüştüğü tespit edilmiştir. Fiyat kırılmalarının yüksek oranlarda olduğu dikkate alındığında, yerli üretim dalının dampingli ithalat ile fiyat rekabetine girmesinin mümkün bulunmadığı tespit edilmiştir.

Zarar inceleme döneminde soruşturma konusu bisiklet iç ve dış lastiklerinde dampingli ithalatın, nispi ve mutlak olarak arttığı, dampingli ithalatın fiyatlarının düştüğü ve yerli üretim dalının fiyatlarının önemli ölçüde altında kaldığı tespit edilmiştir. Aynı dönemde yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinde olumsuzluklar tespit edilmiştir. Dampingli ithalatın fiyatlarının yerli üretim dalının fiyatlarını kırması ve dampingli ithalattaki artış eğilimi ile yerli üretim dalında görülen olumsuz gelişmelerin eş zamanlı olarak ortaya çıkması nedeniyle dampingli ithalat ile yerli üretim dalı üzerinde oluşan zarar arasında illiyet bağı olduğu sonucuna varılmıştır.

Üçüncü ülkelerden yapılan ithalatın 2001-2003 arasındaki dönemde nispî ve mutlak olarak azaldığı, genel ithalat ve tüketim içindeki payının önemli ölçüde gerilediği görülmüştür. Gerek miktarı ve piyasa payındaki eğilim, gerek fiyatları itibariyle bu aşamada yerli üretime zarar verebilecek boyutta görülmemektedir. Ayrıca, 30 Nisan 2003 tarihinden itibaren de Çin Halk Cumhuriyeti, Hindistan ve Tayland menşeli söz konusu ürünlerde dampinge karşı vergi uygulanmaya başlanmıştır.

Dampingli ithalatın daralmanın olduğu 2001 yılı ve tüketimde artışın görüldüğü 2002 ve 2003 yılları da dahil olmak üzere 2001 yılından beri nispi ve mutlak olarak sürekli arttığı ve pazar payını büyük oranda genişlettiği görülmüştür.

Diğer taraftan, 30 Nisan 2003 tarih ve 25094 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2003/6 sayılı Tebliğ ile Çin Halk Cumhuriyeti, Hindistan ve Tayland menşeli bisiklet lastikleri için dampinge karşı vergi uygulamasına başlanmasıyla soruşturma konusu ülkelerden yapılan dampingli ithalat 2003 yılında önceki yıllara göre önemli miktar ve oranda artış göstermiştir.

Bu durum sonucunda, anılan önlem, yerli sanayi üzerinde görülen zararın telafisinde beklenen etkiyi gösterememiştir.

Dampingli ithalatın fiyatlarının düşmesi ve ithalatın da buna bağlı olarak sürekli artması ve pazar payının genişlemesi dikkate alındığında talep daralmasının, dampingli ithalatın yerli üretim dalına zarar verdiği ve nedensellik bağının mevcut olduğu gerçeğini değiştirmediği tespit edilmiştir.

Soruşturma sonucunda dampingin, yerli üretim dalında zararın ve her ikisi arasında illiyet bağının mevcut olduğu tespit edildiğinden, İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulu’nun kararı ve Bakan’ın onayı ile aşağıda tanımı ve menşe ülkeleri belirtilen eşyanın Türkiye’ye ithalatında karşılarında gösterilen oranlarda dampinge karşı vergi yürürlüğe konulmuştur.

GTİP

Eşyanın Tanımı

Menşe Ülke

Dampinge Karşı Vergi (CIF %)

4011.50.00.00.00

Bisikletlerde kullanılan

kauçuktan yeni dış lastikler

(Bisiklet jantına takılı olsun olmasın,

ancak jantı hariç )

Vietnam

30

Çin Tayvanı

30

Sri Lanka

50

4013.20.00.00.00

Bisikletlerde kullanılan

kauçuktan iç lastikler

(Bisiklet jantına takılı olsun olmasın,

ancak jantı hariç )

Vietnam

44

Çin Tayvanı

44

Sri Lanka

44

Bu Tebliğ’in yürürlüğe girdiği tarihe kadar 2004/10 sayılı Tebliğ hükümlerine istinaden alınmış olan teminat şeklindeki geçici önlem kesin önleme dönüştürülmüş olup, kesinleşen dampinge karşı vergi Kanun’un 14 ve 15 inci maddeleri çerçevesinde tahsil edilir. Kesinleşen dampinge karşı verginin daha önce alınan geçici önlemden yüksek olduğu haller için fark tahsil edilmez, düşük olduğu haller için ise fark geri ödenir.

Damping soruşturması sırasında, zararın önlenmesi için damping marjından daha düşük oranda bir kesin önlemin yeterli olup olmadığı incelenmiş ve mümkün görüldüğü ölçüde daha az oranlı kesin önlem uygulaması yoluna gidilmiştir.

Gümrük idareleri, Karar maddesinde gümrük tarife istatistik pozisyon numarası, tanımı ve menşe ülkesi belirtilen eşyanın ithalatında, karşılarında gösterilen oranlarda dampinge karşı vergiyi tahsil ederler.

Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın bağlı olduğu Bakan yürütür.