(1) Bu Tebliğ, 5/1/2006 tarihli ve 26044 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin 2006/1 sayılı Tebliğ ile başlatılan ve 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Kararnamenin eki İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği çerçevesinde yürütülen korunma önlemi soruşturması sonucunda alınan kararı içermektedir.
(1) Dış Ticaret Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma sonucunda ulaşılan bilgi ve bulguları içeren sonuç raporu Ek I’de verilmektedir.
(1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu, 8509.10.10.00.00 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonlu “elektrikli süpürgeler”in ithalatında 3 (üç) yıl süreyle korunma önlemi uygulanmasına ve önlemin 1. yılında 40 ABD Doları/adet eşik birim kıymetten, ithal edilen ürünün diğer yurtdışı giderler hariç CIF birim kıymetinin (malın 1 adedi için fiilen ödenen veya ödenecek bedel ile navlun ve sigorta bedelleri toplamı) çıkarılması suretiyle hesaplanacak müspet farka tekabül eden tutar kadar ek mali yükümlülük şeklinde uygulanması, söz konusu eşik kıymetin 2.yıl için 38 ABD Doları/adet ve 3. yıl için 36 ABD Doları/adet olarak belirlenmesi ve Dünya Ticaret Örgütü Korunma Önlemleri Anlaşması’nın 9.1 maddesi gereğince gelişmekte olan ülkelere muafiyet tanınması hususlarında Bakanlar Kurulu’na öneride bulunulmasına karar vermiştir.
(1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
(1) Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.
EK I
ELEKTRİKLİ SÜPÜRGE İTHALATINDA KORUNMA ÖNLEMİ SORUŞTURMASINA
İLİŞKİN SONUÇ RAPORU
1. GENEL BİLGİ
1.1 Kapsam
Bu rapor, İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği (Yönetmelik) hükümleri çerçevesinde yürütülen korunma önlemi soruşturması sonucunda elde edilen bilgi ve bulguları içermektedir.
1.2. Bilgi toplanması ve değerlendirilmesi
Soruşturma konusu maddenin yerli üreticileri, ithalatçıları, tüketicileri, kullanıcıları ile bunların bağlı olduğu kuruluşlar veya bunların yetkili temsilcileri ile ilgili ülke/ülkeler yetkili temsilcileri ve ilgili ülkelerde yerleşik ihracatçılar/üreticilere kendilerini ilgili taraf olarak tanıtabilmeleri ve soruşturmaya ilişkin bilgi, belge ve görüşlerini göndermeleri ve sözlü dinlenme taleplerini iletmeleri için yeterli süre tanınmıştır.
Kendisini ilgili taraf olarak tanıtanlardan yerli üreticiler, ithalatçılar ve ilgili ülkelerde yerleşik ihracatçılar/üreticiler için hazırlanan soru formları internet ortamında duyurulmuştur.
1.3 İlgili tarafların bilgilendirilmesi ve dinlenmesi
Yönetmeliğin 4 üncü maddesi çerçevesinde, ilgili tarafların görüşlerini karşılıklı olarak dile getirebilmesini teminen soruşturma konusu maddenin yerli üreticileri, ithalatçıları, ilgili ülkelerin yetkili temsilcileri ve ilgili ülkelerde yerleşik ihracatçılar ile bunların bağlı olduğu kuruluşların katılımıyla 9/3/2006 tarihinde bir tarafları dinleme toplantısı düzenlenmiştir.
1.4 Yerinde inceleme
Korunma önlemi başvurusunda bulunan ve soruşturma kapsamında bilgi sunan firmalar nezdinde 12-14/4/2006 tarihleri arasında yerinde inceleme yapılmıştır.
2. BENZER VE DOĞRUDAN RAKİP ÜRÜN DEĞERLENDİRMESİ
2.1 Soruşturma konusu madde
Soruşturma konusu madde, Gümrük Giriş Tarife Cetveli’nin 8509.10.10.00.00 pozisyonunda yer alan “gerilimi 110 volt veya daha fazla olanlar” ismiyle tanımlı elektrikli süpürgelerdir. Başvuruda, soruşturma konusu maddenin, ev içi kullanıma mahsus, 220-240 Voltta çalışan, 1200-2000 Watt motor gücüne sahip, su filtreli, kazanlı kuru, kazanlı ıslak/kuru ve halı yıkama süpürgeleri ile yatay süpürgeler olduğu belirtilmiştir. Soruşturma konusu maddenin tüketicileri tarafından temelde fiyatına odaklanılarak algılandığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, soruşturma konusu maddenin teknik ve fiziksel özellikler, çeşit, satış kanalları ve kullanım alanları itibariyle yurt içinde üretilenler için benzer ve doğrudan rakip ürün olduğu iddia edilmiştir.
2.2 İlgili tarafların görüşleri
Soruşturma kapsamında kendilerini ilgili taraf olarak tanıtanlardan bazıları, yerli üreticilerin temel olarak kova tipi süpürgeler ile ıslak/kuru ve halı yıkama makineleri ürettiklerini, ithal ürünlerin ise ağırlıklı olarak yatay süpürgeler ile torbasız süpürgeler olduğunu ifade etmişlerdir. Ayrıca, ithal ürünlerin dağıtım kanallarının da farklı olduğuna, söz konusu ürünlerin yetkili satıcılar vasıtasıyla tüketicilere ulaştığına işaret edilmiştir. Bunun yanında, ithal ürünlerin yerli ürünlerden teknoloji ve teknik özellikler (ürün ömrü, enerji tüketimi, toz çekiş ve emiş gücü, ses seviyesi vs.) bakımından farklılaştığı belirtilmiştir. Son olarak, ithal ürünlerin kullanıcılar tarafından daha kaliteli ve fiyat seviyesi yüksek ürünler olarak algılandığı vurgulanmıştır.
2.3 Benzer ve doğrudan rakip ürün
Benzer ve doğrudan rakip mal tespitine ilişkin olarak başvuru sahiplerinin ve ilgili tarafların görüş ve önerileri değerlendirilmiştir.
Elektrikli süpürgeyi oluşturan parçaların bir kısmı tek tek veya gruplar halinde taşeron firmalara ürettirilmektedir. Firmalar kasa, torbayı destekleyen bağlantılar, taşıma sapı, tekerlekler gibi plastik parçaların üretimini genellikle enjeksiyon kalıplama tekniğiyle kendileri yapmaktadır. Bazı modellerde ise ayrıca taşınabilir plastik toz haznesi bulunmakta olup bu parçanın üretimi de enjeksiyon kalıplama ile yapılmaktadır.
Elektrikli süpürgelerin temel olarak yatık-dik, kuru-ıslak/kuru-halı yıkama ve toz torbalı-toz torbasız ürünler olarak sınıflandırıldığı belirlenmiştir. Bunun yanında, motor gücü, emiş gücü, toz tutma kapasitesi, filtre sistemi gibi özelliklerin ürünün kalite ve fiyat seviyesini oluşturan temel faktörler olduğu tespit edilmiştir.
Şikayete konu gümrük tarife istatistik pozisyonunda yer alan elektrikli süpürgeler işlev bağlamında temel olarak aynı amaçla kullanılsalar da şikayetin daha ziyade göreceli olarak kalite açısından alt dilimde yer alan elektrikli süpürgelere yönelik olduğu anlaşılmış olup benzer veya doğrudan rakip mal değerlendirmesinde bu ürünlerin fiyat kriteri ile ayrıştırılabileceği anlaşılmıştır.
3. İTHALATIN DEĞERLENDİRİLMESİ
3.1 İthalatın seyri
İthalat (Adet)
2000
2001
2002
2003
2004
2005
572.932
307.354
317.527
533.903
853.981
1.422.748
Türkiye’nin toplam elektrikli süpürge ithalatı 2000 yılında 572.932 adet olarak gerçekleşirken, ithalatın 2001 yılında 307.354 adede gerilediği görülmektedir. İthalatın 2002 yılıyla birlikte sürekli bir artış eğilimi gösterdiği ve sırasıyla yıllık bazda % 3, % 68, % 60 ve % 67 oranlarında yükselerek 2005 yılında 1.422.748 adede ulaştığı tespit edilmiştir. 2006 yılının ilk dört ayında, 2005 yılının aynı dönemine göre % 68 oranında artış gösteren ithalat için mutlak artış tespiti yapılabilmektedir.
3.2 İthalatta birim fiyatlar
Birim Fiyat ($ /Adet)
2000
2001
2002
2003
2004
2005
65
56
41
39
43
46
Toplam ithalatta birim fiyatlar incelendiğinde, 2000 yılında 65 ABD Doları/Adet olarak gerçekleşen ağırlıklı ortalama CIF ithal birim fiyatının izleyen yıllarda düşerek 2003 yılında 39 ABD Doları/Adet’e kadar gerilediği, bu yıldan sonra ise artış göstererek 2005 yılında 46 ABD Doları/Adet, 2006 yılı Ocak-Nisan döneminde ise 50 ABD Doları/Adet olduğu gözlenmektedir.
3.3 İthalatın piyasa payı
Piyasa Payı (%-Endeks)
2001
2002
2003
2004
2005
100
96
119
127
160
Toplam ithalatın yurt içi piyasadan aldığı pay endeksi (2001=100), 2002 yılında 96’ya gerilerken endeks izleyen yıllarda yıllık bazda % 24, % 7 ve % 26 oranlarında artarak 2005 yılında 160’a ulaşmıştır. Diğer bir ifadeyle, soruşturma konusu dönem içerisinde ithalatın piyasa payı % 60 oranında artmıştır.
3.4 İthalatın yerli üretime oranı
İthalat/Üretim (%-Endeks)
2001
2002
2003
2004
2005
100
96
151
191
334
Toplam ithalatın yerli üretime oranı soruşturma konusu dönem boyunca -2002 yılı hariç- düzenli bir artış eğilimi göstermiş ve 2001 yılında 100 olan endeks 2005 yılında 334’e yükselmiştir. Bu itibarla, ithalatta soruşturma konusu dönem için mutlak artışın yanında nispi artış yaşandığı da tespit edilmektedir.
4. ÖNGÖRÜLMEYEN GELİŞME
4.1 Döviz kuru
Yeni Türk Lirası’nın (YTL) ondokuz ülke parasına göre hesaplanmış reel efektif kur endeksi (1995=100) aşağıda sunulmaktadır.
Reel Kur (1995=100)
2001
2002
2003
2004
2005
116,3
125,4
140,6
143,2
171,3
Kaynak : TCMB
Fiyat endeksi olarak tüketici fiyatlarının kullanıldığı endeksteki artışlar YTL’deki değerlenmeyi göstermektedir. Buna göre, YTL, 2001 yılından itibaren yıllık olarak sırasıyla % 8, % 12, % 2 ve % 20 oranlarında reel değer kazancı yaşamıştır. Diğer bir ifadeyle, YTL, 2005 yılında 2001 yılına göre % 47 oranında reel olarak daha değerli bir seviyeye gelmiştir. Bu itibarla, ulusal para biriminde yaşanan değerlenme, ithalat artışına yol açan en önemli öngörülmeyen gelişme olarak karşımıza çıkmaktadır.
4.2 Ekonomik büyüme
Türkiye ekonomisinde, beklenen ve gerçekleşen Gayri Safi Milli Hasıla büyüme rakamları aşağıda sunulmaktadır.
GSMH Büyümesi
2001
2002
2003
2004
2005
Tahmini
4,5
4,0
5,0
5,0
5,0
Gerçekleşme
-9,5
7,9
5,9
9,9
7,6
Fark
-14,0
3,9
0,9
4,9
2,6
Kaynak : DPT
2001 yılında yaşanan ekonomik kriz sonucunda % 9,5 oranında küçülen Türkiye ekonomisinin izleyen yıllarda sürekli olarak beklenen büyüme rakamlarının üzerinde büyüdüğü görülmektedir. Gerçekleşen büyüme rakamlarının beklenen büyüme rakamlarından yüksek çıkması, ekonomide beklenenin üzerinde gelir artışı ve nihai tüketim talebi yaşandığının ve dolayısıyla ithalat talebinin de beklenenin üzerinde gerçekleştiğinin dolaylı bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, ekonominin beklenenin ötesinde büyümesi, ithalat artışına yol açan bir başka öngörülmeyen gelişme olarak görülmektedir.
5. CİDDİ ZARARIN DEĞERLENDİRİLMESİ
Yerli üreticilerin ekonomik göstergelerine ilişkin olarak yapılan incelemede, korunma önlemi başvurusu kapsamında ve soruşturma sırasında bilgi sunan yerli üretici firmalara ait veriler kullanılmıştır.
Ayrıca, ilgili taraflardan alınan görüşlerde soruşturma kapsamında bilgi sunan yerli üreticilerin yerli üretimin önemli bir kısmını temsil etmediği iddia edilmiştir. Bilgi sunan yerli üreticiler, Türkiye İstatistik Kurumu’nun “http://www.die.gov.tr/yillik/13_Imalat.pdf” internet adresinde yer alan “Türkiye İstatistik Yıllığı-2004”ün “İmalat Sanayii” bölümüne göre, toplam yerli üretimin önemli bir kısmını temsil etmektedir.
5.1 Tüketim
Tüketim (Adet-Endeks)
2001
2002
2003
2004
2005
100
107
146
218
289
Soruşturma konusu maddenin tüketim seviyesi (toplam yurtiçi piyasa) yerli üreticiler tarafından yapılan yurtiçi satış miktarı ile genel ithalat miktarı toplanarak hesaplanmıştır.
Elektrikli süpürge tüketim endeksinin (2001=100) 2002 yılından itibaren yıllık bazda sırasıyla % 7, %36, % 50 ve % 32 artarak 2005 yılında 289 olduğu görülmektedir.
5.2 Üretim
Üretim (Adet-Endeks)
2001
2002
2003
2004
2005
100
107
115
146
139
Yerli üreticilerin toplam elektrikli süpürge üretim endeksi (2001=100) 2002 yılından itibaren yıllık bazda sırasıyla %7, %7 ve %27 oranlarında artış göstererek 2004 yılında 146’ya ulaşmıştır. Üretim endeksi, 2005 yılında ise 2004 yılına göre %5 oranında düşüş göstermiştir.
5.3. Yurt içi satışlar
Y. İçi Satışlar (Adet-Endeks)
2001
2002
2003
2004
2005
100
110
124
171
149
Yerli üreticilerin toplam yurt içi satış endeksi (2001=100) 2002 yılından itibaren yıllık bazda sırasıyla %10, %12 ve %38 oranlarında artış göstererek 2004 yılında 171’e ulaşmıştır. Yurt içi satış endeksi, 2005 yılında ise 2004 yılına göre %12 oranında düşüş göstermiştir.
5.4 Kapasite ve kapasite kullanım oranı (KKO)
2001
2002
2003
2004
2005
Kapasite (Adet-Endeks)
100
134
145
145
145
KKO (%-Endeks)
100
80
79
100
95
Yerli üreticilerin toplam elektrikli süpürge üretim kapasitesi endeksi (2001=100) 2002 ve 2003 yıllarında yıllık bazda sırasıyla % 34 ve % 8 oranlarında arttırılarak 2003 yılında 145 seviyesine ulaşmış, izleyen iki yılda da bu düzeyde kalmıştır.
Kapasite kullanım oranı endeksi (2001=100) ise, 2002 yılında, üretimde görülen artışa rağmen, kapasite arttırımı nedeniyle 80’e gerilemiş, 2003 yılında da 79 olarak gerçekleşmiştir. 2004 yılında üretimde görülen artışla birlikte 100’e yükselen kapasite kullanım oranı endeksi 2005 yılında ufak bir düşüşle 95’e gerilemiştir.
5.5 Stoklar
Stoklar (Adet-Endeks)
2001
2002
2003
2004
2005
100
44
66
94
117
Yerli üreticilerin toplam dönem sonu stok endeksi (2001=100) 2002 yılında % 56 oranında düşüş göstermiş, izleyen yıllarda ise yıllık bazda % 50, % 44 ve % 24 oranlarında yükselerek 2005 yılında soruşturma konusu dönemin en yüksek seviyesine ulaşmıştır.
5.6 İstihdam
İstihdam (Kişi-Endeks)
2001
2002
2003
2004
2005
100
110
115
90
75
Elektrikli süpürge üretiminde toplam istihdam (idari personel ile direkt ve endirekt işçi toplamı) endeksi (2001=100) 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla % 10 ve % 5 artmıştır. Toplam istihdam, 2004 ve 2005 yıllarında ise sırasıyla % 21 ve % 17 oranlarında düşüş göstererek 2005 yılında soruşturma konusu dönemin en düşük seviyesine gerilemiştir.
5.7 Verimlilik
Verimlilik (Adet/İşçi)
2001
2002
2003
2004
2005
1.380
1.111
1.173
1.563
1.771
Toplam süpürge üretim adedinin üretimde çalışan direkt işçi sayısına bölünmesiyle elde edilen işgücü verimliliğinin 2001 yılında 1.380 adet/işçi olurken 2002 yılında % 19 oranında düşüşle 1.111 adet/işçi’ye gerilediği görülmektedir. Verimliliğin izleyen yıllarda ise sırasıyla % 5, % 33 ve % 13 oranlarında artarak 2005 yılında soruşturma konusu dönemin en yüksek seviyesi olan 1.771 adet/işçi’ye ulaştığı gözlenmektedir.
5.8 Karlılık
Karlılık (%)
2001
2002
2003
2004
2005
-32,9
-13,8
-10,0
6,3
-0,8
Vergi öncesi karın toplam satışlara bölünmesiyle hesaplanan karlılığın 2001 ila 2003 yılları itibariyle negatif olduğu görülmektedir. 2004 yılında % 6,3 olan karlılığın 2005 yılında % -0,8’e gerilediği gözlenmektedir.
5.9 Piyasa payı
Piyasa Payı (%-Endeks)
2001
2002
2003
2004
2005
100
103
85
78
52
Yerli ürünlerin yurt içi piyasadan aldığı pay endeksi (2001=100) 2002 yılında % 3 oranında artarken izleyen yıllarda yıllık bazda sırasıyla % 18, % 8 ve % 34 oranlarında düşerek 2005 yılında soruşturma konusu dönemin en düşük seviyesine gerilemiştir.
5.10 Fiyat kırılması
Toplam ithalatın soruşturma konusu dönem içerisinde fiyat kırılmasına yol açmadığı tespit edilmiştir. Diğer taraftan, yıllar itibariyle yerli üreticilerin ağırlıklı ortalama yurt içi satış fiyatlarından (Y.S.F.) ve 2005 yılı ağırlıklı ortalama yurt içi satış fiyatı olan 40 ABD Doları/Adet’ten düşük kıymeti haiz ürünlerin ithalatının seyri aşağıda gösterilmektedir.
İthalat (Adet)
2000
2001
2002
2003
2004
2005
Kıymet <Y.S.F.
-
57.999
84.483
268.041
466.194
669.209
Kıymet<40 Usd
59.992
91.980
147.950
292.921
469.322
669.209
Buna göre, yerli ürünlerin ortalama yurt içi satış fiyatının altında kıymetli ürünlerin ithalatı 2001 yılında 57.999 adet olurken izleyen yıllarda % 46, % 217, % 74 ve % 43 oranlarında yükselerek 2005 yılında 669.209 adet olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca, ortalama yurt içi satış fiyatının altında kıymetli ürünlerin ithalatının 2005 yılında toplam ithalatın % 47’sini oluşturduğu tespit edilmiştir.
6 NEDENSELLİK İLİŞKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
6.4 Yurt dışı satışlar
Y. Dışı Satışlar (Adet-Endeks)
2001
2002
2003
2004
2005
100
119
109
117
132
Yerli üreticilerin toplam elektrikli süpürge yurt dışı satışlar endeksinin (2001=100) yıllık bazdır. Bu itibarla, yerli üreticilerin ihracat performansının ekonomik göstergeler üzerindeki bozulma üzerinde bir etkisinin olmadığı düşünülmektedir.
6.5 Yurt içi piyasa
Türkiye’nin toplam elektrikli süpürge tüketimi endeksi 5.1 başlığında verilmektedir. Buna göre, yurt içi piyasanın 2002 yılından itibaren yıllık bazda % 7, % 36, % 50 ve % 32 oranlarında genişlediği görülmektedir. Bu itibarla, yerli üreticilerin ekonomik göstergeleri üzerindeki bozulmanın yurt içi piyasadaki daralmadan kaynaklanmadığı görülmektedir.
6.6 Yurt içi rekabet
Soruşturma kapsamında bilgi sunan toplam yerli üretici sayısı 2001 yılı için 4 olurken izleyen yıllar için 5 yerli üreticiye ait veriler kullanılmıştır. Soruşturma süresince yerli üreticiler arasında rekabetin arttığına dair herhangi bir bilgi de sunulmadığından hareketle, yurt içi rekabetin ekonomik göstergelerde ortaya çıkan bozulma üzerinde bir etkisinin olmadığı düşünülmektedir.
6.7 Verimlilik
5.7 başlığında yerli üreticilerin verimlilik rakamları yıllar itibariyle verilmekte olup emek-yoğun bir sektör olan süpürge üretiminde soruşturma konusu dönem içerisinde bir verimlilik problemi yaşanmadığı görülmektedir.
7 SONUÇ
Şikayet konusu ürünün ithalatının soruşturma konusu dönem boyunca sürekli bir artış eğilimi gösterdiği görülmektedir. 2005 yılında 1.422.748 adet olarak gerçekleşen ithalat, bu yılda ithalat artışının 2004 yılına göre % 67, 2000 yılına göre ise % 148 olduğunu göstermektedir. Bunun yanında, yerli üreticilerin yurt içi satış fiyatının altında kıymeti haiz ürünlerin ithalatı 2001 yılında toplam ithalatın % 18,9’una tekabül ederken bu oran 2005 yılında % 47’ye yükselmiştir. Soruşturma konusu dönem içerisinde döviz kurunda yaşanan gelişmeler ve ekonominin beklenenin üzerinde bir büyüme performansı göstermesi, göreceli olarak düşük fiyatlı ürünlerin ithalatında artışa yol açan öngörülmeyen gelişmeler olarak değerlendirilmektedir.
İthalat artışının % 67 olduğu 2005 yılında, yerli üreticilerin üretim, yurt içi satışlar, kapasite kullanım oranı, istihdam, karlılık gibi ekonomik göstergelerinde bozulmalar olduğu tespit edilmiştir. Diğer faktörlerin söz konusu bozulma üzerinde etkisi olmadığından hareketle, ithalatın seyrinin ve gerçekleşme koşullarının yerli üreticiler üzerinde ciddi zarar ve ciddi zarar tehdidine yol açtığı tespit edilmiştir.
