İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2005/5)

Yerli üreticilerin başvurusu üzerine, 7009.91 gümrük tarife pozisyonlu "çerçevesiz cam aynalar"ın ithalatında 17/7/2004 tarih ve 25525 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin 2004/4 sayılı Tebliğ ile başlatılan korunma önlemleri soruşturması Dış Ticaret Müsteşarlığı (Müsteşarlık) İthalat Genel Müdürlüğü (Genel Müdürlük) tarafından yürütülerek tamamlanmıştır. Bu Tebliğ anılan soruşturma sonucunda alınan kararı, karara esas teşkil eden bilgi ve bulguları içermektedir.

Soruşturma açıldığının Resmi Gazete’de ilanından sonra soruşturma konusu maddelerin tesbit edilebilen yerli üreticilerine ve ithalatçılarına soruşturma açıldığına dair bilgi verilmiş ve maddelerin üretimi, piyasa paylaşımı, yurtiçi satışları ile ithalatı konusunda bilgi alınabilmesi için soru formları gönderilmiştir.

Diğer yandan, soruşturmanın açıldığına dair Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Korunma Önlemleri Komitesi’ne bildirimde bulunulmuştur. Sözkonusu bildirim 27/7/2004 tarihinde G/SG/N/6/TUR/4 simgesiyle DTÖ belgesi olarak yayımlanmıştır. Soruşturmadan etkilenecek olan ilgili ülkelere de ayrıca bilgi verilmiştir.

Başvuru sahibi firmalardan yerli üretimin önemli bir kısmını oluşturan Trakya Cam A.Ş. firmasının vermiş olduğu bilgi ve belgelerin doğrulanması ve güncellemesi amacıyla yerinde inceleme yapılmıştır.

Soruşturma çerçevesinde talepte bulunulması nedeniyle ilgili üreticiler, ithalatçılar ve ihracatçı ülke temsilcilerinin görüşlerinin dinlenmesi için 18/5/2005 tarihinde kamu dinleme toplantısı yapılmıştır. Bu toplantıya yerli üreticiler, İran İslam Cumhuriyeti (İran) ve Avrupa Komisyonu Türkiye Delegasyonu ile ithalatçı firma temsilcilerinden katılım sağlanmıştır.

Bu toplantıda ilgili taraflarca dile getirilen görüşlerden yazılı olarak iletilenler ve soru formu yanıtları soruşturmada değerlendirmeye alınmıştır.

Soruşturma konusu maddenin yerli üreticiler tarafından üretilenleri ile ithal edilenlerinin teknik ve fiziksel özellikler, çeşit, satış kanalları ve kullanım alanları itibariyle aynı özelliklere sahip olduğu; aynı gümrük tarife pozisyonundan ithalatının ve ihracatının yapıldığı tesbit edilmiş, bu itibarla benzer ürün olarak değerlendirilebileceği anlaşılmıştır.

Sözkonusu soruşturmada beyanname bazında yapılan inceleme sonrasında elde edilen 7009.91 tarife pozisyonunda yer alan maddelerin ithalat istatistiği değerlendirmeye alınmıştır. Sözkonusu maddenin ithalatı 2000 yılında 166.738 Kg iken, 2001-2003 yılları için sırasıyla 90.544, 1.418.552 ve 2.059.975 Kg olmuştur. 2003 yılının ilk altı aylık döneminde 197.301 Kg olan ithalat 2004 yılının aynı döneminde 2.180.773 Kg düzeyinde gerçekleşmiştir.

Sözkonusu maddenin 2003 ve 2004 yılı ithalatında en büyük payı alan ülke İran İslam Cumhuriyeti olmuştur. Bu ülke menşeli olan maddenin ithalatı 2000 yılında 717 Kg iken, 2001-2003 yılları için sırasıyla 954, 150 ve 1.512.344 Kg olmuştur. 2003 yılının ilk altı aylık döneminde 104.316 Kg olan ithalat 2004 yılının aynı döneminde 2.101.920 Kg düzeyinde gerçekleşmiştir. Bu ülkenin genel ithalat içindeki payı ise 2000-2003 yıllarında sırasıyla % 0,4; % 1,1; % 0; % 73 olmuştur. 2004 yılının altı aylık döneminde ise % 96 olarak gerçekleşmiştir.

Sözkonusu maddenin genel ithalatı için hesaplanan ağırlıklı ortalama CIF Kg fiyatları 2000 yılından 2003 yılına 10,03; 9,89; 0,88 ve 0,80 ABD Doları olarak gerçekleşmiştir. 2003 yılının ilk altı aylık döneminde 2,61 olan birim fiyat 2004 yılının aynı döneminde 0,55 ABD Doları olmuştur.

Sözkonusu maddenin İran menşeli olanları için hesaplanan ağırlıklı ortalama CIF Kg fiyatları ise 2000 yılından 2003 yılına 15,86; 15,88; 3,22 ve 0,26 ABD Doları olarak gerçekleşmiştir. 2003 yılının ilk altı aylık döneminde 0,44 olan birim fiyat 2004 yılının aynı döneminde 0,25 ABD Doları olarak gerçekleşmiştir.

Yerli üretimin ağırlıklı ortalama yurt içi satış fiyatı ile ithalattan en fazla pay alan İran’dan ithal edilen maddelerin ağırlıklı ortalama fiyatları karşılaştırılmıştır. Bu çerçevede, yerli üretimin yurt içi satış fiyatı İran menşeli mallar tarafından 2002 ve 2003 yılları ile 2003 ve 2004 yılının ilk altı aylık dönemlerinde sırasıyla % 70, % 50, % 15 ve % 54 oranlarında kırılmıştır.

Yerli üretimin ağırlıklı ortalama yurt içi satış fiyatı ile ithal edilen maddelerin ağırlıklı ortalama fiyatlarının karşılaştırılması sonucunda ise ithal malların yerli üretimin yurt içi satış fiyatını kırmadığı görülmüştür.

Artan ithalatın yerli üreticiler üzerindeki etkilerinin incelenmesinde başvuruda bulunan ya da başvuruyu destekleyen Eskişehir Cam ve Mobilya San. Tic. Ltd. Şti.; Yetkin Cam Ayna San. Tic. A.Ş.; Erdem Dış Tic. A.Ş. ve Trakya Cam San. A.Ş firmalarına ait ekonomik göstergeler esas alınmıştır. Anılan firmalar yerli üretimin tamamına yakınını teşkil etmektedir.

Soruşturma konusu maddenin yurt içi üretim miktarları (Metrekare-M2) 2000 yılı üretim miktarına göre endekslendiğinde, 2001-2003 yıllarında sırasıyla 92, 107 ve 130 olmuştur. 2003 yılının ilk altı ayında 100 olarak alınan endeks 2004 yılının aynı dönemi için 78 olmuştur.

Soruşturma konusu maddenin yurt içi net satış miktarları (M2) 2000 yılı net satış miktarına göre endekslendiğinde, 2001-2003 yıllarında sırasıyla 84, 105 ve 120 olmuştur. 2003 yılının ilk altı ayında 100 olarak alınan endeks 2004 yılının aynı dönemi için 95 olmuştur.

Yerli sanayinin kapasitesi (M2) 2000 yılı kapasitesine göre endekslendiğinde, 2001-2002 yıllarında değişmemiş, 2003 yılında 114 olmuştur. 2003 yılının ilk altı ayında 100 olarak alınan endeks 2004 yılının aynı dönemi için 115 olmuştur.

Yerli sanayinin kapasite kullanım oranı, 2000-2003 yıllarında sırasıyla % 59, % 54, % 64 ve % 68 oranlarında gerçekleşmiştir. Bu oran 2003 ve 2004 yıllarının ilk altı ayında % 66 ve % 50 olarak gerçekleşmiştir.

Soruşturma konusu maddenin yurt içi tüketim miktarları (Kg) 2000 yılı tüketim miktarına göre endekslendiğinde, 2001-2003 yıllarında sırasıyla 84, 110 ve 128 olmuştur. 2003 yılının ilk altı ayında 100 olarak alınan endeks 2004 yılının aynı dönemi için 113 olmuştur.

Yerli üretimin piyasa payı (Kg) 2000 yılı piyasa payına göre endekslendiğinde, 2001-2003 yıllarında sırasıyla 100, 96 ve 94 olmuştur. 2003 yılının ilk altı ayında 100 olarak alınan endeks 2004 yılının aynı dönemi için 86 olmuştur.

Soruşturma konusu maddenin yerli üretiminde toplam istihdam, 2000 yılı istihdamına göre endekslendiğinde, 2001-2003 yıllarında sırasıyla 99, 84 ve 70 olmuştur. 2003 yılının ilk altı ayında 65 olan endeks 2004 yılının aynı dönemi için 66 olmuştur.

Soruşturma konusu maddenin yerli üretimindeki işgücü verimliliği (Kg/Kişi) 2000 yılına göre endekslendiğinde, 2001-2003 yıllarında sırasıyla 92, 128 ve 186 olmuştur. 2003 yılının ilk altı ayında 100 olarak alınan endeks 2004 yılının aynı dönemi için 78 olmuştur.

Yerli sanayinin soruşturma konusu madde dönem sonu stok miktarları 2000 yılı stok miktarına göre endekslendiğinde, 2001-2003 yıllarında sırasıyla 105, 143 ve 269 olmuştur. 2003 yılının ilk altı ayında 100 olarak alınan endeks 2004 yılının aynı dönemi için 120 olmuştur.

Soruşturma konusu maddenin yerli üretimi için hesaplanan ağırlıklı ortalama birim satış fiyatları 2000 yılı fiyatlarına göre hesaplanmıştır. Yerli üretimin satış fiyatları 2000 yılı baz alınarak endekslendiğinde 2001-2003 yılları için ağırlıklı ortalama birim satış fiyatı 101, 82 ve 65 olmuştur. 2003 yılının ilk altı ayında 48 olan endeks 2004 yılının aynı dönemi için 45 olmuştur.

Yerli üretimin kârlılığı (net kâr) 2000 yılı baz alınarak endekslendiğinde 2001-2003 yılları için kârlılık 348, 428 ve 505 olmuştur. 2003 yılının ilk altı ayında 100 olarak alınan endeks 2004 yılının aynı dönemi için 66 olmuştur.

Soruşturma konusu maddelerin toplam ithalatı 2000 yılından 2003 yılına miktar olarak % 1.135 oranında artış göstermiştir. İthalat esas itibariyle 2002 yılının son aylarından sonra artmıştır. Bu ithalat artışının kaynağının İran olduğu görülmektedir.

İthalatın piyasa payı 2000 yılında % 1 iken 2004 yılının ilk altı aylık döneminde % 15’e; ithalatın yurt içi satışa oranı da % 19 mertebesine çıkmıştır.

Toplam ithalatın yerli üretime oranı miktar olarak 2000 yılından 2003 yılına % 954 oranında artmıştır.

Ayrıca ithal fiyatları da 2000 yılından 2004 yılına önemli oranda azalma göstermiş ve 2004 yılının ilk altı aylık döneminde 0,55 ABD$/Kg olarak gerçekleşmiştir.

Yukarıdaki rakamlardan da anlaşılacağı üzere soruşturma konusu maddelerin ithalatı son dönemde ani, keskin ve dikkate değer bir ölçüde artmıştır. Sonuç olarak ithalat mutlak manada ve yerli üretime göre nisbi olarak artış göstermiştir.

Yerli üretim üzerinde ciddi zarar olup olmadığının tesbitinde üretim, verimlilik, kapasite kullanımı, satışlar, pazar payı, kâr/zarar ve istihdam gibi ekonomik faktörlerdeki değişim incelenmiştir.

Bu çerçevede üretim 2000 yılından 2003 yılına artmış ancak ithalatın esas etkisini göstermeye başladığı 2004 yılının ilk dört ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre % 22 oranında azalmıştır. Yurtiçi satışlar ise % 5 civarında azalma göstermiştir.

Yerli üretimin piyasa payı 2000 yılında % 99 iken, 2004 yılının ilk altı aylık döneminde % 86 olarak gerçekleşmiştir.

Kapasite kullanımı 2000 yılında yaklaşık % 60 iken 2004 yılının ilk altı aylık döneminde % 50’ye düşmüştür. İstihdamda ise 2000 yılından 2004 yılının ilk dört aylık dönemine göre % 34 oranında bir azalma meydana gelmiştir. Kârlılıkta ve verimlilikte de azalma görülmüştür.

Bu tespitler anılan madde ithalatının yerli üretim üzerinde ciddi zarar oluşturduğunu göstermektedir.

İthalat artışı ile ciddi zararın oluşmasının aynı zamanlarda vuku bulması sebebiyle bir nedensellik bağı olduğu görülmektedir.

Sonuç olarak ithalat artışının ve ithal fiyatlarındaki düşüşün yerli üreticinin yurt içi satışlarına, üretimine ve dolayısıyla kapasite kullanım oranının düşmesine, piyasa payının azalmasına, istihdamına ve satış fiyatlarına olumsuz yönde etkide bulunduğu anlaşılmış ve ithalat artışının ve ithal fiyatlarındaki düşüşün yerli üretim üzerinde oluşan ciddi zararda ana etken olduğu tespit edilmiştir.

Yerli üretici üzerinde oluşan ciddi zararın ithalat artışı dışında bir nedenden kaynaklanıp kaynaklanmadığı yönünde yapılan inceleme sonucunda ciddi zararın kaynağının ithalat olduğu anlaşılmıştır.

İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu, diğer ülkeler için soruşturmanın önlemsiz olarak sonuçlandırılmasına, sadece İran menşeli 7009.91 gümrük tarife pozisyonlu "Çerçevesiz Cam Aynalar"ın ithalatında görülen ani artışın ve ithal eğiliminin yerli üreticiler üzerinde ciddi zarar oluşturması nedeniyle bu ülke menşeli anılan maddelerin ithalatında korunma önlemi olarak 4 yıl süresince miktar kısıtlaması (kota) uygulanmasına, kota seviyesinin 500.000 Kg/Yıl (Dönem) olarak belirlenmesine, bu miktarın her yıl % 5 oranında artırılmasına karar vermiştir.

Kotalara ve ithal lisanslarına ilişkin başvuru, dağıtım ve kullanım usul ve esasları çıkarılacak olan Tebliğler ile ilan edilecektir.

18/7/2004 tarihli ve 25526 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış olan 2004/6 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ kapsamında düzenlenmiş olan gözetim belgeleri ithal lisansı yerine kullanılamaz.

Bu Tebliğ yayımı tarihini takip eden 30 (otuz) uncu gün yürürlüğe girer.

Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.